Birleşik Krallık · Vatandaşlık, pasaport ve yurtdışına çıkış

Masa üzerinde seyahat evrakı ve yazısız not defteri

Birleşik Krallık’ta taşıyıcı annelik: vatandaşlık, pasaport ve çıkış

Birbirinden ayrı üç karar

Birleşik Krallık'ta taşıyıcı annelik yoluyla doğan çocuk kendiliğinden Britanya pasaportu almaz. Pasaport bulunması da çocuğu kimin yurt dışına çıkarabileceğini tek başına belirlemez. Üç ayrı mesele incelenmelidir: Çocuk Britanya veya başka bir ülke vatandaşı mı? Yetkili bir kişi onun adına uygun seyahat belgesini alabilir mi? Birleşik Krallık'tan çıkış ve varış ülkesine giriş hukuka uygun mu? Yanıtlar yalnızca çocuğu büyütme niyetine değil, doğum koşullarına ve ilgili tarihteki yasal ebeveynliğe bağlıdır.

Önce doğum yeri ve tarihini; doğum anında yasal ebeveynlerin domicile durumunu, vatandaşlığını ve varsa «settled» statüsünü; taşıyıcı annenin evlilik veya medeni ortaklık durumunu ve tedaviye ilişkin rızaları; genetik bağı ve Britanya parental order kararını kaydedin. Parental responsibility sahibi herkesi, varış ülkesini ve seyahat tarihini belirleyin. Ebeveynin vatandaşlığı, göçmenlik izni, yasal ebeveynlik ve ebeveyn sorumluluğu farklı hukuki olgulardır. Tek bir belge bunların tümünü kanıtlamayabilir.

Yasal ebeveynler ve vatandaşlık

Britanya hukukunda çocuğu doğuran kadın, yumurtanın kaynağı veya sözleşmenin içeriği ne olursa olsun doğumda yasal annedir. Evliyse veya medeni ortaklık içindeyse, eş ya da partner, yardımcı üreme ve rıza kurallarına göre ikinci yasal ebeveyn sayılabilir. Böyle bir ilişki yoksa ikinci ebeveyn, genetik bağ ve tedavi koşulları dahil kanundaki somut olgulara göre belirlenir. Niyet edilen ebeveynler yalnızca taşıyıcı annelik sözleşmesi yapıldığı veya ödeme gerçekleştirildiği için yasal ebeveyn olmaz.

British Nationality Act 1981 madde 1(1) uyarınca Birleşik Krallık'ta doğan çocuk, vatandaşlık hukuku bakımından anne veya baba sayılan kişi doğumda Britanya vatandaşı ya da ülkede «settled» ise kural olarak doğuştan Britanya vatandaşıdır. Belirli silahlı kuvvetler mensuplarıyla ilgili olanlar dahil özel kanuni durumlar mevcuttur. Sırf Birleşik Krallık'ta doğmak çoğu durumda yeterli değildir. Taşıyıcı annelikte annenin, diğer yasal ebeveynin statüsü ve vatandaşlık hukukundaki özel ebeveyn tanımı incelenmelidir.

Örnekler ebeveynlik statüsünün önemini gösterir. Taşıyıcı anne Britanya vatandaşıysa Londra'da doğan çocuk, iki niyet edilen ebeveyni yabancı olsa bile doğumda vatandaşlık kazanabilir. Vatandaşlık açısından ebeveyn sayılan kişilerin hiçbiri doğumda Britanyalı veya «settled» değilse İngiltere'de doğum tek başına vatandaşlık vermez. Britanyalı niyet edilen babanın vatandaşlığı, doğumda ilgili yasal baba sayılıyorsa önem taşıyabilir. Genetik bağ bütün şartları ortadan kaldıran genel bir istisna değildir. Bunlar koşullu örneklerdir.

Sonradan verilen bir Britanya parental order kararı hem yasal ebeveynliği hem vatandaşlığı değiştirebilir. Home Office rehberine göre 1981 Yasası'nın 1(5) maddesi kapsamında, 6 Nisan 2010 veya sonrasında verilen uygun bir Britanya parental order kararı tarihinde niyet edilen ebeveynlerden biri Britanya vatandaşıysa çocuk o tarihte vatandaşlık kazanabilir. Her kararın aynı etkiyi doğurduğu veya vatandaşlığın doğumdan itibaren geçmişe yürüdüğü varsayılamaz. Kararı, tarihini ve Britanyalı ebeveynin statüsünü ayrı ayrı doğrulayın.

Otomatik Britanya vatandaşlığı kanıtlanamıyorsa yetkili kuruma çocuğun taşıyıcı anneden, yasal ebeveynden veya başka devletin hukukundan farklı bir vatandaşlık kazanıp kazanmadığını sorun. Bazı koşullarda Britanya vatandaşı olarak ayrı bir kayıt işlemi mümkün olabilir; hak kazanıldığı önceden varsayılmamalıdır. Britanyalı olmayan çocuğun ilgili devletten pasaport ya da kabul edilen seyahat belgesi alması ve varış ülkesinin giriş koşullarını sağlaması gerekir. Britanya pasaportuna başvuru vatandaşlık hakkının ispatının yerine geçmez.

Doğum tescili ve parental order

Doğumu zamanında tescil ettirin; ancak nüfus kaydını vatandaşlık kararıyla karıştırmayın. Resmî rehberde olağan süre İngiltere, Galler ve Kuzey İrlanda'da 42 gün, İskoçya'da 21 gündür; işlemler ülke bölümlerine göre farklıdır. İlk kayıt niyet edilen ailenin tercihlerini değil, doğumda geçerli kurallara göre yasal ebeveynleri göstermelidir. Tam doğum belgesi doğumu ve kayıtlı bilgileri kanıtlar; tek başına Britanya vatandaşlığını, seyahat yetkisini veya başka ülkeye giriş hakkını kanıtlamaz.

İngiltere ve Galler'de parental order, taşıyıcı annelikten sonra niyet edilen ebeveynlerin yasal ebeveyn olmasının olağan yoludur. Resmî rehberde başvuranlardan en az birinin genetik bağı, çocuğun başvuranlarla yaşaması, Birleşik Krallık'la bağlantılı domicile koşulu, taşıyıcı anne ve ilgili diğer yasal ebeveynin rızası gibi şartlar bulunur. Bu rıza normalde doğumdan altı hafta geçmeden geçerli olamaz. Resmî bilgiye göre başvuru doğumdan itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Süre aşımı veya rıza uyuşmazlığı uzman incelemesi gerektirir; sonuç peşinen garanti ya da imkânsız sayılamaz. Çift olarak başvuruluyorsa başvuranlardan en az birinin gerekli genetik bağı bulunmalıdır; tek başvuranın ise bu bağa bizzat sahip olması gerekir. Başvuranlar en az 18 yaşında olmalı, makul giderlerin üzerindeki ödemeler için mahkeme onayı alınmalıdır. İngiltere ve Galler Yüksek Mahkemesi, Re X (A Child) (Surrogacy: Time Limit) [2014] EWHC 3135 (Fam) kararında altı aylık süreden sonra yapılan başvurunun kendiliğinden engellenmediğine hükmetmiştir; başka bir olayda veya hukuk düzeninde aynı sonuç garanti değildir. Mahkeme, gerekli rızadan ancak ilgili kişinin bulunamaması veya rıza verme ehliyetinin olmaması gibi sınırlı hâllerde vazgeçebilir; yalnızca rızayı reddetmek bu istisnaya girmez.

Usul Birleşik Krallık'ta her yerde aynı değildir. İngiltere ve Galler'de aile mahkemesine C51 formu verilmesi ve sonradan gerekli rızaların alınması öngörülür; İskoçya ve Kuzey İrlanda'da farklı yargı yolları vardır. Koşulları sağlayan tek kişiler ve çiftler başvurabilir; ancak domicile, genetik bağ, rıza, giderler ve deliller önceden incelenmelidir. Parental order mümkün değilse evlat edinme veya başka mahkeme yolu ayrı değerlendirilir. Taşıyıcı annelik anlaşması tek başına ebeveynliği devretmez ve doğuran annenin ebeveyn sorumluluğunu kaldırmaz.

Pasaport ve giriş kuralları

Çocuğun ilk Britanya pasaportu için HM Passport Office vatandaşlık dayanağı, başvuranın yetkisi, çocuk ve başvuranın kimliği hakkında delil ister. Taşıyıcı annelikte kamuya açık kontrol listesi ayrıca açıklama mektubu, örneğin klinik yazısı gibi tedavi kanıtı ve ilgili aile belgelerini içerir. Parental order öncesinde Birleşik Krallık'ta doğmuş çocuk için diğer gerekli belgelerle birlikte asıl tam Britanya doğum belgesi sunulabilir. Bu, vatandaşlık veya parental responsibility konusunda ek soru sorulmadan pasaport verileceğini garanti etmez. HM Passport Office'in kurum içi rehberi, acil seyahat gerekliliği varsa Birleşik Krallık'ta doğan çocuk için parental order bulunmadan yapılan pasaport başvurusunun da incelenebileceğini belirtir. Niyet edilen ebeveynin parental responsibility yetkisi yoksa görevliler resmî beyanı (statutory declaration) ve başvuru yetkisi veya rızayı gösteren belgeleri inceleyebilir. Başvurunun bu şekilde incelenmesi hukuki ebeveynliği devretmez ve çocuğun yurt dışına çıkarılmasına tek başına izin vermez.

Parental order sonrasında mümkünse kararı ve karardan sonra çıkarılan doğum belgesini, istenen diğer delillerle sunun. Ebeveyn bilgilerini mahkeme kararına uygun yazın; eski ad ve belgelerdeki farklılıkları gizlemek yerine açıklayın. Pasaport başvurusu ayrı bir idari incelemedir, mahkeme kararıyla otomatik pasaport düzenlenmez. Özellikle vatandaşlık, ebeveyn sorumluluğu veya belgeler tartışmalıysa iadesiz uçuş rezervasyonu yapmadan HM Passport Office'in güncel taleplerini doğrulayın.

Çocuk Britanya dışı pasaportla seyahat edecekse pasaportu veren ülkenin gerçek şartlarını, Birleşik Krallık'tan çıkışı ve varış ülkesine girişi kontrol edin. Yabancı pasaport, çocuğa eşlik eden yetişkinin Britanya hukukunda parental responsibility sahibi olduğunu kanıtlamaz. Britanya pasaportu da başka ülkedeki vize, ikamet ve aile bağlarının tanınması şartlarından muafiyet vermez. Britanyalı olmayan çocuk daha sonra ülkeye dönecekse Birleşik Krallık göç veya oturum statüsü ayrıca incelenmelidir. Çıkış ve dönüş farklı hukuki olaylardır.

İzin, mahkeme kararları ve belgeler

Britanya hükümetinin rehberine göre çocuğun yurt dışına çıkarılması için parental responsibility sahibi herkesin ya da mahkemenin izni gerekir; belirli mahkeme kararı istisnaları saklıdır. Taşıyıcı anne normalde doğumda bu sorumluluğa sahiptir; başka bir yasal ebeveyn de sahip olabilir. Fiilen çocuğa bakmak veya sözleşme yapmak rıza kontrolünün yerini almaz. İzin, seyahat detayları ve iletişim bilgilerini içeren mektup genellikle faydalıdır; hava yolu veya yabancı sınır makamları ek belge ve tercüme isteyebilir. Çıkış günündeki yetkilileri saptayın.

Sık anılan 28 güne kadar seyahat istisnası, child arrangements order uyarınca çocuğun birlikte yaşayacağı kişi olarak belirlenen kişiyi kapsar; başka bir karar bunu sınırlayabilir. Her niyet edilen ebeveyne taşıyıcı annenin rızası olmadan seyahat için genel yetki vermez. Zorunlu rıza reddedilmiş, belirsiz ya da ihtilaflıysa seyahatten önce uygun Britanya mahkeme kararı alınmalıdır. Yetkisiz olarak çocuğu götürmek, çocuk kaçırma sorunları dahil ciddi sonuçlar doğurabilir. Uçuş rezervasyonu yetki eksikliğini gidermez. Child arrangements order kapsamındaki 28 günlük istisna İngiltere ve Galler hukuk düzenine özgüdür. Bunun İskoçya veya Kuzey İrlanda'da aynı şekilde geçerli olduğu varsayılmamalı; ilgili yerel hukuk ve mahkeme kararı kontrol edilmelidir.

Tam doğum belgesi, tedavi ve rıza kayıtları, taşıyıcı anne ile yasal ebeveynlerin kimlik ve vatandaşlık belgeleri, kanunen istenen genetik delil, evlilik veya medeni ortaklık belgeleri, parental order ve diğer mahkeme kararlarından oluşan bir dosya hazırlayın. Pasaport makamı ve varış ülkesinin hangi asılları, tasdikli kopyaları, tercümeleri veya tasdik işlemlerini gerçekten istediğini öğrenin. Tıbbi, genetik ve kişisel verileri gereksiz taraflarla paylaşmayın. Belge tutarsızlıklarını belirleyip çelişkili başvuru yapmadan resmî açıklama alın.

Adımlar ve örnek durumlar

Uygulamada sıralama şöyledir: doğumdaki olgulara göre yasal ebeveynleri ve olası vatandaşlıkları saptayın; doğumu tescil ettirin; seyahat belgesine kimin başvuracağını belirleyip belgeyi alın; parental responsibility rızalarını veya mahkeme sorununu çözün; varış ülkesinde vize, giriş ve tanımayı kontrol edin; sonunda seyahat tarihini doğrulayın. Hukuken uygunsa parental order başvurusu paralel yürütülebilir. Mahkeme ile pasaport kurumunun aynı anda bitireceğini varsayarak kesin çıkış tarihi belirlemeyin.

Üç durumu karşılaştırın. Britanya vatandaşı taşıyıcı anneden Londra'da doğan bebek doğuştan Britanyalı olabilir; seyahat için yine pasaport ve geçerli izin gerekir. Vatandaşlık açısından ilgili ebeveynlerden hiçbiri Britanyalı veya «settled» değilse başka vatandaşlık ve yabancı belge ya da farklı yasal Britanya yolu incelenebilir. Uygun parental order sonrasında, Britanyalı niyet edilen ebeveyn yasal şartı karşılıyorsa karar tarihinde vatandaşlık doğabilir. Bu örneklerden hiçbiri diğer seyahat şartlarını ortadan kaldırmaz.

Gecikmeler ve sınır ötesi etkiler

Pasaport makamı ek delil isterse vatandaşlık veya başvuru yetkisine ilişkin tam soruya yanıt verin; talebi ve başvuru numarasını saklayın. Doğum kaydı hatasını belgeyi gayriresmî değiştirmek yerine usulüne göre veya mahkemeyle düzeltin. Seyahat rızası uyuşmazlığını çıkıştan önce Britanyalı aile hukuku avukatına gösterin. Yabancı devlet çocuğun vatandaşlığını veya vizesini sorgularsa onun yetkili büyükelçiliğine, konsolosluğuna veya göç makamına başvurun. Farklı retlerin farklı başvuru yolları vardır; hepsi aynı idari sorun değildir.

Britanya pasaportu, yabancı devletin niyet edilen ebeveynleri yasal ebeveyn tanıyacağını garanti etmez. Britanya parental order kararı da yabancı vatandaşlık, soybağı, velayet veya göç hukukunu kendiliğinden çözmez. Aile başka ülkeye taşınırken o ülkenin Britanya kararını tanıyıp tanımadığını ve hangi nüfus belgelerini istediğini öğrenin. Aile bireylerinin vatandaşlıkları farklıysa, varış ülkesi taşıyıcı anneliği kısıtlıyorsa veya isimler değişiyorsa inceleme daha önemlidir. Britanya belgelerinin her yerde aynen geçeceğini varsaymak yerine yerel hukuk görüşü alın.

Bilet almadan önce

Uçuş ödemesinden önce dört soruya yazılı yanıt alın: çocuğun vatandaşlığının hukuki dayanağı ve delili nedir; bugün kim parental responsibility sahibi ve izin verebilir; hangi makam hangi delillerle seyahat belgesi düzenler; varış için hangi vize veya oturum izni gerekir? Yanıtları ve yazışmaları beraber saklayın. Sorulardan biri bile çözümsüzse çıkış tarihinin ertelenebileceğini kabul edin; doğum belgesi veya taşıyıcı annelik anlaşması bu eksikliği kendiliğinden kapatmaz.

Sonuç olarak vatandaşlık, pasaport, hukuka uygun çıkış izni ve varış ülkesine kabul koşulları birlikte karşılanmalıdır. Britanya vatandaşlığı doğumda mevcut olabilir veya uygun parental order sonrasında kazanılabilir; hukuki dayanak ve tarih önemlidir. Niyet edilen ebeveynin belgede adı bulunması, taşıyıcı annelik sözleşmesi ve Birleşik Krallık'ta doğum aynı tür deliller değildir. Bu rehber Birleşik Krallık'ta doğup ülkeden ayrılacak çocuk hakkındadır; yurt dışında doğup Birleşik Krallık'a giriş ayrı değerlendirilmelidir.

Hukuki inceleme taslağı; çocuğun bireysel statüsüne ilişkin karar değildir.

Resmî kaynaklar

  1. British Nationality Act 1981, section 1
  2. Human Fertilisation and Embryology Act 2008, Part 2
  3. Surrogacy: legal rights of parents and surrogates
  4. The surrogacy pathway: England and Wales
  5. Surrogacy: caseworker guidance (accessible)
  6. Get a child passport: surrogacy and sperm donation
  7. Birth registration guidance
  8. Get permission to take a child abroad
  9. Who has parental responsibility
  10. Become the child’s legal parent
  11. Apply for a first child passport
  12. Re X (A Child) (Surrogacy: Time Limit) [2014] EWHC 3135 (Fam) — judgment

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar