Ermenistan · Vatandaşlık, pasaport ve yurtdışına çıkış

Masa üzerinde seyahat belgeleri, kapalı lacivert bir belge kitapçığı ve harita; editoryal görsel.

Ermenistan’da taşıyıcı annelik sonrası çocuğun vatandaşlığı, pasaportu ve ülkeden çıkışı

Vatandaşlık, ebeveynlik kaydı, seyahat belgesi, Ermenistan’dan çıkış ve varış ülkesine giriş konularını ayıran pratik rehber.

Kısa yanıt

Ermenistan’da taşıyıcı annelik yoluyla doğan çocuk otomatik olarak Ermenistan vatandaşlığı, Ermeni pasaportu veya seyahat izni kazanmaz. Bunlar ayrı hukuki kararlardır. Önce doğum kaydında yasal ebeveyn olarak kimin yazıldığı belirlenmeli; ardından uygulanacak vatandaşlık hukukuna göre çocuğun vatandaşlığı saptanmalı; taşıyıcı ve varış ülkesi tarafından kabul edilen seyahat belgesi alınmalı; son olarak Ermenistan’dan çıkış ve her varış/transit ülkesine giriş ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Ermenistan hukuku, yardımcı üreme yöntemleriyle gerçekleşen doğumların kaydı için özel belgeler ister ve taşıyıcı annelikten yararlanabilecek kişileri de sınırlar. Ebeveynlerin statüsü, biyolojik bağlar ve varış ülkesi sonucu değiştirebilir. Kliniğin güvencesi veya doğum yeri tek başına yeterli değildir.

Kaynaklar: [1] [2] [3] [5]

Dört soruyu birbirinden ayırın

Vatandaşlık, hangi devletin çocuğu kendi vatandaşı saydığını belirler. Ebeveynlik, doğum kaydında kimin yasal ebeveyn olarak yazıldığını gösterir. Pasaport veya başka bir seyahat belgesi kimliği kanıtlar ve düzenleyen devletin kurallarına göre uluslararası seyahate imkân verir. Çıkış ve giriş ayrı sınır kararlarıdır: Ermenistan’ın şartlarını karşılamak, başka bir devletin çocuğu kabul edeceği anlamına gelmez.

Tek bir belge genellikle dört sorunun tümünü çözmez. Doğum belgesi medeni hâl olayını ve kayıtlı ebeveynleri gösterir; ancak tek başına evrensel bir seyahat belgesi değildir ve her yabancı devleti kayıtlı ebeveynliği tanımaya zorlamaz. Her aşamayı sırayla çözün ve yetkili kurumlardan gelen yazılı yanıtları saklayın.

Kaynaklar: [1] [4] [5]

Ermenistan’da doğum, Ermeni vatandaşlığı verir mi?

Ermeni topraklarında doğmanın tek başına vatandaşlık verdiğine ilişkin genel bir kural yoktur. Vatandaşlık Kanunu belirli edinim yolları öngörür. Madde 11, Ermeni vatandaşlarının çocuklarını ve bir ebeveynin Ermeni vatandaşı olduğu bazı durumları; Madde 12, Ermenistan’da vatansız ebeveynlerden doğan çocuğu; Madde 20 ise ebeveynleri bilinmeyen çocuğu düzenler. Her hükmün koşulları ayrıca kontrol edilmelidir.

Yabancı niyetli ebeveynler için taşıyıcı annelik yoluyla doğan çocukta taşıyıcı annenin vatandaşlığı, doğum yeri veya DNA sonucu tek başına Ermeni vatandaşlığı sağlamaz. Hukuken belirlenmiş ebeveynlik ve uygulanacak kanuni dayanak önemlidir. Ermeni vatandaşlığı belirlenmemişse, ebeveynlerden birinin veya her ikisinin devletinin soybağı yoluyla vatandaşlık verip vermediğini kontrol edin. Belirsizlik varsa vatandaşlık veya vatansızlık varsaymak yerine somut dosyayı Ermeni hukukçuyla ve yetkili makamla değerlendirin. Her iki ebeveynin vatandaşlığı farklıysa, her ülkenin soybağı yoluyla vatandaşlık ve yabancı doğum kaydını tanıma kurallarını ayrı ayrı kontrol edin.

Özellikle 11. madde, doğum anında hukuken ebeveyn sayılan her iki kişi de Ermenistan vatandaşıysa doğum yerinden bağımsız olarak vatandaşlık verir. Ebeveynlerden biri Ermenistan vatandaşı, diğeri bilinmeyen veya vatansız ise çocuk yine Ermenistan vatandaşlığını kazanır. Ebeveynlerden biri Ermeni, diğeri yabancıysa çocuğun vatandaşlığı ebeveynlerin yazılı rızasıyla belirlenir; rıza yoksa çocuk Ermenistan’da doğmuşsa, aksi halde vatansız kalacaksa veya ebeveynler Ermenistan’da sürekli ikamet ediyorsa 11. madde Ermenistan vatandaşlığı öngörür. Taşıyıcı annelikte önce hukuken ebeveyn olarak kimin kaydedildiğini doğrulayın; taşıyıcı annenin vatandaşlığı veya genetik bağ tek başına bu incelemenin yerini tutmaz. İlgili devletlerin hiçbiri çocuğa vatandaşlık vermiyorsa, vatandaşlık veya vatansızlık varsaymak yerine somut hukuki durumu Ermeni hukukçuyla ve yetkili Ermeni makamıyla değerlendirin.

Kaynaklar: [1]

Düzenlemenin Ermenistan hukukuna uygunluğunu kontrol edin

Doğum sonrası işleme güvenmeden önce, niyetli ebeveynlerin ilgili taşıyıcı annelik modelinden yararlanma hakkı olduğunu doğrulayın. Ermenistan’ın üreme sağlığı yasası, biyolojik ebeveyn olmayan evli olmayan erkeğe ve Ermeni vatandaşı taşıyıcı anne kullanan bazı yabancı niyetli ebeveynlere ilişkin kısıtlamalar içerir. Niyetli ebeveynlerin biyolojik ebeveyn olmadığı belirli durumlar için ayrı bir izin yolu da vardır.

Taşıyıcının vatandaşlığı, niyetli ebeveynlerin vatandaşlığı ve Ermeni kökeni kanıtı, medeni durum, biyolojik bağ ve ülkede yasal bulunma/ikamet durumu önem taşıyabilir. Bu yazı belirli bir ailenin uygunluğunu karara bağlamaz. Ermeni avukattan geçerli hükmü ve gerekiyorsa kurumlar arası komisyon iznini yazılı olarak belirlemesini isteyin. Sözleşme veya kliniğin kabulü tüm yasal koşulların karşılandığını tek başına kanıtlamaz.

12(1.1). maddenin güncel konsolide metni, taşıyıcı annelikten yararlanma hakkını şu kişiler bakımından dışlar: (a) çocuğun biyolojik ebeveyni olmayan evli olmayan erkek; (b) gebeliği taşımasına ilişkin tıbbi kontrendikasyonu bulunmayan kadın; ve (c) taşıyıcı anne Ermenistan vatandaşı olduğunda etnik olarak Ermeni olmayan yabancı uyruklular. 12(1.2). madde, çocuğun biyolojik ebeveyni olmayan niyetli ebeveynlere kurumlar arası komisyon izni verilmesini yalnızca maddede sayılan kategorilerle sınırlar: evli Ermenistan vatandaşı çiftler veya evli olmayan Ermenistan vatandaşı kadınlar; ayrıca Ermenistan’da yasal olarak bulunan ya da ikamet eden ve Ermeni kökenini gerekli belgelerle kanıtlayan, evli etnik Ermeni yabancı çiftler veya evli olmayan etnik Ermeni yabancı kadınlar. 23 Ekim 2026’da erişilen konsolide metinde 12. madde için 4 Aralık 2025 tarihli HO-404-N sayılı değişiklik kayıtlıdır. Gerçek doğum ve kayıt tarihleri için hükmü yeniden kontrol edin. Bu izin yolunun başka kategorileri de kapsadığını varsaymayın. Bu, ön koşul kontrolüdür; belirli bir ailenin uygunluğuna ilişkin tam hukuki görüş değildir.

Ayrıca, üreme sağlığı yasasının 15(14). maddesi, çocuğun yardımcı üreme tekniklerini kullanan kişilere teslimini yalnızca dar ve belirli bir durumda düzenler: DNA tespiti, taşıyıcı annenin çocuğun biyolojik ebeveyni olmadığını ve Ermenistan hukukuna göre tescilli bir evlilik içinde olmayan bir erkeğin çocuğun biyolojik ebeveyni olduğunu doğrulamalıdır. Bu hükmü evli çiftlerin, evli olmayan kadınların veya biyolojik ebeveyn olmayan niyetli ebeveynlerin tüm durumlarına genellemeyin. Hüküm, Medeni Durum İşlemlerinin Devlet Tesciline İlişkin Kanun’un 24(4) ve 27(3). maddeleriyle birlikte okunmalı; somut aile yapısına uygulanacak yolu Ermeni hukukçuyla doğrulayın.

Kaynaklar: [2] [3]

Doğum kaydı, ebeveynlik ve DNA kanıtı

Ermenistan’ın medeni hâl kayıtlarına ilişkin yasası, yardımcı üreme sonucu doğumda taşıyıcı anneyle yapılan sözleşmenin ve DNA tespitinin de sunulmasını gerektirir. Yardımcı üreme yöntemlerini kullanan kişiler, sözleşme ve DNA tespiti temelinde doğum kaydına ebeveyn olarak yazılır. Üreme sağlığı yasası ilgili yazılı sözleşmenin noter tasdikli olmasını öngörür.

Noter tasdikli sözleşmeyi, resmî DNA raporunu, tıbbi doğum belgesini, niyetli ebeveynlerin kimlik belgelerini ve istenen medeni hâl belgelerini saklayın. Son doğum kaydını dikkatle kontrol edin: adlar, yazımlar, tarihler ve ebeveyn bilgileri konsolosluğa ve pasaport makamına sunulacak belgelerle eşleşmelidir. Kayıt makamı farklı bir kayıt önerirse kabul etmeden önce hukuki dayanağı isteyin.

Kaynaklar: [2] [3]

Ermeni pasaportu ne zaman verilebilir?

Ermeni pasaportu Ermenistan vatandaşlığına hak kazanan kişiler içindir; ülkede doğmak tek başına yeterli değildir. Göç ve Vatandaşlık Hizmeti, 16 yaşından küçük çocuk için pasaportun ebeveyn veya başka bir yasal temsilci tarafından istenebileceğini belirtir. Standart belgeler arasında doğum belgesi, ebeveynlerin kimlik belgeleri, evlilik belgesi veya eşdeğer kanıt, gerekiyorsa temsil yetkisi belgesi, 35 × 45 mm ölçüsünde iki renkli fotoğraf ve yabancı dilde belgelerin noter onaylı Ermenice çevirileri bulunur.

İncelenen resmî hizmet sayfası standart ücreti 1.000 AMD ve başvurudan sonraki beşinci iş gününde düzenlemeyi belirtir. Bunlar standart hizmet bilgileridir; taşıyıcı annelik dosyası için garanti değildir. Nüfus siciline kayıt, ek incelemeler veya özel belgeler süreci etkileyebilir. Çocuk kayıtlı değilse önce ebeveynlerden birinin adresinde kaydedilmesi gerekir. Ücret ve süreye güvenmeden önce dosyanıza özel yazılı belge listesi isteyin. Çocuğun nüfus kaydına alınması, ek incelemeler veya yabancı ebeveyn için yazılı rıza şartı başvuruyu etkileyebilir. Bu nedenle yayımlanmış standart süreyi kesin teslim tarihi olarak kabul etmeyin.

Resmî kontrol listesine göre, ebeveynlerden biri yabancı uyrukluysa çocuğun ilk pasaport başvurusunda başvuru sahibinin ve her iki ebeveynin yazılı rızası da gerekir. Ebeveynlerden biri rızasını şahsen veremiyorsa imzasının noter tarafından onaylanması gerekir. Bu şartın somut taşıyıcı annelik dosyasındaki hukuki ebeveyn kaydına nasıl uygulanacağını doğrulayın.

Kaynaklar: [1] [4]

Çocuk yabancı vatandaşlığına dayanacaksa

Mümkünse doğumdan önce, niyetli ebeveynlerden her birinin vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuyla iletişime geçin. Çocuğun soybağı yoluyla vatandaşlık kazanıp kazanmadığını, konsolosluğun Ermeni doğum kaydını ve kayıtlı ebeveynliği kabul edip etmediğini; DNA raporu, noter tasdikli taşıyıcı annelik sözleşmesi, biyolojik bağ kanıtı, evlilik belgeleri, çeviri, apostil veya konsolosluk tasdiki isteyip istemediğini sorun.

Ayrıca hangi seyahat belgesinin verilebileceğini ve normal pasaport hemen çıkarılamıyorsa geçici veya acil belge bulunup bulunmadığını sorun. Vatandaşlık kararı ile seyahat belgesi kararı farklı işlemler olabilir. Çocuğun ebeveynin vatandaşlığını otomatik kazandığını veya doğum belgesinin tek başına yeterli olduğunu varsaymayın. Yanıt, niyetli ebeveynlerin vatandaşlıklarına göre değişebilir.

Kaynaklar: [1] [2] [4] [5]

Ermenistan’dan çıkış, yurt dışına girişle aynı değildir

Ermenistan Yabancılar Kanunu’nun 12. maddesi, başka bir yasa veya uluslararası antlaşma farklı bir usul öngörmedikçe, yabancının ülkeden çıkarken geçerli pasaport ve çıkış anına kadar yasal kalış/ikametini gösteren geçerli belge bulundurmasını genel olarak şart koşar. Statüsü henüz belgelenen yeni doğan için hangi belgelerin uygulanacağını Göç Hizmeti ve sınır makamından doğrulayın.

Çocuk Ermenistan vatandaşıysa, pasaportun ve somut koşulların çıkışa izin verdiğini Ermeni sınır makamından doğrulayın. Genel pasaport belge listesinin taşıyıcı annelik uyuşmazlığını çözdüğünü veya adli/idari bir kısıtlamayı ortadan kaldırdığını varsaymayın. Bu kontrol, varış ülkesinin şartlarını ayrıca inceleme gereğini ortadan kaldırmaz.

Varış ülkesi ve her transit ülkesi vatandaşlık, ebeveynliğin tanınması, seyahat belgeleri, vize ve çocuğun yetişkinle seyahatinde rıza için kendi kurallarını uygular. Ermenistan’dan çıkışa yeterli belge başka bir yerde uçağa biniş veya giriş için reddedilebilir. Çıkış için gereken belge ile varış ülkesinin kabul edeceği belge aynı olmayabilir; transit ülkenin vize ve çocuk seyahati kuralları da ayrıca kontrol edilmelidir.

Kaynaklar: [5] [4]

Rezervasyon öncesi kanıt matrisi

Bu matrisi eksik kanıtları belirlemek için kullanın. Sözlü güvenceye dayanmak yerine yazılı teyit alın.

Çözülecek soruToplanacak kanıtÇözülmezse
VatandaşlıkYasal ebeveynlik; ebeveynlerin vatandaşlık belgeleri; yetkili devletin yazılı değerlendirmesi.Ermeni vatandaşlığını veya yabancı vatandaşlığın otomatik aktarımını varsaymayın.
Ebeveyn kaydıNoter tasdikli sözleşme; resmî DNA raporu; tıbbi doğum belgesi; kesin kayıt.Farklılıkların yasal dayanağını ve yazılı gerekçesini isteyin.
Seyahat belgesiKonsolosluk/Göç Hizmetinin yazılı listesi; pasaport veya kabul edilen acil belge; çeviri ve tasdik.Uçağa biniş veya sınır geçişi için yalnızca doğum belgesine güvenmeyin.
Çıkış ve girişErmenistan statü/çıkış teyidi; mahkeme kararları; taşıyıcı, varış ve transit kuralları.Yetkililer ve taşıyıcı güzergâhı onaylayana kadar seyahati erteleyin.

Kaynaklar: [1] [2] [3] [4] [5]

Doğumdan önce: gecikme riskini azaltın

  1. Ermeni hukukçuyla tüm bilgileri paylaşın: her niyetli ebeveynin vatandaşlığı ve medeni durumu, biyolojik bağ, taşıyıcının vatandaşlığı ve biyolojik bağı olmayan niyetli ebeveyn bulunup bulunmadığı. Geçerli hükmü ve özel izin gerekip gerekmediğini yazılı olarak belirlemesini isteyin.
  2. Nüfus kayıt makamına hangi noter tasdikli sözleşmenin, DNA tespitinin ve tıbbi belgelerin gerektiğini ve ebeveynlerin nasıl kaydedileceğini sorun. Varış ülkesinin konsolosluğuna ebeveynliği tanımak ve vatandaşlığı belirlemek için hangi kanıtların gerektiğini sorun. Yanıtları yazılı alın ve doğumdan önce listeleri karşılaştırın.
  3. Pasaport veya acil belge yolunu, süreleri, çeviri ve apostil/tasdik gerekliliklerini doğrulayın. Mahkeme kararı, uyuşmazlık veya başka bir kısıtlamanın çocuğun teslimini ya da seyahati etkileyip etkilemeyeceğini kontrol edin. Tüm işlemlerin hemen biteceğini varsayarak iadesiz bilet almayın. Her makamdan yanıtın tarihini ve dosyanıza uygulandığını gösteren yazılı bir teyidi saklayın; genel internet bilgisi tek başına bireysel dosyanızın kabul edileceğini göstermez.

Kaynaklar: [2] [3]

Doğumdan sonra: belge zincirini tamamlayın

Tıbbi doğum belgesini, doğum belgesini ve ebeveynlerin göründüğü kayıt örneğini alın. Noter tasdikli sözleşmeyi, resmî DNA raporunu, niyetli ebeveynlerin pasaportlarını, medeni hâl belgelerini ve kayıt makamıyla yazışmaları birlikte saklayın. Her adı, tarihi ve transliterasyonu gelecekteki seyahat belgesiyle karşılaştırın.

Ardından yetkili makam veya konsolosluktan vatandaşlık hakkında yazılı teyit alın ve uygun pasaport ya da kabul edilen başka seyahat belgesi için başvurun. Çocuk yabancı sayılıyorsa, yasal kalışı hangi belgenin kanıtladığını Ermeni makamlarına sorun. Çıkış, uçağa kabul, transit ve varış ülkesine girişi ayrı ayrı doğrulayın. Taşıyıcıdan belgelerin kesin güzergâh ve çocuk yaşı için kabul edildiğini teyit etmesini isteyin.

Kaynaklar: [3] [4] [5]

Kayıt veya belge reddedilirse

Ret kararının tüm hukuki gerekçelerini ve eksik ya da çelişkili kanıtları belirten resmî yazılı karar isteyin. Başvuruyu, teslim makbuzunu, ekleri, yazışmaları ve kararı aldığınız tarihi saklayın. Ebeveynlik uyuşmazlığını isim yazımını değiştirerek veya tutarsız belgeler sunarak çözmeye çalışmayın.

Medeni Durum İşlemlerinin Devlet Tesciline İlişkin Kanun’un 21(2)–(3). maddelerine göre ret kararı tüm hukuki gerekçeleri ve dosyada belirlenen engelleri belirtmelidir; karara idari veya yargısal yoldan itiraz edilebilir. Uygun başvuru yolunu ve ilgili usul kurallarına göre süreyi gecikmeden Ermeni hukukçuyla belirleyin. Konsolosluğun ret kararı ayrıca ilgili devletin hukukuna tabidir.

Kaynaklar: [3]

Güvenli karar kuralı

İade edilmeyen bir seyahati, şu hususlar ayrı ayrı doğrulanmadan ayırtmayın: (1) çocuğun vatandaşlığı veya bunu belirleme usulü; (2) yasal ebeveynlik kaydı ve taşıyıcı annelik/DNA belgeleri; (3) güzergâhta kabul edilen geçerli seyahat belgesi; (4) Ermenistan’dan çıkış şartları; (5) diğer tüm devletlerde giriş ve transit koşulları.

Sonucu belirleyen değişkenler ailenin somut durumu ve varış ülkesidir. Ermeni birincil kaynakları kayıt, pasaport ve sınır kuralları hakkında önemli hükümler içerir; ancak yabancı hukuka göre vatandaşlık ve ebeveynliğin tanınmasını belirlemez. Gerçek belgeleri Ermeni hukukçuya inceletin ve varış konsolosluğundan gereklilikleri teyit edin.

Kaynaklar: [1] [2] [3] [4] [5]

Birincil hukuk ve idari kaynaklar

Resmî mevzuat veya rehber; ilgili hükümler ve kaynağın sınırları bu rehberde özetlenmiştir.

  1. Law of the Republic of Armenia on Citizenship (official English text)

    Official English text; citizenship routes in Articles 9, 11, 12 and 20.

  2. Law on Human Reproductive Health and Reproductive Rights (official Armenian consolidated text)

    Official Armenian text; eligibility restrictions and surrogacy agreement/DNA provisions.

  3. Law on State Registration of Civil Status Acts (official Armenian text)

    Official Armenian text; birth registration and parent-entry rules.

  4. Acquiring a Passport for a Child Under the Age of 16 — Migration and Citizenship Service

    Official administrative guidance; standard child passport application.

  5. Law of the Republic of Armenia on Foreigners (official English translation)

    Official English text; Article 12 exit requirements for foreigners.

Hukukçularımızın uygulamasından

Bebeğin pasaportu hazırdı, Ermenistan'daki statüsü henüz net değildi

Fransa'dan gelen Ermeni kökenli bir aile, yenidoğan bebekleri için Fransız pasaportunu almıştı. Biletler satın alındıktan sonra ebeveynler, çocuğun Ermenistan'da yasal olarak bulunduğunu nasıl kanıtlayacaklarını sordu. Kendi kalış belgeleri bu soruya cevap vermiyordu. Hukukçumuz göç idaresi ve sınır makamına yazılar hazırladı; çocuğun doğum yerini, vatandaşlığını, pasaport bilgilerini ve ülkede kaç gündür bulunduğunu belirtti.

Makamların cevaplarına göre aile çocuğun statüsünü doğrulayan belgeyi düzenletti. Ayrılırken pasaport ve doğum belgesiyle birlikte bunu da yanına aldı. Sınırda soru çıkmadı ve yolculuk gerçekleşti. Hukukçumuz yalnızca Ermenistan tarafını kontrol etti; Fransa'ya giriş koşullarını ebeveynler konsolosluktan kendileri öğrendi.

Müvekkilin gizliliğini korumak için bazı ayrıntılar değiştirilmiştir.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar