Birleşik Krallık · Bölgesel kurallar

Koyu renk masada anonim hukuk dosyaları ve belgeler

İngiltere ve Galler’de taşıyıcı annelik: hukuk ve mahkemeler

Bölgesel hukuki sonuç

İngiltere ve Galler'de ticari taşıyıcı anneliğe ilişkin ayrı bir ruhsatlandırma sistemi bulunmaz. Temel yasal çerçeve, başta 1985 tarihli Surrogacy Arrangements Act ve 2008 tarihli Human Fertilisation and Embryology Act olmak üzere Birleşik Krallık genelinde uygulanır. Gerçekten önemli bölgesel fark, yasal ebeveynliğin İngiltere ve Galler mahkemelerinde devri usulü ile bu bölgelerdeki sağlık çalışanları ve ilgililer için hazırlanmış resmî kılavuzlardır. Dolayısıyla Galler veya İngiltere'yi farklı bir ticari taşıyıcı annelik türünün serbest olduğu yerler olarak tanıtmak yanıltıcıdır. Önce çocuğun doğacağı ülkeyi, başvuranların hukuki domicile bağını, parental order koşullarını ve yetkili yargı sistemini tespit edin.

Kanun, usul ve kılavuz

1985 tarihli kanun, belirli ticari aracılık ve reklam faaliyetlerini sınırlar; taşıyıcı annelik anlaşmaları mahkeme yoluyla zorla uygulanamaz. 2008 kanunu doğumdaki yasal anneliği, olası ikinci ebeveyni ve parental order kararlarını düzenler. Aile mahkemesi formları ve usulleri bu kuralları İngiltere ile Galler'de uygular. Sağlık Bakanlığının kılavuzları amaçlanan ebeveynlere, taşıyıcı annelere ve sağlık ekiplerine yönelik uygulamayı açıklar; kanunu değiştirmez. Maddi hukuk büyük ölçüde Birleşik Krallık çapında ortaktır, ancak İskoçya ve Kuzey İrlanda'nın mahkemeleri ve usulleri farklıdır. Klinik protokolü, özel sözleşme veya yabancı doğum belgesi de Britanya hukukunda ebeveynlik incelemesinin yerini tutmaz.

Anlaşmalar ve ödemeler

İngiltere ve Galler'de ticari olmayan taşıyıcı annelik düzenlemesi yapılabilir, ancak imzalanmış olsa da anlaşma yargı yoluyla icra edilemez. Taşıyıcı anne veya amaçlanan ebeveynler yalnızca sözleşmeye dayanarak çocuğun teslimini zorlayamaz. 1985 kanununun 2. maddesi üçüncü kişilerin ticari müzakere ve aracılığını, 3. maddesi ise kanuni ayrımlar ve istisnalarla reklamları sınırlar. Ücretli eşleştirme ajansının veya arama ilanının hukuka uygun olduğu varsayılmamalıdır. Taşıyıcı annenin makul giderlerinin karşılanması ticari aracılıktan farklıdır, fakat sabit bir otomatik tarife yoktur. Ayrıntılı ödeme kayıtları tutun: mahkeme parental order sırasında ödemeleri inceler ve kanuni çerçevede bazılarını onaylayabilir.

Doğumda yasal ebeveyn kimdir?

2008 kanununun 33. maddesi uyarınca çocuğu taşıyan ve doğuran kişi, yumurta amaçlanan anneden gelse veya döllenme yurt dışında gerçekleşse bile doğumda yasal annedir. Taşıyıcı annenin eşi veya civil partner'ı, tedaviye rıza ve diğer yasal şartlara bağlı olarak 35–47. maddeler gereğince ikinci yasal ebeveyn olabilir. Böyle ikinci ebeveyn yoksa genetik bağ ve tedavi koşulları yasal baba veya ikinci ebeveynin kimliğini etkileyebilir. Doğum belgesi tek başına kanuni durumu değiştirmez. Gebelikten önce taşıyıcı annenin medeni hâlini, klinik rıza formlarını, gametlerin kaynağını ve her kişinin muhtemel statüsünü kontrol edin.

Ebeveynliğin mahkemece devri

Koşulları sağlayan amaçlanan ebeveynler için olağan yol, doğumdan sonra İngiltere veya Galler mahkemesince verilen parental order kararıdır. Karar, taşıyıcı annenin ve varsa diğer yasal ebeveynin ebeveynliğini bir ya da iki başvurana aktarır. Doğum öncesi karar değildir, anlaşma ile garanti edilmez ve çocuğun nerede yaşayacağına ilişkin kararla karıştırılmamalıdır. Mahkemenin atadığı parental-order raportörü çocuğun refahını ve yasal şartları değerlendirir. Mahkeme karar verirken çocuğun yaşamı boyunca refahını en üstün değerlendirme ölçütü olarak kabul etmeli; yetişkinlerin hukuki durumu, ödemeler ve rızaya ilişkin kanıtları da incelemelidir. Sadece tedavinin yapıldığı yer yetki oluşturmaz; çocuğun evi, ikamet ve domicile ayrı incelenir.

İki başvuranın şartları

54. madde, evli eşlerin, civil partner'ların veya yasak akrabalık derecesinde olmayan, kalıcı aile ilişkisi içinde yaşayan iki kişinin başvurusuna izin verir. Embriyo oluşturulurken başvuranlardan en az birinin gameti kullanılmış olmalıdır. Çocuk hem başvuruda hem karar tarihinde onlarla yaşamalıdır. En az birinin bu iki tarihte Birleşik Krallık, Manş Adaları veya Man Adası'nda hukuki domicile bağı bulunmalıdır. Domicile vatandaşlık ya da Britanya adresiyle aynı değildir. Karar verildiğinde her ikisi en az 18 yaşında olmalıdır. Rıza ve ödeme şartları ayrıca uygulanır. Kliniğin genel uygunluk etiketi değil, somut olgular belirleyicidir.

Tek başvuran ve genetik bağ

Ocak 2019'dan beri 54A maddesi, kendi gametleri kullanılan, çocukla yaşayan, gerekli domicile bağını taşıyan ve diğer şartları karşılayan tek amaçlanan ebeveynin parental order talep etmesine olanak sağlar. Karar tarihinde en az 18 yaşında olmalıdır. Çiftlerde bir kişinin genetik bağı yeterliyken tek başvuranda bizzat bu bağ gerekir. Başvuranlardan hiçbirinin genetik bağı yoksa parental order genellikle mümkün değildir; evlat edinme veya başka yasal yollar uzman tarafından değerlendirilmelidir. Yumurta veya sperm bağışçısının kimliği tek başına parental order hakkı yaratmaz.

Altı ay ve altı hafta

54 ve 54A maddeleri başvurunun kural olarak doğumdan itibaren altı ay içinde yapılmasını öngörür. Taşıyıcı annenin parental order'a rızası, doğumdan sonraki ilk altı hafta içinde verilmişse geçersizdir. Bunlar farklı kurallardır; geçerli rıza alınabilecek zamanı beklemeden dosyayı hazırlayın. Mahkeme, bulunamayan veya rıza verme ehliyeti olmayan yasal ebeveynin rızasını aramayabilir; sıradan anlaşmazlık bu istisna değildir. Re X (A Child) (Surrogacy: Time limit) kararında High Court, altı aylık sürenin dolmasının geç başvuruyu inceleme yetkisini kendiliğinden ortadan kaldırmadığına karar verdi. Daha sonra A & B v C & D [2026] EWHC 972 (Fam) kararında süre geçtikten sonra yapılan başvurular üzerine parental order kararları verildi. Bu içtihat, her geç başvurunun kabul edileceğini garanti etmez; süre geçtiyse acilen danışmanlık alın ve zaman çizelgesiyle çocuğun yaşam boyu yararına ilişkin kanıtları sunun.

Domicile ve bölgesel yetki

54. madde bakımından iki başvurandan biri, başvuru ve karar sırasında Birleşik Krallık, Manş Adaları veya Man Adası'nda hukuki domicile sahibi olmalıdır; 54A'da tek başvuran bu şartı karşılamalıdır. Domicile kalıcı ev ve niyetle ilgili hukuki kurallara dayanır; sadece pasaport, geçici oturma izni veya posta adresi değildir. İngiltere veya Galler'de dava açarken çocuğun evi, başvuranların bulunduğu yer ve uluslararası bağlantılar kontrol edilmelidir. Yurt dışı doğum veya uygunluk uyuşmazlığı mahkemenin dosya dağılımını etkileyebilir. Sadece İngiltere'de tedavi görmek ya da doğum yapmak, yurt dışında yaşayanlara bu yolu garanti etmez.

Ödemelerin mahkeme denetimi

Mahkeme, başvuranlardan hiçbirinin kararın verilmesi, gerekli bir rızanın alınması, çocuğun teslimi veya kararın alınmasına yönelik düzenlemeler karşılığında, makul şekilde yapılan giderler ya da mahkemenin izin verdiği ödemeler dışında para veya başka bir menfaat vermediğinden veya almadığından emin olmalıdır. Kanun, uygun durumlarda mahkemenin ödeme izni vermesine olanak tanır; ancak bu, taşıyıcı annelik hizmetlerini sınırsız biçimde satın alma hakkı yaratmaz. Avukata ve raportöre gider iadelerini, yabancı ajans ücretlerini, faturaları ve üçüncü kişilere ödemeleri eksiksiz sunun. D & Anor v K [2026] EWFC 279 kararında Aile Mahkemesi, delilleri, rızayı, kamu politikasını ve çocuğun yararını değerlendirdikten sonra yurt dışındaki yasa dışı ticari düzenlemeye rağmen ödemelere geriye dönük izin verdi. Bu, somut olgulara bağlı bir karardır; önceden verilmiş izin veya düzenlemenin hukuka uygun olduğu yönünde bir karar değildir. 1985 Yasası kapsamındaki ticari aracılık kısıtlamaları ayrıca geçerlidir.

İngiltere ve Galler'de başvuru

Resmî açıklamaya göre Family Court'a C51 formuyla başvurulur. Haziran 2026'da güncellenen resmî sürüm başvuru öncesi kontrol edilmelidir. Çocuğun tam doğum belgesi ve ilgili kanıtlar sunulur; mahkeme ardından, çocuğun yasal ebeveynine (taşıyıcı anneye) verilmesi gereken C52 alındı/onay formunu düzenler. Taşıyıcı anne ve rızası gereken diğer ebeveynler genellikle A101A formunu kullanır. Parental-order raportörü atanır. Harçlar ve formlar değişebileceğinden eski fiyatı kopyalamak yerine başvuru günündeki HMCTS talimatlarını inceleyin. İskoçya'da Court of Session veya Sheriff Court, Kuzey İrlanda'da ayrı mahkeme sistemi vardır; C51 tüm Birleşik Krallık'a uygulanmaz.

Kanıt dosyasını hazırlama

Taşıyıcı annenin kimlik ve medeni hâl belgelerini, başvuranların kimliği ve ilişkisini, tam doğum belgesini, sperm veya yumurtanın kime ait olduğunu gösteren tıbbi kanıtları, klinik tedavi ve rıza kayıtlarını, çocuğun başvuranlarla yaşadığını ve domicile bağını ispatlayın. Altı haftadan sonra geçerli rızayı, diğer yasal ebeveynlerin iletişim bilgilerini, faturalar ve açıklamalarla ayrıntılı ödeme çizelgesini ekleyin. Yabancı olaylarda tercümeler, yabancı mahkeme kararları, seyahat belgeleri ve yerel ebeveynlik kanıtları gerekebilir. Kesin belge listesi ve tebligat usulü mahkemeye ve olgulara bağlıdır; her belgenin mutlaka isteneceği veya kabul edileceği garantisi yoktur.

Doğum, hastane ve taşıyıcı annenin iradesi

İngiltere ve Galler sağlık kılavuzları, taşıyıcı annenin tıbbi özerkliğini ve rızasını koruyarak doğum ve taburculuk planlamasını ele alır. Mahkeme kararı öncesinde ebeveynliği devretmez. Taraflar önceden kimin bilgi alacağını, kadına eşlik edeceğini, yenidoğanla ilgileneceğini ve personelle görüşeceğini konuşabilir. Ancak bu planlar sağlık çalışanlarının yükümlülüklerine, hastanın kararlarına ve doğumdaki hukuki statüye tabidir. Uyuşmazlıkta bakım ve çocuğun yararı ayrı aile mahkemesi işlemleri gerektirebilir. Özel sözleşme tıbbi müdahaleyi veya çocuğun teslimini zorlayamaz; hastane planı ile parental order ayrıdır.

Birleşik Krallık içindeki karşılaştırma

Doğumdaki ebeveynlik ve parental order şartlarında İngiltere ile Galler esasen İskoçya ve Kuzey İrlanda ile aynı Birleşik Krallık kanunlarını uygular. Asıl bölgesel fark mahkeme ve usuldür: İngiltere ile Galler'de Family Court ve C51, diğerlerinde farklı mahkemeler. Resmî doğum bakımı kılavuzları açıkça İngiltere ve Galler içindir. Bu nedenle ticari ajansların Galler'de serbest, İngiltere'de yasak olduğu veya sınır geçince taşıyıcı annenin yasal anneliğinin bittiği çıkarılamaz. Taşınırken yeni bir maddi ebeveynlik testi icat etmeyin; yerel yargı usulüne bakın.

Galler’de ne farklıdır ve hangi mahkeme yetkilidir?

Human Fertilisation and Embryology Act 2008’in 54(9). maddesi, İngiltere ve Galler’de hem Family Court hem de High Court’un yetkisini tanır; GOV.UK tarafından açıklanan olağan başvuru yolu, Family Court’a C51 formuyla başvurulmasıdır. İngiltere ve Galler’e yönelik resmî rehbere göre, taşıyıcı annenin yurt dışında bulunduğu davalar High Court hâkimi tarafından görülür; bu nedenle sıradan bir yerel duruşma varsaymak yerine dosyanın tahsisi doğrulanmalıdır. Ebeveynlik kararı için raporu İngiltere’de Cafcass, Galler’de Cafcass Cymru hazırlar. HMCTS, C51 başvurusunun Galce sürümünü de sunar. Family Procedure Rules 2010’un 13.20(2) kuralı, Galler’deki davada tarafın kararın hem Galce hem İngilizce hazırlanmasını istemesine izin verir. Bunlar usul ve dil farklılıklarıdır; Galler’de ticari taşıyıcı anneliğe ayrı bir izin değildir. Başvurudan önce güncel formu ve mahkeme talimatlarını kontrol edin: İngilizce C51, Haziran 2026’da gizli bilgiler formuna yönlendirecek şekilde güncellenmiştir.

Çocuk yurt dışında doğarsa

Yabancı doğum belgesi veya mahkeme kararında amaçlanan ebeveynlerin yazması, Birleşik Krallık tarafından otomatik tanınacakları anlamına gelmez. Yabancı hukuk statü vermiş olsa bile İngiltere ve Galler'de Britanya parental order'ı gerekebilir. Çocuğun vatandaşlığını, ülkeye giriş hakkını ve seyahat belgelerini bağımsız araştırın; taşıyıcı annelik anlaşması tek başına vatandaşlık sağlamaz. Dışişleri Bakanlığı dönüşün uzun hazırlık gerektirebileceğini bildirir. 54(4). madde, hem başvuru yapıldığı hem de kararın verildiği tarihte çocuğun yerleşim yerinin başvuranların yanında olmasını şart koşar; çocuğun fiziksel olarak Birleşik Krallık’ta bulunmasını gerektirmez. Tedavi veya seyahat taahhüdünden önce iki hukuk düzeninde de bağımsız danışmanlık alın.

Üç karar örneği

Örnek A: Galler'de bir çiftin bir eş üzerinden genetik bağı vardır, çocuk onlarla yaşar ve birinin Britanya domicile'ı bulunur. Family Court için C51, rıza ve kanıtları hazırlasınlar; ayrı bir Gal ticari ruhsatı doğmaz. Örnek B: İki başvuranın da genetik bağı yoktur. 54. madde klinik nerede olursa olsun genellikle parental order'a izin vermez; sözleşmeye güvenmek yerine evlat edinmeyi değerlendirin. Örnek C: Birleşik Krallık domicile'ı olan kişi yurt dışında doğum planlar. Önce seyahat ve vatandaşlık, sonra yetki, domicile, genetik bağ, rıza ve ödemeler çözümlenir. Yabancı belge Britanya ebeveynlik meselesini tek başına bitirmez.

Rıza verilmezse

Taşıyıcı annenin rıza vermemesi veya geri alması sıradan bir formalite değildir. Kanunen geçerli rıza gerekiyorsa mahkeme sırf sözleşmeyi uygulatıp parental order veremez. Bulunamayan veya rıza ehliyeti olmayan kişilere ilişkin istisnalar dar ve kanıta bağlıdır. Çocuğun yararı, ikameti ve parental responsibility ayrı ve acil aile hukuku süreçleri gerektirebilir. Çocukla görüşmek veya gayriresmî teslim, yasal ebeveynliğin devri değildir. Yazışmaları saygıyla saklayın; tehdit, tek taraflı yolculuk veya rıza satın alma girişimlerinden kaçının.

Reform önerileri yürürlükte değil

Law Commissions, 2023'te güvenceler altında bazı ülke içi programlarda amaçlanan ebeveynlerin doğumdan itibaren tanınmasını sağlayabilecek yeni bir yol önerdi. Öneri kanunları değiştirmedi. Hükümet Haziran 2026'da parlamentoya yeni bir Surrogacy Bill sunma yönünde mevcut plan olmadığını açıkladı; Eylül 2026 Avam Kamarası görüşmesi konuyu tekrar ele aldı. Ekim 2026 itibarıyla koşulları sağlandığında doğum sonrası mevcut mahkeme yolu geçerlidir. Gelecekteki düzenlemeye dayanarak doğumda otomatik ebeveynlik vaat eden site, İngiltere ve Galler'deki yürürlükteki hukuku değil bir öneriyi anlatmaktadır.

İzlenecek eylem sırası

İlk olarak kişileri, doğum ülkesini ve domicile'ı tespit edin. Ödeme öncesinde uygunluk, genetik katkı, taşıyıcı annenin medeni hâli, aracılık ve giderler için bağımsız hukuki denetim alın. Ardından klinik ve hastaneyle gönüllü bakım ve iletişim planı yapın; zorla uygulanabilir saymayın. Tedavi ve gebelikte kanıtları toplayın; doğum sonrasında kayıt ve bakımı kontrol edin, altı aylık başvuru süresini not edin ve altı haftadan önce geçerli rıza almayın. Son olarak yetkili mahkemeye doğru formlarla başvurun, gerekli kişilere tebligat yapın, raportörle çalışın ve yabancı pasaport/göç konularını ayrıca çözün.

Uzman incelemesi gereken durumlar

Hiçbir başvuranın genetik bağı yoksa, rıza eksikse, domicile belirsizse, süre kaçmışsa, evli taşıyıcı annenin eşinin durumu veya rızası tartışmalıysa, gider üstünde ciddi ödeme yapıldıysa ya da doğum yurt dışındaysa acilen uzman hukukçuya başvurun. Sonuç yalnızca bölge adına değil somut olgulara bağlıdır. Kanuni şartlar, alternatifler, yetki, kanıt ve çocuğun geçici korunması değerlendirilmeli.

Official sources / Источники

  1. Human Fertilisation and Embryology Act 2008 (revised)
  2. Surrogacy Arrangements Act 1985 (revised)
  3. GOV.UK: surrogacy legal rights overview
  4. DHSC: surrogacy pathway in England and Wales (2025)
  5. DHSC: care in surrogacy, England and Wales (2025)
  6. Re X (A Child) (Surrogacy: Time limit), [2014] EWHC 3135 (Fam)
  7. GOV.UK: become the child’s legal parent
  8. FCDO: surrogacy overseas
  9. HMCTS: C51 parental order form, updated June 2026
  10. FCDO: guide 3 returning to the UK
  11. UK Parliament written answer, 29 June 2026
  12. House of Commons surrogacy debate, 7 September 2026
  13. Family Procedure Rules 2010, Part 13
  14. A & B v C & D [2026] EWHC 972 (Fam) (14 April 2026)
  15. D & Anor v K [2026] EWFC 279 (29 September 2026)

Hukukçularımızın uygulamasından

Galler dosyası yerleşim yeri kanıtlarıyla hazırlandı

Cardiff'teki çift, yurt dışındaki programdan doğan oğullarını büyütüyor ve parental order için C51 başvurusu yapmayı planlıyordu. Çiftten biriyle genetik bağ doğrulanmıştı. Geri kalan koşulların Britanya adresiyle karşılanacağını düşünüyorlardı.

Hukukçumuz adres ile hukuki yerleşim yerinin aynı olmadığını anlattı. Hukuki yerleşim yeri kanıtlarını, çocuğun başvuranlarla yaşadığına dair belgeleri ve gerekli rızaları topladı. İngiltere ve Galler mahkemesinin her koşulu, yalnızca Galler'de yaşamaya genel atıfla değil, ayrı belgeyle karşılandı. Mahkeme parental order verdi; ebeveynler kayıt ve yeni doğum belgesine geçti. Genetik test ile yerleşim yeri belgeleri ayrı ekler olarak kaldı; biri diğerini karşılamaz.

Müvekkilin gizliliğini korumak için bazı ayrıntılar değiştirilmiştir.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar