Almanya · Vatandaşlık, pasaport ve yurtdışına çıkış

Bavul yanında seyahat belgeleri ve boş pasaport kapağı

Almanya: Taşıyıcı annelik sonrası çocuğun vatandaşlığı, pasaportu ve ülkeden çıkışı

Birbirinden ayrı dört hukuki soru

Doğum belgesi, vatandaşlık, pasaport ve sınır geçiş hakkı aynı şey değildir. Önce uygulanacak hukuka göre çocuğun yasal anne ve babasının kim olduğunu ve Almanya'nın hangi ebeveynlik statüsünü kabul edeceğini belirlemek gerekir. Sonra doğumda kazanılabilecek vatandaşlıklar, hangi devletin çocuğa kendi geçerli pasaportunu veya tanınan seyahat belgesini verebileceği, seyahate kimin izin verebileceği ve varış ile transit ülkelerinin çocuğu kabul edip etmeyeceği ayrı incelenmelidir. Genetik bağ, klinik sözleşmesi ve çocuğu büyütme niyeti bu soruların hepsini kendiliğinden çözmez. Rehber Almanya'nın doğum, vatandaşlık değerlendirmesi, belge düzenleme veya çıkış ülkesi olduğu durumlara odaklanır. Yurtdışında doğum varsa o ülkenin tescil, vatandaşlık ve çıkış kuralları da incelenmelidir.

Önce yasal ebeveynlik belirlenmelidir

Soybağa Alman maddi hukuku uygulanıyorsa, BGB’nin 1591. maddesi anneyi çocuğu doğuran kadın olarak tanımlar. Sınır aşan durumlarda EGBGB’nin 19. maddesi soybağı için alternatif bağlama noktaları öngörür: çocuğun mutat meskeninin bulunduğu ülke hukuku, her ebeveynin vatandaşı olduğu ülkenin hukuku ve anne evliyse bu evliliğin genel sonuçlarını düzenleyen hukuk. Somut soybağı meselesine hangi hukukun uygulanacağı, olayın özelliklerine göre ayrıca kanunlar ihtilafı analiziyle belirlenmelidir. Babalığa Alman hukuku uygulanıyorsa, BGB’nin 1592. maddesi babayı özellikle doğum sırasında doğuran kadınla evli olan kişi, babalığı geçerli biçimde tanıyan kişi veya mahkemece babalığı belirlenen kişi olarak tanımlar. Bu nedenle amaçlanan ebeveynler ya da genetik katkıda bulunanlar yasal ebeveynlerle aynı olmayabilir. Amaçlanan ebeveynin Alman pasaportu, çocukla hukuki bağını kanıtlamaz. Babalığın tanınmasında onaylar ve mevcut babalığın etkisi değerlendirilmeli; çocuğun ve doğuran kadının hakları gözetilmelidir. Doğuran kişinin kimliği, evliliği, sicildeki ebeveynler, mahkeme kararları ve velayet yetkileri kaydedilmelidir. Taşıyıcı annelik sözleşmesi tek başına yeterli değildir.

Yabancı mahkeme kararı seyahat izni değildir

Ebeveynliği kuran yabancı mahkeme kararı, yalnızca isimleri içeren yabancı doğum kaydından farklıdır. FamFG'nin 108 ve 109. maddeleri birçok yabancı kararın tanınmasını ve ret sebeplerini düzenler. Federal Adalet Mahkemesinin (BGH) 10 Aralık 2014 tarihli XII ZB 463/13 kararında, taşıyıcı annelik tek başına yabancı ebeveynlik kararının tanınmasına engel sayılmamıştır; olayda amaçlanan ebeveynlerden biriyle genetik bağ da bulunmaktaydı. Ancak bu karar her yabancı kararın tanınacağını veya kendiliğinden vatandaşlık, pasaport ya da velayet izni doğacağını göstermez. Kararın içeriği, kesinliği, mahkemenin yetkisi, taraflara bildirim ve olayın koşulları incelenmelidir. Doğum belgesi her zaman mahkeme kararının yerini tutmaz.

Soybağı üzerinden Alman vatandaşlığı

Alman Vatandaşlık Kanunu'nun (StAG) 4(1). maddesi, yasal ebeveynlerden biri Alman ise kanuni şartlarla doğumda vatandaşlık kazanılmasını öngörür. Yalnızca baba Alman ve babalığın kurulması hukuken gerekliyse Alman hukukuna göre geçerli tanıma veya mahkeme tespiti gerekir; tanıma beyanı çocuğun 23 yaşını doldurmasından önce yapılmalı ya da tespit davası bu tarihten önce başlatılmalıdır. Hukuki babalık kurulmadan DNA testi tek başına yeterli değildir. Bununla birlikte tanınmış yasal ebeveyn Alman ise taşıyıcı annelik olgusu vatandaşlık hükmünün ayrı incelenmesini ortadan kaldırmaz. Ebeveynin doğum günündeki vatandaşlığını ve çocukla hukuki bağını doğrulayın. Yurtdışı doğumlara ilişkin istisna da önem taşıyabilir.

Almanya'da doğum otomatik vatandaşlık değildir

StAG 4(3) uyarınca yabancı ebeveynlerin Almanya'da doğan çocuğu, hukuken ilgili ebeveynlerden biri en az beş yıldır Almanya'da yasal ve mutat olarak yaşıyorsa ve kanunda aranan süresiz ya da eşdeğer oturma hakkına sahipse doğumda Alman vatandaşlığı kazanabilir. Her iki koşul doğum tarihi itibarıyla gerçekleşmelidir. Amaçlanan ebeveynin Almanya'da yaşaması veya program masraflarını karşılaması, yasal ebeveyn sıfatı yoksa yeterli değildir. Koşullar sağlanırsa vatandaşlık kazanımı doğum siciline işlenir. Soybağı ve toprakta doğum kuralı uygulanmıyorsa doğuran kadının ve diğer yasal ebeveynlerin vatandaşlık mevzuatını inceleyin. Her ilgili hukuk araştırılmadan çocuğun vatansız olduğu varsayılamaz.

Yurtdışında doğumlarda özel bir yıllık süre

StAG § 4(4), çocuk Almanya dışında doğduğunda ve Alman ebeveyn de 31 Aralık 1999'dan sonra yurtdışında doğmuş ve çocuğun doğum tarihinde mutat olarak yurtdışında ikamet ediyorsa, soybağı yoluyla vatandaşlık kazanımını sınırlayabilir. Bu durumda çocuk Alman vatandaşlığını kazanmadığında vatansız kalacaksa § 4(4) sınırlaması uygulanmaz; aksi hâlde § 4(1) uyarınca Alman vatandaşlığını kazanmaz. Doğumdan itibaren bir yıl içinde, doğumun Alman doğum siciline kaydı için PStG § 36 kapsamında başvuru yapılırsa sınırlama uygulanmaz; süreye uyulması için başvurunun bu süre içinde yetkili Alman dış temsilciliğine ulaşması yeterlidir. Her iki ebeveyn de Alman vatandaşıysa sınırlama ancak ikisi de 31 Aralık 1999'dan sonra yurtdışında doğmuş ve çocuğun doğum tarihinde mutat olarak yurtdışında ikamet ediyorsa uygulanır; yalnızca bir ebeveyn Alman ise onun koşulları incelenir. StAG § 4(5), § 4(4) sınırlamasının dışında (i) Alman Temel Yasası'nın 116(2). maddesi veya StAG § 15 uyarınca Alman vatandaşlığını kazanmış bir Alman vatandaşının altsoyunu ve (ii) Alman vatandaşlığını kazanmamış olsaydı bu hükümler kapsamında talep hakkı bulunacak bir Alman vatandaşının altsoyunu tutar. Aile geçmişi ilgiliyse bu yol ayrıca incelenmelidir. Bu, her doğumun kaydı için geçerli genel bir bir yıllık süre değildir. Seyahat rezervasyonundan önce ebeveynlerin durumunu, mutat ikameti, çocuğun Alman vatandaşlığını kazanmadığında vatansız kalıp kalmayacağını ve bir yıllık kayıt yolunu hemen kontrol edin.

Doğum kaydı pasaport yerine geçmez

Almanya'da doğum § 18 PStG uyarınca kural olarak bir hafta içinde doğum yerindeki Standesamt'a bildirilir; § 21 doğum ve ebeveyn bilgilerinin kaydını düzenler. Amaçlanan ebeveynlerin belgeleri Alman hukukundaki ebeveynlikle uyuşmuyorsa ek inceleme gerekebilir; belirli bir kaydın talep edilmesi tek başına ebeveynlik yaratmaz. Yurtdışında doğan çocuk için yerel doğum belgesini alın; Almanya'da ek tescilin gerekli veya yararlı olup olmadığını ve özel bir yıllık süreyi değerlendirin. Standesamt veya konsolosluktan asıl belgeler, kimlik, medeni durum, tercüme, apostil ya da tasdik gereksinimlerini sorun. Talepler ülkeye ve kuruma göre değişir.

Alman çocuğun kendisine ait seyahat belgesi

Alman pasaportu için vatandaşlığın kanıtlanması ve geçerli başvuru gerekir; ebeveynlik, isim, kimlik ve başvuru yetkisine ilişkin belgeler istenebilir. Yenidoğanın dahi uluslararası yolculukta kendine ait tanınan belgesi bulunmalıdır. Almanya 1 Ocak 2024'ten itibaren yeni Kinderreisepass düzenlememektedir; önceden verilmiş olanlar süre ve kabul şartlarıyla kullanılabilir. Güzergâh ve ülkeye göre normal veya geçici pasaport, bazı ülkeler için Alman kimlik kartı uygun olabilir. Yetkili makam Almanya'daki pasaport dairesi veya yurtdışındaki Alman temsilciliğidir. Doğum belgesi, ebeveynin pasaportu veya bekleyen başvuru çocuğun seyahat belgesini ikame etmez.

Alman vatandaşlığı kanıtlanamıyorsa

Vatandaşlık kanıtlanmadan Alman pasaportu almak mümkün kabul edilmemelidir. Başka bir devletin çocuğu vatandaş sayıp saymadığını, hangi ebeveynliği kabul ettiğini ve yasal olarak hangi belgeyi verebileceğini belirleyin. Konsolosluklar doğum kaydı, soybağı, ebeveynlik tanıma ve velayet belgeleri isteyebilir; kurallar ülkelere göre değişir. Yabancı pasaport Almanya'ya girme veya yerleşme hakkı vermez. Alman olmayan çocuk için uçuştan önce gerekli vize, oturum izni veya başka giriş hakkı kontrol edilmelidir. Acil, geçici veya tek seferlik belge; veren makam, havayolu, transit ve varış ülkeleriyle ayrı doğrulanmalıdır. Bir belgenin verilmesi her yerde kabul edileceği anlamına gelmez.

Çıkış ve velayet ayrıca değerlendirilir

Alman Federal Polisi, bebekler dahil reşit olmayan herkesin yurtdışı seyahatinde kendi geçerli ve tanınan belgesine sahip olması, vizeye tabi olanların ayrıca kendi vize veya oturum belgesini taşıması gerektiğini belirtir. Tek bir velayet sahibi veya başka yetişkin çocukla seyahat ediyorsa imzalı izin, velayet kanıtı, iletişim bilgileri ve kimlik kopyalarının taşınması önerilir. Alman hukuku her durumda izin mektubunu zorunlu kılmaz; başka ülkeler veya taşıyıcılar farklı şartlar koyabilir. Ebeveynlik tartışmalıysa amaçlanan ebeveynin imzası yeterli olmayabilir. Çocuğun yolculuğuna karar verme yetkililerini, mahkeme kısıtlamalarını, transit ve varış kurallarını saptayın. Almanya'dan yasal çıkış başka ülkeye kabul garantisi değildir.

Başvurudan önce belge dosyası

Doğum bildirimi ve belgeleri, hukuken elde edilebilen amaçlanan ebeveynlerin ve doğuran kadının kimlik ve vatandaşlık kanıtları, medeni durum belgeleri, babalık tanıma beyanları, rızalar ve hükümler, kesinleşmiş yabancı ebeveynlik kararları ve kesinleşme kanıtı, velayet veya vesayet belgeleri, gerekli çeviri ve tasdikleri hazırlayın. Alman ebeveyn üzerinden vatandaşlıkta doğum tarihindeki Alman vatandaşlığını belgeleyin. StAG 4(3) için beş yıllık yasal mutat ikamet ve gerekli oturum statüsünü kanıtlayın. StAG 4(4) için Alman ebeveynin doğum yeri ve tarihi, Alman ebeveynin çocuğun doğum tarihinde yurtdışında mutat olarak ikamet ettiğini, çocuğun vatandaşlık durumu (Alman vatandaşlığı olmadan vatansız kalıp kalmayacağı dâhil) ve başvurunun bir yıl içinde teslim alındığını gösteren kanıt gerekir. Her iki ebeveyn de Alman vatandaşıysa, § 4(4) koşullarını ikisi için de belgeleyin; sınırlama ancak her ikisi de koşulları sağladığında uygulanır. Sağlık ve genetik bilgileri güvenle saklayın.

Bilet almadan önce izlenecek sıra

Doğum yeri ve tarihi, doğuran kişinin kimliği, amaçlanan ve yasal ebeveynlerin vatandaşlığı, medeni hâli, mutat ikameti, önemli genetik bağlar, mahkeme kararları ve rotayı içeren bilgi formu oluşturun. Ebeveynliği Alman hukuku ve gerekirse doğum ülkesi hukuku açısından değerlendirtin. Standesamt veya Alman temsilciliğinden kabul ettiği belgeleri öğrenip vatandaşlığı ilgili StAG hükmüne göre ayrıca inceleyin. Pasaport başvurusunu ancak vatandaşlık ve velayet bakımından sağlam dayanakla doğru makama yapın veya başka konsoloslukla alternatif belgeyi görüşün. Varışta vize/giriş hakkı, transit, havayolu şartları ve izinleri yazılı olarak doğrulayın. Engeller çözülmeden iadesiz bilet almayın.

Üç örnek

A: Çocuk Almanya'da doğmuş, amaçlanan her iki ebeveyn yabancı ve hiçbiri StAG 4(3) koşullarını taşıyan yasal ebeveyn değil. Sırf doğum yeri vatandaşlık veya Alman pasaportu sağlamaz. B: Alman amaçlanan baba genetik olarak bağlıdır ancak babalık hukuken kurulmamış ve tartışmalıdır. DNA vatandaşlığı tek başına kanıtlamaz; önce soybağı çözülmelidir. C: Yurtdışında doğan çocuğun tanınmış Alman ebeveyni de 31 Aralık 1999'dan sonra yurtdışında doğmuş ve çocuğun doğum tarihinde orada mutat olarak ikamet etmektedir. StAG 4(4), çocuğun Alman vatandaşlığı olmadan vatansız kalıp kalmayacağı ve bir yıllık kayıt imkânı derhal incelenmelidir. Her iki ebeveyn de Alman vatandaşıysa § 4(4) sınırlaması ancak ikisi de koşullarını karşıladığında uygulanır. Bu örnekler tam dosya olmadan kesin sonuç değildir.

Ret veya farklı ebeveyn kaydı durumunda

Önce verilen kararın ne olduğunu belirleyin: ebeveyn kaydının reddi, vatandaşlık uyuşmazlığı, pasaport reddi veya sınır/vize işlemi. Yazılı gerekçe isteyin; kararı veren makamı, idari ya da yargısal başvuru yollarını ve bildirilen süreleri kontrol edin. Doğum kaydının düzeltilmesi vatandaşlık ya da seyahat sorununu mutlaka çözmez. Çocuk kullanılabilir belgesiz kalacaksa sicil, vatandaşlık/pasaport makamı veya konsoloslukla hızla iletişime geçip uzman hukuk desteği alın. Başkasının pasaportunu kullanmayın ve velayet ihtilaflarını gizlemeyin. Yabancı kararın tanınmaması, eksik normal pasaport başvurusundan farklı delil gerektirir.

Yola çıkmadan önce son karar

Dört soruya belgeli cevap verin: Yasal ebeveynler ve velayet sahipleri kimlerdir? Çocuk hangi hukuk uyarınca hangi vatandaşlığı kazanmıştır? Kendi kabul edilen seyahat belgesini hangi makam verebilir? Gerçek rota için çıkış, transit ve giriş koşulları nelerdir? Her cevap için hukuki dayanak ve belgeleri saklayın. Tartışmalı noktaları yolculuktan önce çözün; klinik sözüne, sözleşmeye veya bilet rezervasyonuna güvenmeyin. Almanya hukuku doğum ve varış devletlerinin hukukuyla birlikte uygulanabilir; tek belge seyahat planını tamamlamaz.

Hukuki kaynaklar

  1. S01 — BGB §1591: annelik
  2. S02 — BGB §1592: babalık
  3. S03 — StAG §4: doğumda vatandaşlık
  4. S04 — FamFG §108: yabancı kararlar
  5. S05 — FamFG §109: tanımanın reddi sebepleri
  6. S06 — BGH XII ZB 463/13, 10 Aralık 2014
  7. S07 — PStG §18: doğum bildirimi
  8. S08 — PStG §21: doğum sicili kaydı
  9. S09 — Alman Federal Polisi: çocuklarla seyahat
  10. S10 — Alman dış temsilcilikleri: çocuk pasaportları
  11. S11 — Almanya Federal Dışişleri Bakanlığı: yurtdışında doğan Alman ebeveynler
  12. S12 — PassG §1: pasaport zorunluluğu
  13. S13 — Alman federal idaresi: reşit olmayanların seyahat izni
  14. S14 — BGB §1595: babalık tanımasına rıza
  15. S15 — EGBGB m. 19: soybağı ve kanunlar ihtilafı

Hukukçularımızın uygulamasından

Çocuğun zaten hukuki babası vardı: doğuran kadının eşi

Yurt dışında doğan çocuğun genetik babası olan Alman vatandaşı, klinik raporu ve DNA testiyle konsolosluğa gelip pasaport istedi. Randevuda çocuğu doğuran kadının evli olduğu ve yerel hukukta eşinin baba sayılabileceği ortaya çıktı.

Hukukçumuz önce çocuğun soybağını hangi hukukun belirlediğini ve bu hukukun kimi baba kabul ettiğini araştırdı. Pasaport makamından biyolojik babayı doğuran kadının eşine tercih etmesini istemek anlamsızdı. Yeni DNA testi de mevcut babalığı ortadan kaldırmaz. Hukukçumuz ayrı süreç için doğum kaydını, kadının evlilik belgelerini ve soybağı kanıtlarını topladı. Planlanan dönüş tarihinde pasaport yoktu ve yolculuk ertelendi. Önce başvuranın babalığı hukuken kurulmalı; ancak sonra çocuğun Alman vatandaşlığı ele alınabilir.

Müvekkilin gizliliğini korumak için bazı ayrıntılar değiştirilmiştir.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar