Danimarka’da kim amaçlanan ebeveyn olabilir?
Kısa cevap: iki farklı hukuki yol vardır
20 Ekim 2026 itibarıyla Danimarka hukuku, Danimarka’da yapılan karşılıksız taşıyıcı annelik anlaşması ile yurt dışında yapılan anlaşmayı ayrı değerlendirir. 1 Ocak 2025’ten beri Aile Hukuku Kurumu (Familieretshuset), koşulları sağlayan Danimarka anlaşmasına dayanarak ebeveynliği kaydedebilir ve uygun yabancı anlaşmaya göre ebeveynliği belirleyebilir. Bu, ebeveynlik kurallarıdır; ticari taşıyıcı anneliğe genel izin, klinik tedavisi garantisi veya başka ülkede tanınma garantisi değildir.
Taşıyıcı annenin ikameti, anlaşma tarihi, en az bir amaçlanan ebeveynle genetik bağ ve doğru hukuki yol belirlenmelidir.
Önce yolu belirleyin: Danimarka içi veya yabancı anlaşma
Danimarka yolunda taşıyıcı anne Danimarka’da ikamet etmeli ve Familieretshuset karşılıksız anlaşmayı hamilelikten önce onaylamalıdır. Yabancı anlaşmada ise imza tarihinde taşıyıcı anne yurt dışında ikamet etmeli ve önceki altı ay boyunca da orada yaşamış olmalıdır; anlaşma hamilelikten önce yapılmalıdır.
En az 25 yaş ve daha önce doğum yapmış olma şartları Danimarka içi yola aittir. Bunları yabancı anlaşmaya otomatik uygulamayın ve ebeveynlerin yabancı olmasının tek başına yabancı yolu belirlediğini düşünmeyin. Taşıyıcı annenin ikameti ve anlaşma tarihi belirleyicidir.
Amaçlanan ebeveynlerin Danimarka vatandaşlığı veya ikameti gerekir mi?
Danimarka’daki karşılıksız anlaşmanın yayımlanmış onay koşulları, amaçlanan ebeveynlerin Danimarka vatandaşı olmasını veya Danimarka’da ikamet etmesini ayrı bir şart olarak saymaz. Yabancı anlaşmaların resmî kontrol listesinde de genel bir Danimarka vatandaşlığı şartı yoktur. Bu nedenle yabancı uyruklu veya yurt dışında yaşayan kişi, yalnızca bu nedenle otomatik olarak dışlanmaz. Danimarka içi yol için yayımlanan form açıklamaları tarafların Danimarka CPR numaralarını ve adreslerini ister; CPR numarası olmayan yerleşik olmayan başvurucunun hangi alternatif kimliği sunması gerektiğini açıklamaz. Bu yola güvenmeden önce Familieretshuset’ten teyit alın.
Bu, her yerleşik olmayan başvurunun kabul edileceği veya uzaktan tamamlanacağı anlamına gelmez. İmzalamadan önce dosyanın nasıl yürütüleceğini, kimlik belgelerini, imzaları ve çevirileri Familieretshuset’e yazılı olarak sorun. Vize, oturum hakkı ve çocuğun vatandaşlığı ayrı konulardır.
Danimarka yolunda amaçlanan ebeveynlerin şartları
Danimarka içi karşılıksız anlaşmada amaçlanan her ebeveyn, anlaşma yapılırken en az 18 yaşında olmalıdır. Ebeveynler, en az birinin çocukla genetik bağı olacağını ve taşıyıcı annenin olası zor durumundan yararlanmadıklarını veya yararlanmayacaklarını beyan etmelidir. Anlaşma taraflar arasındaki ilişkiyi açıklamalıdır.
Bunlar esaslı şartlardır. Amaçlanan ebeveynlerden hiçbiri çocukla genetik bağ kurmayacaksa iç hukuk yolu şartı karşılamaz. 18 yaş şartı Danimarka içi anlaşma için açıkça yazılmıştır; yabancı dosyalardaki tüm yaş ve ehliyet kurallarının özeti değildir.
Danimarka yolunda taşıyıcı annenin şartları
Onay için taşıyıcı anne anlaşma tarihinde en az 25 yaşında ve Danimarka’da ikamet ediyor olmalı, ayrıca daha önce en az bir çocuk doğurmuş olmalıdır. Onay sırasında Çocuk Kanunu’nda belirtilen vesayet biçimlerine tabi olmamalıdır. Onay hamilelikten önce verilmelidir; sonradan onay bu ebeveynlik yolunu açmaz.
Bu koşullar amaçlanan ebeveynlere değil, taşıyıcı anneye ilişkindir. Anne 25 yaşından küçükse, daha önce doğum yapmadıysa, Danimarka’da ikamet etmiyorsa veya ilgili vesayet altındaysa iç anlaşmanın onaylanacağını varsaymayın. İmza veya gebelik girişiminden önce özel hukuki görüş alın.
Ücret yasağı ve taraflar arasındaki gerçek ilişki
Danimarka yolu karşılıksızdır: taşıyıcı anne doğumdan önce veya sonra, gelir kaybı tazminatı dâhil, ücret alamaz. Yasak, anlaşma nedeniyle eşine, kayıtlı partnerine veya birlikte yaşadığı kişiye yapılan ödemeleri de kapsar. Ek vitamin veya hamile kıyafeti gibi gerçek gebelik masrafları geri ödenebilir. Gerçek masrafları belgeleyin ve bunları ücret, sabit ödeme veya gelir ikamesinden ayırın.
Taşıyıcı anne ile amaçlanan ebeveynler arasında yakın ilişki yoksa kanun yasak ücret bulunduğu yönünde karine öngörür. Başvuru gerçek ilişkiyi ve karşılanacak masrafları açıklamalıdır. İlişkiyi uydurmayın veya abartmayın.
Bekâr başvuru sahibi, çift ve genetik bağ
Danimarka sistemi bir çiftin veya tek kişinin amaçlanan ebeveyn olmasını öngörür; amaçlanan ebeveynlerin evli olması şart olarak sayılmaz. Kadın-erkek çiftler, iki erkek, iki kadın veya tek erkek ya da kadın kapsamdadır. En az bir amaçlanan ebeveyn çocukla genetik bağa sahip olmalıdır. Bekâr erkek ancak genetik babaysa baba; bekâr kadın ancak genetik anneyse anne sayılır.
Kadın-erkek çiftte amaçlanan kadın ve erkek anne ve baba olur. İki erkekte genetik baba baba, diğeri eş-baba olabilir; iki kadında genetik anne anne, diğeri eş-anne olabilir. Belirleyici olan anlaşma, genetik bağ ve kanuni koşullardır; yalnızca evlilik durumu değildir.
Taşıyıcı annenin eşi veya partneri
Taşıyıcı anne evliyse, kayıtlı partneri veya birlikte yaşadığı partneri varsa, bu kişi de Danimarka anlaşmasını onaylamalıdır; onay, onaylı formun gerektirdiği şekilde belgelenmelidir. Kayıt aşamasında yasak bir ödeme almadığını ve almayacağını beyan etmesi de gerekebilir. Bu şart taşıyıcı annenin kendi ilişkisiyle ilgilidir; amaçlanan ebeveynlerin evli olmasını gerektirmez.
Taşıyıcı annenin medeni durumunu ve fiilî birlikte yaşama durumunu erken netleştirin. Ayrı yaşama, farklı adresler veya genetik bağın olmaması onay şartını otomatik kaldırmaz. Durum veya imza ehliyeti tartışmalıysa başvurmadan önce Kuruma ya da Danimarkalı hukukçuya danışın.
Onay ve imzalar: zamanlama önemlidir
Familieretshuset tarafından onaylanmış formu kullanın ve hamilelikten önce onay alın. Taşıyıcı anne ile amaçlanan ebeveynler imzalar; taşıyıcı anne evli, kayıtlı partnerli veya birlikte yaşıyorsa eşi/partneri de anlaşmayı onaylamalıdır; onay, onaylı formun gerektirdiği şekilde belgelenmelidir. Resmî açıklamaya göre belgeler aynı gün taraflar ve bir avukat veya iki tanık tarafından imzalanmalı, ardından anlaşma ve başvuru belgeleri yüklenmelidir. Yayımlanan form açıklamasına göre başvuruyu yalnızca taşıyıcı anne başlatabilir; amaçlanan ebeveynler başvuruyu başlatmasını ondan istemelidir.
Tarafların ilişkisini ve geri ödenecek gebelik masraflarını açıklayın. İmzalı sürümü, beyanları ve onayı saklayın. Özel sözleşme, kliniğin sözlü güvencesi veya başvuru taslağı gebelik öncesi resmî onayın yerine geçmez.
Taşıyıcı anne bulmak için aracı kullanmayın
Danimarka hukuku, çocuğu taşıyacak kadın ile amaçlanan ebeveynleri birbirine bağlamak amacıyla yardım etmeyi ve bu amaçla ilan vermeyi yasaklar. Kurumun açıklaması, akraba veya profesyonellerin yardımı dâhil yasağı geniş yorumlar. İhlal para cezası veya dört aya kadar hapisle cezalandırılabilir.
Bir ajans, danışman, avukat veya başka bir aracıdan taşıyıcı anne bulmasını, ilan vermesini ya da tarafları tanıştırmasını istemeyin. Bu, zaten var olan ilişki ve sözleşme hakkında bağımsız hukuk danışmanlığından farklıdır; ancak profesyonel eşleştirmeyi organize etmemelidir. Hizmet sağlayıcının rolü belirsizse önce Danimarka hukuku danışmanlığı alın. Aracı veya faaliyet Danimarka dışındaysa yasağın ülkesel kapsamının kesin olduğu varsayılmamalıdır; devam etmeden önce Danimarka hukukçusuna danışın.
Ebeveynliğin belirlenmesi Danimarka kliniğinde tedavi izni anlamına gelmez
Danimarka Yardımcı Üreme Kanunu’nun 13. maddesi, hamile kalması amaçlanan kadının başka bir kişi için çocuk doğuracağına dair anlaşma varsa yardımcı üremeyi yasaklar. 2025 ebeveynlik reformu bu kısıtlamayı kendiliğinden kaldırmamıştır. Bu nedenle karşılıksız anlaşmanın onaylanması, Danimarka kliniğinin bu kapsamda inseminasyon veya IVF yapabileceği anlamına gelmez.
2025–2026 parlamento döneminde karşılıksız taşıyıcı annelikte profesyonel döllenme yardımına izin vermeyi amaçlayan bir öneri görüşülmüştür; ancak resmî sayfada yürürlüğe giren kanun değil, komisyon raporu görünmektedir. İşlem yapmadan önce mevzuatı yeniden kontrol edin. Dolaylı yöntemlere veya klinik reklamına güvenmeyin; somut yöntem için güncel hukuk görüşü alın.
İmzadan sonraki sonuçlar: geri çekme ve sona erme
Taşıyıcı anne, ebeveynlik kaydedilene, tanınana veya karar verilene kadar anlaşmadan dönebilir. Amaçlanan ebeveynler yalnızca hamilelik başlamadan önce vazgeçebilir. Taşıyıcı anne geri çekilirse, doğumdan sonraki altı ay içinde anlaşmayı yeniden doğrulamazsa, onaydan sonraki iki yıl içinde ebeveynlik başvurusu yapılmazsa veya onay koşulları karşılanmamışsa anlaşma sona erebilir. Taşıyıcı anne hamile kaldıysa ve ilk süre dolmadan uzatma isterse Kurum iki yıllık süreyi bir yıl uzatabilir. Amaçlanan ebeveynler hamilelikten önce vazgeçerse taşıyıcı anneyi ve Familieretshuset’i bilgilendirmelidir.
Anlaşma sona ererse, yumurta veya sperm amaçlanan ebeveynden gelse bile taşıyıcı anne çocuğun annesi sayılır; diğer ebeveynlik olağan kurallara göre belirlenir. Şartların ihlali veya yasak ödeme hâlinde ebeveynlik de iptal edilebilir. Sonucun geri döndürülemez olduğunu vaat etmeyin.
Danimarka anlaşmasından sonra ebeveynliği kaydetmek için belgeler
Doğumdan sonra taşıyıcı anne anlaşmayı yeniden doğrulamalı ve gelir kaybı tazminatı dâhil ücret almadığını ve almayacağını beyan etmelidir. Amaçlanan ebeveynler anlaşmaya uygun kayıt başvurusu yapar ve yasak ödeme yapılmadığını/yapılmayacağını beyan eder. Taşıyıcı annenin eşi veya birlikte yaşadığı partneri varsa ilgili beyanı o da sunmalıdır.
Onaylı anlaşmayı, onay kanıtını, doğum sonrası imzalı beyanları ve istenen doğum/kimlik belgelerini birlikte saklayın. Onay veya kayıt koşulları karşılanmazsa Kurum, evlat edinme mevzuatı kapsamında üvey evlat edinme başvurusu yapılabileceğini belirtir. Bu ayrı bir yoldur, otomatik çözüm değildir; kimin başvurabileceğini ve koşulları teyit edin.
Yabancı anlaşma yolu: farklı şartlar
Yabancı anlaşmaya dayanarak Danimarka’da ebeveynlik kararı verilebilmesi için anlaşma hamilelikten önce yapılmış olmalıdır. İmza tarihinde taşıyıcı anne yurt dışında ikamet etmeli ve önceki altı ay boyunca orada yaşamış olmalıdır. En az bir amaçlanan ebeveyn çocukla genetik bağa sahip olmalıdır. Kurum çocuğun üstün yararını değerlendirir; kanun anlaşmaya uygun ebeveynliğin çocuğun yararına olduğu yönünde karine öngörür.
Yabancı anlaşmalara ilişkin yayımlanmış liste, taşıyıcı annenin 25 yaşında olmasını veya daha önce doğum yapmasını şart koşmaz; Danimarka’daki ücret yasağını da tanıma koşulu olarak saymaz. Bu, ücretli bir anlaşmanın genel olarak onaylandığı anlamına gelmez. Danimarka Çocuk Kanunu § 30k, hamilelik başladıktan sonra çocuğun ebeveynleri dışındaki kişiler tarafından yetiştirilmesi amacıyla ödeme veya ödeme vaadi karşılığında devredilmesini ayrıca yasaklar. § 30k'nın kasten ihlali para cezası veya bir yıla kadar hapisle cezalandırılabilir. Yasağın ve yaptırımın belirli sınır ötesi olaya, özellikle yurt dışındaki eylemlere, uygulanıp uygulanmadığı Danimarka hukuku açısından değerlendirilmelidir. Herhangi bir ödeme veya teslimden önce doğum ülkesinin hukukunu ve Danimarka hukukunu kontrol edin.
Yabancı anlaşma için gereken kanıtlar
Kurum genetik bağ kanıtı, anlaşmanın tamamı, doğum belgesi veya eşdeğeri ve doğum ülkesinde düzenlenmiş noter beyanı ya da benzer belge ister. Doğumdan sonra taşıyıcı anne, çocuğu ve ebeveynliği amaçlanan ebeveynlere devretmek istediğini teyit etmelidir. Genetik bağ, tedavi eden doktor/klinik yazısı, DNA testi veya genetik ebeveyni açıkça gösteren yabancı karar ile kanıtlanabilir.
İsim, adres ve doğum tarihlerini içeren tüm sözleşme sayfalarını sunun. Doğum sonrası beyan yalnızca velayet, vesayet veya ebeveyn sorumluluğunu değil, ebeveynliği/anneliği devretmeyi açıkça belirtmelidir. Ülkeye göre tasdik veya apostil ve çoğu zaman tercüme gerekebilir. Belgeleri istemeden önce formaliteleri doğrulayın.
Yabancı yolda ebeveynlik nasıl belirlenir?
Yabancı anlaşma için Danimarka’daki ebeveynlik kategorileri, uygun bir iç anlaşmadakilere benzer. Kadın-erkek çiftte amaçlanan kadın ve erkek anne ve baba sayılır. İki erkekte genetik baba baba, diğeri eş-baba olabilir; iki kadında genetik anne anne, diğeri eş-anne olabilir. Bekâr erkek ancak genetik babaysa; bekâr kadın ancak genetik anneyse ebeveyn sayılır.
Tek başına ebeveyn olmak isteyen erkek bakımından taşıyıcı anne, Familieretshuset onun babalığını bu kurallara göre gerçekten belirlerse Danimarka hukukunda anne olmaktan çıkar. Yabancı doğum belgesi, sözleşme, mahkeme kararı veya velayet kararı tüm Danimarka ebeveynlik sorunlarını kendiliğinden çözmez.
Ebeveynlik, vatandaşlık ve göç ayrı kararlardır
Danimarka’daki ebeveynlik kaydı veya kararı; pasaport, vatandaşlık, göç, giriş veya seyahat kararı değildir ve başka bir devleti ebeveynliği tanımaya zorlamaz. Çocuğun Danimarka’da doğduğu için otomatik Danimarka vatandaşı olduğunu veya ebeveynlerin ülkelerinin Danimarka kararı nedeniyle her iki ebeveyni tanıyacağını varsaymayın. Vatandaşlık ve seyahat hakları uygulanacak kurallara ve çocuğun durumuna bağlıdır.
Taahhütte bulunmadan önce doğum ülkesinin, amaçlanan ebeveynlerin vatandaşlık ülkelerinin ve ailenin yaşayacağı ülkenin hukukunu kontrol edin. Seyahat belgesini hangi kurumun verdiğini, izin veya mahkeme kararı gerekip gerekmediğini ve diğer ülkenin taşıyıcı anneliği nasıl ele aldığını sorun. Bunlar Danimarka uygunluk listesinden ayrı konulardır.
Hızlı karar tablosu
| Başvuru durumu | İlk değerlendirme | Kritik kontrol |
|---|---|---|
| Yabancı veya Danimarka dışında yaşayan amaçlanan ebeveyn; taşıyıcı anne Danimarka’da | Yayımlanmış koşullarda vatandaşlık/ikamet nedeniyle otomatik dışlama yoktur. | Dosyanın kabulü, ilişki, taşıyıcı anne şartları, genetik bağ, ön onay ve tedavi kısıtlaması. |
| Bekâr amaçlanan ebeveyn | Danimarka yolunda açıkça öngörülür. | Bekâr erkek genetik baba; bekâr kadın genetik anne olmalıdır. |
| İmza öncesi altı aydır yurt dışında yaşayan taşıyıcı anne | Yabancı yol mümkün olabilir. | Gebelik öncesi anlaşma, genetik kanıt ve doğum sonrası devir beyanı gerekir. |
| Ücret alan taşıyıcı anne veya eşleştirme aracısı | Ödeme Danimarka’daki karşılıksız yolla çelişir; aracılık ve ilan yasaktır. | Yabancı bir olayda ödemenin hukuka uygun olduğunu veya soybağı kararının ödemeyi geçerli kıldığını varsaymayın; ödeme ya da teslimden önce doğum ülkesinin hukukunu ve § 30k'nın uygulanmasını kontrol edin. |
Taahhütte bulunmadan önce pratik kontrol listesi
- Yolu belirleyin; taşıyıcı annenin ikametini ve tarihleri belgeleyin.
- Danimarka yolunda yaş, önceki doğum, vesayet, gerçek ilişki, partner durumu ve giderleri; ebeveynlerin yaşını ve genetik bağını kontrol edin.
- Gebelikten önce onaylı formu ve yazılı onayı alın; imzaları kontrol edin ve tarafları tanıştırmak için aracı kullanmayın.
- Gebelik girişiminden önce yardımcı üreme yasağını Danimarkalı hukukçu ile çözün; anlaşma klinik izni değildir.
- Yabancı yol için tam anlaşmayı, doğum belgesini, genetik kanıtı ve yalnızca velayeti değil soybağını devreden doğum sonrası beyanı hazırlayın; tasdik ve tercümeyi kontrol edin. Herhangi bir ödeme veya teslimden önce § 30k hakkında Danimarka hukuku görüşü alın ve doğum ülkesinin hukukunu kontrol edin.
- Vatandaşlık, pasaport, çıkış, giriş ve tanıma kurallarını ilgili tüm kurumlardan ayrıca doğrulayın.
Sonuç
Yayımlanmış koşullara göre yabancı vatandaşlık veya Danimarka dışında ikamet, amaçlanan ebeveyn olmayı otomatik olarak engellemez. Uygunluk doğru yola ve o yolun koşullarına bağlıdır. Danimarka’daki karşılıksız anlaşmada taşıyıcı annenin ikameti, yaşı ve önceki doğumu, gerçek ilişki, ücret yasağı, genetik bağ ve gebelik öncesi onay önemlidir; döllenmeye tıbbi yardım ayrı bir konudur. Yabancı anlaşmada altı aylık yurt dışı ikameti, gebelik öncesi sözleşme, genetik kanıt ve doğum sonrası belgeler belirleyicidir. İmza veya gebelik girişiminden önce yazılı ve olaya özgü hukuki görüş alın.
- Familieretshuset: Danimarka içi karşılıksız taşıyıcı annelik anlaşmaları
- Familieretshuset: yabancı taşıyıcı annelik anlaşmaları
- 30 Aralık 2024 tarihli 1687 sayılı Kanun (Çocuk Kanunu değişiklikleri)
- Yardımcı Üreme Kanunu, 13. madde (resmî güncel metin)
- Folketing: B 8 (2025–2026), resmî parlamento durumu
- Danimarka Aile Hukuku Kurumu: Danimarka taşıyıcı annelik anlaşması formu ve başvuru açıklamaları (PDF)
