Gürcistan · Niyet sahibi ebeveynlerin uygunluğu

Bir çift ve danışman, uygunluk belgelerini ve kontrol tablosunu inceliyor.

Gürcistan’da taşıyıcı annelik: amaçlanan ebeveynler için uygunluk koşulları

Kısa cevap

Gürcistan’da taşıyıcı annelik düşünen amaçlanan ebeveynler için temel mesele, çiftin ilişki durumu ve bunun kanıtıdır. Gürcistan vatandaşlığı veya asgari ikamet süresi, temel hükümlerde bağımsız uygunluk koşulu olarak belirtilmemiştir. Sözleşme yolu, çocuğu büyütmeyi amaçlayan bir kadın ve erkek için öngörülür; çift ya en az bir yıldır evli olmalı ya da en az son bir yıldır fiilen birlikte yaşayan bir çift olmalıdır. Bu, yürürlükteki hükümlerin hukuki özetidir; klinik, noter, nüfus sicili veya başka bir ülkenin kabul garantisi değildir.

Hangi kurallar uygulanır?

Temel hükümler, Gürcistan Sağlık Kanunu’nun 143. maddesi ve Adalet Bakanı’nın medeni hâl kayıtlarına ilişkin 18 sayılı Kararı’nın 19. maddesidir. 21 Ekim 2019 tarihli 448 sayılı Karar, sözleşmenin genel olarak embriyo oluşturulmadan önce yapılması kuralını getirmiştir; 25 Ağustos 2020 tarihli 598 sayılı Karar ise bir yıllık ilişki şartını ve dondurulmuş embriyoya ilişkin istisnayı eklemiştir. Noter usulü, 21 Eylül 2020 tarihli 614 sayılı Kararla 71 sayılı Karara eklenen 54¹. maddede düzenlenir. 18 sayılı Kararın erişilebilen resmî Gürcüce metni ve belirlenen değişiklikler incelenmiştir; ancak yürürlükteki güncel birleştirilmiş metin bağımsız olarak doğrulanmamıştır. 19 Haziran 2026 tarihli 1219 sayılı Karar, uygunluk şartlarının yer aldığı 19. maddeyi değil, kayıtların saklanmasına ilişkin yalnızca 4. maddeyi değiştirmiştir. Somut bir dosyada işlem yapmadan önce 18 sayılı Kararın güncel birleştirilmiş metni ve aradaki değişiklikler ile 71 sayılı Kararın güncel birleştirilmiş metni ve 614 sayılı Karardan sonraki değişiklikler Gürcüce doğrulanmalıdır.

Vatandaşlık ve ikamet

İncelenen temel hükümler, bu sözleşme yolunu yalnızca Gürcistan vatandaşlarıyla sınırlayan açık bir vatandaşlık şartı koymamaktadır. 14 Haziran 2023’te 07-2/299/10 numarasıyla sunulan hükûmetin Tıbbi Yardımlı Üreme yasa tasarısı yabancıların erişimini sınırlamayı öneriyordu. 5 Haziran 2026 tarihli resmî Parlamento kaydı, inceleme süresinin 90 gün uzatılması talebiyle ilgilidir. 10 Ekim 2026 tarihli Gürcü hukuk yorumu, tasarının o tarihe kadar kabul edilmediğini bildirir; ancak bu ikincil bir kaynaktır ve nihai durumun resmî teyidi değildir. İmzadan veya ödemeden hemen önce güncel Parlamento dosyasını ve kabul edilip yürürlüğe giren herhangi bir metni kontrol edin; tasarının sunulması tek başına yürürlükte hukuk oluşturmaz.

İncelenen temel hükümler Gürcistan’da asgari ikamet süresi belirlememekte ve açıkça sürekli oturum statüsü aramamaktadır. Bu sonuç yalnızca incelenen taşıyıcı annelik kurallarıyla sınırlıdır; göç hukuku ayrı bir konudur. Ülkeye giriş, vize ve kalış süresi, tıbbi randevulara veya notere şahsen katılma ve kliniğin yabancı hastaları kabul etme usulü ayrıca incelenmelidir. Çift statüsü koşulunu karşılamak otomatik giriş veya kalış hakkı vermez ve tüm işlemlerin uzaktan yapılabileceği anlamına gelmez.

Temel ölçüt çiftin ilişki durumudur

18 sayılı Kararın 19(1¹). maddesine göre sözleşmenin tarafı, tüp bebek yöntemiyle doğacak çocuğu büyütmeyi amaçlayan bir kadın ve erkekten oluşan çift olabilir. İki alternatiften biri karşılanmalıdır: (1) evli olmak ve evliliğin üzerinden en az bir yıl geçmiş olması; veya (2) en az son bir yıldır fiilen çift olarak birlikte yaşamak. Şartlar alternatiftir; metin hem evlilik hem birlikte yaşamı aynı anda şart koşmaz. Bekâr bir kişi veya aynı cinsiyetten çift, bu özel sözleşme ve kayıt yolu bakımından “çift” tanımına girmez. Bu sonucu tüm yardımcı üreme biçimlerine veya aile hukuku meselelerinin tamamına genişletmeyin.

Başvuranlar evli değilse ve birlikte yaşamaya dayanıyorsa, bu durum notere belgelerle kanıtlanmalıdır. 18 sayılı Karar; aynı adreste kayıt belgesi, ortak kullanım amaçlı mal üzerinde müşterek mülkiyeti gösteren Kamu Sicili kaydı, dinî evliliği doğrulayan belge veya başka bir kamu belgesi örneklerini sayar. Liste açıktır; ancak doğrulanamayan özel bir beyanın yeterli olacağı anlamına gelmez. Seçilen notere önceden hangi yabancı kamu belgelerini kabul edeceğini ve belgelerin yalnızca güncel adresi değil, önceki yılın tamamını kanıtlayıp kanıtlamadığını sorun.

Bir yıllık birlikte yaşam nasıl kanıtlanır?

Yabancı belgeler önceden hazırlanmalıdır. Yurt dışında düzenlenen bir belgenin ek işlem olmadan kullanılabileceğini varsaymayın: belgeyi düzenleyen ülkeyi, belge türünü ve geçerli antlaşma veya mevzuat istisnalarını dikkate alarak her belge için apostil, konsolosluk tasdiki ya da Gürcüce çeviri gerekip gerekmediğini seçtiğiniz Gürcü notere sorun. Özel beyan, kira sözleşmesi, ortak banka hesabı veya birlikte yapılan seyahatler, birlikte yaşamı kanıtlamak için gereken kamu belgesi standardını kendiliğinden karşılamaz. Belgelere güvenmeden önce örneklerini notere gösterin; asılları ve tasdik kanıtlarını saklayın.

Tıbbi gerekçe ve yazılı rıza

Gürcistan Sağlık Kanunu’nun 143(1)(b). maddesi, kadının rahmi bulunmadığında embriyonun taşıyıcı annenin rahmine aktarılmasını ve çiftin yazılı rızasını öngörür. 143(1)(a) maddesi, kısırlık ve genetik hastalık aktarımı riski bağlamındaki IVF’yi ayrıca düzenler; ancak taşıyıcı anneye embriyo transferini açıkça açıklamaz. Gürcü hukuku kapsamında teyit alınmadan, (a) bendinin (b) bendindeki özel taşıyıcı annelik yolunu genişlettiği varsayılmamalıdır. Kanun metni her tanı, sosyal durum veya gebeliği sürdürememe hâlini kapsayacak şekilde genişletilmemelidir. Yazılı tıbbi değerlendirme alın ve Gürcü hukuk danışmanından ve tedaviyi yürüten klinikten, hükmün somut sağlık dosyasına nasıl uygulandığını teyit etmelerini isteyin. Klinik kabul ölçütleri ve laboratuvar protokolleri ayrıca uygulanabilir; bunlar yasal uygunluk koşullarıyla aynı değildir. Yazılı rıza, tedavi başladıktan sonra tamamlanabilecek bir formalite değil, esaslı bir koşuldur.

Sözleşmenin zamanı ve noter şekli

İlişki şartı karşılanmış olsa bile sözleşmenin tarihi belirleyici olabilir. 18 sayılı Kararın 19(1)(b). maddesine göre noter tasdikli sözleşme kural olarak embriyo oluşturulmadan önce yapılmalıdır.

Dondurulmuş embriyo için özel bir kural vardır: kayıtlar embriyonun oluşturulduktan sonra dondurulduğunu gösteriyorsa ve oluşturulma ile implantasyon arasında en fazla 10 yıl geçmişse sözleşme implantasyondan önce yapılabilir. Bu durumda, implantasyondan önce ebeveyn olarak kaydedilecek çifti belirten ve dondurmadan önce düzenlenmiş belge de nüfus kayıt kurumuna sunulmalıdır. İlerlemeden önce tarihleri ve asıl kayıtları kontrol edin; geç imzanın süre eksikliğini mutlaka gidereceğini varsaymayın.

Özel noter talimatı, tarafların tek bir notere başvurmasını ve tek bir noterlik senedi imzalamasını gerektirir. Taşıyıcı anne şahsen hazır bulunmalı ve sözleşmeyi temsilci aracılığıyla yapmamalıdır. Donör varsa, bağışı doğrulayan bir sağlık kuruluşu belgesi sunmalıdır. 54¹(5). madde, 3. fıkrada belirtilen donörle ilgili belge veya kanıt sunulmazsa ya da güvenilir bulunmazsa işlemin reddedilmesini açıkça zorunlu kılar. Bu özel ret kuralı, her eksik belgenin aynı fıkra uyarınca zorunlu ret gerektirdiği şeklinde genelleştirilmemelidir; genel kurallardan başka noterlik yükümlülükleri doğabilir. Embriyo oluşturulmadan veya iadesiz ödeme yapılmadan önce noterden güncel ve yazılı belge listesi alın.

Uygunluk özeti

Aşağıdaki tablo bir ön elemedir, onay kararı değildir. “Açık koşul bulunmadı” ifadesi, incelenen temel hükümlerde koşulun açıkça yazılmadığı anlamına gelir; başka mevzuat veya idari işlemler bulunmadığını kanıtlamaz. İlişki koşulu açıkça düzenlenmiştir. Yabancılara ilişkin mevzuat değişebileceğinden, başlamadan hemen önce resmî Parlamento dosyasını tekrar kontrol edin.

KonuYürürlükteki kuralPratik sonuç
VatandaşlıkTemel ölçütlerde açık sınırlama yoktur; 2023’te yabancılara sınırlama önerilmiştir.Tasarıyı yasa saymayın; durumunu kontrol edin.
İkametBu temel kurallarda asgari ikamet süresi belirtilmemiştir.Göç, şahsen bulunma ve klinik koşullarını ayrı kontrol edin.
İlişkiKadın-erkek çift: en az 1 yıllık evlilik veya son bir yıldır birlikte yaşam.Uygun alternatifi seçin ve tarihleri kanıtlayın.
Bekâr / aynı cinsiyetten çiftSözleşmenin tarafı, çocuğu büyütmeyi amaçlayan bir kadın ve erkek çifti olarak tanımlanır; tek başvuru sahibi veya aynı cinsiyetten çift bu tanıma girmez.Sözleşmenin bu yoldan kaydedileceğini varsaymayın.
Birlikte yaşam kanıtıOrtak adres, müşterek mülkiyet, dinî evlilik veya başka kamu belgesi.Yabancı belgeleri notere önceden onaylatın; gerekirse tasdik ve tercüme ettirin.
Tıbbi koşul143(1)(b). madde rahmin bulunmamasını belirtir ve yazılı çift rızası ister.Yazılı değerlendirme alın; diğer durumların yeterli olduğunu varsaymayın.
Sözleşme tarihiGenellikle embriyo oluşturulmadan önce. Koşulları karşılayan dondurulmuş embriyoda sözleşme, yalnızca embriyonun oluşturulması ile implantasyonu arasında en fazla 10 yıl geçmişse ve dondurma öncesi düzenlenmiş belge amaçlanan çifti belirtiyorsa implantasyondan önce yapılabilir.Devam etmeden önce tarihleri ve asıl belgeleri kontrol edin.

Taahhütten önce dosyayı hazırlayın

Maddi taahhütten önce her iki amaçlanan ebeveynin pasaport veya kimlik belgesini; tarihli evlilik belgesini ya da en az son bir yıllık birlikte yaşamı gösteren kamu belgelerini; yazılı tıbbi değerlendirmeyi; gerekli rızaları; sözleşme taslağı ve imza takvimini hazırlayın. Dondurulmuş embriyo varsa oluşturma ve kriyoprezervasyon kayıtları ile dondurma öncesi çiftin kimliğini belirten belge de gerekir. Yabancı belgeler tasdik ve Gürcüce çeviri gerektirebilir. Bu hazırlık listesidir, eksiksiz resmî liste değildir. Klinik ve noterden somut olgulara göre yazılı teyit alın.

Taahhütten önce belgeler

  • Her iki amaçlanan ebeveynin kimlik belgeleri.
  • Tarihli evlilik belgesi veya son bir yıllık birlikte yaşamı kanıtlayan kamu belgeleri.
  • Yazılı tıbbi değerlendirme, klinik koşulları ve rızalar.
  • Sözleşme taslağı, tek noterde imza planı ve embriyo oluşturma takvimi.
  • Varsa embriyo oluşturma/kriyoprezervasyon kayıtları ve dondurma öncesi belge.
  • Gerektiğinde yabancı belgeler için apostil/legalizasyon ve Gürcüce çeviri.
  • Yasa tasarısının durumu ve çocuğun yabancı hukuktaki durumu için yazılı inceleme.

Gürcistan’daki uygunluk sınır ötesi işlemleri çözmez

Gürcistan hukukuna göre uygunluk ile çocuğun başka bir ülkedeki hukuki durumu ayrı meselelerdir. Gürcistan’da doğum kaydı yapılması tek başına çocuğun vatandaşlığını, pasaportunu, çıkış iznini, ebeveynlerin ülkesine girişini veya her iki amaçlanan ebeveynin yurt dışında tanınmasını garanti etmez. Yabancı hukuk soybağı, taşıyıcı annelik, vatandaşlık ve kamu düzeni bakımından farklı kurallar uygulayabilir. Tedaviden önce her ebeveynin vatandaşlık hukuku ve çocuğun yaşayacağı veya seyahat edeceği ülkenin hukuku konusunda görüş alın.

Pratik sonraki adımlar

Önerilen sıra: güncel Gürcistan mevzuatını doğrulayın; bir yıllık ilişki koşulunu teyit edip kanıtları notere önceden onaylatın; doktor ve klinikten yazılı tıbbi teyit alın; embriyo oluşturulmadan önce sözleşmeyi inceleyin veya dondurulmuş embriyo istisnasını yalnızca tüm şartlar karşılanıyorsa uygulayın; vatandaşlık, yabancı soybağı tanıması ve seyahat belgelerini ayrı değerlendirin. Her belge ve süre için sorumlu belirleyin. Bir olgu kanıtlanamıyorsa süreci durdurun ve hangi belgenin eksikliği gidereceğini noterden yazılı isteyin.

Sonuç

Hukuken güvenli kısa cevap koşulludur. Yabancı vatandaşlık veya Gürcistan’da ikamet etmeme, incelenen temel hükümlerde otomatik engel olarak belirtilmemiştir. Bununla birlikte çift, kadın-erkek ve en az bir yıllık evlilik ya da birlikte yaşam şartını karşılamalı, kabul edilebilir belgelerle kanıtlamalı, tıbbi ve rıza koşullarını yerine getirmeli ve sözleşme şekli ile sürelerine uymalıdır. İşlemden önce yasa tasarısının durumu ve tıbbi koşulun uygulanışı yeniden kontrol edilmelidir.

Kaynaklar

  1. S1 — Gürcistan Sağlık Kanunu, 143. madde (resmî birleştirilmiş İngilizce metin)
  2. S2 — Adalet Bakanı’nın 31 Ocak 2012 tarihli 18 sayılı Kararı (resmî Gürcüce metin ve belirlenen değişiklikler incelendi; güncel birleştirilmiş metin teyit edilmeli)
  3. S8 — 21 Ekim 2019 tarihli 448 sayılı Karar (18 sayılı Kararı değiştirir; sözleşme embriyo oluşturulmadan önce)
  4. S3 — 25 Ağustos 2020 tarihli 598 sayılı Karar (bir yıllık ilişki koşulu değişikliği)
  5. S4 — 21 Eylül 2020 tarihli 614 sayılı Karar (noter usulü değişikliği)
  6. S9 — 19 Haziran 2026 tarihli 1219 sayılı Karar (18 sayılı Kararı değiştirir; yalnızca kayıtların saklanmasına ilişkin 4. madde)
  7. S5 — Gürcistan Parlamentosu: 14 Haziran 2023 tarihli 07-2/299/10 sayılı yasa tasarısı
  8. S6 — Gürcistan Parlamentosu: 90 günlük uzatma talebine ilişkin Haziran 2026 kaydı
  9. S7 — L&L Consulting, 10 Ekim 2026 tarihli rehber (bağlayıcı olmayan ikincil kaynak)

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar