Dania · Dopuszczalność rodziców intencjonalnych

Dłonie analizują schemat kwalifikacji i dokumenty z zakresu prawa rodzinnego.

Dania: kto może być rodzicem intencjonalnym?

Krótka odpowiedź: istnieją dwie odrębne ścieżki prawne

Na dzień 20 października 2026 r. prawo duńskie odróżnia duńską altruistyczną umowę o macierzyństwo zastępcze od umowy zawartej za granicą. Od 1 stycznia 2025 r. Familieretshuset może zarejestrować rodzicielstwo na podstawie spełniającej warunki umowy duńskiej i ustalić je na podstawie odpowiedniej umowy zagranicznej. Są to zasady dotyczące pochodzenia i rodzicielstwa, a nie ogólne zezwolenie na komercyjne surogactwo, gwarancja leczenia w klinice ani gwarancja uznania w innym państwie.

Trzeba ustalić miejsce zamieszkania surogatki, datę umowy, więź genetyczną z co najmniej jednym rodzicem intencjonalnym i właściwą ścieżkę prawną.

Najpierw ustal ścieżkę: umowa duńska czy zagraniczna

Ścieżka duńska wymaga, aby surogatka mieszkała w Danii, a Familieretshuset zatwierdził altruistyczną umowę przed ciążą. W ścieżce zagranicznej surogatka musi mieszkać za granicą w chwili zawarcia umowy i mieszkać tam przez poprzednie sześć miesięcy; umowa również musi być zawarta przed ciążą.

Wiek co najmniej 25 lat i wcześniejszy poród dotyczą ścieżki duńskiej. Nie należy automatycznie przenosić tych warunków na umowę zagraniczną ani zakładać, że zagraniczne obywatelstwo rodziców samo wyznacza ścieżkę. Kluczowe są miejsce zamieszkania surogatki i data umowy.

Czy rodzice intencjonalni muszą mieć duńskie obywatelstwo lub miejsce zamieszkania?

Opublikowane warunki zatwierdzenia duńskiej umowy altruistycznej nie wymieniają duńskiego obywatelstwa ani zamieszkania rodziców intencjonalnych w Danii jako odrębnego wymogu. Oficjalna lista dotycząca umów zagranicznych również nie ustanawia ogólnego wymogu duńskiego obywatelstwa. Zgodnie z tymi kryteriami cudzoziemiec lub osoba mieszkająca za granicą nie jest więc automatycznie wykluczona wyłącznie z tego powodu. W duńskiej ścieżce opublikowane instrukcje formularza wymagają duńskich numerów CPR i adresów stron, ale nie wyjaśniają, jaki identyfikator zastępczy powinien podać rodzic intencjonalny niebędący rezydentem i nieposiadający CPR. Przed poleganiem na tej ścieżce należy uzyskać potwierdzenie w Familieretshuset.

Nie gwarantuje to przyjęcia każdej sprawy osoby niemieszkającej w Danii ani obsługi całkowicie zdalnej. Przed podpisaniem należy pisemnie zapytać Familieretshuset o konkretną procedurę, dokumenty tożsamości, podpisy i tłumaczenia. Wizy, prawo pobytu i obywatelstwo dziecka to odrębne kwestie.

Warunki dla rodziców intencjonalnych w ścieżce duńskiej

W duńskiej umowie altruistycznej każdy rodzic intencjonalny musi mieć co najmniej 18 lat w chwili jej zawarcia. Rodzice muszą oświadczyć, że co najmniej jeden z nich będzie genetycznie związany z dzieckiem oraz że nie wykorzystali i nie wykorzystają ewentualnej trudnej sytuacji surogatki. Umowa musi opisywać relację między stronami.

To warunki merytoryczne, nie formalność. Jeśli żaden rodzic intencjonalny nie będzie miał więzi genetycznej z dzieckiem, ścieżka duńska nie spełnia wymogu ustawowego. Wiek 18 lat wskazano wprost dla umowy duńskiej; nie wyczerpuje to wszystkich reguł wieku lub zdolności prawnej w sprawie zagranicznej.

Warunki dla surogatki w ścieżce duńskiej

Do zatwierdzenia surogatka musi mieć co najmniej 25 lat, mieszkać w Danii w chwili zawarcia umowy i wcześniej urodzić co najmniej jedno dziecko. W chwili zatwierdzenia nie może podlegać formom opieki określonym w ustawie o dzieciach. Zatwierdzenie musi nastąpić przed ciążą; zatwierdzenie po jej rozpoczęciu nie otwiera tej ścieżki ustalenia rodzicielstwa.

Warunki te dotyczą surogatki, nie rodziców intencjonalnych. Jeśli ma mniej niż 25 lat, nigdy nie rodziła, nie mieszka w Danii albo podlega właściwej opiece, nie należy zakładać, że umowa duńska zostanie zatwierdzona. Przed podpisaniem lub próbą poczęcia uzyskaj poradę dotyczącą konkretnej sprawy.

Brak wynagrodzenia i rzeczywista relacja między stronami

Ścieżka duńska ma charakter altruistyczny: surogatka nie może otrzymać wynagrodzenia przed porodem ani po nim, w tym rekompensaty utraconych zarobków. Zakaz obejmuje także płatności dla jej małżonka, zarejestrowanego partnera lub partnera we wspólnym pożyciu związane z umową. Można zwracać rzeczywiste koszty ciąży, np. dodatkowe witaminy lub odzież ciążową. Należy zachować dowody kosztów i odróżnić je od honorarium, ryczałtu lub zastąpienia dochodu.

Brak bliskiej relacji między surogatką a rodzicami intencjonalnymi powoduje ustawowe domniemanie możliwego zakazanego wynagrodzenia. Wniosek musi opisywać rzeczywistą relację i planowane zwroty kosztów. Nie wolno jej wymyślać ani wyolbrzymiać.

Osoba samotna, para i więź genetyczna

Duńskie przepisy przewidują parę lub jednego rodzica intencjonalnego; małżeństwo rodziców nie jest wymienione jako warunek. Obejmują parę kobieta–mężczyzna, dwóch mężczyzn, dwie kobiety oraz samotnego mężczyznę lub kobietę. Co najmniej jeden rodzic intencjonalny musi mieć więź genetyczną z dzieckiem. Samotny mężczyzna jest ojcem tylko wtedy, gdy jest ojcem genetycznym; samotna kobieta jest matką tylko wtedy, gdy jest matką genetyczną.

W parze kobieta–mężczyzna zamierzona kobieta i mężczyzna są uznawani za matkę i ojca. W parze dwóch mężczyzn ojcem jest ojciec genetyczny, a drugi może zostać współojcem; w parze dwóch kobiet matką jest matka genetyczna, a druga może zostać współmatką. Liczą się umowa, więź genetyczna i warunki ustawowe, nie samo małżeństwo.

Małżonek lub partner surogatki

Jeśli surogatka jest zamężna, ma zarejestrowanego partnera lub pozostaje we wspólnym pożyciu, jej małżonek albo partner musi również zatwierdzić duńską umowę, a zatwierdzenie należy udokumentować zgodnie z zatwierdzonym formularzem. Przy rejestracji może być też wymagane oświadczenie tej osoby, że nie otrzymała i nie otrzyma zakazanego wynagrodzenia. Dotyczy to sytuacji samej surogatki, a nie ogólnego obowiązku zawarcia małżeństwa przez rodziców intencjonalnych.

Wcześnie ustal stan cywilny i faktyczne wspólne zamieszkiwanie surogatki. Rozstanie, różne adresy lub brak więzi genetycznej nie uchylają automatycznie wymogu zatwierdzenia. W razie sporu o status lub zdolność podpisu przed złożeniem wniosku skonsultuj się z urzędem lub duńskim prawnikiem.

Zatwierdzenie i podpisy: liczy się termin

Użyj formularza zatwierdzonego przez Familieretshuset i uzyskaj zatwierdzenie przed ciążą. Umowę podpisują surogatka i rodzic lub rodzice intencjonalni; jeśli surogatka jest zamężna, ma zarejestrowanego partnera lub partnera we wspólnym pożyciu, ta osoba musi również zatwierdzić umowę, a zatwierdzenie należy udokumentować zgodnie z zatwierdzonym formularzem. Oficjalne wytyczne wymagają podpisów stron oraz prawnika albo dwóch świadków tego samego dnia; następnie przesyła się umowę i dokumenty wniosku. Zgodnie z opublikowaną instrukcją formularza wniosek może rozpocząć tylko surogatka; rodzice intencjonalni muszą poprosić ją o jego zainicjowanie.

Dołącz opis relacji stron i kosztów ciąży podlegających zwrotowi. Zachowaj dokładną podpisaną wersję, oświadczenia i zatwierdzenie. Umowa prywatna, ustna obietnica kliniki lub projekt wniosku nie zastępują formalnego zatwierdzenia przed poczęciem.

Nie korzystaj z pośrednika w celu znalezienia surogatki

Prawo duńskie zakazuje pomocy mającej na celu skontaktowanie kobiety, która urodzi dziecko, z osobą lub osobami chcącymi zostać rodzicami; zakazana jest też reklama w tym celu. Urząd interpretuje zakaz szeroko, w tym jako pomoc krewnych lub specjalistów. Naruszenie może skutkować grzywną albo karą pozbawienia wolności do czterech miesięcy.

Nie zlecaj agencji, konsultantowi, prawnikowi ani innemu pośrednikowi poszukiwania surogatki, publikowania ogłoszeń lub kojarzenia stron. To coś innego niż niezależna porada prawna dotycząca istniejącej relacji i treści umowy, ale specjalista nie może organizować dopasowania. Jeśli rola usługodawcy jest niejasna, najpierw uzyskaj poradę dotyczącą prawa duńskiego. Jeżeli pośrednik lub działalność znajdują się poza Danią, nie należy zakładać, że zakres terytorialny zakazu jest przesądzony; przed dalszym działaniem uzyskaj poradę duńskiego prawnika.

Ustalenie rodzicielstwa nie oznacza zgody na leczenie w duńskiej klinice

Artykuł 13 duńskiej ustawy o wspomaganej reprodukcji zakazuje wspomaganej reprodukcji, gdy istnieje umowa, na mocy której kobieta, u której ma dojść do ciąży, urodzi dziecko dla innej osoby. Reforma rodzicielstwa z 2025 r. sama nie uchyliła tego ograniczenia. Zatwierdzenie umowy altruistycznej nie oznacza więc, że duńska klinika może przeprowadzić inseminację lub IVF w takim przypadku.

Projekt parlamentarny z sesji 2025–2026 miał dopuścić profesjonalną pomoc w poczęciu przy altruistycznym surogactwie, lecz oficjalna strona wskazuje sprawozdanie komisji, a nie uchwaloną nowelizację. Przed działaniem ponownie sprawdź prawo. Nie polegaj na obejściu przepisów ani reklamie kliniki; uzyskaj aktualną poradę dotyczącą konkretnej metody.

Skutki po podpisaniu: wycofanie i wygaśnięcie

Surogatka może wycofać się do chwili zarejestrowania lub uznania rodzicielstwa albo wydania decyzji. Rodzice intencjonalni mogą wycofać się tylko przed ciążą. Umowa może również wygasnąć, gdy surogatka ją odwoła, nie potwierdzi jej ponownie w ciągu sześciu miesięcy po porodzie, nie zostanie złożony wniosek o rodzicielstwo w ciągu dwóch lat od zatwierdzenia albo warunki zatwierdzenia nie były spełnione. Urząd może przedłużyć termin dwóch lat o rok, jeśli surogatka zaszła w ciążę i złoży wniosek przed upływem pierwotnego terminu. Jeśli rodzice intencjonalni wycofają się przed ciążą, muszą powiadomić surogatkę i Familieretshuset.

Po wygaśnięciu umowy surogatka jest uznawana za matkę, nawet jeśli komórka jajowa lub nasienie pochodziły od rodzica intencjonalnego; pozostałe rodzicielstwo ustala się według zasad ogólnych. Rodzicielstwo może też zostać uchylone w określonych przypadkach, m.in. przy niespełnieniu warunków lub zakazanej płatności. Nie obiecuj nieodwracalnego wyniku.

Dokumenty do rejestracji rodzicielstwa po umowie duńskiej

Po porodzie surogatka musi ponownie potwierdzić umowę i oświadczyć, że nie otrzymała i nie otrzyma wynagrodzenia, w tym rekompensaty utraconych zarobków. Rodzice intencjonalni składają wniosek o rejestrację zgodnie z umową i oświadczają, że zakazana płatność nie została ani nie zostanie dokonana. Jeśli surogatka ma małżonka lub partnera we wspólnym pożyciu, ta osoba również składa odpowiednie oświadczenie.

Przechowuj razem zatwierdzoną umowę, dowód zatwierdzenia i podpisane oświadczenia po porodzie oraz wymagane dokumenty tożsamości i urodzenia. Jeśli warunki zatwierdzenia lub rejestracji nie są spełnione, urząd wskazuje możliwość ubiegania się o adopcję pasierba na podstawie prawa adopcyjnego. To osobna ścieżka, nie automatyczne naprawienie sprawy; sprawdź, kto może złożyć wniosek i jakie warunki obowiązują.

Ścieżka zagraniczna: inne warunki

Aby duński organ ustalił rodzicielstwo na podstawie umowy zagranicznej, musi ona być zawarta przed ciążą. W chwili podpisania surogatka musi mieszkać za granicą i mieszkać tam przez poprzednie sześć miesięcy. Co najmniej jeden rodzic intencjonalny musi mieć więź genetyczną z dzieckiem. Urząd ocenia dobro dziecka; ustawa zakłada, że ustalenie rodzicielstwa zgodnie z umową leży w jego interesie.

Lista dotycząca umów zagranicznych nie wymaga, aby surogatka miała 25 lat lub wcześniej urodziła dziecko, i nie wymienia duńskiego zakazu wynagrodzenia jako warunku uznania. Nie oznacza to ogólnej akceptacji płatnej umowy. § 30k duńskiej ustawy o dzieciach odrębnie zakazuje przekazania dziecka po rozpoczęciu ciąży za zapłatą lub obietnicą zapłaty w celu wychowywania go przez osoby inne niż jego rodzice. Umyślne naruszenie § 30k może być karane grzywną lub pozbawieniem wolności do roku. Duński prawnik powinien ocenić, czy zakaz i sankcja mają zastosowanie do konkretnej sytuacji transgranicznej, zwłaszcza działań za granicą. Przed jakąkolwiek płatnością lub przekazaniem dziecka sprawdź prawo kraju urodzenia i prawo duńskie.

Dowody wymagane przy umowie zagranicznej

Urząd wymaga dowodu więzi genetycznej, pełnej umowy, aktu urodzenia lub równoważnego dokumentu oraz oświadczenia notarialnego lub podobnego dokumentu z kraju urodzenia dziecka. Po porodzie surogatka musi potwierdzić, że chce przekazać dziecko i rodzicielstwo rodzicom intencjonalnym. Więź genetyczną można wykazać zaświadczeniem lekarza lub kliniki, testem DNA albo zagranicznym orzeczeniem wyraźnie wskazującym rodzica genetycznego.

Złóż wszystkie strony umowy z imionami i nazwiskami, adresami i datami urodzenia. Oświadczenie po porodzie musi dotyczyć rodzicielstwa lub macierzyństwa, a nie wyłącznie opieki, kurateli czy odpowiedzialności rodzicielskiej. Zależnie od kraju potrzebna może być legalizacja lub apostille, a często także tłumaczenie. Przed zamówieniem dokumentów potwierdź formalności.

Jak ustala się rodzicielstwo w ścieżce zagranicznej

Duńskie kategorie rodzicielstwa dla umowy zagranicznej są podobne do kategorii dla prawidłowej umowy krajowej. W parze kobieta–mężczyzna zamierzona kobieta i mężczyzna są matką i ojcem. Przy dwóch mężczyznach ojcem jest ojciec genetyczny, a drugi może być współojcem; przy dwóch kobietach matką jest matka genetyczna, a druga może być współmatką. Samotny mężczyzna jest ojcem tylko wtedy, gdy jest ojcem genetycznym; samotna kobieta matką tylko wtedy, gdy jest matką genetyczną.

Jeśli mężczyzna chce być jedynym rodzicem, surogatka przestaje być prawną matką w Danii dopiero wtedy, gdy Familieretshuset rzeczywiście ustali jego ojcostwo według tych zasad. Zagraniczny akt urodzenia, umowa, wyrok lub decyzja o pieczy nie rozstrzygają automatycznie wszystkich kwestii duńskich.

Rodzicielstwo, obywatelstwo i imigracja to odrębne kwestie

Duńska rejestracja lub decyzja o rodzicielstwie nie jest decyzją o paszporcie, obywatelstwie, imigracji, wjeździe ani podróży i nie zobowiązuje innego państwa do uznania rodzicielstwa. Nie zakładaj, że dziecko jest Duńczykiem tylko dlatego, że urodziło się w Danii, ani że kraj pochodzenia uzna oboje rodziców, ponieważ zrobiła to Dania. Obywatelstwo i prawa podróżne zależą od właściwych przepisów i sytuacji dziecka.

Przed podjęciem zobowiązania sprawdź prawo kraju urodzenia, krajów obywatelstwa rodziców intencjonalnych oraz kraju przyszłego zamieszkania rodziny. Ustal, który organ wydaje dokumenty podróży, czy potrzebna jest zgoda lub orzeczenie sądu i jak drugie państwo traktuje surogactwo. To odrębne kwestie od duńskiej kwalifikacji.

Szybka matryca decyzji

SytuacjaWstępna ocenaKluczowa kontrola
Zagraniczny lub nierezydentny rodzic intencjonalny; surogatka mieszka w DaniiOpublikowane kryteria nie wykluczają automatycznie wyłącznie z powodu obywatelstwa lub miejsca zamieszkania.Sposób prowadzenia sprawy, relacja, warunki surogatki, więź genetyczna, uprzednie zatwierdzenie i ograniczenia leczenia.
Samotny rodzic intencjonalnyWyraźnie przewidziany w ścieżce duńskiej.Samotny mężczyzna musi być ojcem genetycznym; samotna kobieta matką genetyczną.
Surogatka mieszka za granicą od sześciu miesięcy przed podpisaniemMożliwa ścieżka zagraniczna.Umowa przed ciążą, dowód genetyczny i oświadczenie po porodzie o przekazaniu rodzicielstwa.
Płatna surogatka lub pośrednikPłatność jest sprzeczna z duńską ścieżką altruistyczną; pośrednictwo i reklama są zakazane.W sprawie zagranicznej nie zakładaj, że płatność jest legalna ani że decyzja o rodzicielstwie ją zatwierdza; przed płatnością lub przekazaniem dziecka sprawdź prawo kraju urodzenia i zastosowanie § 30k.

Praktyczna lista przed podjęciem zobowiązania

  1. Ustal ścieżkę i udokumentuj miejsce zamieszkania surogatki oraz istotne daty.
  2. W ścieżce duńskiej sprawdź wiek, wcześniejszy poród, opiekę, rzeczywistą relację, partnera i koszty; sprawdź też wiek i więź genetyczną rodziców intencjonalnych.
  3. Przed ciążą uzyskaj zatwierdzony formularz i pisemną zgodę; sprawdź podpisy i nie korzystaj z pośrednika.
  4. Przed poczęciem wyjaśnij z duńskim prawnikiem zakaz wspomaganej reprodukcji; umowa nie jest zgodą kliniki.
  5. Dla ścieżki zagranicznej przygotuj pełną umowę, akt urodzenia, dowód genetyczny oraz oświadczenie po porodzie przenoszące rodzicielstwo, a nie tylko pieczę; sprawdź legalizację i tłumaczenie. Przed płatnością lub przekazaniem dziecka uzyskaj duńską poradę prawną dotyczącą § 30k i sprawdź prawo kraju urodzenia.
  6. Osobno potwierdź obywatelstwo, paszport, wyjazd, wjazd i uznanie u wszystkich właściwych organów.

Wniosek

Według opublikowanych kryteriów obce obywatelstwo lub mieszkanie poza Danią nie wyklucza automatycznie rodzica intencjonalnego. Decydują właściwa ścieżka i jej warunki. W duńskiej umowie altruistycznej istotne są miejsce zamieszkania, wiek i wcześniejszy poród surogatki, rzeczywista relacja, brak wynagrodzenia, więź genetyczna i zatwierdzenie przed ciążą; pomoc medyczna przy poczęciu jest odrębną kwestią. Przy umowie zagranicznej kluczowe są sześć miesięcy zamieszkania za granicą, umowa przed ciążą, dowód genetyczny i dokumenty po porodzie. Przed podpisaniem lub próbą poczęcia uzyskaj pisemną poradę dotyczącą konkretnej sprawy.

Ostatnia aktualizacja:

Autor: Khachatrian Razmik, LL.M.

Międzynarodowe usługi prawne w sprawach macierzyństwa zastępczego i pochodzenia dziecka — LEX SURROGACY, Lex Agency · Profil autora · Zasady redakcyjne