Portekiz · Doğum belgesi ve belgeler

Doğum kaydı belgelerinin hazırlanmasını anlatan, masa üzerindeki boş evraklar, klasörler ve kalem.

Portekiz: doğum belgesi, düzeltme, tercüme ve tasdik

Önce hangi işlemin gerektiğini belirleyin

Bu rehber dört ayrı işlemi ayırır: doğumu kaydettirmek, mevcut kayda ilişkin belge almak, kaydın kendisini düzeltmek ve belgeyi başka bir ülkede kullanılmak üzere hazırlamak. Bunlar birbirinin yerine geçmez. Doğum belgesi nüfus kaydındaki bilgileri kanıtlar; tek başına hukuki soybağı, vatandaşlık, pasaport veya yabancı ülkede tanınma konularının tümünü çözmez.

İzlenecek yol doğum yerine, kaydın Portekiz kaydı mı yabancı kayıt mı olduğuna, hatanın türüne ve belgeyi alacak makama bağlıdır. Taşıyıcı gebelikle ilgili aşağıdaki uyarılar, Portekiz’de doğan çocuklara ilişkin yayımlanmış Portekiz açıklamalarını kapsar. Bunları yurt dışındaki doğumlara veya farklı olgulara otomatik olarak uygulamayın.

Doğum kaydı ile doğum belgesi farklıdır

Doğum kaydı, nüfus/medeni hâl sicilindeki kaydı oluşturur (assento de nascimento). Doğum belgesi (certidão de nascimento) bu kayıttaki bilgilerin resmî kanıtıdır. Henüz kayıt yoksa belge istemek doğum kaydının yerine geçmez. Kayıtta zaten hata varsa yeni bir kopya genellikle kayıtlı bilgileri yeniden gösterir; hatayı düzeltmez.

Justiça ve IRN’nin resmî bilgilerine göre Portekiz’de gerçekleşen doğumun kaydı zorunludur, ücretsizdir ve doğumdan sonraki 20 gün içinde yapılmalıdır. Hastanenin doğum bildirimini ve başvuru alındısını saklayın. Süre geçmişse normal çevrimiçi akışın yeterli olduğunu varsaymak yerine gecikmeden nüfus siciline başvurun.

Portekiz’de olağan doğum kaydı

Kamu hizmeti üç yol belirtir: varsa hastanedeki Nascer Cidadão masası, çevrimiçi kayıt veya nüfus sicil dairesi. Temel belge hastanenin doğum bildirimidir. Yüz yüze başvuruda anne-baba ve büyükanne-büyükbabalara ilişkin kimlik bilgileri ile bazı istatistik bilgileri de istenir. Çevrimiçi form Portekizcedir ve uygun dijital kimlik doğrulaması gerekir.

Standart çevrimiçi işlemde, ebeveynler birbiriyle evliyse ebeveynlerden biri başvuruyu yapabilir. Evli değillerse biri beyanı sunar, diğeri de onaylamak için e-posta yoluyla bir bağlantı alır. Kimlik doğrulama yöntemi başvuru sahibine bağlıdır: Portekiz vatandaşları Chave Móvel Digital veya Cartão de Cidadão kullanabilir; yabancı vatandaşlar Chave Móvel Digital veya Avrupa eIDAS kimlik doğrulamasını kullanabilir. Bu genel bilgilendirmedir; taşıyıcı gebelik dosyasında basitleştirilmiş yolun uygun olacağını garanti etmez. Belgeleri yüklemeden önce sicil makamına kabul edilen yol ve kanıtları sorun.

IRN’ye göre taşıyıcı gebelikte gereken belgeler

IRN, Portekiz’de taşıyıcı gebelik yoluyla doğan çocuğun kaydı için ayrı bir sayfa yayımlamıştır. Hastane doğum bildirimi ve şu üç hususu kanıtlayan belgeler istenir: (1) genetik materyal, biyolojik ebeveyn olan niyet edilen ebeveynlerden birine aittir; (2) niyet edilen anne tıbbi nedenlerle hamile kalamamaktadır; (3) taşıyıcı kadın bu işlemde yumurta bağışlamamıştır. Yabancı dildeki belgeler onaylı Portekizce tercümeyle sunulmalıdır; basit fotokopiler kabul edilmez. Yardımcı üreme yurt dışındaki özel klinikte yapılmışsa sayfa, ilgili ülkenin Sağlık Bakanlığınca kliniğe izin verildiğini gösteren belge de ister.

Bu, IRN’nin yayımladığı listedir; tüm sınır ötesi aileler için evrensel liste değildir. Tıbbi belgelerin biçimini, genetik bağın kabul edilen kanıtını, asıl veya onaylı kopya gerekip gerekmediğini ve somut olaya göre ek belgeleri doğrulayın. Kliniğin tanıtım materyali veya taşıyıcı gebelik sözleşmesi, sicil görevlisinin istediği kanıtların yerine mutlaka geçmez.

Portekiz’de taşıyıcı gebelik konusunda önemli hukuki belirsizlik

Portekiz’in 90/2021 sayılı Kanunu, tıbben yardımcı üreme mevzuatını değiştirmiş ve 1 Ocak 2022’de yürürlüğe girmiştir. Kanun metni taşıyıcı gebeliği istisnai ve ücretsiz olarak tanımlar, belirli tıbbi koşullarla sınırlar, Tıbben Yardımcı Üreme Ulusal Konseyinin (CNPMA) önceden iznini ve denetlenen yazılı sözleşmeyi öngörür. Soybağını da düzenler ve taşıyıcı kadının rızasını doğum kaydedilene kadar geri alabilmesine izin verir. Bu hükümler anayasal yargı kararları ve uygulama düzenlemeleriyle birlikte okunmalıdır.

90/2021 sayılı Kanun’la değiştirilen 32/2006 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 2. fıkrasına göre taşıyıcı gebelik yalnızca istisnai ve ücretsiz olarak; amaçlanan annenin rahminin bulunmaması, rahimde yaralanma veya hastalık olması ya da gebeliği mutlak ve kesin biçimde engelleyen başka bir klinik durum bulunması hâlinde kabul edilir. 8. maddenin 3. fıkrası, somut koşullar aksini gerektirmedikçe taşıyıcı annenin tercihen daha önce anne olmuş olmasını öngörür.

90/2021 sayılı Kanun’un 2. maddesi, Kanunun Portekiz vatandaşlarına ve Portekiz’de daimi ikamet eden yabancılara uygulandığını da belirtir. Portekiz’de daimi ikameti olmayan yabancı amaçlanan ebeveynler bakımından bu kapsam hükmü ile IRN’nin doğum kaydı talimatı arasındaki ilişki somut olayda değerlendirilmelidir; çocuğun Portekiz’de doğmuş olması tek başına yasal taşıyıcı gebelik yolunun kullanılabileceğini kanıtlamaz.

Anayasa Mahkemesinin 225/2018 ve 465/2019 sayılı kararları önceki çerçevenin bazı hükümlerini anayasaya aykırı buldu. 21 Ekim 2026 tarihinde incelenen CNPMA'nın taşıyıcı gebeliğe ilişkin kamuya açık sayfası, 90/2021 sayılı Kanun'un hâlâ Hükümet tarafından düzenlemeye bağlanmayı beklediğini belirtiyor. CNPMA'nın 5 Eylül 2025 tarihli toplantı tutanağında da düzenlemenin o tarihte onaylanmadığı kaydedilmişti. CNPMA toplantı kayıtları 30 Temmuz 2026'ya kadar sonraki toplantıları listelese de materyaller, daha sonra bir uygulama düzenlemesi yayımlandığını doğrulamıyor. Bu, uygulamaya ilişkin önemli bir belirsizliktir; her tescilin mutlaka reddedileceğinin kanıtı değildir.

IRN’nin ayrı idari sayfası, normalde niyet edilen ebeveynlerin kaydedileceğini belirtir; ancak bazı belgeler sunulamazsa alternatif bir yol da açıklar: Portekiz vatandaşı niyet edilen baba ile taşıyıcı kadın anne olarak kaydedilir, ardından niyet edilen anne evlat edinme başvurusu yapabilir. Bu rehber ile uygulama düzenlemesindeki belirsizlik arasındaki gerilim nedeniyle, bu yola güvenmeden önce CNPMA ve yetkili sicil makamından güncel yazılı teyit alın. Kanun ayrıca doğum kaydında çocuğun tıbben yardımcı üreme yoluyla doğduğunun belirtilmesini yasaklar; bu kural tek başına somut olayda kimin ebeveyn olarak kaydedileceğini belirlemez.

Portekiz doğum belgesi nasıl alınır?

Doğum zaten kaydedilmişse belge Civil Online üzerinden istenebilir. Resmî sayfaya göre belge Portekizce düzenlenir ve altı ay boyunca erişim koduyla görüntülenebilir; kodun sunulması kâğıt belge sunmakla aynı etkiye sahiptir. Uluslararası format dâhil kâğıt belge, nüfus sicil dairesinden, Loja de Cidadão’dan veya IRN Espaço Registos’tan şahsen istenebilir. Yurt dışından başvuruda Portekiz konsolosluğu da bir seçenektir. Hizmet sayfası çevrimiçi başvuruda destekleyici belge gerekmediğini belirtir. Hizmet sayfası ayrıca herkesin kendi belgesini veya başka bir kişinin belgesini isteyebileceğini, ancak evlat edinilmiş kişilere ve cinsiyet değişikliği sonrasında adı değişen kişilere ait kayıtların istisna olduğunu belirtir; ilgiliyse erişim kısıtlamalarını IRN ile doğrulayın.

İngilizce resmî ücret tablosu, son olarak 29 Haziran 2022'de güncellenmiş olup çevrimiçi belge için 10 EUR, sosyal güvenlik veya çocuk yardımı amacıyla kâğıt belge için 10 EUR ve diğer kâğıt belgeler için 20 EUR belirtir. Ancak 17 Nisan 2025'te güncellenen daha yeni Portekizce IRN sayfası, çevrimiçi belge için 10 EUR ve kâğıt belge için 20 EUR belirtir; kâğıt belgeler için ayrı bir indirimli ücret kategorisi göstermez. IRN’nin güncel ücret tarifesi, sosyal güvenlik veya çocuk yardımı için düzenlenen kâğıt doğum belgesinin ücretini 10 EUR, diğer kâğıt belgelerin ücretini ise 20 EUR olarak doğrulamaktadır. Ödeme yapmadan önce güncel ücreti Civil Online'dan veya sicil makamından doğrulayın. İngilizce sayfa, uluslararası formatlı kâğıt belgenin şahsen istenmesi gerektiğini belirtir.

Önce tam olarak hangi hatanın düzeltilmesi gerektiğini belirleyin

Belgeyi temel sicil kaydı ve kaynak belgelerle karşılaştırın. Yeni düzenlenen belgedeki yazım hatası, sicilin kendisinde bulunan hatadan farklı olabilir. Kayıt doğruysa ancak kâğıt kopya hasarlı, eksik veya alıcı makam için uygun değilse doğru türde kopya ya da yeni belge isteyin. Kaydın kendisi yanlışsa hatalı alanı ve yazılması gereken doğru bilgiyi açıkça belirtin.

Ebeveynin kimliğini, soybağını, adı veya medeni hâli değiştirmek otomatik olarak basit bir yazım düzeltmesi sayılmaz. Hukuki statüyü etkileyebilir ve kanıt veya resmî bir işlem gerektirebilir. Başvuru öncesinde sorunun belge, sicil kaydı, destekleyici evrak veya kayıtlı soybağının hukuki temelinden hangisinde olduğunu belirleyin.

Nüfus sicil kaydı nasıl düzeltilir?

Portekiz Medeni Hâl Sicili Kanunu’nun 92. maddesine göre hukuken mevcut olmayan, hükümsüz veya usulsüz bir kayıt, gerekçelendirme süreciyle ya da sicil memurunun kararıyla iptal veya düzeltilebilir; usulsüzlük sicil hizmetinden kaynaklanıyorsa düzeltme resen başlatılmalıdır. 93. madde, uygun olduğu durumlarda idari düzeltmeyi açık yazım hatası, kaydın yeri veya tarihindeki hata, aktarılan kayıt ile kaynak belge arasındaki uyumsuzluk ya da belgeyle kanıtlanan eksiklik veya yanlışlık gibi durumlar için öngörür. Düzeltme genellikle kayda şerh düşülerek yapılır. 94. madde, kaydın ilgili olduğu kişilerin kimliği hakkında şüphe varsa yargısal düzeltme öngörür. Uygun yol, hatanın niteliğine ve kanıtlara bağlıdır.

Her hata basit bir mektupla düzeltilemez ve her dosyanın mahkemeye gitmesi gerekmez. Hatanın düzenlenmiş belgede mi, temel sicil kaydında mı yoksa kaynak belgede mi olduğunu belirleyin; kayıt bilgilerini ve tartışmalı alanı belirtin, resmî medeni hâl belgesi gibi güvenilir kanıtlar ekleyin. Başvuru reddedilirse veya izlenecek yol belirsizse yazılı karar isteyin. Soybağı veya kimlik uyuşmazlığında meseleyi basit maddi hata saymak yerine Portekizli bir hukukçudan görüş alın. Somut dosya için başvuru kanalını, kanıt gerekliliklerini, ücretleri ve varsa itiraz süresini doğrulayın.

Portekizce tercüme

Genel kural olarak Portekiz sicil makamlarına sunulan yabancı dildeki belgelerin onaylı Portekizce tercümesi gerekir. IRN; Portekiz noteri, sicil memuru veya görevlisi, Portekiz’de çalışan avukat ya da solicitador, tanınmış ticaret veya sanayi odası ya da tercümesi yetkili kişi tarafından onaylanan uygun bir tercümanı sayar. Belgenin düzenlendiği ülkedeki Portekiz konsolosluğu veya o ülkenin Portekiz’deki konsolosluğu da yardımcı olabilir. Başka bir AB üyesi devletten gelen belirli kamu belgeleri için o devlet hukukuna göre yetkili kişi tarafından onaylanmış tercümeler de kabul edilir.

Tercüme siparişi vermeden önce tam tercüme, belirli bir onay yöntemi ve eklerin, damga ve mühürlerin tercümesi gerekip gerekmediğini sorun. Tercümanın imzası, bu imzanın noter onayı ve apostil aynı şey değildir: tercüme dil içeriğiyle, apostil ise kamu imzası veya mührünün gerçekliğiyle ilgilidir.

Tercümenin kaldırılabileceği veya kolaylaştırılabileceği durumlar

IRN’ye göre doğum, hayatta olma, ölüm, ad, evlilik, boşanma, ayrılık, soybağı, evlat edinme, ikamet, vatandaşlık veya sabıka kaydı bulunmadığını kanıtlayan bazı AB üyesi devlet kamu belgeleri, ilgili çok dilli standart form eklendiğinde tercüme gerektirmez. Formdaki bilgilerin yeterli olup olmadığına sicil makamı karar verir. Form tercümeye yardımcı olur, belgenin yerine geçmez.

Medeni hâl kayıt işlemlerinde İngilizce, Fransızca veya İspanyolca belgeyi ele alan görevli bu dili biliyorsa tercüme şartı da kaldırılabilir. Bunu ilgili daireden önceden teyit edin: istisna belgeye, dile, amaca ve görevlinin dil yeterliliğine bağlıdır. Çok dilli form yeterli bilgi içermiyorsa yine onaylı tercüme istenebilir.

Apostil ve diğer tasdik işlemleri

Apostil, kamu belgesini imzalayan kişinin imzasının ve resmî sıfatının, gerektiğinde de mühür veya damganın gerçekliğini tasdik eder. Belgenin içeriğinin doğru olduğunu kanıtlamaz, soybağı kurmaz, vatandaşlık vermez ve taşıyıcı gebelik anlaşmasını hukuka uygun hâle getirmez. Portekiz’de merkezi yetkili makam Cumhuriyet Başsavcısıdır; belirli bölgesel savcılar ve yetki devredilmiş başka birimler de görev yapar. Uygun elektronik kamu belgeleri için Portekiz Savcılığı e-apostil hizmetine yönlendirir.

Portekiz belgesine apostil gerekip gerekmediği, belgenin sunulacağı ülkeye ve iki devlet arasındaki uygulanabilir kurallara veya antlaşmalara bağlıdır. İki ülke de 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa apostil genellikle diplomatik veya konsolosluk tasdikinin yerini alır. Sözleşme uygulanmıyorsa ikili anlaşmanın tasdiki kaldırıp kaldırmadığını veya hedef ülkenin başka bir konsolosluk zinciri isteyip istemediğini kontrol edin. Portekiz’e sunulacak yabancı belgede gereklilikleri ters yönde doğrulayın. Alıcı makamın istediğini teyit etmeden otomatik olarak apostil almayın.

Belgenin başka bir AB üyesi devlette kullanılması

AB’nin 2016/1191 sayılı Tüzüğü, doğum belgeleri dâhil bazı kamu belgelerinin üye devletler arasında dolaşımını kolaylaştırır. Kapsama giren belgelerde alıcı üye devlet, apostil olmadan da belgenin gerçekliğini kabul etmelidir. Tüzük bazı tercüme gerekliliklerini de kolaylaştırır ve isteğe bağlı çok dilli standart formlar sağlar.

Ancak Tüzük belgenin hukuki etkisini belirlemez ve başka bir devleti belgede belirtilen her hukuki durumu tanımaya zorlamaz. Portekiz belgesinin gerçekliği, belgede yazılı soybağının tanınmasıyla aynı değildir. Alıcı makam soybağı, evlat edinme, vatandaşlık veya başka bir esas meselesini uygulanacak hukuka göre ayrıca değerlendirebilir. Alıcı devletin kurallarını ve çok dilli formun ilgili işlem için yeterli olup olmadığını kontrol edin.

Çocuk yurt dışında doğduysa

Yurt dışında gerçekleşen doğumun kaydı, Portekiz'de doğan bir çocuğun kaydından farklı bir yol izler. Doğum kaydını Portekiz vatandaşlığı başvurusuyla birleştiren IRN'nin özel çevrimiçi hizmeti, en az bir ebeveyni Portekiz vatandaşı olan ve bir yaşından küçük çocuklar için tanımlanmıştır ve yalnızca hizmet kapsamındaki ülkelerde kullanılabilir. Evli olup olmadıklarına bakılmaksızın her iki ebeveyn de başvuruyu onaylamalıdır. Bu koşullar sağlanmıyorsa veya ülke kapsamda değilse, hangi yolun uygulanacağını Portekiz konsolosluğuna ya da nüfus sicil dairesine sorun. Yerel doğum kaydı, hastane belgesi, tercüme, tasdik ve soybağı kanıtları doğum ülkesine ve kayıt amacına bağlı olabilir.

Yabancı doğum belgesi veya apostili, Portekiz’in ya da başka bir devletin niyet edilen ebeveynleri hukuki ebeveyn olarak tanıyıp tanımadığını otomatik olarak belirlemez. Belgenin bulunması çocuğun vatandaşlığını veya pasaport hakkını da tek başına kanıtlamaz. Bu meseleler, özellikle taşıyıcı gebelik, yabancı mahkeme kararı, evlat edinme veya çelişkili soybağı kayıtlarında, vatandaşlık, soybağı ve tanıma kurallarına göre ayrı değerlendirilmelidir.

Başvuru öncesinde güvenli işlem sırası

  • İşlemi belirleyin: ilk kayıt, yeni belge, kayıt düzeltmesi, tercüme, apostil veya soybağının tanınması.
  • Alıcı makama sorun: kabul edilen format, asıl veya onaylı kopya ve tercüme ya da apostil gerekliliği.
  • Kaynak belgeleri toplayın: hastane bildirimi, kayıt bilgileri, kimlikler ve dosyaya özgü kanıtlar. Taşıyıcı gebelikte IRN listesini ve CNPMA’nın güncel tutumunu yazılı olarak teyit edin.
  • Aşamaları ayırın: yeni bilgilerin belgede görünmesi gerekiyorsa önce kaydı düzeltin; sonra gereken biçimde tercüme ettirin; yalnızca gerekliyse tasdik yaptırın.
  • Kanıtları saklayın: kopyalar, başvuru alındıları, erişim kodları ve yazılı yanıtlar. Soybağı veya düzeltme reddedilirse gerekçeyi ve yeniden inceleme yolunu gecikmeden isteyin.

Portekiz taşıyıcı gebelik rejiminin güncel uygulanması, doğru ebeveyn kaydı ve sınır ötesi tanıma, Portekizli bir avukatın dosya özelinde incelemesini ve yetkili makamın teyidini gerektirir.

Resmî kaynaklar ve mevzuat

İdari bir sayfa, somut bir taşıyıcı gebelik dosyasında soybağının kaydedileceğini garanti etmez.

  1. Maternidade de substituição — Registo de nascimento (IRN)
  2. Birth registration (Justiça.gov.pt)
  3. Request a birth certificate (Justiça.gov.pt)
  4. Tradução de documentos (IRN)
  5. Código do Registo Civil — consolidated text (Diário da República)
  6. Lei n.º 90/2021, de 16 de dezembro (Diário da República)
  7. Lei n.º 32/2006 — consolidated text (Diário da República)
  8. CNPMA — Legislation
  9. CNPMA, minutes of meeting 24/IV (meeting of 5 September 2025)
  10. Constitutional Court judgment 225/2018
  11. Constitutional Court judgment 465/2019
  12. Apostille — Ministério Público (Portugal)
  13. Regulation (EU) 2016/1191 (EUR-Lex)
  14. Gestação de substituição (CNPMA)
  15. Registar nascimento (Justiça.gov.pt; updated 12 June 2026)
  16. Pedir o registo de nascimento e a nacionalidade (IRN; birth abroad)
  17. Certidão de Nascimento (IRN; updated 17 April 2025)

Hukukçularımızın uygulamasından

IRN açıklaması iki ebeveyni kaydettirmeye yetmedi

Portekizli aile, taşıyıcı annelik programından doğan çocuğun kaydını hazırlayıp IRN bilgi notunu getirdi. Ebeveynler ikisinin hemen yazılmasını bekliyordu. IRN'nin saydığı belgelerden biri dosyada yoktu. Hukukçumuz açıklamayı 90/2021 sayılı yasayla karşılaştırdı: yasa taşıyıcı anneliğe yalnızca istisnai, ücretsiz ve önceden CNPMA izniyle olanak tanır; hükümetin uygulama düzenlemesi ise hâlâ çıkarılmamıştır. Bu nedenle hukukçumuz kayıt görevlisine ve CNPMA'ya doğrudan bu ailenin belgeleri üzerinden yazılı soru gönderdi.

Bu aşamanın sonunda iki ebeveynin kaydı alınamadı. IRN alternatif yol tarif ediyor: Portekizli müstakbel baba baba olarak, çocuğu taşıyan kadın anne olarak yazılır; ardından müstakbel anne evlat edinebilir. Aile bu yolu değerlendirmek için zaman ayırdı ve kesin kayıt gerektiren seyahatleri erteledi.

Müvekkilin gizliliğini korumak için bazı ayrıntılar değiştirilmiştir.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar