İsrail · Vatandaşlık, pasaport ve yurtdışına çıkış

Seyahat belgelerini planlamak için masada duran boş kontrol listesi, işaretsiz koyu defter, harita ve kalemi gösteren editoryal illüstrasyon

İsrail: taşıyıcı gebelik sonrası çocuğun vatandaşlığı, pasaportu ve ülkeden çıkışı

Hukuki ebeveynlik, çocuğun vatandaşlığı, seyahat belgesi ve başka bir ülkeye giriş hakkı birbirinden ayrı konulardır. Birinin çözülmesi diğerlerini kendiliğinden çözmez. Bu rehber, İsrail’de yürütülen bir taşıyıcı gebelik düzenlemesi kapsamında doğan çocuk içindir; yurt dışında doğan çocuğun statüsünü veya yabancı ebeveynliğin İsrail’de tanınmasını karara bağlamaz.

Dört hukuki soruyu birbirinden ayırın

Pratik olarak şu konular doğru sırayla belirlenmelidir: (1) çocuğun hukuken ebeveyni olarak kim tanınmıştır; (2) çocuğun İsrail vatandaşlığı var mıdır; (3) hangi devlet geçerli bir seyahat belgesi düzenleyebilir; ve (4) çocuk İsrail’den yasal olarak çıkıp varış ülkesine ve varsa transit ülkelere girebilir mi? Doğum kaydı, mahkeme kararı, vatandaşlık kararı ve pasaport farklı işlevlere sahiptir; hiçbiri diğerlerinin yerine geçmez. Kurallar, amaçlanan ebeveynin İsrail vatandaşı, vatandaş olmayan daimi ikamet sahibi veya geçici statüde yabancı olması durumuna göre değişebilir. Genetik bağ, ebeveynlerin ikamet durumu ve resmi kayıtlardaki bilgiler önemli olabilir; ancak bunlardan herhangi birinin tüm soruları tek başına çözdüğü varsayılmamalıdır. Bu ayrım önemlidir; bir makamın verdiği belge başka bir makamın aradığı koşulları kendiliğinden karşılamaz.

Kısa yanıt: dört ayrı kontrol yapın

İlk olarak ebeveynlik kararını ve çocuğun kayıt bilgilerini alın ve kontrol edin. İkinci olarak vatandaşlığı doğum yerine bakarak varsaymak yerine İsrail Vatandaşlık Kanunu uyarınca belirleyin. Üçüncü olarak çocuğun gerçek statüsüne uygun belgeye başvurun: hak kazanıyorsa İsrail pasaportu veya laissez-passer; uygulanabildiği yerde yabancı ya da başka bir yetkili belge. Dördüncü olarak varış ülkesinin vatandaşlık, pasaport, vize ve giriş kurallarını kontrol edin. Vatandaşlık hakkının bulunması pasaportun zaten düzenlendiği anlamına gelmez; yabancı pasaport çocuğun İsrail’deki statüsünü tek başına belirlemez; ebeveynlik kararı da sınır geçiş belgesi değildir. Doğum beklenir hâle geldiğinde kontrolleri paralel başlatın; süreçlerden birindeki gecikme, diğerleri tamamlanmış olsa bile seyahati engelleyebilir. Bu nedenle her başvuruda sorumlu kurumu ve belgenin hangi amaçla istendiğini ayrıca yazılı olarak doğrulayın.

1. Önce hukuki ebeveynliği belirleyin

İsrail’de taşıyıcı gebelik, 5756–1996 tarihli Embriyo Taşıma Anlaşmaları Kanunu (Anlaşmanın Onaylanması ve Yenidoğanın Statüsü) kapsamında düzenlenir. Sağlık Bakanlığının açıklamaları, İsrail’de ikamet ve amaçlanan ebeveynlerden en az birinin gamet yoluyla çocukla genetik bağı dâhil olmak üzere yasal onay çerçevesini açıklar; anlaşma tedavi başlamadan önce onaylanmalıdır. Resmî olmayan bir mevzuat izleyicisinde yayımlanan 27 Mayıs 2025 tarihli konsolide İbranice metne göre 11(a). madde, amaçlanan ebeveynlerin doğumdan sonraki yedi gün içinde ebeveynlik kararı başvurusu yapmasını gerektirir; başvuru yapılmazsa kanun uyarınca görevlendirilen bir sosyal hizmet uzmanı, Başsavcı temsilcisi aracılığıyla başvuruda bulunmalıdır. 11(b). madde uyarınca mahkeme, çocuk kanuna uygun şekilde yapılmış ve onaylanmış bir anlaşma sonucunda doğmuşsa normalde kararı verir; ancak sosyal hizmet uzmanının raporunu aldıktan sonra kararın çocuğun yararına aykırı olacağı sonucuna varırsa olağan kararı vermeyebilir. Bu durumda çocuğun statüsünü belirleyen alternatif karar için 14. madde uygulanır. 12. maddeye göre karar verildiğinde amaçlanan ebeveynler çocuğun her bakımdan tek ebeveynleri ve vasileri olur; evlilik ve boşanmaya ilişkin kurallar saklıdır. Resmî olmayan konsolide metin 27 Mayıs 2025 tarihlidir ve sonraki değişiklikleri yansıtmayabilir; Knesset’in tam resmî konsolide metni ve 1996 tarihli ilk resmî yayını ayrıca doğrulanmalıdır. Süreye güvenmeden önce yürürlükteki resmî İbranice metni, ilgili usul kurallarını ve somut mahkeme dosyasındaki talimatları doğrulayın. Onaylı anlaşma, genetik kanıt veya hastane kaydı tek başına mahkeme kararının yerine geçmez.

2. Ebeveynlerden biri İsrail vatandaşıysa doğumla vatandaşlığı kontrol edin

İsrail Vatandaşlık Kanunu’nun 4(a)(1). maddesi, İsrail’de doğan kişinin doğum anında babası veya annesi İsrail vatandaşıysa doğumdan itibaren İsrail vatandaşı olduğunu belirtir. İsrail’in resmi konsolosluk bilgilendirmesi de bu kuralı aktarır. Amaçlanan ebeveynlerden biri İsrail vatandaşıysa, bu durum çocuğun vatandaşlığını incelerken temel başlangıç noktasıdır. Bununla birlikte taşıyıcı gebelikte vatandaşlık, ebeveynlik kararı ve Nüfus Sicili kaydıyla birlikte kontrol edilmelidir: hukuken hangi ebeveynlerin tanındığını, çocuğun nasıl kaydedildiğini ve Nüfus ve Göç İdaresinin İsrail seyahat belgesi düzenlemek için hangi kanıtları istediğini doğrulayın. Genetik bağın, özel bir anlaşmadaki ismin veya henüz sonuçlanmamış bir başvurunun kaydı otomatik olarak çözdüğünü varsaymayın. Vatandaşlık kuralı ile bu statüyü belgeleme prosedürü bağlantılı, ancak ayrı konulardır. İstenen kanıtlar, kanuni kuralın varlığından ayrı bir idari konudur ve başvurudan önce netleştirilmelidir.

3. İsrail’de doğum tek başına vatandaşlığı garanti etmez

İsrail, her çocuğun yalnızca ülke topraklarında doğduğu için otomatik olarak İsrail vatandaşı olacağı yönünde genel bir kural uygulamaz. Hukuken tanınan ebeveynlerin hiçbiri İsrail vatandaşı değilse, çocuk İsrail’de doğduğu veya amaçlanan ebeveynler İsrail’de ikamet ettiği için vatandaş sayılmamalıdır. İkamet ve vatandaşlık farklı hukuki statülerdir. Somut bir olayda kanuni başka yollar da söz konusu olabilir; her birinin kendi koşulları ve kanıt gereklilikleri vardır. Bir yolun uygulanacağını varsaymak yerine yetkili makamdan somut hukuki dayanağı belirtmesini isteyin. Vatandaşlık Kanunu’nun 4A. maddesi, İsrail’de doğmuş ve hayatı boyunca hiçbir vatandaşlığı olmamış kişi için daha sonraki, dar kapsamlı bir yol öngörür: resmi prosedür, başvurunun 18–21 yaş arasında yapılmasını ve başvurudan hemen önceki beş yıl boyunca kesintisiz İsrail ikametini gerektirir. Bu, seyahat etmesi gereken yenidoğana vatandaşlık veya pasaport sağlama yolu değildir. Yetkili makamdan çocuğun gerçek statüsünü ve hukuki dayanağını yazılı olarak teyit etmesini isteyin. Bu ayrım özellikle doğumdan hemen sonra seyahat planlayan aileler açısından önem taşır.

4. Başka bir devletin vatandaşlığını ayrıca kontrol edin

İsrail vatandaşlığına yönelik bir dayanak belirlenmemişse, çocuğun amaçlanan ebeveynlerden birinin ülkesinin hukukuna göre başka bir vatandaşlık kazanıp kazanmadığını inceleyin. Soy bağı yoluyla vatandaşlık, ebeveyn-çocuk ilişkisinin tanınması, yurt dışında doğum kaydı ve pasaport verilmesi ilgili devletin hukukuna tabidir. Yabancı konsolosluk İsrail ebeveynlik kararını, hastane doğum kaydını, genetik bağ kanıtını, kimlik belgelerini, tercümeleri, tasdikleri veya ek belgeleri isteyebilir. Koşullar değiştiğinden, ilgili konsolosluktan önceden somut dosyaya uygun belge listesi alın. Yetkili makam yanıt vermeden vatandaşlığı kesin veya pasaport verilişini garanti saymayın. Yabancı devlet, İsrail kaydını her amaç bakımından kesin delil kabul etmeyebilir. Tersine, olası yabancı vatandaşlık da İsrail’den çıkış koşullarının yerine getirildiğini kanıtlamaz. Konsolosluğun yazılı yanıtını, belge listesini ve pasaport ya da acil seyahat belgesi için koşulları saklayın. Yazılı yanıt, hangi belge veya kanıtın eksik olduğunu önceden anlamanıza yardımcı olur.

5. Gerekiyorsa uygun İsrail seyahat belgesini alın

Nüfus ve Göç İdaresi, İsrail vatandaşlarının yurt dışına seyahat etmek için İsrail pasaportu veya laissez-passer kullanması gerektiğini; İsrail vatandaşlarının ülkeye giriş ve çıkışta İsrail seyahat belgesi kullanacağını; çocukların ve bebeklerin de kendilerine ait belgeye sahip olması gerektiğini belirtir. Çocuk pasaportları genellikle beş yıl geçerlidir. Reşit olmayan biri için başvuruda çocuk, ebeveyni veya yasal vasisiyle birlikte hazır bulunmalı ve gerekli kimlik ve başvuru belgeleri sunulmalıdır. Ebeveynler birbirleriyle evli değilse özel rıza kuralları uygulanır: genel olarak her iki ebeveynin rızası gerekir; münhasır velayet veya vasiliği belirleyen uygun bir mahkeme kararı gibi öngörülen alternatifler saklıdır. Özellikle ebeveynlik kararı yeniyse, kayıt tamamlanmamışsa, ebeveynlerden biri gelemiyorsa veya ebeveynlik ihtilaflıysa somut duruma ilişkin güncel talimatları kontrol edin. Mahkeme kararı verildikten sonra pasaportun otomatik düzenleneceğini varsayarak seyahat rezervasyonu yapmayın. Randevu sırasında gereken imzalar ve çocuğun hazır bulunması gibi koşulları da teyit edin.

6. Vatandaş olmayan çocuğun statüsüne uygun belgeyi belirleyin

İsrail vatandaşı olmayan çocuk farklı bir belge kategorisine girebilir. Nüfus ve Göç İdaresi, İsrail vatandaşı olmayan daimi ikamet sahiplerine seyahat belgesi verilmesi için ayrı bir prosedür sunar. Resmi açıklamalar bu yolu turistlerin ve geçici ikamet sahiplerinin yabancı pasaport kullanmasından da ayırır. Bu kategoriler birbirinin yerine geçmez; çocuğun kaydedilmiş gerçek statüsü kontrol edilmeden İsrail laissez-passer belgesine hak kazandığı varsayılmamalıdır. Kayıtta hangi statünün bulunduğunu, çocuğun yabancı pasaportla çıkıp çıkamayacağını ve İsrail seyahat belgesi, izin veya ek kayıt gerekip gerekmediğini yazılı olarak sorun. Statü açık değilse havaalanına gitmeden önce dosyayı yürüten birimden yazılı talimat alın. Yanıt, yalnızca amaçlanan ebeveynlerin pasaportlarına veya doğum yerine değil, çocuğun hukuki statüsüne ve uygulanabilir prosedüre bağlıdır. Sözlü açıklamayla yetinmeyin; özellikle farklı ikamet türlerinde gerekli belge değişebilir.

Başvuru veya seyahatten önce hazırlanacak belgeler

Kesin liste dosyaya ve başvurulan makama bağlı olduğundan, belgeleri tek bir dizinli dosyada toplayın. Genellikle şunlar gerekebilir: (1) onaylı taşıyıcı gebelik anlaşması ve sonraki kararlar veya düzeltmeler dâhil ebeveynlik kararı; (2) hastanenin doğum bildirimi veya başka bir özgün doğum kanıtı ve düzenlendiğinde doğum belgesi ya da sicil örneği; (3) amaçlanan ebeveynlerin kimlik ve pasaportları; (4) her ebeveynin İsrail vatandaşlığını veya ikamet statüsünü gösteren kanıt; (5) uygulanıyorsa çocuğun vatandaşlığı ve pasaport hakkı konusunda ilgili konsolosluğun yazılı teyidi; (6) çocuğa düzenlenmiş pasaport veya başka geçerli seyahat belgesi; (7) varış ve transit ülkeleri için vize veya giriş izinleri ile gerekli ebeveyn rızası veya vesayet belgeleri. Orijinalleri ve okunaklı kopyaları saklayın. Hangi belgelerin İbraniceye çevrilmesi, noter tasdiki, apostil veya konsolosluk tasdiki gerektirdiğini önceden sorun; bir makamın kabul ettiği biçimi başka bir makam kabul etmeyebilir. İsimlerin pasaportta, doğum belgesinde ve mahkeme kararında aynı şekilde yazıldığını karşılaştırın.

Seyahat rezervasyonu öncesinde pratik işlem sırası

Planlanan doğum tarihinden önce başlayın. Amaçlanan ebeveynlerin statüsünü doğrulayın ve ebeveynlik, İsrail vatandaşlığı, çocuğun göçmenlik statüsü ve seyahat belgesine hangi makamın karar vereceğini belirleyin. Doğumdan sonra hastane kaydını alın; tüm belgelerde adların, tarihlerin ve kimlik bilgilerinin tutarlı olduğunu kontrol edin. 11(a). madde uyarınca amaçlanan ebeveynlerin ebeveynlik kararı başvurusunu yedi gün içinde yaptığından emin olun. Başvuru yapılmamışsa, kanun uyarınca görevlendirilen sosyal hizmet uzmanı ve İsrailli bir hukukçu ile derhal iletişime geçerek Başsavcı temsilcisi aracılığıyla yapılacak yedek başvuru yolunu açıklığa kavuşturun. Yürürlükteki resmî İbranice metni ve mahkeme talimatlarını doğrulayın; yedek başvuru yolunun hızlı hareket etme gereğini ortadan kaldırdığını varsaymayın. Aynı anda Nüfus ve Göç İdaresine çocuğun kayıtlı statüsünü ve çıkış için gereken belgeyi sorun. Vatandaşlık, doğum kaydı, pasaport ve vize koşullarını doğrulamak için ilgili yabancı konsoloslukla iletişime geçin. Uygun belgeye başvurun, ardından varış ülkesi, transit ülkeler ve havayolunun koşullarını kontrol edin. Çocuk gerekli belgeyi ve giriş iznini almadan seyahati kesinleştirmeyin. Genel bir süre garanti edilemez; süre mahkeme kararına, kayıt işlemine, vatandaşlığa ve belgenin düzenlenmesine bağlıdır.

Kayıt, pasaport veya çıkış gecikirse

Tam olarak hangi kararın beklediğini veya reddedildiğini belirleyin. Ebeveynlik kararındaki gecikme vatandaşlık uyuşmazlığıyla aynı değildir; vatandaşlık veya kayıt sorunu pasaport reddinden farklıdır; yabancı konsolosluğun reddi ise başka bir devletin hukukuna göre verilen ayrı bir karardır. Sorumlu makamdan gerekçeleri, hukuki veya usule ilişkin dayanağı, eksik kanıtları ve mevcut inceleme yolunu yazılı olarak isteyin. Başvuru alındılarını, yazışmaları, makbuzları ve mahkeme ve sicil belgelerinin tüm sürümlerini saklayın. Seyahat acilse, istisna olduğunu varsaymadan, çocuğun ilgili kategorisi için hızlandırılmış randevu veya geçici belgeye hukuken izin verilip verilmediğini sorun. Ret, ebeveynliği, vatandaşlığı veya çocuğun ülkeden çıkabilmesini etkiliyorsa İsrail aile hukuku ya da göç hukuku uzmanından gecikmeden yardım alın. Geçersiz belgeyle çıkmaya çalışmayın ve sınır veya konsolosluk makamlarına çelişkili bilgi vermeyin. Süreyi veya başvuru yolunu tahmin etmeyin; ilgili kararda gösterilen yöntemi ve tarihi kontrol edin.

Önlenebilir gecikmelere yol açan yaygın hatalar

Yaygın hatalar arasında İsrail’de doğumun otomatik vatandaşlık verdiğini sanmak; taşıyıcı gebelik anlaşmasını veya genetik bağı ebeveynlik kararının yerine koymak; kararı pasaport sanmak; daimi ikamet ile vatandaşlığı karıştırmak; ya da amaçlanan ebeveynlerden birinin ülkesi çocuğa mutlaka pasaport verecek diye düşünmek vardır. Ebeveyn rızası çözülmeden pasaport başvurusu yapılması veya çocuğun adı, doğum tarihi ya da kayıtlı ebeveynlik bilgilerinin belgeler arasında uyuşmaması da sorun yaratabilir. Yetkili makamlar somut dosya hakkında yanıt verebiliyorsa bir ajansın sözlü güvencelerine veya internet forumlarına güvenmeyin. Güvenli yaklaşım, her soruyu yetkili makama yöneltmek, yazılı teyit almak ve seyahatten önce nihai belgeleri birbiriyle karşılaştırmaktır. Yurt dışında taşıyıcı gebelik ve yabancı ebeveynliğin İsrail’de tanınması farklı hukuki konulardır; İsrail’de yürütülen programın analizinin yerine sessizce geçirilmemelidir. Uçuş tarihi yaklaştığında eksik bir belgeyi fark etmek, sorunu çözmek için yeterli zaman bırakmayabilir.

Sonuç

İsrail’de taşıyıcı gebelik yoluyla doğum, tüm hukuki statülerin tek bir belgeyle çözüldüğü anlamına gelmez. Amaçlanan ebeveynlerin hukuki ebeveynliğini belirleyin, Vatandaşlık Kanunu uyarınca vatandaşlığı değerlendirin, çocuğun İsrail kayıtlarındaki gerçek statüsünü doğrulayın ve bu statüye uygun seyahat belgesi ile giriş iznini alın. Hukuken tanınan ebeveynlerden biri İsrail vatandaşıysa 4. madde vatandaşlık dayanağı olabilir; hiçbiri İsrail vatandaşı değilse doğum yeri tek başına yeterli değildir. Bebekler dâhil İsrail vatandaşlarının uluslararası seyahat için kendilerine ait İsrail seyahat belgesine ihtiyacı vardır. Bir süreye güvenmeden veya belge başvurusu yapmadan önce taşıyıcı gebelik yasasının güncel konsolide metnini ve ilgili çocuğun kayıt statüsünü kontrol edin. Her aşamada yazılı kayıt tutmak, başvurunun hangi aşamada kaldığını sonradan belirlemeyi kolaylaştırır.

Kaynaklar ve doğrulama sınırları

S1 ve S2, tam metinleri ayrıca doğrulanması gereken resmî Knesset bağlantılarıdır; S9 yalnızca karşılaştırma amacıyla eklenmiş resmî olmayan konsolide İbranice metindir. Yedi günlük süreye veya 11–12. maddelere dayanmadan önce yürürlükteki resmî İbranice metni ve somut mahkeme dosyasını doğrulayın.

Hukukçularımızın uygulamasından

Boşanma sonrası İsrail pasaportunda ikinci ebeveynin rızası gerekti

İsrail'deki bir programla doğan çocuğun ilk yurt dışı seyahatine gelindiğinde ebeveynleri çoktan boşanmıştı. Çocuğun yanında yaşadığı anne, bütün günlük işleri kendisi yürüttüğünden pasaporta yalnız başvuracaktı. Hukukçumuz belgeleri inceledi: tek başına velayete ilişkin mahkeme kararı yoktu. PIBA kurallarına göre ebeveynler evli değilse pasaport için genellikle ikisinin de rızası gerekir.

Baba rızasını imzaladı; çocuk annesiyle başvuruya geldi ve PIBA İsrail pasaportunu verdi. Hukukçumuz anneye boşanmanın babanın böyle kararlara katılma hakkını ortadan kaldırmadığını açıkladı. Çocuğun nerede yaşayacağına ilişkin uyuşmazlık çıkarsa bunun yeri pasaport birimi değil, mahkemedir.

Müvekkilin gizliliğini korumak için bazı ayrıntılar değiştirilmiştir.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar