İsrail · Tıbbi ve bağış koşulları

Masanın üzerinde onam incelemesi için bir dosya ve kalem; camın arkasında klinik laboratuvarda markasız bir mikroskop görülüyor.
Yalnızca editoryal illüstrasyondur; gerçek bir kliniği, kişiyi, makamı veya doğrulanmış tesisi göstermez.

İsrail’de taşıyıcı annelik: tıbbi koşullar ve donör gamet kuralları

İsrail’de tıbbi tarama, donör yumurta ve sperm, gerekli belgeler ve yasa, onay komitesi ile klinik uygulaması arasındaki farklar için pratik rehber.

Kısa cevap: hangi tür koşulun uygulandığını belirleyin

İsrail’de taşıyıcı annelik süreci birden fazla kural katmanından oluşur. 5756-1996 tarihli Embriyo Taşıma Anlaşmaları Kanunu, taşıyıcı annelik anlaşmasının onayını düzenler. Sağlık Bakanlığının güncel hizmet sayfası, onay komitesinin koşullarını ve beklediği belgeleri açıklar. Ayrı bir tıbbi kılavuz, taşıyıcı anne adayının değerlendirilmesinde kullanılan sağlık faktörlerini sıralar. Hastanelerin IVF birimleri tedaviye özgü ek testler de isteyebilir. Bu kaynakların hukuki statüsü aynı değildir: kanuni onay koşulu, idari belge listesi ve klinik risk faktörü birbirinin yerine geçmez.

Bu rehber tıbbi kanıtları ve gametlerin kaynağı ile kombinasyonunu ele alır. Amaçlanan ebeveynlerin tüm uygunluk koşullarını, sözleşme hükümlerini, soybağını, vatandaşlığı veya sınır ötesi tanımayı çözmez. Bakanlık, bilgi sayfası ile kanun arasında çelişki varsa kanunun üstün olduğunu belirtir. Belirli bir tedaviden önce yürürlükteki İbranice kanun metni ve komite formları kontrol edilmeli, yetkili İsrail makamından yazılı teyit alınmalıdır.

Onay komitesinin hukuki incelemesi

Taşıyıcı annelik anlaşması kanunda öngörülen Onay Komitesi tarafından onaylanmalıdır. Bir kliniğin IVF yapmaya hazır olması bu onayın yerini tutmaz. Bakanlığın kanun özetine göre komite, tüm tarafların özgür iradeyle rıza gösterdiğine ve anlaşmanın anlamı ile sonuçlarını anladığına, taşıyıcı annenin sağlığı veya doğacak çocuğun esenliği açısından görünür bir tehlike bulunmadığına ve anlaşmanın tarafların ya da çocuğun haklarını haksız biçimde zedelemediğine ikna olmalıdır.

Anlaşma, döllenmiş yumurtaların taşıyıcı annenin rahmine aktarılması için en fazla altı deneme öngörmelidir. Bakanlık, IVF, embriyo transferi, gebelik ve doğumun İsrail’de gerçekleşmesi gerektiğini de belirtir. Haklı nedenlerle ve belirlediği koşullarla komite, gebeliğin bir bölümünün yurt dışında geçirilmesine izin verebilir. Embriyo transferinden önce önemli bilgiler değişirse taraflar komiteye gecikmeden bildirmeli; komite implantasyondan önce onayı yeniden değerlendirebilir.

Taşıyıcı anne adayı: temel tarama koşulları

Bakanlığın güncel yayımlanmış ölçütlerine göre taşıyıcı anne İsrail’de ikamet etmeli ve anlaşmanın onaylandığı tarihte en az 22, ancak 39 yaşından küçük olmalıdır. Daha önce taşıyıcı anne olarak değil, başka bir şekilde hamile kalmış ve doğum yapmış olmalıdır; çocukları yasal işlemle velayetinden alınmış olmamalıdır. Amaçlanan ebeveynlerden biriyle akraba olmamalıdır. Evli bir aday normalde onaylanmaz; ancak komite, evli olmayan aday bulmak için makul çabaların sonuçsuz kaldığına ve eşin riskler hakkında bilgilendirilip görüş bildirme fırsatı bulduğuna karar verirse istisna uygulanabilir. Hizmet sayfası yaşı anlaşmanın onaylandığı tarihe göre belirlerken, tıbbi kılavuz belgelerin sunulduğu ve anlaşmanın imzalandığı aşamadaki yaştan da söz eder. Aday 39 yaşına yaklaşıyorsa hangi tarihin esas alındığını yazılı olarak teyit edin.

Güncellenmiş tıbbi kılavuz en fazla üç taşıyıcı gebelik prosedüründen söz eder; ancak önceki iki prosedür (1) her biri doğumla sonuçlanmışsa, (2) biri doğumla, diğeri altı embriyo transferi hakkının tükenmesiyle sonuçlanmışsa veya (3) her ikisinde de altı transfer tükenmişse üçüncü prosedürün onaylanmayacağını belirtir. İngilizce hizmet sayfası daha kısa bir özet sunar; güncel İbranice hizmet sayfası ayrıntılı kılavuzdaki aynı üç senaryoyu listeler. Dolayısıyla bu, doğrulanmış esaslı bir çelişki değil, ayrıntı düzeyi farkıdır. Önceki tüm prosedürleri, doğumları ve transfer sonuçlarını açıklayın ve komitenin bunları nasıl saydığını yazılı olarak teyit ettirin. Adayın önceki doğum sayısı dörtü aşmamalı, obstetrik öyküsü normal olmalı ve gebelik veya doğum sırasında önemli komplikasyonlar yaşamamış olmalıdır. Tam dosya sunulduğunda vajinal doğumdan sonra en az 12 ay, sezaryenden sonra en az 18 ay geçmiş olmalıdır. Adayın partneri de gerekli testleri yaptırmalıdır.

Bakanlık ayrıca önceki doğumların zamanında ve komplikasyonsuz gerçekleşmiş olmasını, yenidoğanların doğum ağırlığının gebelik haftasına uygun olmasını ve aday ile partnerinin gerekli tüm test sonuçlarının normal olmasını ister. Güncel İbranice hizmet sayfasına göre testler ve belge toplama, vajinal doğumdan sonra 11 ay veya sezaryenden sonra 17 ay geçmeden başlayamaz. Güncel İngilizce hizmet sayfası vajinal doğumdan sonra yine 11 ay, ancak sezaryenden sonra 15 ay belirtir. Bu çelişki henüz çözümlenmemiştir. 15 aylık daha erken süreye güvenmeden önce ulusal sorumludan yazılı teyit alın.

Bakanlık kılavuzunda belirtilen tıbbi faktörler

Bakanlığın 7 Aralık 2025’te güncellenen tıbbi kılavuzunda “Adayın onaylanmayacağı durumlar” başlıklı bir bölüm vardır. Önceden hiç doğum yapmamış olmak veya beş ya da daha fazla doğum; iki veya daha fazla sezaryen; son doğumun 35. haftadan önce olması veya intrauterin büyüme kısıtlılığı (IUGR); 3B veya üzeri obstetrik anal sfinkter yırtığı (3A derece bireysel değerlendirilir); ve dış gebelik bu listede yer alır. Sağlığı ya da gelecekteki gebeliği etkileyebilecek ameliyatlar (bireysel değerlendirme), bariatrik cerrahi (ameliyat sonrasında doğum olmuşsa bireysel değerlendirme), servikal yetmezlik riskiyle ilişkili düşük ve ölü doğum da belirtilir; bu durumların birçoğu için kılavuz açıkça bireysel değerlendirme öngörür.

Bakanlığın Mart 2024 tarihli önceki tıbbi tarama PDF’sinde ayrıca şu faktörler listelenmiştir: adayın ebeveynlerinde tip 2 diyabet bulunması ve adayın 75 g oral glikoz tolerans testinin anormal çıkması; bir veya daha fazla gebelikte gestasyonel diyabet ya da hipertansiyon; mevcut veya geçmiş hipertansiyon; ikinci veya sonraki gebelikte preeklampsi (ilk gebelikteki durumlar bireysel değerlendirilir); genital herpes, kondilom veya HPV; rahim ağzı hücrelerinde anormal değişiklikler; servikal konizasyon; yakın ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü ya da BRCA mutasyonu; Coombs testi pozitif olan Rh-negatif kan; tütün, uyuşturucu veya alkol kullanımı; bazı kişilik ya da ruh sağlığı bozuklukları, psikiyatrik yatış veya devam eden psikiyatrik tedavi; doğumdan önce veya sonra depresyon; ve bilgilendirilmiş onam verememe. Adayı veya fetüsü tehlikeye atabilecek kronik hastalıklar da listelenmiştir. Güncel İbranice kılavuz 7 Aralık 2025’te güncellenmiştir; mevcut resmî arama dizini alıntısı BMI’nin 18,5’in altında olmasını bireysel değerlendirme faktörü olarak belirtmektedir. Güncel PDF’nin tamamı ayrıca doğrulanmalıdır. Bu nedenle önceki PDF’deki ek ayrıntılar yalnızca tarihsel bir tarama kaynağıdır; her maddenin bugün değişmeden kaldığını veya aynı statüye sahip olduğunu kanıtlamaz. Buna dayanarak hareket etmeden önce güncel listeyi ve bireysel değerlendirme kurallarını komiteden teyit edin. Kılavuz ayrıca adayın partneri için enfeksiyon taraması ister.

Tıbbi risk faktörü her zaman mutlak kanuni yasak değildir

2025 tarihli tıbbi kılavuz, komitenin tıbbi ve diğer koşulları dikkate alarak her vakayı bireysel değerlendirebileceğini ve listelenen tavsiyelerle bağlı olmadığını açıkça belirtir. Bu nedenle liste, kanunun yerine geçen veya her aday için aynı sonucu garanti eden bir metin değil, Bakanlığın yayımladığı tarama çerçevesi olarak okunmalıdır. Bazı faktörler onay vermeme nedeni olarak, bazıları ise açıkça bireysel incelemeye tabi olarak sunulur.

Listeye uymak için tanı, önceki gebelik sonucu, ameliyat, ilaç, sigara kullanımı veya psikiyatrik tedaviyi gizlemeyin. Tedavi eden uzmandan mevcut klinik riski yazılı açıklamasını, komiteden de faktörün otomatik dışlama mı yoksa bireysel değerlendirme mi doğurduğuna ilişkin yazılı yanıt isteyin. Kanuni onay ölçütü, diğer kanuni koşullarla birlikte taşıyıcı annenin sağlığı ve çocuğun esenliği bakımından kaygı verici risk bulunmamasıdır.

Amaçlanan ebeveynlerin tıbbi belgeleri

Amaçlanan anne için Bakanlık, neden gebe kalıp gebeliği sürdüremediğini veya gebeliğin sağlığını ciddi biçimde tehlikeye atabileceğini açıklayan kadın doğum uzmanı ya da ilgili uzman görüşü ister. Aile hekiminden sağlık özeti de gerekir. Altta yatan hastalık varsa başvuru talimatları, ilgili tedaviyi yürüten uzmandan ek görüş öngörür. Komite ebeveynlerin sağlık durumunu dikkate alır; eksiksiz dosya onay garantisi değildir.

Amaçlanan baba için yayımlanan liste aile hekimi görüşü, döllenecek yumurtanın kaynağı, spermi kullanılacaksa tanınmış bir kurumda yapılmış güncel spermogram ve HIV, hepatit B/C ile sifiliz (VDRL) testlerini ister. Bekâr amaçlanan anne için ayrıca sperm kaynağı, yumurtanın kendisine ait olduğuna dair teyit, kan grubu ve HIV, hepatit ve sifiliz testleri istenir; Bakanlık bu bireysel yolda donör yumurtasına izin verilmediğini belirtir. İngilizce sayfa hepatit testini tutarsız biçimde “HbSAg” diye kısaltır; tek bir belirtecin iki virüsü de kapsadığını varsaymayın, güncel laboratuvar listesini isteyin.

Genetik bağ, yumurta yaşı ve donör kombinasyonları

IVF’de kullanılan gametlerden en az biri amaçlanan ebeveynlerden birine ait olmalıdır. Bakanlığa göre amaçlanan annenin yumurtaları veya donör yumurtaları, yalnızca 43 yaşını doldurmadan önce toplanmışlarsa kullanılabilir; önemli olan anlaşma imzalandığındaki yaş değil, yumurtanın alındığı yaştır. Komite sayfası bu sınırdan sonra toplanan yumurtaların onaylanmayacağını belirtir. Taşıyıcı anne kendi yumurtalarını veremez: İsrail’deki sistem, gebeliği taşıyan kadının genetik anne olmasını değil, embriyonun taşınmasını öngörür.

Bakanlığın yumurta bağışı açıklaması, taşıyıcı gebelikte bağışlanmış yumurtaların yalnızca gelecekteki ebeveynler bir kadın ve bir erkekten oluşan çift olduğunda kullanılabileceğini açıkça belirtir; aynı taşıyıcı gebelik sürecinde yumurta bağışı ile sperm bağışı birleştirilemez. Genel taşıyıcı gebelik sayfası tek başına baba adayını kabul etse de bu genel uygunluk açıklaması, gamet kombinasyonuna ilişkin özel kısıtlamayı ortadan kaldırmaz. Yayımlanmış açıklamalar, bekâr bir erkek veya erkek çift için bağışlanmış yumurta kullanımına onaylı bir yol ortaya koymamakta ve ithalatın istisna oluşturduğunu da belirtmemektedir. Yumurtalar için ödeme yapmadan, embriyo oluşturmadan veya materyalin sevkiyatını düzenlemeden önce, somut ebeveynler, donör materyali ve önerilen yol için ulusal taşıyıcı gebelik sorumlusundan ve tanınmış İsrail IVF biriminden yazılı teyit alın.

Amaçlanan ebeveynler iki erkekse (veya her ikisi de erkek gamet sağlıyorsa) Bakanlığa göre sperm bunlardan birine ait olmalıdır. Aynı döllenmede iki erkeğin spermi karıştırılamaz ve aynı tedavi döngüsünde her iki babaya ait embriyolar transfer edilemez. Ayrı döngülerde her babanın spermiyle döllenmiş yumurtalar kullanılacaksa taşıyıcı anne anlaşmada buna önceden rıza göstermelidir.

Yumurta donörleri: uygunluk, sağlık ve rıza

İsrail’de yapılan yumurta bağışı için Bakanlık, İsrail’de ikamet eden ve 21–35 yaş aralığında bir donör öngörür. Donör hukuken ehliyetsiz, vesayet altında, gözaltında veya cezaevinde olmamalıdır. Kural olarak alıcıyla veya amaçlanan genetik babayla akraba olmamalıdır; sperm bağışı da varsa yumurta donörü ile sperm donörü arasındaki akrabalık da değerlendirilir. Donör ve alıcı normalde aynı dine mensup olmalı; gönüllü donör normalde evli olmamalıdır. En az 180 gün ara verilerek en fazla üç bağış döngüsü yapılabilir.

Bu koşulların tümü mutlak değildir: Bakanlık, farklı din, evli donör veya bilinen/akraba donör gibi belirli istisnaları onaylayabilen bir istisna komitesini açıklar. Donöre işlem ve riskleri anlatılmalı; fizik muayene, laboratuvar testleri ve psikolojik değerlendirme yapılmalı; hastanenin yumurta bağışı komitesinden onay alınmalıdır. Komite, rızanın bilgilendirilmiş ve özgür iradeyle, ailevi, sosyal, mali veya başka baskı olmadan verildiğini inceler. Yurt dışından yumurta kullanılıyorsa yerel tüm koşulların aynı şekilde geçerli olduğunu varsaymayın; ithalat yolunu ve donör tarama protokolünü yazılı doğrulayın.

Sperm donörleri: tarama ve “tercihen” ifadesi

Bakanlığın sperm bağışı sayfasında donörlerin bekâr erkekler olduğu belirtilir; 18–30 yaş aralığı zorunlu kanuni yaş sınırı değil, tercih edilen aralık olarak sunulur. Seçim süreci ilk görüşmeyi ve kalite değerlendirmesi için dondurma-çözme dâhil semen testlerini içerir; laboratuvar ölçütlerini karşılamayan örnek reddedilebilir. Kişisel ve ailevi sağlık geçmişi, olası genetik hastalıklar, sosyal geçmiş, fizik muayene, kan testleri ve sifiliz taraması da değerlendirilir; tıbben gerekli görülürse ek testler yapılır.

Bakanlıkça tanınan bir sperm bankası kullanın ve ilgili materyale ait güncel yazılı tarama kaydını isteyin. Bakanlık yerel sistemde anonimlik ve gizliliği açıklar; ancak alıcıya sağlanan bilgiler kaynağa ve izlenen yola göre değişebilir. Taşıyıcı annelikte spermin tıbben kullanılabilir olması tek başına yeterli değildir: gamet kombinasyonu, amaçlanan ebeveynlerden biriyle genetik bağ şartına ve donör yumurtası ile donör sperminin birlikte kullanılmaması kuralına da uymalıdır.

Yurt dışından yumurta/embriyo ve kliniğe özgü protokoller

Bakanlık, İsrail’deki birimlerle çalışmaya yetkili yabancı klinikler ve IVF birimleri aracılığıyla yurt dışından yumurta bağışı alınabilecek bir yol tanımlar. İşlem İsrailli hekimlerce düzenlenir veya döllenmiş yumurtalar onaylı yol üzerinden İsrail’e getirilir. Bu, her yabancı acente, banka veya kliniğin otomatik olarak kabul edildiği anlamına gelmez. Ödeme ya da gönderimden önce güncel izin/tanınma durumunu, izin kapsamındaki materyali (döllenmemiş yumurta mı embriyo mu), alıcı İsrail birimini, belgeleri, enfeksiyon ve genetik tarama kayıtlarını ve izin bitişi ya da geçici uzatma tarihlerini doğrulayın.

IVF birimi, donör, alıcı, aile öyküsü veya tedaviye bağlı olarak genetik taşıyıcılık taraması, ek enfeksiyon testleri, genetik danışmanlık ya da başka incelemeler isteyebilir. Bunlar tıbben uygun olabilir; ancak her klinik protokolü kanuni yasak değildir. Her testin kanuna, güncel Bakanlık/komite formuna, ithalat iznine veya kliniğin iç protokolüne dayanıp dayanmadığını yazılı sorun. Yanıtı başvuru dosyasında saklayın.

Sözleşmeden veya tedaviden önce pratik kontrol listesi

Anlaşmayı imzalamadan, donör materyali için ödeme yapmadan veya yumurtalık uyarımı/IVF’ye başlamadan önce ulusal komiteden ve tanınmış IVF biriminden tarihli yazılı kontrol listesi isteyin. Şunları doğrulayın: (1) taşıyıcı annenin yaşı ve ikameti, önceki doğumları, önceki taşıyıcı annelik denemeleri, obstetrik öyküsü ve son doğumdan geçen süre; (2) kendisi ve partneri için tam tıbbi ve enfeksiyon testleri; (3) amaçlanan ebeveynlerin uzman görüşleri ve sağlık özetleri; (4) her yumurta ve sperm örneğinin kaynağı, yumurtanın alındığı tarih ve o tarihteki yaşı ve amaçlanan babanın spermi kullanılıyorsa güncel spermogram; (5) donörün uygunluğu, taraması, rızası ve belgeleri.

Altı transfer sınırını, bu ebeveynler için izin verilen gamet kombinasyonunu ve yumurta veya embriyolar için gereken ithalat izinlerini de yazılı olarak teyit ettirin. Yazılı yanıt somut materyali ve önerilen yolu kapsamadan donör materyali için ödeme yapmayın veya sevkiyat düzenlemeyin.

Klinik ve komite farklı yanıt verirse

Klinik bir sağlık durumunun adayı otomatik olarak dışladığını söylüyorsa bunu güncel Bakanlık kılavuzuyla karşılaştırın ve bireysel değerlendirme olup olmadığını sorun. Klinik tedavinin izinli olduğunu söylese bile bu, komitenin anlaşmayı onaylayacağını veya donör yolunun kurallara uyduğunu kanıtlamaz. Hukuki ya da idari dayanağı yazılı isteyin ve aynı belge sürümünü İsrailli hekim ve hukukçuya inceletin.

Komite başvuruyu reddederse yazılı kararı, olgusal gerekçeleri ve uygulanan somut kuralı isteyin. Yeniden inceleme veya itiraz yolu bulunup bulunmadığını ve hangi sürenin geçerli olduğunu gecikmeden İsrailli bir avukata sorun; yürürlükteki kuralları kontrol etmeden bir başvuru yolu veya süre bulunduğunu varsaymayın. Embriyo transferinden önce sunulan bilgilerdeki önemli değişiklikleri bildirin. Sözlü güvence, donör ajansının beyanı veya teknik olarak başarılı bir IVF döngüsü hukuki onayın yerini tutmaz.

Kaynaklar ve doğrulama notları

Aralık 2025 tarihli güncel tıbbi PDF’yi ve tam birleştirilmiş mevzuat metnini ayrıca kontrol edin. S10 kaynağı Mart 2024 tarihli önceki PDF’dir ve artık güncel değildir; güncel tıbbi liste ve her faktörün bireysel değerlendirmeye tabi olup olmadığı komitenin güncel metninden teyit edilmelidir.

  1. [S1] Israel Ministry of Health, “Surrogacy in Israel” (English service page)
  2. [S2] Israel Ministry of Health, “Medical Requirements from a Surrogate Mother Candidate” (Hebrew PDF; updated 7 December 2025)
  3. [S3] Israel Ministry of Health, “Medical Requirements from Intended Parents” (Hebrew PDF; updated January 2023)
  4. [S4] Israel Ministry of Health, “Receive Ova Donations from Israel or Abroad” (English service page)
  5. [S5] Israel Ministry of Health, “Ovum Donation” (Hebrew service page)
  6. [S6] Israel Ministry of Health, “Sperm Donation” (English service page)
  7. [S7] Israel Ministry of Health, “Receiving a Sperm Donation” (English service page)
  8. [S8] Knesset, official legislative record: Embryo Carrying Agreements Law (Agreement Approval and Status of the Newborn), 5756-1996 Resmî kayıt bulunmuştur; tam güncel birleştirilmiş metin ayrıca doğrulanmalıdır.
  9. [S9] Israel Ministry of Health, “Surrogacy in Israel” (current Hebrew service page; cross-check for timing and medical criteria)
  10. [S10] Israel Ministry of Health, earlier “Medical Requirements from a Surrogate Mother Candidate” PDF (March 2024; historical version) Mart 2024 tarihli önceki, artık güncel olmayan sürüm. Güncel koşulları Aralık 2025 kılavuzundan teyit edin.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar