Korea Południowa · Kliniki, agencje, umowy i płatności

Syntetyczny obraz redakcyjny w stylu fotografii: dokumenty umowne, harmonogram płatności, kalkulator i teczka na biurku do analizy umów.
Syntetyczny obraz redakcyjny; nie przedstawia rzeczywistej kliniki, prawdziwej umowy ani zatwierdzenia i nie przesądza o wyniku prawnym.

Korea Południowa: umowy, agencje i płatności przy surogacji

Najważniejszy wniosek praktyczny

Główne ryzyko dotyczy wykonalności umowy, a nie tylko tego, czy klinika może prowadzić leczenie wspomaganego rozrodu. 24 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy Republiki Korei uznał za nieważną na podstawie art. 103 koreańskiego Kodeksu cywilnego umowę zobowiązującą kobietę do przekazania innej osobie dziecka poczętego i urodzonego w wyniku wspomaganego rozrodu. Nieważne jest także porozumienie, w którym kobieta rodząca zrzeka się wszystkich praw jako matka. Prywatna umowa nie gwarantuje zatem przekazania dziecka, przeniesienia rodzicielstwa ani określonego wyniku rejestracji urodzenia.

Odrębnie art. 23 ust. 3 ustawy o bioetyce i bezpieczeństwie zakazuje przekazywania lub wykorzystywania zarodków, komórek jajowych albo nasienia w zamian za pieniądze, korzyść majątkową lub inne świadczenie. Zakazane jest również nakłanianie do takiej wymiany lub pośredniczenie w niej. To odrębna reguła, której nie należy utożsamiać z wyrokiem dotyczącym umowy surogacyjnej.

Umowę medyczną, usługi agencji i porozumienie dotyczące surogacji należy oceniać osobno. Umowa z kliniką sama w sobie nie ustanawia rodzicielstwa, a rejestracja pośrednika do pozyskiwania pacjentów zagranicznych nie legalizuje umowy o przekazanie dziecka. Przed podpisaniem dokumentów lub przelewem trzeba ustalić, za jaką konkretną usługę pobierana jest każda opłata.

Co wynika z orzeczenia z 2025 r.

W sprawie 2022Meu15371, rozstrzygniętej 24 kwietnia 2025 r., Sąd uznał, że zobowiązanie do donoszenia ciąży i przekazania dziecka rodzicom zamierzonym narusza dobre obyczaje i porządek społeczny, a zatem jest nieważne na podstawie art. 103 Kodeksu cywilnego. Sąd wskazał, że porozumienie instrumentalizuje ciało kobiety, stwarza ryzyko traktowania dziecka jako przedmiotu wymiany i pomija więź powstającą podczas ciąży i porodu. Nieważna jest również związana z nim obietnica zrzeczenia się wszystkich praw matki.

Jeżeli kobieta, która urodziła dziecko, jest z nim genetycznie spokrewniona, jest jego matką nawet wtedy, gdy poród nastąpił w ramach nieważnej umowy surogacyjnej. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, ponieważ sąd niższej instancji nie zbadał należycie, czy w wyjątkowych okolicznościach konkretne powództwo dotyczące pochodzenia mogło stanowić nadużycie prawa procesowego z uwagi na dobro dziecka. Orzeczenie nie rozstrzyga wszystkich sporów o rodzicielstwo identycznie i nie reguluje automatycznie każdej sytuacji z komórką jajową dawczyni lub zarodkiem. Jasno wskazuje jednak, że prywatna umowa nie może zmienić prawnego rodzicielstwa ani odebrać praw kobiecie, która rodzi.

Orzeczenie nie ogranicza nieważności do przypadków nadmiernego wynagrodzenia. Nie daje bezpiecznej podstawy do uznania, że nieodpłatna lub „altruistyczna” umowa przekazania dziecka będzie wykonalna. Sąd nie określił też dozwolonej kwoty rekompensaty. Kwota występująca w faktach tej sprawy nie jest stawką ustawową, ceną rynkową ani gwarancją odzyskania pieniędzy.

Rozdziel trzy kategorie płatności

1. Komórki jajowe, nasienie i zarodki. Art. 23 ust. 3 wyraźnie obejmuje przekazywanie lub wykorzystywanie zarodków, komórek jajowych i nasienia za pieniądze, korzyść majątkową lub inne świadczenie, w tym nakłanianie i pośrednictwo. Płatność opisana jako „konsultacja”, „dobór”, „wsparcie dawczyni” lub „zwrot kosztów” należy oceniać według rzeczywistego celu i właściwych przepisów wykonawczych. Sama nazwa na fakturze nie przesądza o legalności.

2. Płatność za ciążę lub przekazanie dziecka. Wyrok uznaje za nieważne podstawowe zobowiązanie do przekazania dziecka oraz związane z nim zrzeczenie się praw przez kobietę rodzącą. Nazwanie kwoty „rekompensatą”, „kosztami” lub „ratą” nie czyni tego zobowiązania wykonalnym. Wyrok sam w sobie nie oznacza, że każdy wydatek poniesiony w czasie ciąży jest przestępstwem; rzeczywiście odrębny wydatek lub usługę należy ocenić na podstawie jej własnych okoliczności.

3. Niezależne usługi medyczne lub administracyjne. Rzeczywista opłata kliniki za leczenie albo odrębnie określona, zgodna z prawem usługa tłumaczeniowa lub logistyczna nie jest automatycznie tym samym co zapłata za gamety czy obietnica przekazania dziecka. Musi istnieć realna usługa, zidentyfikowany usługodawca, jasne warunki i zgodność z właściwymi przepisami. Należy unikać nieprzejrzystej jednej opłaty za cały „program”.

Kliniki, agencje i zasady pośrednictwa

Umowa z kliniką. Poproś, aby klinika zawarła umowę bezpośrednio z faktycznym pacjentem. Uzyskaj pisemny plan leczenia, szczegółowy kosztorys, informacje o przewidywalnym ryzyku, formularze zgody, zasady przechowywania lub utylizacji materiału rozrodczego oraz warunki anulowania i rozliczeń. Art. 24 ustawy o bioetyce i bezpieczeństwie reguluje pisemną zgodę i wcześniejsze wyjaśnienie przy pobieraniu komórek jajowych lub nasienia w celu utworzenia zarodków. Sprawdź, czyja zgoda jest wymagana dla konkretnego zabiegu. Zgoda medyczna nie jest umową o rodzicielstwo.

Płatne kierowanie pacjentów. Art. 27 ust. 3 ustawy o usługach medycznych co do zasady zakazuje zarobkowego przedstawiania, pośredniczenia lub pozyskiwania pacjentów dla placówek medycznych lub personelu medycznego. Istnieją ustawowe wyjątki, w tym pozyskiwanie określonych pacjentów zagranicznych, którzy nie są ubezpieczeni ani objęci ochroną jako osoby zależne w ramach koreańskiego krajowego ubezpieczenia zdrowotnego i nie podlegają ustawowemu wyłączeniu przewidzianemu dla niektórych cudzoziemców zamieszkałych w Korei. Zastosowanie przepisu zależy od rzeczywistych działań pośrednika, statusu pacjenta i struktury płatności.

Rejestracja podmiotów pozyskujących pacjentów zagranicznych. Jeżeli pośrednik prowadzi działalność pozyskiwania pacjentów określoną w ustawie o wspieraniu ekspansji usług medycznych za granicą i pozyskiwaniu pacjentów międzynarodowych, wymagana jest rejestracja. Definicja obejmuje m.in. organizowanie wizyt lub umów leczenia, przekazywanie informacji medycznych i powiązane ułatwienia. Pośrednicy niebędący klinikami muszą spełnić wymagania ustawowe, w tym dotyczące ubezpieczenia gwarancyjnego, kapitału i biura w Korei. Zweryfikuj rejestrację niezależnie i w razie potrzeby zapytaj bezpośrednio klinikę.

Rejestracja ta nie jest licencją na surogację. Firma, która jedynie kontaktuje surogatkę z rodzicami zamierzonymi, może podlegać innej ocenie niż podmiot organizujący również leczenie lub pobierający prowizję za skierowanie pacjenta. Liczą się rzeczywiste czynności, odbiorca każdej płatności, status pacjenta i rola firmy, a nie tytuł umowy.

Szybka mapa ryzyka transakcji

TransakcjaStatus prawny / ryzykoPraktyczne działanie
Umowa o donoszenie i przekazanie dziecka; zrzeczenie się praw przez kobietę rodzącąNieważna zgodnie z wyrokiem z 2025 r. i art. 103 Kodeksu cywilnego.Nie opierać na niej żądania wydania dziecka ani ustalenia rodzicielstwa.
Płatność za przekazanie/użycie komórek jajowych, nasienia lub zarodków albo pośrednictwoWyraźnie zakazana przez art. 23 ust. 3 ustawy o bioetyce.Przed płatnością zlecić koreańskiemu prawnikowi analizę konkretnej transakcji.
Opłata kliniki za leczenieOsobna ocena usługi, zgody i zgodności z prawem.Umowa bezpośrednia i szczegółowy kosztorys.
Prowizja agencji za skierowanie pacjentaMogą mieć zastosowanie przepisy medyczne i zasady pozyskiwania pacjentów zagranicznych.Sprawdzić status pacjenta, rolę i wymaganą rejestrację.
Tłumaczenie, podróż lub usługa administracyjnaNie jest automatycznie nielegalna; liczy się rzeczywista usługa i cel pakietu.Osobno opisać usługę i cenę, nie ukrywać zakazanej płatności.
Zwrot pieniędzy lub rachunek powierniczyNie uzdrawia nieważnej umowy i nie gwarantuje zwrotu.Sprawdzić cel płatności, odbiorcę, usługę i zasady restytucji.

Co sprawdzić w umowach o niezależne, legalne usługi

Umowa dotycząca rzeczywiście niezależnej i legalnej usługi powinna wskazywać pełną nazwę prawną i adres usługodawcy, odbiorcę oraz konkretne rezultaty. Określ cenę, walutę, ewentualne podatki, etapy płatności, fakturę i potwierdzenie zapłaty, anulowanie, sposób obliczania zwrotu, terminy, kanał reklamacji, prawo właściwe i forum rozstrzygania sporów. Jeśli istnieją dwie wersje językowe, wskaż wersję rozstrzygającą i zapewnij tłumaczenie przed podpisaniem.

Nie polegaj na klauzulach gwarantujących rodzicielstwo, akt urodzenia lub paszport, automatyczne przeniesienie statusu rodzica ani wykonalny obowiązek przekazania dziecka. Unikaj postanowień zobowiązujących kobietę rodzącą do zrzeczenia się wszystkich praw lub karzących ją za wyrażenie zgody medycznej albo uzyskanie pilnej pomocy. Wyrok z 2025 r. bezpośrednio podważa wykonalność obietnic przekazania i zrzeczenia; notarialne poświadczenie, świadkowie ani wybór prawa nie naprawiają tej wady.

Oddziel umowę z kliniką i formularze zgody medycznej od umów z agencją lub pośrednikiem logistycznym. Wskaż odbiorcę każdej płatności i konkretną pracę, którą ma wykonać. Jeden pakiet obejmujący leczenie, gamety, ciążę, przekazanie dziecka, dokumenty rodzicielstwa i podróż utrudnia rozdzielenie legalnych usług, przypisanie odpowiedzialności i ocenę zwrotu. Deklarowaną współpracę agencji z kliniką potwierdź bezpośrednio w klinice.

W przypadku niezależnych usług wskaż niezależnego powiernika, warunki wypłaty, opłaty, dowody, procedurę sporu i skutki niewypłacalności. Przed wpłatą zleć koreańskiemu prawnikowi sprawdzenie warunków; rachunek powierniczy nie legalizuje nieważnego zobowiązania do przekazania dziecka.

Zwrot: nieważność nie oznacza automatycznej restytucji

Nie zakładaj, że każda kwota zapłacona w ramach nieważnego porozumienia surogacyjnego automatycznie podlega odzyskaniu. Art. 741 Kodeksu cywilnego ustanawia ogólną zasadę zwrotu korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej. Art. 746 co do zasady uniemożliwia jednak żądanie zwrotu mienia lub usług przekazanych z przyczyny niezgodnej z prawem, z wyjątkiem sytuacji, gdy taka przyczyna leży wyłącznie po stronie odbiorcy. Zastosowanie zależy od celu i okoliczności płatności. Wyrok z 2025 r. nie rozstrzygnął wszystkich możliwych roszczeń o zwrot.

Przed zgłoszeniem roszczenia rozdziel kwoty: opłatę za faktycznie wykonane leczenie; zaliczkę za niewykonaną usługę; prowizję za określoną legalną pracę; płatność związaną z komórkami jajowymi, nasieniem lub zarodkami; oraz płatność mającą na celu przekazanie dziecka lub zrzeczenie się praw rodzicielskich. Kategorie te mogą być oceniane inaczej. Znaczenie mogą mieć odbiorca, wykonana praca, rola stron, cel właściwych przepisów i wyjątki. Sformułowania „bezzwrotne” lub „pełny zwrot” same nie rozstrzygają sprawy.

Zachowaj dowody i przed formalnym wezwaniem lub pozwem poproś koreańskiego prawnika o zastosowanie art. 741 i 746 do konkretnych faktów. Samo nazwanie płatności nielegalną nie musi pomóc płatnikowi: zasada świadczenia z nielegalnej przyczyny może zablokować zwrot. Z drugiej strony odbiorca nie zawsze może zatrzymać pieniądze. Żądanie powinno wskazywać odbiorcę, dokładną kwotę, datę, deklarowany cel i niewykonaną usługę.

Lista kontrolna przed zapłatą

Sprawdź strony. Uzyskaj pełną zarejestrowaną nazwę, dane firmy, adres fizyczny i rachunek bankowy na tę samą nazwę. Ustal, kto otrzymuje każdą płatność. Skontaktuj się bezpośrednio z kliniką, aby potwierdzić koszty leczenia, zamiast polegać wyłącznie na pośredniku.

Sprawdź regulowaną rolę. Jeśli pośrednik organizuje wizyty lub umowy leczenia dla pacjentów zagranicznych spełniających kryteria ustawowe, poproś o dane wymaganej rejestracji i niezależnie je zweryfikuj. W razie potrzeby sprawdź także rejestrację kliniki. Logo, twierdzenie o statusie „partnera rządu” ani zapewnienie agenta nie dowodzą rejestracji lub zgody na surogację.

Sprawdź każdą pozycję płatności. Zażądaj pisemnego rozbicia: odbiorca, cel, kwota, waluta, etap i zasady zwrotu. Nie przelewaj pieniędzy na konto prywatne lub osoby trzeciej, nie płać gotówką ani kryptowalutą w celu uniknięcia śladu i nie akceptuj faktury maskującej płatność za gamety lub przekazanie dziecka jako ogólne doradztwo. To zalecenia ograniczające ryzyko; ocena prawna nadal zależy od faktów i właściwych przepisów.

Kwestionuj gwarancje. Uzyskaj niezależną poradę, jeśli ktoś obiecuje „niepodważalną w sądzie” umowę surogacyjną, gwarantowane rodzicielstwo, akt urodzenia lub paszport, tajne porozumienie z kliniką albo postanowienie uniemożliwiające kobiecie rodzącej zmianę zgody lub podejmowanie decyzji medycznych. Rejestracja agencji ani poświadczenie notarialne nie uchylają wyroku Sądu Najwyższego.

Jeśli umowa została już podpisana, zapłacono lub rozpoczęto leczenie

Zachowaj wszystkie podpisane wersje umów, aneksy, reklamy, e-maile, wiadomości, potwierdzenia przelewów, faktury, pokwitowania, wyciągi bankowe, dane rejestracyjne agencji, plany leczenia i formularze zgody kliniki. Sporządź chronologię z datami: kto zaproponował program, co obiecano, kto otrzymał każdą płatność, jaka usługa została wykonana i co pozostaje niewykonane. Nie zmieniaj dokumentów ani nie usuwaj wiadomości.

Skonsultuj się z prawnikiem w Korei mającym doświadczenie w prawie rodzinnym, umowach cywilnych i medycynie rozrodu. Jeśli uczestniczy inne państwo, uzyskaj poradę również tam: rodzicielstwo według prawa koreańskiego, prawo właściwe dla umowy z agencją i uznanie rodzicielstwa za granicą to odrębne zagadnienia. Nie zakładaj, że klauzula wyboru prawa wyłączy bezwzględnie obowiązujące przepisy koreańskie dotyczące działań w Korei.

Jeśli leczenie trwa, nie przerywaj nagle medycznie koniecznej opieki wyłącznie z powodu sporu umownego. Uzyskaj niezależną poradę medyczną i pilną poradę prawną dotyczącą bezpiecznych kolejnych kroków. Przed dodatkowymi dobrowolnymi płatnościami sprawdź odbiorcę, podstawę prawną i konsekwencje. Unikaj gróźb, nacisku i publicznego ujawniania tożsamości dziecka lub wrażliwych danych medycznych.

Jeśli dziecko już się urodziło, rodzicielstwo, rejestracja, piecza i dobro dziecka wymagają odrębnej i pilnej analizy. Nie zakładaj, że umowa surogacyjna określa status prawny; nie składaj władzom fałszywych oświadczeń ani mylących dokumentów. W świetle wyroku należy indywidualnie zbadać okoliczności narodzin, więź genetyczną, istniejącą rejestrację i sytuację dziecka.

Źródła urzędowe

Linki prowadzą do oficjalnych koreańskich źródeł pierwotnych. Większość jest po koreańsku; tłumaczenie angielskie może nie uwzględniać wszystkich późniejszych zmian.

Ostatnia aktualizacja:

Autor: Khachatrian Razmik, LL.M.

Międzynarodowe usługi prawne w sprawach macierzyństwa zastępczego i pochodzenia dziecka — LEX SURROGACY, Lex Agency · Profil autora · Zasady redakcyjne