Korea Południowa · Status prawny i modele

Ilustracja redakcyjna przestrzeni badań prawnych z otwartym tomem prawa i neutralnymi notatkami.
Wyłącznie ilustracja redakcyjna; nie potwierdza istnienia rzeczywistego organu, placówki ani zgody prawnej.

Surogacja w Korei Południowej: ramy prawne i ograniczenia

Krótka odpowiedź

Korea Południowa nie jest jurysdykcją, w której przyszli rodzice powinni zakładać, że surogacja jest prawnie dostępna tylko dlatego, że klinika oferuje wspomagane rozród albo strony nazywają porozumienie altruistycznym. Najsilniejsza aktualna linia orzecznicza wskazuje, że umowa, na podstawie której kobieta zachodzi w ciążę i rodzi dziecko dzięki technikom wspomaganego rozrodu w celu przekazania go innym osobom, jest nieważna na podstawie art. 103 koreańskiego Kodeksu cywilnego. Przepis ten unieważnia czynności prawne sprzeczne z dobrymi obyczajami lub porządkiem publicznym. Sąd Najwyższy potwierdził tę zasadę 24 kwietnia 2025 r. Już w 2018 r. Sąd Rodzinny w Seulu uznał, że surogacja gestacyjna nie jest dopuszczalna według interpretacji prawa koreańskiego, i w konkretnych okolicznościach utrzymał w mocy odmowę wpisania matki intencjonalnej jako matki dziecka.

Należy odrębnie oceniać ważność umowy, płatności, postępowanie z zarodkami i gametami, prawne macierzyństwo i ojcostwo, rejestrację urodzenia, adopcję, obywatelstwo oraz kwestie imigracyjne. Nieważność umowy nie rozstrzyga automatycznie wszystkich późniejszych kwestii statusu dziecka ani roszczeń finansowych między dorosłymi.

Zakres regulacji i jej ograniczenia

Podstawowe źródła to Kodeks cywilny, ustawa o bioetyce i bezpieczeństwie, ustawa o rejestracji stosunków rodzinnych oraz orzeczenia stosujące te przepisy. W zbadanych źródłach nie znaleziono odrębnej ustawowej procedury licencjonowania surogacji, jasnego ustawowego wyjątku dla porozumień altruistycznych ani mechanizmu, dzięki któremu sama umowa prywatna przenosiłaby status rodzica prawnego na rodziców intencjonalnych.

Brak szczegółowej regulacji nie oznacza zezwolenia. Równie nieprawidłowe byłoby twierdzenie, że każdy czyn związany z surogacją stanowi wyraźnie przestępstwo. Najbardziej bezpośredni wniosek z orzeczeń dotyczy cywilnoprawnej nieważności umowy o przekazanie dziecka oraz zrzeczenia się przez kobietę, która urodziła, praw matczynych. Inne konsekwencje zależą od konkretnych działań, dowodów, uczestników, procedur medycznych, płatności i etapu postępowania.

Artykuł 103 Kodeksu cywilnego: znaczenie umowy

Artykuł 103 koreańskiego Kodeksu cywilnego stanowi, że czynność prawna jest nieważna, jeżeli jej treść narusza dobre obyczaje lub porządek publiczny. Sąd Rodzinny w Seulu w 2018 r. i Sąd Najwyższy w 2025 r. zastosowały tę ogólną regułę do umów surogacyjnych. Nie potraktowały ich jak zwykłych umów o świadczenie usług, które można po prostu wykonać zgodnie z postanowieniami. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umowa o przekazanie dziecka urodzonego dzięki wspomaganemu rozrodowi uprzedmiotawia ciało kobiety i dziecko oraz pomija więź emocjonalną powstającą podczas ciąży i porodu.

W praktyce rodzice intencjonalni nie powinni zakładać, że podpisana umowa daje im wykonalne prawo do żądania przekazania dziecka, zrzeczenia się macierzyństwa lub określonego wpisu rodzicielskiego. Kobieta, która urodziła, nie powinna z kolei zakładać, że zrzeczenie umowne usuwa prawa wynikające z porodu. Umowa może stanowić dowód działań i zamiarów stron, ale dowód nie jest tym samym co wykonalne prawo. Wpłacone kwoty, wydatki, oszustwo, szkody i zwrot świadczeń wymagają osobnej analizy; nieważność głównej umowy nie gwarantuje zwrotu pieniędzy ani nie rozstrzyga wszystkich roszczeń finansowych.

Orzeczenie Sądu Rodzinnego w Seulu z 2018 r.

W postanowieniu z 9 maja 2018 r. w sprawie 2018브15 Sąd Rodzinny w Seulu rozpatrywał sprawę małżeństwa, którego gamety wykorzystano do utworzenia zarodka przeniesionego do innej kobiety. Dziecko urodziło się w Stanach Zjednoczonych. Zagraniczny akt urodzenia wskazywał jako matkę kobietę, która urodziła dziecko, natomiast rodzice intencjonalni chcieli zarejestrować w Korei matkę intencjonalną. Organ rejestracyjny odmówił, ponieważ dane matki we wniosku nie zgadzały się z aktem urodzenia. Sąd utrzymał odmowę w mocy.

Sąd uznał, że koreańskie przepisy o rejestracji urodzenia służą potwierdzeniu faktu porodu i dostosowaniu prawnego macierzyństwa do kobiety, która urodziła dziecko. Stwierdził również, że surogacja gestacyjna, w której kobieta nosi zarodek bez więzi genetycznej z dzieckiem, nie jest dopuszczalna według interpretacji prawa koreańskiego; umowa narusza dobre obyczaje i porządek publiczny, a więc jest nieważna na podstawie art. 103. Było to orzeczenie Sądu Rodzinnego w Seulu, a nie Sądu Najwyższego. Ma znaczenie dla macierzyństwa i rejestracji, ale należy je opisywać z uwzględnieniem szczebla sądu i konkretnych faktów.

Orzeczenie Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2025 r.

W sprawie 2022므15371 rozstrzygniętej 24 kwietnia 2025 r. kobieta, która urodziła dziecko, dostarczyła również komórkę jajową. Umowa przewidywała zapłatę 80 mln wonów koreańskich. Sąd Najwyższy uznał za nieważną na podstawie art. 103 Kodeksu cywilnego umowę o przekazanie dziecka innym osobom po porodzie. Nieważne było również porozumienie, w którym kobieta zrzekała się wszystkich praw jako matka. Jeżeli kobieta, która urodziła dziecko, jest z nim także genetycznie spokrewniona, jest jego matką nawet wtedy, gdy poród nastąpił w ramach nieważnej umowy surogacyjnej.

Nie należy wyolbrzymiać skutku procesowego. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu odwoławczego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wyjaśnił, że powództwo o ustalenie rodzicielstwa może wyjątkowo zostać oddalone jako nadużycie prawa do sądu, jeżeli przywrócenie prawdziwej prawnie relacji rodzic–dziecko poważnie naruszałoby dobro dziecka. To wąski wyjątek zależny od faktów, a nie ogólna zasada, że kobieta, która urodziła, automatycznie wygrywa lub przegrywa każdy spór. Sąd wskazał m.in. na sposób powstania prawnej relacji rodzinnej, czas trwania i rzeczywisty charakter więzi emocjonalnej i życiowej dziecka z osobami je wychowującymi, możliwą krzywdę dziecka i rodziców prawnych, motywy powódki, skutki oddalenia sprawy dla niej oraz wpływ na inne osoby.

Sprawa z 2025 r. dotyczyła bezpośrednio kobiety, która była zarówno matką genetyczną, jak i gestacyjną. Nie należy przedstawiać jej tak, jakby rozstrzygała każdy przypadek, w którym zarodek pochodzi z gamet rodziców intencjonalnych i jest noszony przez kobietę bez więzi genetycznej. Ten wariant gestacyjny rozpatrywał Sąd Rodzinny w Seulu w 2018 r. Łącznie orzeczenia tworzą poważne przeszkody prawne dla surogacji tradycyjnej i gestacyjnej, ale sposób ustalenia rodzicielstwa w konkretnej sprawie zależy od faktów i procedury.

Model komercyjny i niekomercyjny

Ryzyko prawne nie znika dlatego, że strony nazywają porozumienie altruistycznym lub twierdzą, że nie będzie wynagrodzenia. W orzeczeniu z 2025 r. kluczowe były zobowiązanie do przekazania dziecka i nieważne zrzeczenie się macierzyństwa, a nie wyłącznie wysokość płatności. Zbadane źródła pierwotne nie ustanawiają pewnego wyjątku dla porozumień bezpłatnych ani zasady, zgodnie z którą umowa altruistyczna staje się wykonalna.

Analiza płatności musi być jednak precyzyjna. Ustawa o bioetyce i bezpieczeństwie odrębnie zakazuje dostarczania lub wykorzystywania zarodków, komórek jajowych albo nasienia za pieniądze, korzyść majątkową lub inne świadczenie wzajemne oraz zakazuje nakłaniania do takich transakcji i pośredniczenia w nich. Przepis dotyczy zarodków i gamet; nie należy błędnie przedstawiać go jako ogólnego ustawowego zakazu każdej płatności dla kobiety noszącej ciążę. To, czy konkretna płatność, pośrednictwo lub procedura medyczna narusza inną normę, zależy od faktów. Nieważność cywilnoprawna i odpowiedzialność karna lub administracyjna to odrębne wnioski.

Zestawienie zasad i konsekwencji
KwestiaStan prawnyZnaczenie praktyczne
Umowa o przekazanie dzieckaNieważna na podstawie art. 103 i orzeczeń z 2018 oraz 2025 r.Nie zakładaj, że umową można wymusić przekazanie dziecka lub zrzeczenie się macierzyństwa.
Model bezpłatny/altruistycznyW zbadanych źródłach nie znaleziono jasnego wyjątku ustawowego.Brak płatności sam nie czyni umowy wykonalną.
Płatność za zarodki lub gametyArt. 23 ust. 3 zakazuje świadczenia/użycia za wynagrodzeniem i pośrednictwa.Nie jest to ogólny zakaz każdej płatności dla kobiety rodzącej.
Klinika i zgodaArt. 22 wymaga wyznaczenia placówki, a art. 24 pisemnej zgody.Sprawdź status placówki, formularze i dokładne procedury medyczne.
Rodzicielstwo i dokumenty zagraniczneZnaczenie ma poród i jego dokumentacja; zagraniczny akt nie rozstrzyga automatycznie rodzicielstwa w Korei.Oddzielnie zaplanuj rodzicielstwo, rejestrację, adopcję i podróż.

Wspomagany rozród, zarodki i gamety

Ustawa o bioetyce i bezpieczeństwie reguluje ważne elementy wspomaganego rozrodu, choć nie jest kompleksową ustawą o surogacji. Artykuł 22 wymaga, aby placówka medyczna pobierająca lub przechowująca komórki jajowe albo nasienie do zapłodnienia in vitro lub zapładniająca je w celu utworzenia zarodków została wyznaczona przez ministra zdrowia i opieki społecznej jako placówka tworząca zarodki. Reklama kliniki lub deklaracja, że wykonuje IVF, nie dowodzi takiego statusu. Przed leczeniem należy sprawdzić aktualne wyznaczenie placówki u właściwego organu koreańskiego i poprosić o pisemny opis planowanej procedury.

Artykuł 24 wymaga pisemnej zgody odpowiednich osób przed pobraniem komórek jajowych lub nasienia w celu utworzenia zarodków oraz zobowiązuje placówkę do wyjaśnienia kwestii objętych zgodą. Artykuł 23 ogranicza tworzenie zarodków do celów ciąży i zakazuje określonych działań, w tym selekcji gamet w celu wyboru płci, zapłodnienia gametami osoby zmarłej oraz używania gamet małoletnich, z zastrzeżeniem ustawowego wyjątku dla małoletniego pozostającego w małżeństwie i chcącego mieć dziecko. Artykuł 23 ust. 3 zakazuje również dostarczania lub wykorzystywania zarodków, komórek jajowych lub nasienia za wynagrodzeniem oraz nakłaniania do takich transakcji lub pośredniczenia w nich.

Przepisy te same w sobie nie dowodzą, że każda procedura IVF związana z surogacją jest dozwolona albo zakazana. Zastosowanie zależy od materiału, zgód, uczestników, kliniki, płatności i czynności medycznych. Należy odróżnić zapłatę za gamety lub zarodki od zwrotu udokumentowanych kosztów medycznych lub płatności dla kobiety noszącej ciążę. To nie są kategorie prawnie tożsame. Gotowość lekarza do przeprowadzenia procedury nie rozstrzyga o ważności umowy, rodzicielstwie, rejestracji urodzenia ani obywatelstwie dziecka.

Kto jest matką prawną i co z ojcem intencjonalnym?

W 2018 r. Sąd Rodzinny w Seulu uznał fakt porodu za główne kryterium ustalenia matki prawnej według zastosowanych przepisów. W 2025 r. Sąd Najwyższy potwierdził, że kobieta, która urodziła dziecko, jest jego matką, jeżeli łączy ją z nim także więź genetyczna, mimo nieważności umowy surogacyjnej. Nie należy zatem zakładać, że genetyczne pokrewieństwo matki intencjonalnej, opłacenie kosztów, umowa lub codzienna opieka automatycznie czynią ją matką prawną od chwili narodzin.

Status ojca intencjonalnego wymaga odrębnej analizy. Kodeks cywilny przewiduje domniemanie ojcostwa męża wobec dziecka poczętego w czasie małżeństwa oraz zasady uznania i sądowego ustalenia rodzicielstwa. Obowiązują one na określonych warunkach; test DNA ani umowa surogacyjna nie zastępują automatycznie ustawowej procedury. Znaczenie może mieć małżeństwo ojca intencjonalnego z kobietą, która urodziła, użycie jego nasienia, sposób rejestracji oraz miejsce urodzenia dziecka. Orzeczenie z 2018 r. wskazało adopcję jako możliwą drogę dla matki intencjonalnej w tamtej sprawie, ale nie gwarantuje dostępności ani zgody na adopcję w każdym przypadku. Trzeba sprawdzić warunki, wymagane zgody, dobro dziecka, aktualne prawo adopcyjne i właściwy sąd.

Rejestracja urodzenia w Korei

Artykuł 44 ustawy o rejestracji stosunków rodzinnych określa dane wymagane w zgłoszeniu urodzenia i dokumenty potwierdzające. Zgodnie z tekstem obowiązującym od 2 października 2026 r. zgłoszenia należy dokonać w ciągu miesiąca; obejmuje ono m.in. dane dziecka, datę i miejsce urodzenia oraz informacje o rodzicach. Ustawa określa też dokumenty potwierdzające urodzenie, w tym akt urodzenia lub dokument wydany przez właściwy organ koreański albo zagraniczny.

Zagraniczny akt urodzenia sam w sobie nie rozstrzyga, czy Korea musi wpisać rodzica intencjonalnego jako rodzica prawnego. W sprawie z 2018 r. sąd utrzymał odmowę, ponieważ nazwisko matki w zgłoszeniu różniło się od nazwiska w akcie, i uznał kobietę, która urodziła, za matkę. Sprawa dotyczyła konkretnego dziecka urodzonego za granicą i określonych dokumentów; nie należy zakładać identycznego rozstrzygnięcia każdego wniosku bez analizy aktualnych przepisów i faktów. W razie odmowy zachowaj pełny wniosek, akt urodzenia, tłumaczenia, dowód złożenia i pisemne uzasadnienie. Nie próbuj usuwać rozbieżności przez podawanie nieprawdziwych informacji. Szybko skonsultuj się z koreańskim prawnikiem rodzinnym w sprawie kontroli decyzji lub drogi sądowej oraz ochrony statusu dziecka.

Zagraniczne programy, obywatelstwo i podróże

Przeprowadzenie surogacji za granicą nie usuwa kwestii prawa koreańskiego w przypadku koreańskich rodziców intencjonalnych ani dziecka, którego status będzie rozstrzygany w Korei. Sprawa z 2018 r. dotyczyła dziecka urodzonego w Stanach Zjednoczonych, a mimo to pojawił się problem koreańskiej rejestracji. Prawo miejsca leczenia lub porodu może regulować niektóre kwestie lokalne, podczas gdy prawo koreańskie może określać skutki umowy, wpisy do rejestru rodzinnego lub postępowania przed koreańskimi organami. Nie należy zakładać, że jeden dokument zagraniczny rozwiązuje wszystkie kwestie.

Oddzielnie trzeba ocenić: (1) ważność porozumienia i płatności według prawa miejsca ich dokonania; (2) rodzicielstwo prawne według każdego właściwego prawa; (3) uznanie lub akceptację w Korei zagranicznego aktu urodzenia, decyzji o rodzicielstwie lub wyroku; (4) obywatelstwo koreańskie lub inne dziecka; oraz (5) możliwość wydania paszportu, wizy lub dokumentu podróży. Więź genetyczna, miejsce urodzenia, umowa lub zagraniczne orzeczenie mogą być dowodami, ale nie rozstrzygają automatycznie każdej kategorii. Przed leczeniem za granicą koreański prawnik powinien przeanalizować jurysdykcję, prawo właściwe dla umowy, drogi ustalenia rodzicielstwa i adopcji, planowane dokumenty oraz rozwiązanie awaryjne, jeżeli zagraniczny akt wskaże kobietę rodzącą jako matkę.

Ryzyka praktyczne i możliwe drogi prawne

Największym ryzykiem jest rozbieżność między rodziną, którą dorośli chcieli stworzyć, a relacją rodzinną uznawaną przez organy. Umowa może być nieważna; kobieta, która urodziła, może pozostać matką prawną; matka intencjonalna może nie zostać zaakceptowana w zgłoszeniu urodzenia; a ojciec intencjonalny może potrzebować odrębnego postępowania nawet przy więzi genetycznej. Dziecko może odczuć skutki opóźnień dokumentów, niepewności statusu, równoległych postępowań, naruszenia prywatności lub konfliktu między dorosłymi. Nazwanie umowy altruistyczną lub zachowanie jej w tajemnicy nie usuwa tych ryzyk.

Dalsze kroki zależą od etapu. Przed poczęciem należy wstrzymać plan oparty na założeniu, że umowa jest wykonalna, i uzyskać pisemną ocenę prawa koreańskiego. Po leczeniu, ale przed porodem, prawnik powinien przejrzeć dokumentację medyczną, zgody, więzi genetyczne, planowane dokumenty urodzenia i właściwe prawo obce. Po porodzie lub odmowie rejestracji może być pilne uzyskanie prawidłowych dokumentów urzędowych, analiza pisemnej odmowy, ustalenie rodzicielstwa, rozważenie adopcji lub postępowania sądowego i ochrona aktualnego statusu cywilnego dziecka. Nie niszcz wiadomości ani dowodów płatności i nie składaj fałszywych informacji. Wyrok z 2025 r. nakazuje uwzględniać dobro dziecka przy wąskiej ocenie nadużycia prawa do sądu, ale nie gwarantuje wyniku.

Praktyczna lista przed kolejnym krokiem

1. Ustal wszystkie państwa i osoby: rodziców intencjonalnych, kobietę, która będzie nosić ciążę, ewentualnych dawców komórek jajowych lub nasienia, klinikę i pośredników. Zapisz, kto dostarcza każdy gamet i kto urodzi dziecko. Rodzic genetyczny, gestacyjny, intencjonalny i prawny to różne pojęcia.

2. Przed podpisaniem umowy, zapłatą lub rozpoczęciem leczenia uzyskaj aktualną opinię o prawie koreańskim. Poproś o osobną analizę art. 103 Kodeksu cywilnego, orzeczenia Sądu Rodzinnego w Seulu z 2018 r. i wyroku Sądu Najwyższego z 2025 r. Opinia powinna odróżniać obowiązujące prawo, orzeczenie sądu niższej instancji i kwestie niepewne w konkretnym przypadku.

3. Sprawdź wyznaczenie kliniki zgodnie z art. 22 ustawy o bioetyce i bezpieczeństwie. Poproś o pisemne formularze zgody z art. 24, opis postępowania z zarodkami i gametami oraz przejrzyste zestawienie płatności. Oddziel wynagrodzenie, zwrot kosztów medycznych, prowizję pośrednika i płatności za gamety lub zarodki.

4. Zaplanuj rodzicielstwo i rejestrację przed poczęciem. Ustal, jakie dokumenty wyda szpital i zagraniczny organ, czyje nazwisko będzie wpisane jako matki, czy planowana jest rejestracja w Korei i jaka procedura może dotyczyć ojca lub matki intencjonalnej. Nie zakładaj automatycznego skutku adopcji lub uznania.

5. Jeśli dziecko już się urodziło, zachowaj oryginalny akt urodzenia, dokumentację medyczną i genetyczną, zgody, umowy, dowody płatności, tłumaczenia i korespondencję z organami. W razie odmowy uzyskaj pisemne uzasadnienie i szybko skonsultuj się z koreańskim prawnikiem rodzinnym. Nie podawaj nieprawdziwych danych, nie zmieniaj nieformalnie rejestrów i nie ujawniaj publicznie prywatnej historii dziecka.

Wniosek

Na 23 października 2026 r. najbezpieczniejszy opis jest taki, że umowy surogacyjne napotykają w Korei Południowej poważne przeszkody prawne. Sądy uznały za nieważne na podstawie art. 103 Kodeksu cywilnego umowy o przekazanie dziecka urodzonego dzięki wspomaganemu rozrodowi oraz zrzeczenie się przez kobietę, która urodziła, praw matczynych. Orzeczenie Sądu Rodzinnego w Seulu z 2018 r. ma szczególne znaczenie dla surogacji gestacyjnej i rejestracji urodzenia; wyrok Sądu Najwyższego z 2025 r. jest najważniejszym orzeczeniem najwyższej instancji w sprawie nieważności umowy i zrzeczenia oraz macierzyństwa, gdy kobieta rodząca jest genetycznie spokrewniona z dzieckiem.

Nie należy przekształcać tego w niepoparte twierdzenie, że każdy związany czyn jest przestępstwem, umowy bezpłatne są wolne od ryzyka albo każdy spór o rodzicielstwo ma z góry określony wynik. Działalność kliniki, płatności za gamety lub zarodki, ojcostwo, adopcja, rejestracja urodzenia, obywatelstwo i zagraniczne orzeczenia wymagają odrębnej analizy. Przed działaniem, a szczególnie po narodzinach dziecka lub odmowie rejestracji, konieczna jest indywidualna konsultacja z koreańskim prawnikiem rodzinnym.

Sprawdzone pierwotne źródła prawne

  1. S1: Supreme Court Decision 2022므15371, 24 April 2025 (official Korean judgment)
  2. S2: Seoul Family Court Decision 2018브15, 9 May 2018 (official Korean judgment)
  3. S3: Civil Act, Article 103 (current Korean text)
  4. S4: Bioethics and Safety Act, Article 22 (current Korean text)
  5. S5: Bioethics and Safety Act, Article 23 (current Korean text)
  6. S6: Bioethics and Safety Act, Article 24 (current Korean text)
  7. S7: Act on Registration of Family Relations, Article 44 (text effective 2 October 2026)
  8. S8: Civil Act, Article 844 (current English-language text)

Poradniki — Korea Południowa

Ostatnia aktualizacja:

Autor: Khachatrian Razmik, LL.M.

Międzynarodowe usługi prawne w sprawach macierzyństwa zastępczego i pochodzenia dziecka — LEX SURROGACY, Lex Agency · Profil autora · Zasady redakcyjne