Kazakistan · Niyet sahibi ebeveynlerin uygunluğu

Masa üzerinde pasaportlar, evlilik belgeleri ve karar şemasıyla anonimleştirilmiş hukuki uygunluk incelemesi.

Kazakistan’da taşıyıcı annelik için uygunluk: vatandaşlık, ikamet ve medeni durum

Hukuki kaynaklar bu rehber için kontrol edilmiştir; ancak bağımsız Kazakistan hukuku incelemesi ve çevirilerin profesyonel denetimi henüz tamamlanmamıştır.

Bu rehberin kapsamı

Kazakistan’da taşıyıcı annelik programını değerlendiren müstakbel ebeveynler üç konuyu birbirinden ayırmalıdır: Kazakistan hukukuna göre kimlerin müşteri olabileceği, bir sağlık kuruluşunun somut dosyayı kabul edip etmeyeceği ve doğumdan sonra soybağı, nüfus kaydı, vatandaşlık ve çocuğun ülkeden çıkışının nasıl ele alınacağı. Bu yazı ilk konuya ve bundan doğan ilk kontrollere odaklanır. 24 Ekim 2026 tarihinde atıf yapılan resmî hukuk metinlerini esas alır; bireysel bir dosya hakkında karar değildir.

Kısa cevap

2026 değişiklikleri yürürlüğe girdikten sonra Kazakistan Aile Kanunu, taşıyıcı annelik hizmetinin müşterisi olmayı evli Kazakistan vatandaşlarıyla sınırlandırmaktadır. Vatandaşlık ve evlilik birlikte aranan koşullardır; yalnızca birinin karşılanması yeterli değildir. Yabancı uyruklu kişi, evli olması, Kazakistan’da yaşaması veya oturma izni bulunması nedeniyle bu koşulu karşılamaz. Evli olmayan bir Kazakistan vatandaşı da müşteri için belirtilen ölçütleri karşılamaz.

Kanun metni, müşteriler olarak eşleri bir çift halinde ele alır. Eşlerden biri yabancıysa diğer eşin Kazakistan vatandaşlığının tek başına yeterli olduğu varsayılmamalıdır. Daha ihtiyatlı yorum, her iki müstakbel ebeveynin de Kazakistan vatandaşı olması gerektiğidir. Mali veya tıbbi bir taahhütten önce farklı vatandaşlıklara sahip çift, bağımsız bir Kazakistan hukuku avukatından yazılı görüş almalıdır.

Kural ve yürürlük tarihi

Kazakistan Cumhuriyeti’nin “Evlilik ve Aile Hakkında” Kanunu’nun 54. maddesi artık taşıyıcı annelik sözleşmesinin evli Kazakistan vatandaşları tarafından yapılacağını belirtir; 1-1. fıkra, hizmet müşterilerinin yalnızca evli Kazakistan vatandaşları olabileceğini açıkça söyler. Sözleşme yazılı yapılmalı ve noter tarafından onaylanmalıdır. Eşler ayrıca yardımcı üreme hizmetlerini sağlayacak sağlık kuruluşuyla ayrı bir sözleşme yapmalıdır.

14 Temmuz 2026 tarihli 350-VIII sayılı Kanun bu değişiklikleri getirmiş ve Halk Sağlığı ve Sağlık Sistemi Kanunu’nun 146(3). maddesini de değiştirmiştir. Adilet’in resmî bilgi kaydı, ilk resmî yayımın 15 Temmuz 2026’da Egemen Qazaqstan ve Kazakhstan Pravda gazetelerinde yapıldığını; Normatif Hukuki İşlemler Elektronik Kontrol Bankası’ndaki yayımın ise 18 Temmuz 2026 olarak kaydedildiğini belirtir. Kanun’un 2. maddesi, ilgili hükümlerin ilk resmî yayımı izleyen on takvim gününün sonunda yürürlüğe girmesini öngörür. Bu nedenle ilgili değişiklikler 26 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir.

Bu, kliniğin tercihi veya bir ajansın gayriresmî politikası değil, kanuni bir uygunluk şartıdır. Bir kliniğin yabancı başvuru sahipleriyle görüşmeye istekli olması, onların Kazakistan’da yeni bir taşıyıcı annelik sözleşmesini hukuken yapabileceğini tek başına kanıtlamaz.

Başvuru kategorileri: pratik karar tablosu

Başvuru durumuMevcut kurala göre uygunlukGerekçe / sonraki adım
Her iki müstakbel ebeveyn de Kazakistan vatandaşı ve hukuken evliDiğer koşullar saklı kalmak üzere temel vatandaşlık ve evlilik şartı karşılanır.Klinik ve noterden kalan tıbbi, belge ve sözleşme adımlarını yazılı olarak teyit etmelerini isteyin.
Her iki eş de Kazakistan’da ikamet etse bile yabancı evli çiftMevcut metne göre hayır.İkamet, Kazakistan vatandaşlığının yerine geçmez.
Eşlerden biri Kazakistan vatandaşı, diğeri yabancıÖzel ve yazılı hukuki görüş olmadan uygun kabul etmeyin.Kanun, müşteri eşleri Kazakistan vatandaşları olarak tanımlar; farklı vatandaşlıklara sahip çiftler için açık bir istisna yoktur.
Bekâr, boşanmış veya dul olup hâlen evli olmayan Kazakistan vatandaşıTaşıyıcı annelik müşterisi ölçütlerine göre hayır.Kanun, müşterilerin evli olmasını gerektirir.
Genel yardımcı üreme teknolojilerine (YÜT) erişim hakkına dayanan evli olmayan kişiGenel YÜT erişimi, taşıyıcı annelik kısıtlamasını aşmaz.Sağlık Kanunu, evli olmayan kişiler için YÜT hükmünden taşıyıcı anneliği açıkça hariç tutar.

Bu tablo Kazakistan’da taşıyıcı annelik hizmetini talep etme uygunluğuyla ilgilidir. Başka bir ülkenin soybağını tanıyıp tanımayacağına veya o ülke hukukundaki seçeneklere karar vermez.

Vatandaşlık ve ikamet aynı şey değildir

Kural, ölçüt olarak ikamet yerini değil vatandaşlığı kullanır. Geçici veya daimi ikamet izni, çalışma izni, yerel adres, taşınmaz mülkiyeti, şirket kaydı veya uzun süreli yasal ikamet, yabancıyı tek başına Kazakistan vatandaşı yapmaz. Hükümler arasında ikamete dayalı bir istisna bulunmamıştır.

Bu nedenle Astana veya Almatı’da yaşayan ya da doğurganlık tedavisi için Kazakistan’a gelen yabancı çift, kliniğin, programın veya taşıyıcı annenin orada bulunmasından uygunluk sonucu çıkarmamalıdır. Belirleyici soru, müstakbel ebeveynlerin evlilik şartına ek olarak 54. maddedeki vatandaşlık şartını karşılayıp karşılamadığıdır.

Vatandaşlık ayrı bir hukuki statüdür. Vatandaşlık başvurusu, ikamet kartı veya bir ajansın oturma izninin yeterli olduğu yönündeki güvencesi şartın yerine getirildiğini kanıtlamaz. Hukuki dayanağı yazılı isteyin ve Kazakistan’da bağımsız bir avukata kontrol ettirin.

Evlilik, farklı vatandaşlıklar ve yabancı belgeler

Hukuken tanınan evlilik ayrı bir koşuldur; birlikte yaşama veya özel bir birliktelik sözleşmesinin yeterli olduğu varsayılmamalıdır. İncelenen taşıyıcı annelik hükümleri, evli olmayan müstakbel ebeveynler için özel bir istisna öngörmez. Ayrı yaşayan, boşanmış veya dul kişi, önceki evliliğinin sözleşme anında evli olma şartını karşıladığını varsaymamalıdır.

Eşlerden biri Kazakistan vatandaşı, diğeri yabancıysa kanun metni müşteri eşlerin Kazakistan vatandaşı olması gerektiğine işaret eder. İncelenen metin farklı vatandaşlıklara sahip çifte açıkça izin vermez. Bağımsız Kazakistan hukuku danışmanı gerekçeli yazılı bir görüşle aksi sonuca varmadıkça durumu uygun değil olarak değerlendirin; kliniğin sözlü güvencesi yeterli değildir.

Her iki eş Kazakistan vatandaşı olmakla birlikte evlilik yurtdışında kaydedilmişse, hangi evlilik belgesinin kabul edileceğini ve tercüme, apostil, tasdik veya başka bir doğrulama gerekip gerekmediğini notere ve sağlık kuruluşuna yazılı sorun. Bunlar ilgili uzmanlarla doğrulanması gereken belge kabulü meseleleridir; vatandaşlık şartını ortadan kaldırmaz.

Genel yardımcı üreme erişimini taşıyıcı annelik uygunluğuyla karıştırmayın

Aile Kanunu’nun 58. maddesi yardımcı üreme yöntem ve teknolojilerini genel olarak düzenler ve evli olmayan bazı kadınlardan söz eder. Bu genel hüküm, evli olmayan bir kişinin taşıyıcı annelik hizmetini talep etmesine tek başına izin veriyormuş gibi okunmamalıdır. 350-VIII sayılı Kanun, Halk Sağlığı ve Sağlık Sistemi Kanunu’nun 146(3). maddesini de değiştirmiştir: evli olmayan kişilerin YÜT kullanmasına izin veren hüküm artık taşıyıcı anneliği açıkça kapsam dışında bırakır.

Bu nedenle burada ele alınan soru bakımından 54. maddedeki özel kural belirleyicidir: müşteriler evli Kazakistan vatandaşları olmalıdır. Başka bir doğurganlık tedavisine erişim, kliniğin başvuru politikası veya donör materyalinin bulunması bu şartı ortadan kaldırmaz. Tıbbi uygunluk ve hukuki uygunluk ayrı kontrollerdir; biri diğerinden otomatik olarak çıkarılamaz.

Koşulları karşılayan başvuru sahipleri neyi doğrulamalı ve hazırlamalı?

Her iki müstakbel ebeveynin vatandaşlık ve evlilik şartlarını karşıladığı görünüyorsa, imza veya ödeme öncesinde sağlık kuruluşundan ve noterden süreci yazılı olarak teyit etmelerini isteyin. En azından her eşin kimliğinin ve Kazakistan vatandaşlığının kanıtlanması ve kabul edilebilir bir evlilik kaydı sunulması beklenir. Orijinal, kopya, tercüme ve tasdik gereklilikleri belgeyi alacak noter ve klinikten doğrulanmalı, varsayılmamalıdır.

54. madde yazılı ve noter onaylı taşıyıcı annelik sözleşmesi ile YÜT hizmeti sağlayan sağlık kuruluşuyla ayrı sözleşme yapılmasını gerektirir. 55. madde taraf bilgileri, taşıyıcı annenin maddi giderlerinin ödeme koşulları, hak ve yükümlülükler, ihlal sorumluluğu, tazminat ve mücbir sebep gibi diğer şartları sayar.

57. madde, müşteri eşlere belirli tıbbi ve YÜT giderlerini karşılama ve sağlık kuruluşuna fiziksel ve ruhsal sağlık raporu ile tıbbi-genetik inceleme sonuçlarını sunma yükümlülüğü de getirir. Taşıyıcı annenin tıbbi bakım giderleri gebelik, doğum ve doğumdan sonraki 56 gün boyunca; gebelik veya doğumla bağlantılı komplikasyonlarda ise doğumdan sonraki 70 gün boyunca karşılanmalıdır. Bu yükümlülükler ilk vatandaşlık ve evlilik kontrolünün yerini almaz.

Tıbbi endikasyonlar ayrıca değerlendirilmelidir

Vatandaşlık ve evlilik koşulları uygunluğun yalnızca bir bölümüdür. Sağlık Bakanlığının 15 Aralık 2020 tarihli ҚР ДСМ-272/2020 sayılı Emriyle onaylanan Yardımcı Üreme Yöntem ve Teknolojilerinin Uygulanmasına İlişkin Kurallar ve Koşulların 45. paragrafı, taşıyıcı annelik için şu endikasyonları sayar:

  1. Doğuştan veya sonradan oluşmuş rahim yokluğu.
  2. İmplantasyonu veya gebeliğin sürdürülmesini engelleyen doğuştan anomaliler ya da hastalıklar nedeniyle rahim boşluğunda veya rahim ağzında şekil bozukluğu.
  3. Tedaviye yanıt vermeyen endometrium atrofisi veya rahim içi yapışıklıklar dâhil endometrium patolojisi.
  4. Gebeliğin kontrendike olduğu somatik hastalıklar.
  5. Yüksek kaliteli embriyolar tekrar tekrar elde edilmesine rağmen embriyo transferinin gebelikle sonuçlanmadığı tekrarlayan başarısız yardımcı üreme girişimleri.

Tedaviyi yürüten üreme sağlığı uzmanından, listelenen endikasyonlardan birinin somut olaya uygulanıp uygulanmadığını ve bunu kanıtlamak için hangi tıbbi kayıtların gerektiğini yazılı olarak teyit etmesini isteyin. Yalnızca 54. madde koşullarını karşılamak tıbbi uygunluğu kanıtlamaz ve kliniğin kabulünü garanti etmez.

  1. Her iki müstakbel ebeveynin 54. maddeyi karşıladığına dair yazılı teyit alın.
  2. Klinik ve noterden güncel belge listesini ve gerekli sözleşme taslaklarını isteyin.
  3. 57. madde kapsamındaki sağlık raporlarını, genetik incelemeyi ve mali yükümlülükleri teyit edin.
  4. İmzalı belgeleri, ödeme makbuzlarını ve yazılı görüşleri birlikte saklayın; yalnızca telefon görüşmelerine veya reklam materyallerine dayanmayın.

Sözleşme veya tedavi döngüsü 26 Temmuz 2026’dan önce başladıysa

Değişiklik yenidir ve hükümler, yürürlükten önce noter onaylı sözleşme, saklanan embriyolar, planlanan embriyo transferi veya başlamış tedavi döngüsü gibi tüm geçiş durumlarını açıkça çözmez. Önceki sözleşmenin otomatik olarak korunduğunu ya da otomatik olarak geçersiz olduğunu varsaymayın. Sonuç tarihlere, belgelere, tedavi aşamasına ve uygulanacak geçiş ve genel hukuk kurallarına bağlı olabilir.

Yeni bir adım atmadan önce taşıyıcı anne ve klinikle imzalanan sözleşmeleri, noter tarihini, ödeme kayıtlarını, tıbbi dosyaları, embriyo saklama veya transfer belgelerini ve klinikle yazılı yazışmaları toplayın. Sözleşmenin durumu, tedavinin veya sözleşmenin devamının mümkün olup olmadığı ve soybağı ile kayıt üzerindeki etkiler konusunda bağımsız Kazakistan hukuku avukatından olaya özgü görüş isteyin. Klinik kayıtları korusun ve tutumunu yazılı açıklasın.

Yeni kuralı aşmak için belgeleri geriye tarihlemeyin, yeniden yazmayın veya farklı adlandırmayın. Sözleşmenin varlığı, tedaviye devam olanağı ve soybağının daha sonra kaydedilmesi ayrı hukuki meselelerdir.

Ödeme veya tedavi başlangıcından önce yanıtlanması gereken sorular

İade edilmeyen bir ödeme yapmadan veya tıbbi bir adıma onay vermeden önce bu listeyi kullanın:

  • Klinik, her iki müstakbel ebeveynin 54. maddedeki vatandaşlık ve evlilik koşullarını karşıladığını yazılı teyit edecek mi?
  • Klinik hangi güncel kanun metnine ve hangi kesin yürürlük tarihine dayanıyor?
  • Vatandaşlıklar farklıysa veya önceki bir sözleşme varsa, bağımsız Kazakistan avukatı tam olarak bu durumu inceledi mi?
  • Hangi kimlik ve evlilik belgeleri asıl, tercümeli, apostilli, tasdikli veya noter onaylı olmalı?
  • Hangi sağlık raporları ve genetik inceleme sonuçları gerekir, hangi giderleri müşteriler karşılar?
  • Hukuki uygunluk kanıtlanamazsa veya klinik devam edemezse sözleşme ve iade hükümleri ne diyor?

Bir ajans yabancıların veya ikamet izni sahiplerinin hâlâ yeni bir program talep edebileceğini söylüyorsa güncel yasal dayanağı isteyin ve bağımsız doğrulatın. Ticari bir vaat Kanun’u değiştiremez.

Bu uygunluk sonucu neyi karara bağlar, neyi bağlamaz?

Müşteri ölçütlerini karşılamak; soybağını kanıtlamak, doğum belgesi almak, çocuğun vatandaşlığını belirlemek, pasaport veya Kazakistan’dan çıkış izni almak ya da ebeveynlerin ikamet ülkesinde aile ilişkisinin tanınmasını sağlamakla aynı şey değildir. Aile Kanunu’nun 59. maddesi taşıyıcı annelik sözleşmesinin Kazakistan hukukundaki soybağı sonuçlarını düzenler; ancak yabancı bir devletin aile ilişkisini, vatandaşlığı veya seyahat belgelerini nasıl tanıyacağını belirlemez. Bu konular, ilgili her ülkenin hukuku kapsamında ayrıca incelenmelidir.

54. maddeye uyulması, tıbbi kabulü, tedavi döngüsünün başarılı olmasını veya her sözleşme hükmünün geçerliliğini de garanti etmez. Sağlık kuruluşunun güncel koşulları, sözleşmenin tamamı, somut olay ve her aşamada yürürlükteki kurallar önemini korur.

Pratik sonuç açıktır: müstakbel ebeveynlerden biri Kazakistan vatandaşı değilse veya müşteriler hukuken evli değilse, ikamet izninin ya da genel YÜT kurallarının sorunu çözdüğünü varsaymayın. Ödeme veya tedaviyi durdurun ve Kazakistan hukuku konusunda yazılı, bağımsız değerlendirme alın. Önceden sözleşme yapılmışsa görüş, o sözleşmenin tarihini ve durumunu dikkate almalıdır.

Birincil ve destekleyici hukuk metinleri

Kaynakların durumu ve sınırlamaları ek raporlarda kayıtlıdır. S1, S2, S4 ve S5 Kazakistan’ın resmî hukuk veya yayım kayıtlarıdır; S3 yalnızca ikincil doğrulama sağlar.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar