Kazakistan · Soybağının kurulması

Mavi belge dosyaları, boş bir kontrol listesi ve masadaki kalem; nüfus kaydı belgelerinin hazırlanmasını anlatıyor.

Kazakistan: doğumdan önce ve sonra soybağının belirlenmesi

Kısa cevap

Belgeleri usulüne uygun hazırlanmış yerel bir taşıyıcı annelik vakasında olağan yol, amaçlanan ebeveynlerin mahkeme kararıyla belirlenmesi için dava açmak değil, sözleşme ve idari kayıttır. Tedaviden önce taraflar yazılı ve noter onaylı taşıyıcı annelik sözleşmesi yapmalı; ayrıca talepte bulunan eşler, yardımcı üreme hizmetini sunacak sağlık kuruluşuyla ayrı bir sözleşme imzalamalıdır. Doğumdan sonra tıbbi doğum belgesi ile taşıyıcı annelik sözleşmesinin hukuki işlevleri farklıdır: tıbbi belge devlet kaydının dayanağıdır; sözleşme ise düzenlemeyi ve çocuğun hukuki kökenini belgelendirir. Kanun, talepte bulunan eşleri ebeveyn olarak tanır ve doğumdan sonra talepte bulunan eşin tıbbi belgede anne olarak yazılmasını öngörür.

Konu soybağı ve doğum kaydıdır; tıbbi uygunluk, klinik ruhsatı, çocuğun vatandaşlığı, pasaport, Kazakistan’dan çıkış veya yabancı ülkede tanıma konularını ayrıca çözmez. Bu meseleler için ayrı hukuki inceleme gerekebilir.

Önce kimlerin talepte bulunabileceğini kontrol edin

Doğum kayıt formlarını toplamadan önce amaçlanan ebeveynlerin sözleşme yapmaya uygun olup olmadığı doğrulanmalıdır. 26 Temmuz 2026’dan itibaren, 14 Temmuz 2026 tarihli 350-VIII sayılı Kanun’la değiştirilen Aile Kanunu’nun 54. maddesi, taşıyıcı annelik sözleşmesinin evli Kazakistan vatandaşlarınca yapılacağını ve yalnızca evli Kazakistan vatandaşlarının hizmeti talep edebileceğini belirtir. 57. madde de buna uygun şekilde değiştirilmiştir. Yabancı bir çift, eşlerden biri Kazakistan vatandaşı değilse farklı vatandaşlıklara sahip bir çift, evli olmayan partnerler veya tek başına bir kişi, bir aracı hizmeti sunduğu için kliniğin Kazakistan’da hukuka uygun biçimde program yapabileceğini varsaymamalıdır.

Birleştirilmiş Kanun metni, kısıtlamanın inceleme tarihinde yürürlükte olduğunu gösterir. İncelenen metinde önceki sözleşmeler için özel bir geçiş hükmü tespit etmedim. Sözleşme, embriyo transferi, gebelik veya doğum 26 Temmuz 2026 tarihinin öncesi ve sonrasına yayılıyorsa otomatik geçersizlik ya da otomatik koruma varsayılmamalıdır. Tarihler ve uygulanacak hukuk Kazakistan aile hukuku avukatınca incelenmelidir.

Tedaviden önce hukuki dosyayı hazırlayın

54. madde, Kazakistan medeni hukukuna uygun, yazılı ve noter tarafından zorunlu olarak onaylanmış bir taşıyıcı annelik sözleşmesi gerektirir. Aynı zamanda talepte bulunan eşler, yardımcı üreme hizmetini sunacak sağlık kuruluşuyla ayrı bir sözleşme yapmalıdır. Bunlar iki ayrı belgedir; biri diğerinin yerine geçmez. 55. maddeye göre sözleşme eşlerin ve taşıyıcı annenin bilgilerini, ödeme ve bakım giderlerini, sözleşmeye uyulmaması durumundaki hak, yükümlülük ve sorumlulukları, 57. maddede belirtilen tazminatın miktarı ve yöntemini ve mücbir sebep dahil diğer koşulları içermelidir.

56. madde taşıyıcı annenin 20–35 yaşında olmasını, sağlık kuruluşunca doğrulanmış tatmin edici fiziksel, ruhsal ve üreme sağlığına sahip olmasını ve kendi sağlıklı çocuğunun bulunmasını şart koşar. Evliyse sözleşme kurulurken eşinin yazılı ve noter onaylı rızası sunulmalıdır. Sağlık kuruluşu, kullanılan yardımcı üreme yöntemleri ve amaçlanan ebeveynlerin biyolojik materyali veya donör bankası hakkında tam bilgi içeren bir görüş düzenlemelidir; 56. madde, bir nüshanın noter onaylı sözleşmeye eklenerek işlemin yapıldığı yerde saklanmasını öngörür. Aslı ve varsa ek kopyaları kimin saklayacağını noter ve klinikle netleştirin. Noterden ve klinikten imzaları, tarihleri ve ekleri kontrol etmelerini isteyin.

Hukuki ebeveynler kimdir, tıbbi belgede anne kim olarak yazılır?

59. maddenin 1. fıkrası, taşıyıcı annelik sözleşmesine dayanarak yardımcı üreme yöntemleriyle doğan çocuğun ebeveynlerinin talepte bulunan eşler olduğunu belirtir. 192. maddenin 2. fıkrası, böyle bir sözleşme kapsamında doğan çocuğun doğum kaydında eşlerin ebeveyn olarak yazılmasını öngörür. Ayrı olarak 59. maddenin 2. fıkrası, doğumdan sonra sözleşmeyi imzalayan talepte bulunan eşin tıbbi doğum belgesinde anne olarak yazılacağını belirtir. Bu nedenle taşıyıcı annenin gebeliği taşıyıp doğurması ile geçerli Kazakistan sözleşmesinde kanunun öngördüğü soybağı ve kayıt yolu birbirinden ayrılmalıdır.

Kanun sözleşmeyi ve tıbbi doğum belgesini farklı amaçlarla kullanır. 47. maddenin 2. fıkrası, taşıyıcı anneden doğan çocuğun kökeninin imzalanmış sözleşmeye dayanarak belgelendirileceğini belirtir. 187. madde ise devlet doğum kaydının dayanağı olarak tıbbi doğum belgesini gösterir ve taşıyıcı anneden doğan çocukları ayrıca ele alır. Klinik belgeleriyle nüfus kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Doğumdan önce klinikten 59(2). maddeye uygun belge düzenleneceğine dair yazılı teyit alın ve kayıt makamına 192. madde uyarınca ebeveynlerin yazılması için hangi belgelerin gerektiğini sorun.

Olağan durumda mahkeme kararı gerekir mi?

Aile Kanunu, geçerli bir taşıyıcı annelik sözleşmesine dayalı ebeveynlik kaydı için mahkeme kararını rutin ilk adım yapmaz. Kanun talepte bulunan eşleri ebeveyn olarak tanımlar, doğum kaydına yazılmalarını öngörür ve idari kayıt sürecini düzenler. Geçerli noter sözleşmesi, doğru düzenlenmiş tıbbi doğum belgesi ve birbiriyle tutarlı kimlik ve medeni hâl kayıtları varsa, yalnızca soybağını doğrulatmak için dava açmak yerine klinik ve kayıt makamıyla başlanmalıdır.

Kanunen gerekli kanıt eksikse veya idari yoldan çözülemeyen gerçek bir uyuşmazlık varsa mahkeme gündeme gelebilir. 47. madde, tıbbi doğum belgesi yoksa çocuğun kökeninin mahkemece belirlenmesini; 187. madde de belge bulunmadığında doğum olgusunu belirleyen mahkeme kararının kopyasıyla kayıt yapılabilmesini öngörür. Bu özel bir kanıt yoludur; her olayda ebeveynlik kararı alma zorunluluğu değildir. Sözleşme, tıbbi belge, ebeveyn bilgileri veya ret kararıyla ilgili uyuşmazlıkta dava türü seçilmeden önce somut olay incelenmelidir.

Tahmini doğum tarihinden önce hazırlanacaklar

Önceden güvenli ve indekslenmiş bir dosya hazırlayın. Noter onaylı taşıyıcı annelik sözleşmesini ve eklerini, sağlık kuruluşuyla ayrı sözleşmeyi, kliniğin kullanılan yöntem ve biyolojik materyale ilişkin görüşünü, taşıyıcı annenin sağlık belgesini ve evliyse eşinin yazılı noter onaylı rızasını saklayın. Talepte bulunan eşlerin geçerli Kazakistan kimlik belgelerini, kayıtlı evliliği kanıtlayan belgeyi, noter onayını gösteren teyidi ve kliniğin tıbbi doğum belgesini nasıl düzenleyeceği ve dijital sisteme hangi verileri ileteceğine dair yazılı açıklamasını da dosyada tutun.

Bu, önlem amaçlı bir hazırlık listesidir; her belgenin her durumda kâğıt olarak kayıt makamına teslim edilmesi gerektiği iddiası değildir. eGov’un genel açıklaması taşıyıcı anneliğe özgü eksiksiz bir liste değildir; bazı bilgiler dijital sistemde zaten bulunabilir. Doğumdan önce seçilen kayıt makamından hangi asılların, kopyaların, elektronik kayıtların ve eklerin gerektiğini yazılı olarak sorun. İsimleri, transliterasyonu, evlilik kaydını ve noter eklerini doğum gününden önce kontrol edin.

Doğum sırasında yapılması gerekenler

Beklenen doğum tarihinden önce klinik, taşıyıcı anne ve amaçlanan ebeveynlerin temsilcisi arasında koordinasyon kurun. 59. maddenin 2. fıkrası, doğumdan sonra talepte bulunan eşin tıbbi doğum belgesinde anne olarak yazılmasını öngörür. 187. madde uyarınca belge; annenin tam adı, varsa soyadı/patronimi, çocuğun doğum tarihi, cinsiyeti ve bireysel kimlik numarası ile düzenlenme tarihi dahil gerekli bilgileri içermelidir. Kâğıt belge yetkili görevlinin imzasını ve sağlık kuruluşunun mührünü taşımalı; elektronik belge sorumlu görevlinin elektronik dijital imzasıyla doğrulanmalıdır.

Sağlık kuruluşunda gerçekleşen doğuma ilişkin bilgiler, doğumdan sonraki bir iş günü içinde dijital nüfus kayıt sistemine aktarılır. Bu, tıbbi belge, nüfus kaydı ve düzenlenen doğum belgesinin aynı belge olduğu anlamına gelmez. Belgeyi kimin kontrol edeceğini, kayıt bildiriminin kime geleceğini ve bir uyumsuzluğu kimin düzeltebileceğini önceden netleştirin. Klinik tarafından verilen belgelerin kopyalarını saklayın ve her teslimin tarihini ve yöntemini kaydedin.

Doğum nerede ve nasıl kaydedilir?

1. maddeye göre “Government for Citizens” Devlet Kuruluşu medeni hâl kayıt makamıdır. Kazakistan’da doğan bir çocuk için 188. maddenin 1. fıkrası, ebeveynlerin veya ebeveynlerden birinin seçimiyle Kazakistan’daki herhangi bir kayıt makamında tescile izin verir; kayıt yeri çocuğun doğum yeri veya ebeveynlerin ikamet yeriyle sınırlı değildir. 187. madde, taşıyıcı anneden doğan çocuğun genel usulle ve tıbbi doğum belgesine dayanılarak kaydedileceğini belirtir. Olağan başvuru yolunda 189. madde, doğum kayıt başvurusunun doğumdan sonraki üç iş günü içinde sunulmasını gerektirir. 190. maddenin 2. fıkrası, kayıt başvuranın seçtiği proaktif hizmet üzerinden tamamlanıyorsa ayrı bir başvurunun gerekmediğini belirtir. Kliniğin doğum bilgilerini 187. madde uyarınca bir iş günü içinde dijital sisteme aktarması ayrı bir adımdır; seçilen kayıt yolunun gerçekten tamamlandığını kayıt makamından teyit edin. Geçerli Kazakistan sözleşmesi bulunan olağan durumda Kanun ayrı bir zorunlu mahkeme aşaması öngörmez.

Doğumdan önce klinik ve kayıt makamıyla başvuru yolunu kararlaştırın: çevrimiçi, hizmet sağlayıcı aracılığıyla veya şahsen; başvuruyu kimin yapacağı; hangi asılların sunulacağı. Genel hizmet açıklamasında doğum başvurusu, başvuranın veya temsilcinin kimlik belgesi ve temsilci başvuruyorsa noter vekâleti sayılır. 190. madde, evlilik Kazakistan dışında yapılmışsa evlilik belgesinin bir örneğinin başvuruya eklenmesini öngörür. Taşıyıcı annelikte sözleşme ve tıbbi belgenin 192. madde uyarınca eşlerin ebeveyn olarak yazılmasıyla nasıl ilişkilendirileceğini özellikle teyit edin. Kesin belge listesini, başvuru kanalını ve varsa tercüme veya tasdik şartlarını kayıt makamından yazılı olarak teyit edin.

Kayıt belgeleri kontrol listesi

BelgeAmacıDoğumdan önce kontrol
Noter onaylı taşıyıcı annelik sözleşmesi ve ekleriAnlaşmayı belgeler; 47. madde çocuğun kökeni için sözleşmeye atıf yapar.İmzaları, noter onayını, taraf bilgilerini ve ekleri kontrol edin.
Sağlık kuruluşu sözleşmesi ve tıbbi görüşAyrı klinik anlaşmasını ve yardımcı üreme bilgilerini belgeler.Dosyanın eksiksiz olduğunu doğrulayın ve asıl belgenin ve varsa ek kopyaların kimde kalacağını netleştirin.
Talepte bulunan eşlerin kimlikleri ve evlilik kanıtıKimliği ve medeni hâli destekler; bazı bilgiler dijital sistemde bulunabilir.Geçerliliği, yazımı ve yabancı evlilik belgesi formalitelerini kontrol edin.
Tıbbi doğum belgesi187. madde uyarınca doğum kaydının yasal dayanağıdır.59(2). maddeye göre talepte bulunan eşin anne yazılmasını koordine edin.
Doğum kayıt başvurusu veya proaktif hizmet; varsa temsil yetkisi belgesiİdari hizmeti başlatır ve başvuranın yetkisini kanıtlar.Güncel formu, başvuru yolunu ve noter vekâleti gereğini teyit edin.

Tabloyu evrensel ve kapalı bir liste olarak değil, çalışma listesi olarak kullanın. eGov sayfası genel kayıt sürecini anlatır; dijital sistemde zaten bulunan bilgiler her zaman kâğıt üzerinde tekrar sunulmaz. Kayıt eksik veya çelişkiliyse makam ek belge ya da açıklama isteyebilir. Olaya özel liste alın ve yanıtı dosyada saklayın.

Olağan yol işlemezse

Klinik, 59(2). maddeye uygun tıbbi doğum belgesi düzenleyemeyeceğini söylüyorsa konuyu mümkünse doğumdan önce çözün. Görüşünü yazılı isteyin, yürürlükteki Kanunla karşılaştırın ve önerilen ifadeyi Kazakistanlı bir avukata inceletin. Kayıt makamı sözleşmeyi yetersiz buluyorsa hangi yasal belgenin veya bilginin eksik olduğunu ve sorunun klinik ya da dijital kayıt sistemi üzerinden giderilip giderilemeyeceğini sorun. Tıbbi belgeyi kendiniz değiştirmeyin, gerçeğe aykırı belge istemeyin ve yalnızca aracının sözlü güvencesine dayanmayın.

Tıbbi doğum belgesi yoksa 47 ve 187. maddeler doğum veya köken olgusunun mahkemece belirlenmesini alternatif dayanak olarak gösterir. Belge mevcut ancak ebeveyn bilgileri yanlışsa nüfus kaydının düzeltilmesi veya gerekçeli ret kararına itiraz gerekebilir. eGov bilgisi, gerekçeli reddin hizmet sonucu olabileceğini belirtir. Başvuruyu, teslim alındısını, yazışmaları, sözleşmeyi, belgeyi ve ret kararını saklayın. Yetkili makamı, idari veya yargısal yolu ve süreyi hızla belirlemek için avukata başvurun; her duruma uygulanacak evrensel bir itiraz süresi henüz doğrulanmış değildir.

Kaydı geciktirebilecek hatalar

Önlenebilir sorunlar arasında imzalanmış ancak noter onayı olmayan sözleşme, eksik veya çelişkili ekler, kimlik belgeleri, evlilik kaydı, sözleşme ve tıbbi belgede farklı isim yazımları, klinik sözleşmesinin olmaması veya başka sağlayıcının belirtilmesi ve genetik testin yasal belgelerin yerine geçtiği varsayımı vardır. Doğumdan önce isimleri, tarihleri ve kimlik numaralarını kontrol edin. Yurt dışında düzenlenen belgelerde çeviri, noter, apostil veya tasdik şartlarını ilgili belge ve işlem için doğrulayın; genel bir kuralı her belgeye otomatik uygulamayın.

Kayıt makamı dosyayı kabul etmezse hukuki ve fiilî nedenleri içeren yazılı ret isteyin. Uygunsa önce düzeltilebilir eksikliği giderin, ancak süre işlemeye başlamış olabileceğinden ilk başvuruyu ve ret tarihini saklayın. Klinikle anlaşmazlık otomatik olarak soybağı davası gerektirmez; mahkeme de eksik tıbbi kanıtın yerine doğrudan geçmez. Uygun başvuru yolu, sorunun uygunluk, sözleşme, tıbbi belge, doğum kanıtı, kayıt veya idari karar hakkında olmasına bağlıdır.

Doğum kaydı hangi konuları çözmez?

Kazakistan’daki doğum kaydı tüm sınır ötesi konuları otomatik olarak çözmez. Çocuğun vatandaşlığı, pasaportu, Kazakistan’dan çıkış izni, başka ülkeye giriş ve soybağının yurt dışında tanınması ek kurallara, ilgili yabancı devletin hukukuna ve idari uygulamasına tabidir. Kazakistan doğum belgesinin yabancı pasaportu garanti ettiğini veya her konsolosluğun taşıyıcı annelik sözleşmesini aynı şekilde değerlendireceğini varsaymayın. Başka bir devletin gereklilikleri de Kazakistan’ın doğum kayıt kuralları gibi sunulmamalıdır.

Sınır ötesi aileler için iki ayrı süreç planlayın: önce Kazakistan’da doğum ve soybağının hukuka uygun kaydı, ardından her ilgili ülkede vatandaşlık, seyahat belgesi ve tanıma işlemleri. Yetkili elçilik veya konsolosluğun gerekliliklerini yazılı alın; çevirileri, tasdikleri, mahkeme kararlarını ve ek beyanları yerel hukukçuya inceletin. Bu makale, belirli bir yabancı devletin soybağını tanıyıp tanımayacağını belirlemez.

Pratik sıra: doğumdan önce, doğumda ve sonrasında

  1. İmzadan önce: Her iki talepte bulunan eşin ilgili tarihte Kazakistan vatandaşlığı ve evlilik şartlarını karşıladığını doğrulayın.
  2. Tedaviden önce: Yazılı ve noter onaylı sözleşmeyi, klinikle ayrı sözleşmeyi, gerekli tıbbi görüşü ve gerekiyorsa taşıyıcı annenin eşinin noter rızasını tamamlayın.
  3. Doğumdan önce: Klinik ve kayıt makamından tıbbi belge metnini, belge listesini, başvuru yolunu ve irtibat kişisini teyit edin.
  4. Doğumda: Tıbbi belgenin doğru düzenlendiğini ve talepte bulunan eşin 59(2). maddeye göre anne yazıldığını kontrol edin.
  5. Kayıt için: doğumdan sonraki üç iş günü içinde başvuruyu sunun veya başvuranın seçtiği proaktif hizmet üzerinden kaydın tamamlandığını teyit edin; eşlerin 192. maddeye göre ebeveyn yazıldığını kontrol edin.
  6. Eksik veya ret halinde: Yazılı gerekçe alın, kanıtları saklayın ve soruna göre düzeltme, idari itiraz veya yargı yolunu seçin.
  7. Kayıttan sonra: Vatandaşlık, pasaport, ülkeden çıkış ve yabancı ülkede tanımayı ayrıca inceleyin.

En güvenli dosya; sözleşmenin, klinik belgelerinin, tıbbi doğum belgesinin ve nüfus kaydının birbiriyle tutarlı olduğu ve aynı kimlik bilgilerini içerdiği dosyadır. Belgelerin ilk kontrolünü doğum gününe bırakmayın.

Sonuç ve mevcut bilgilerin sınırları

Standart bir yerel vakada hukuki hazırlığın büyük kısmı doğumdan önce yapılır: uygunluk kontrolü, noter onaylı taşıyıcı annelik sözleşmesi, klinikle ayrı sözleşme ve tıbbi belgeler. Doğumdan sonra tıbbi belge kayıt dayanağıdır, sözleşme düzenlemeyi belgelendirir ve Aile Kanunu talepte bulunan eşlerin ebeveyn olarak yazılmasını öngörür. Mahkeme olağan bir ön koşul değildir; ancak tıbbi belge yoksa veya idari olarak çözülemeyen bir uyuşmazlık varsa gerekebilir.

Talepte bulunan ebeveynlere ilişkin kısıtlama 26 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Adilet’in resmî kaydı, 30 Eylül 2026 tarihli 126 sayılı Kararın 6 Ekim 2026’da Elektronik Kontrol Bankasında yayımlandığını gösteriyor; on takvim günlük süre uygulandığında, 6 Ekim ilk resmî yayım tarihi ise hesaplanan yürürlük tarihi 17 Ekim 2026’dır. Değişiklik öncesi bir sözleşmeye, kliniğin mevcut uygulamasına veya ret kararına karşı başvuru yoluna güvenmeden önce Kazakistanlı bir avukat bu hesabı, ilgili tarihlerde geçerli kuralları ve olayın somut koşullarını doğrulamalıdır.

Kaynaklar ve resmî belgeler

Kaynak notu: Bu rehbere dayanılmadan önce birleştirilmiş mevzuat ve resmî rehberlik yeniden kontrol edilmelidir. Adilet’in resmî kaydı, 126 sayılı Kararın Elektronik Kontrol Bankasında 6 Ekim 2026’da yayımlandığını belirtir; bunun ilk resmî yayım tarihi olduğu ve buna göre hesaplanan yürürlük tarihi bir avukat tarafından doğrulanmalıdır.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar