Draagmoederschap in Sri Lanka: toegestaan, beperkt of onduidelijk?
Het actuele antwoord vereist voorbehoud: het Family Health Bureau vermeldt de ART-code van het ministerie van Volksgezondheid als circulaire nr. 01-42/2025, gepubliceerd in februari 2025, en het document behandelt draagmoederschap uitdrukkelijk. De omslag van de gekoppelde PDF vermeldt echter een document van het ministerie uit 2024; daarom moeten de versiegeschiedenis, eventuele vervanging en de huidige rechtskracht worden bevestigd. Een volledig wettelijk stelsel voor draagmoederschap en een vaststaande procedure voor overdracht van juridisch ouderschap zijn niet bekend. De Code bevat klinische en administratieve normen, maar lost niet zelfstandig alle vragen over afdwingbaarheid van overeenkomsten, commerciële vergoeding, adoptie of grensoverschrijdende erkenning op.
Kort antwoord: geen absoluut verbod en geen onbeperkte toestemming
Draagmoederschap in Sri Lanka moet niet zonder voorbehoud als „illegaal” of „volledig legaal” worden omschreven. De officiële Code of Practice and Guidelines for Medically Assisted Reproductive Techniques, in februari 2025 gepubliceerd door het ministerie van Volksgezondheid via Circular No. 01-42/2025, bevat een aparte paragraaf over gestationeel draagmoederschap. Daarin staat dat dit alleen om medische redenen zou moeten worden toegepast; ook wordt een overdracht na de geboorte van de vrouw die het kind baart naar de biologische of beoogde ouders volgens het bestaande recht beschreven. Dit is belangrijke officiële richtsnoer, maar geen alomvattende draagmoederschapswet die door het parlement is aangenomen.
In de officiële en openbaar toegankelijke juridische bronnen is geen Sri Lankaanse specifieke draagmoederschapswet of alomvattende geldende ART-wet gevonden. Deze conclusie is beperkt: een gerichte zoekactie bewijst niet dat er geen andere toepasselijke regel, rechterlijke beslissing of bestuurlijke aanwijzing bestaat. In de praktijk bestaan klinische richtlijnen naast onzekerheid over ouderschap en contractuele afdwingbaarheid. Dat een kliniek de behandeling wil uitvoeren, bewijst niet dat de overeenkomst, betalingen, overdracht van ouderschap of reisdocumenten van het kind juridisch effectief zullen zijn.
Wat voor juridisch kader bestaat er?
De Code uit 2025 is een officieel document van het ministerie van Volksgezondheid/FHB voor centra die medisch geassisteerde voortplantingstechnieken aanbieden, waaronder ART. De inleiding verwijst naar een toekomstige toezichthoudende ‘ART Authority’; de artikelen 2–3 stellen daarnaast een Fertility Services Governing Body (FSGB) voor en bepalen dat de Private Health Services Regulatory Council (PHSRC) tot de oprichting van de FSGB verantwoordelijk is voor registratie, jaarlijkse verlenging, monitoring en toezicht op centra. De Code zegt dat zij bepalingen uit een voorgestelde ART-wet combineert met adviserende maatregelen voor goede praktijk. Dit beschrijft een overgangskader in het document zelf; het bewijst niet dat de voorgestelde instanties inmiddels operationeel zijn of dat elke bepaling kracht van wet heeft.
De Code vermeldt dat de Private Medical Institutions (Registration) Act nr. 21 van 2006 de wettelijke basis vormt voor de oprichting van de PHSRC. De registratie van een kliniek en de juridische geldigheid van een draagmoederschapsregeling zijn afzonderlijke vragen. Bevestig vóór de behandeling rechtstreeks bij het ministerie/PHSRC welke instantie momenteel bevoegdheden uitoefent en controleer de actuele registratie van de kliniek en de toegestane procedures. Registratie bewijst op zichzelf niet dat een overeenkomst afdwingbaar is of dat de wensouders als juridische ouders worden erkend.
Een juridische analyse van de Universiteit van Colombo uit 2025 beschrijft de ART-aanpak als zonder overeenkomstig bindend wettelijk kader. In januari 2026 berichtte een krant over de oproep van een rechter van het Hooggerechtshof tot een uitgebreid regelgevend kader en over zijn zorgen rond de afdwingbaarheid van draagmoederschapsovereenkomsten. Dit is context, geen bindend vonnis. De juridische werking van elke bepaling moet afzonderlijk worden beoordeeld aan de hand van wetgeving, regelgeving en toepasselijke rechtspraak; richtlijnen mogen niet zonder onderscheid als volledig bindend of als irrelevant worden behandeld.
Medische indicatie en criteria voor de draagmoeder
Paragraaf 5.15 van de Code uit 2025 behandelt gestationeel draagmoederschap. Het zou alleen om medische redenen moeten worden toegepast, wanneer het voor de patiënt lichamelijk of medisch onmogelijk of onwenselijk is een zwangerschap uit te dragen. De Code geeft geen gedetailleerde wettelijke definitie van deze termen. Vraag vóór de start een schriftelijk specialistisch oordeel waarin de medische indicatie wordt uitgelegd, en laat de kliniek bevestigen welk bewijs nodig is en hoe de beslissing wordt vastgelegd. Een sociale voorkeur alleen mag niet zonder meer als voldoende medische indicatie worden beschouwd.
De draagmoeder zou niet ouder dan 45 jaar moeten zijn; de Code bepaalt dat geen vrouw in haar leven meer dan drie keer draagmoeder mag zijn. De kliniek moet beoordelen en vastleggen of zij voldoet aan de toetsbare criteria voor een voldragen zwangerschap; een specialist moet haar gezondheid en verloskundige risico’s beoordelen. Direct vóór de embryotransfer moeten tests op hiv, syfilis, hepatitis B en hepatitis C negatief zijn; daarnaast moet zij immuun zijn voor rodehond. Zij en haar echtgenoot moeten advies krijgen over de risico’s. Een familielid, bekende of onbekende vrouw kan draagmoeder zijn. Bij een familielid geldt dezelfde generatie als de beoogde moeder als ideaal, niet als absolute eis.
Deze paragraaf gaat specifiek over gestationeel draagmoederschap. Zij biedt geen duidelijke juridische route voor traditioneel/genetisch draagmoederschap waarbij de draagmoeder haar eigen eicel levert. Het ontbreken van een gedetailleerde regel betekent niet dat die vorm is toegestaan. De klinische criteria beantwoorden evenmin alle vragen over rechten, toestemming, rechtsmiddelen of gevolgen voor ouderschap.
Beoogde ouders, toegang tot behandeling en kliniek
De algemene ART-bepalingen zeggen dat vrouwelijke patiënten voor MAR/ART-behandeling niet ouder dan 50 jaar zouden moeten zijn en dat na de vijftigste verjaardag geen embryotransfer mag plaatsvinden. Sri Lankaanse burgers moeten voor deze behandeling wettelijk gehuwd zijn; buitenlandse burgers die gehuwd zijn, een civiel partnerschap hebben of een stabiele relatie hebben, kunnen behandeling aangeboden krijgen. Dit zijn algemene toegangsregels, geen volledige geschiktheidstoets voor draagmoederschap, geen garantie op acceptatie door een kliniek en geen regel die juridisch ouderschap bepaalt. Vraag schriftelijk hoe deze regels op de concrete beoogde ouders en het voorgestelde traject worden toegepast.
Controleer vóór de behandeling de actuele registratie/licentie van de kliniek bij de bevoegde Sri Lankaanse instantie en vraag schriftelijke bevestiging dat zij de voorgestelde ART-procedures mag uitvoeren. Vraag wie ethisch omstreden cycli goedkeurt, dossiers bewaart en complicaties behandelt. De Code voorziet in informatie, counseling en klinische beoordeling. De toestemming van iedere deelnemer moet afzonderlijk worden vastgelegd; de toestemming van één persoon vervangt niet de geïnformeerde toestemming van een ander en beslist niet over toekomstig ouderschap. Reclame van de kliniek vervangt geen schriftelijk antwoord van de toezichthouder.
Betalingen: altruïstisch, onkostenvergoeding of commercieel?
Paragraaf 5.15.4 zegt dat betalingen aan de draagmoeder „alle echte kosten” in verband met de zwangerschap zouden moeten dekken en dat de financiële regeling moet worden gedocumenteerd. De tekst vereist dus documentatie van kosten, maar zegt niet uitdrukkelijk „uitsluitend kosten”, stelt geen toegestaan tarief vast en verklaart niet iedere betaling boven vergoeding strafbaar. Daarom kan niet zonder voorbehoud worden gesteld dat commercieel draagmoederschap legaal is, noch dat de Code elke commerciële regeling uitdrukkelijk verbiedt. De juridische werking van deze bepaling en eventuele vergoeding boven echte kosten moet door een Sri Lankaanse jurist worden beoordeeld.
Maak vóór de transfer een uitgesplitste begroting voor medische zorg, medicatie, reizen, verblijf, eventueel inkomensverlies, counseling, verzekering en nazorg. Laat de juridische grondslag en bewijsstukken voor elke post controleren. Verberg geen vergoeding of winst als kosten; bewaar kwitanties en betalingsbewijzen. Paragraaf 5.15.5 zegt dat een ART-centrum geen reclame voor draagmoederschap zou moeten maken; het vinden van een draagmoeder is de verantwoordelijkheid van het paar, via advertenties of anderszins. Deze beperking is gericht op het centrum en is geen duidelijke toestemming voor elke vorm van werving door derden.
Verwar de vergoeding van een draagmoeder niet met de afzonderlijke bepalingen in de Code over gametendonatie. Artikel 5.10.5 noemt commerciële donatie van eicellen, sperma en embryo’s ongepast en verbiedt fertiliteitscentra zulke gameten op commerciële basis te verkrijgen, terwijl vergoeding van de kosten van de donor is toegestaan. Artikel 5.10.6(H) bepaalt echter ook dat een spermadonor per donatiecyclus een door de FSGB aanbevolen redelijke vergoeding kan ontvangen. Deze bepalingen lijken binnen de Code onderling op gespannen voet te staan en gaan over gametendonatie, niet over de vergoeding van een draagmoeder. Ze vormen geen duidelijke regel voor betalingen aan een draagmoeder; een Sri Lankaanse jurist moet de formulering en rechtskracht verduidelijken.
Ouderschap, overeenkomst en overdracht na de geboorte
Paragraaf 5.15.3 zegt dat de vrouw die het kind via gestationeel draagmoederschap baart aanvankelijk als de „rechtmatige eigenaar” van het kind wordt beschouwd en dat een latere overdracht aan de biologische of beoogde ouders volgens het bestaande recht moet verlopen. De Code beschrijft geen volledige aanvraag-, rechterlijke of registratieprocedure voor die overdracht. Het woord „eigendom” in een klinische richtlijn is geen volledige juridische analyse van ouderschap, gezag, ouderlijke verantwoordelijkheid of de status van het kind. Ook bewijst een genetische band niet op zichzelf dat de beoogde ouders in de geboorteakte worden opgenomen of in een ander land worden erkend.
Een private overeenkomst kan toestemming, verantwoordelijkheden, kosten en noodscenario’s vastleggen. Ga er echter niet van uit dat zij de draagmoeder kan dwingen het kind af te staan, een ouderschapsbeslissing garandeert of adoptie- en kinderbeschermingsrecht opzijzet. Onderzoek van de Universiteit van Colombo en in januari 2026 gerapporteerde rechterlijke opmerkingen wijzen op aanzienlijke onzekerheid over de afdwingbaarheid van zulke overeenkomsten. Dit is geen bindend oordeel dat alle contracten nietig zijn, maar wel een sterke reden om niet uitsluitend op het contract te vertrouwen. Elke partij moet onafhankelijk juridisch advies krijgen; de overeenkomst mag de medische autonomie van de draagmoeder niet wegnemen.
Laat vóór de embryotransfer schriftelijk vaststellen welke wettelijke route na de geboorte geldt: of adoptie of een andere rechterlijke/bestuurlijke procedure nodig is, wie de aanvraag moet indienen, welke toestemmingen en documenten vereist zijn en wat er gebeurt bij intrekking van toestemming, complicaties, een beperking van het kind, scheiding of overlijden van de beoogde ouders. Ga niet ervan uit dat adoptie altijd verplicht is; ga evenmin ervan uit dat geen adoptie of rechterlijke procedure nodig is. Vraag het antwoord vóór het medische traject begint.
Strafrechtelijke grenzen: adoptie, mensenhandel en valse registers
Artikel 360D van het Wetboek van Strafrecht gaat over „misdrijven in verband met adoptie” en beperkt de genoemde gedragingen tot handelingen „met het doel een persoon ter adoptie te plaatsen”. Genoemd worden onder meer het tegen geld of andere tegenprestatie verkrijgen van toestemming van een zwangere vrouw voor adoptie van haar ongeboren kind; het werven van een vrouw of paar om kinderen te krijgen; het bewust toelaten van vervalsing van een geboorteaantekening in die context; en het zich voordoen als de moeder of dit helpen doen. Deze bepalingen zijn relevant wanneer de overdracht van ouderschap via adoptie zou verlopen. De tekst ondersteunt niet de conclusie dat elk draagmoederschap automatisch een adoptiedelict is. Toepassing hangt af van doel, feiten en juridische kwalificatie; vraag advies vóór werving, betaling, toestemming of registratie.
Artikel 360C behandelt mensenhandel en bevat specifieke bestanddelen, waaronder het kopen, verkopen of ruilen van een persoon voor geld of andere tegenprestatie, en bepaalde wervings- of overdrachtshandelingen die verband houden met dwang, uitbuiting of andere genoemde doeleinden. Een betaalde draagmoederschapsregeling mag niet alleen vanwege de betaling als mensenhandel worden aangemerkt; de wettelijke bestanddelen moeten worden beoordeeld. Bedreiging, fraude, uitbuiting van kwetsbaarheid, verkoop van een persoon of dwang kunnen daarentegen ernstige strafrechtelijke risico’s opleveren. Vervalst geen register, verberg de identiteit van de vrouw die baart niet en gebruik geen identiteitsdocumenten van een ander. Transparante documentatie en voorafgaand juridisch advies zijn veiliger.
Geboorteregistratie en documenten
De gewone instructies van de Registrar General bepalen dat de geboorte wordt geregistreerd bij de ambtenaar die bevoegd is voor de plaats van geboorte. Voor een ziekenhuisbevalling worden onder meer genoemd: het ingevulde formulier CR01, het ziekenhuisrapport dat de geboorte bevestigt, kopieën van huwelijks- en geboorteakten van de ouders en identiteitsdocumenten. Gewone registratie is binnen drie maanden kosteloos; daarna geldt een afzonderlijke procedure. Dit zijn algemene administratieve instructies, geen specifieke beslissing over ouderschap bij draagmoederschap. Dat een geboorte kan worden geregistreerd, bepaalt niet vanzelf wie wettelijk als ouder mag worden vermeld.
Vraag vóór de geboorte aan de bevoegde ambtenaar van de burgerlijke stand en een Sri Lankaanse jurist welke documenten rechtmatig kunnen worden ingediend en welke gegevens moeten worden opgenomen. Bewaar medische dossiers, toestemmingen, de draagmoederschapsovereenkomst, betalingsbewijzen, het ziekenhuisrapport en eventuele rechterlijke of adoptiebesluiten. Vraag nooit om iemands identiteit te verbergen of te vervangen om de documenten bij het plan te laten passen. Internationale kwesties moeten apart worden beoordeeld: het woonland van de wensouders kan eigen regels toepassen op ouderschap, erkenning, nationaliteit, paspoort en binnenkomst. Volgens artikel 5(1) van de Citizenship Act verkrijgt iemand die op of na 15 november 1948 in Sri Lanka is geboren, behoudens de overige bepalingen van de wet, het staatsburgerschap door afstamming als een van de ouders op het moment van geboorte Sri Lankaans staatsburger was. Bij draagmoederschap kan juridisch ouderschap daarom van belang zijn; de geboorteplaats of geboorteakte alleen beslist niet over de nationaliteit. De afgifte van een buitenlands paspoort en de erkenning van het beoogde ouderschap in het buitenland zijn afzonderlijke kwesties. Vraag vóór het definitief maken van reisplannen schriftelijke bevestiging aan het bevoegde consulaat en een jurist in het bestemmingsland.
Veiligere volgorde vóór een verplichting wordt aangegaan
Volg deze volgorde in plaats van eerst een bureau te betalen of medicatie te beginnen. (1) Laat een Sri Lankaanse jurist het actuele recht, de toepasselijkheid van de Code, de rechtswerking van de betalingsbepaling en de bevoegde toezichthouder op de geplande behandelingsdatum bevestigen. (2) Controleer de actuele registratie en vergunningomvang van de kliniek rechtstreeks; vertrouw niet op reclame of mondelinge beloften. (3) Vraag een schriftelijke medische indicatie en controleer leeftijd, eerdere draagmoederschappen, tests, gezondheidsbeoordeling en counseling. (4) Zorg voor onafhankelijk advies en geïnformeerde toestemming van iedere deelnemer. (5) Specificeer echte kosten en alle voorgestelde betalingen en laat de regeling juridisch beoordelen vóór geld wordt overgemaakt.
(6) Vraag een schriftelijk stappenplan voor ouderschap na de geboorte, met eventuele adoptie of rechterlijke beslissing, de rol van de vrouw die baart, registratiedocumenten en de aanpak bij ingetrokken toestemming of een geschil. (7) Controleer nationaliteit, paspoort, uitreisvergunning en toegang tot het bestemmingsland afzonderlijk. (8) Bewaar volledige en juiste gegevens over toestemmingen, medische bevindingen, contracten, kwitanties en officiële correspondentie. Als de kliniek of het bureau de juridische route naar ouderschap niet kan uitleggen, onjuiste documenten vraagt of gegarandeerde erkenning in het buitenland belooft, stop dan vóór embryotransfer. De kernvraag is niet alleen of IVF kan worden uitgevoerd, maar of alle betrokkenen rechtmatig kunnen deelnemen en de status van het kind na de geboorte kan worden geregeld.
Deze gids steunt op de officiële Code/circulaire van het ministerie van Volksgezondheid uit 2025, de toegankelijke tekst van het Wetboek van Strafrecht, instructies van de Registrar General, academische analyse en berichtgeving over rechterlijke opmerkingen. Zij vervangt geen actueel advies van een Sri Lankaanse jurist of een bevestiging van de toezichthouder voor een specifieke kliniek; een rechterlijke uitspraak die de afdwingbaarheid van een concrete overeenkomst beslist, is niet bekend. Latere wets- of bestuurswijzigingen moeten vóór een echt traject worden gecontroleerd. De weergave van artikel 5 van de Citizenship (Amendment) Act nr. 16 van 2003 volgt een geconsolideerde tekst, niet de officiële PDF. Bevestig de officiële tekst en geldende wijzigingen voordat u op de analyse van het staatsburgerschap vertrouwt. De bronnen staan hieronder vermeld.
Officiële bronnen
De lijst onderscheidt officiële richtlijnen, wettekst en secundaire analyse. De zoekactie in de parlementaire index was beperkt en bewijst niet dat er geen andere toepasselijke instrumenten zijn.
- Officiële Code van het ministerie van Volksgezondheid (PDF), Circular 01-42/2025
- Family Health Bureau-pagina over Circular 01-42/2025
- Wetboek van Strafrecht, artikelen 360C en 360D
- Registrar General: gewone geboorteaangifte-instructies
- Juridische analyse Universiteit Colombo (2025)
- Sunday Times, 18 januari 2026 (bericht over rechterlijke opmerkingen, geen uitspraak)
- Parlement van Sri Lanka: index van wetten en wetsvoorstellen (beperkte zoekactie)
- Citizenship (Amendment) Act nr. 16 van 2003, officiële PDF (directe toegang te bevestigen)
- Citizenship Act, geconsolideerde herziene tekst (niet-officiële uitgever)








