Sri Lanka · Klinieken, bureaus, contracten en betalingen

Een professional bekijkt aan een bureau een overeenkomst, kostenoverzicht en bewijsstukken.
Illustratieve foto. De documenten zijn algemeen en geen echte juridische dossiers.

Surrogacy in Sri Lanka: contracten, agentschappen en betalingen

Kort antwoord: een ondertekende overeenkomst garandeert geen afdwingbaarheid

Surrogacy in Sri Lanka moet worden behandeld als een juridisch onzekere transactie, niet als een gewone aankoop van diensten. In de officiële bronnen die voor deze gids zijn onderzocht, is geen aangenomen bijzondere wet gevonden die surrogacyovereenkomsten volledig regelt. De Code of Practice van het ministerie van Volksgezondheid voor medisch geassisteerde voortplanting (MART/ART), in 2025 verspreid via het Family Health Bureau, bevat specifieke richtlijnen over draagmoederschap, betalingen en bewijsstukken. De Code verwijst echter naar een voorgestelde ART Act en combineert bepalingen die onder dat voorstel verplicht zouden zijn met aanbevelingen voor goede praktijk. Presenteer de Code dus niet als een reeds aangenomen parlementaire wet.

Een ondertekende, door getuigen bevestigde of notarieel bekrachtigde overeenkomst kan vastleggen wat partijen hebben besproken, maar bewijst niet dat elke belofte rechtmatig of afdwingbaar is. Vraag vóór betaling aan kliniek, agentschap of draagmoeder onafhankelijk advies van een Sri Lankaanse advocaat die niet door de tussenpersoon wordt betaald.

Wat het beschikbare kader daadwerkelijk vastlegt

Het Family Health Bureau vermeldt de Code als Circular No. 01-42/2025. Volgens de Code verzorgt de Private Health Services Regulatory Council (PHSRC) de registratie, verlenging, monitoring en het toezicht op fertiliteitscentra totdat de voorgestelde gespecialiseerde autoriteit is opgericht. Een studie van de Universiteit van Colombo uit 2025 en een bericht uit januari 2026 over opmerkingen van Supreme Court-rechter Yasantha Kodagoda beschrijven eveneens het ontbreken van een volledig specifiek wettelijk kader voor ART/surrogacy en de onzekerheid over de afdwingbaarheid van overeenkomsten.

Het Bureau vermeldt daarnaast afzonderlijk een richtlijn met dezelfde titel, gepubliceerd in januari 2024. Op de PDF-omslag staat “Ministry of Health, Sri Lanka 2024”, terwijl het voortgangsrapport van het ministerie over 2025 Circular No. 01-42/2024 noemt. Uit de openbare stukken blijkt niet of de circulaire uit 2025 de eerdere richtlijn formeel opnieuw heeft uitgegeven of vervangen; de datumafwijking mag daarom niet als opgelost worden beschouwd.

Dit betekent niet dat algemeen contractenrecht, medische regelgeving, burgerlijk procesrecht, kinderbescherming of strafrecht niet van toepassing zijn, en evenmin dat elke surrogacyovereenkomst automatisch nietig is. De voorzichtige conclusie is beperkter: niets in het bekende recht garandeert dat een bepaalde overeenkomst, betaling of ouderschapsclausule wordt afgedwongen. Controleer vóór goedkeuring de actuele wetgeving, regelgeving, rechtspraak en feiten.

Controleer de kliniek los van het agentschap

Een kliniek verleent medische behandeling; een agentschap kan alleen partijen introduceren, logistiek regelen of kosten innen. De Private Medical Institutions (Registration) Act nr. 21 van 2006 vereist in het algemeen dat een particuliere medische instelling een registratiecertificaat heeft. De ART-Code zegt ook dat fertiliteitscentra geregistreerd/gelicentieerd moeten zijn en noemt PHSRC als voorlopig toezichthouder totdat de voorgestelde ART-autoriteit bestaat.

Vraag vóór overmaking het actuele certificaat van de kliniek, de exacte juridische naam en het adres, de vervaldatum, registratiegegevens van de verantwoordelijke arts en schriftelijke bevestiging dat de kliniek de voorgestelde procedure uitvoert. Verifieer het certificaat rechtstreeks bij PHSRC of de bevoegde provinciale gezondheidsautoriteit. Een website of belofte van een agentschap is geen bewijs. Als de tussenpersoon de behandelende kliniek niet noemt, stop dan.

Betalingen aan de draagmoeder: aantoonbare kosten, geen ondoorzichtige pakketprijs

Artikel 5.15.4 van de Code zegt dat betalingen aan de draagmoeder echte zwangerschapsgerelateerde kosten moeten dekken en dat de financiële afspraak moet worden gedocumenteerd. De tekst stelt geen volledig wettelijk tarief of uitputtende lijst van toegestane kosten vast. Daarom kan niet veilig worden beweerd dat een vaste ‘vergoeding voor de draagmoeder’, winstbetaling of succesbonus rechtmatig is. Betalingen boven aantoonbare kosten vormen een aanzienlijk juridisch en ethisch risico; vraag vóór afspraak of betaling schriftelijk lokaal advies.

Gebruik een gespecificeerde begroting met elke kostenpost, ontvanger, bewijsstuk, betaaldatum en regeling voor ongebruikt geld. Vervoer, accommodatie voor afspraken, medicijnen, onderzoeken en andere zwangerschapskosten kunnen worden beoordeeld, maar ga niet uit van automatische toelaatbaarheid. Bewaar facturen, kwitanties, bankbewijzen en schriftelijke goedkeuringen. De stukken moeten de werkelijke ontvanger en het doel van de betaling duidelijk tonen.

Reclame door de kliniek en onafhankelijke tussenpersonen

De Code zegt dat een ART-centrum geen reclame voor surrogacy mag maken en dat het beoogde ouderpaar zelf verantwoordelijk is voor het vinden van een draagmoeder, via advertenties of anderszins. Dit is een specifieke aanwijzing voor ART-centra; maak er niet zonder bewijs een wettelijke ban op alle advertenties van onafhankelijke agentschappen van. Omgekeerd betekent het ontbreken van een afzonderlijke agentschapsregel in de Code niet dat het bedrijfsmodel officieel is goedgekeurd.

Vraag wie elke advertentie plaatste, de draagmoeder benaderde en beoordeelde, de agentschapsvergoeding ontvangt en of de kliniek de tussenpersoon betaalt of aanstuurt. Leg antwoorden schriftelijk vast. Bedrijfsregistratie bewijst niet dat een agentschap bevoegd is om surrogacy te regelen of dat zijn contract afdwingbaar is. Controleer claims als ‘door de overheid goedgekeurd programma’ aan de hand van de genoemde autoriteit en het certificaat.

Is de overeenkomst afdwingbaar?

Een algemeen ja of nee zou misleidend zijn. Algemene contractbeginselen kunnen relevant zijn, maar surrogacy omvat ook medische toestemming, lichamelijke autonomie, zwangerschapsrisico’s en het welzijn van het kind. De Code gebruikt de formulering dat de vrouw die bevalt aanvankelijk de ‘rechtmatige eigenaar’ van het kind is en dat een latere overdracht aan de beoogde of biologische ouders volgens het geldende recht moet plaatsvinden. Dit is de bewoording van de Code, geen rechterlijk bevel of automatische overdracht van juridisch ouderschap.

In januari 2026 berichtte de Sunday Times over zorgen van Supreme Court-rechter Yasantha Kodagoda over onzekerheid rond de geldigheid en afdwingbaarheid van surrogacyovereenkomsten en over praktische problemen waarmee draagmoeders bij geschonden afspraken te maken kregen. Het bericht is geen bindende uitspraak over elk contract, maar maakt garanties van afdwingbaarheid riskant. Laat vóór ondertekening een onafhankelijke advocaat de tekst, het toepasselijke recht, de partijen, het bewijs en de rechtsmiddelen beoordelen.

Clausules die afzonderlijke juridische beoordeling vereisen

De overeenkomst moet elke partij, rol en dienst benoemen en mag niet doen alsof zij zaken beslist die aan de wet of een bevoegde autoriteit zijn voorbehouden. Laat onafhankelijk juridisch advies ten minste de volgende punten controleren:

  • medische diensten van de kliniek en niet-medische diensten van het agentschap, met vermelding van elke aanbieder;
  • gespecificeerd budget, toegestane kosten, bewijsstukken, betaaldatums, terugbetalingen en ongebruikte bedragen;
  • wie consulten, onderzoeken, medicijnen, zwangerschapszorg, bevalling, complicaties, reizen en nazorg betaalt;
  • onafhankelijke geïnformeerde toestemming, counseling, privacy, toegang tot dossiers en vrije medische besluitvorming;
  • gevolgen van mislukte behandeling, annulering, terugtrekking, complicaties, scheiding of onbereikbaarheid van beoogde ouders;
  • klachten, kennisgevingen, geschillenforum, toepasselijk recht, betekening en rechtmatige voorlopige maatregelen bij wanprestatie.

Gebruik traceerbare betalingscontroles

De betalingsstructuur is een risicobeheersmaatregel, geen wettelijke garantie. Betaal bij voorkeur via bankoverschrijving aan de contractueel genoemde ontvanger en vraag voor elke betaling een gedateerd ontvangstbewijs. Scheid kliniekfacturen, agentschapskosten en onkostenvergoedingen aan de draagmoeder; voeg ze niet samen tot één onverklaard bedrag. Koppel termijnen aan controleerbare diensten of gedocumenteerde kosten, niet aan een vage belofte van ‘succes’.

Bespreek een onafhankelijke escrow- of cliëntenrekening met een Sri Lankaanse advocaat, maar ga niet zonder controle uit van regulering of bescherming. Vermeld wie het geld beheert, welk bewijs vrijgave activeert, hoe betwiste bedragen worden geblokkeerd, hoe ongebruikt geld wordt terugbetaald en wie bank- of wisselkosten betaalt. Onderteken nooit blanco kwitanties en accepteer geen valse facturen.

Risicomatrix: wat vóór betaling moet worden gecontroleerd

Deze matrix is een praktisch controlemiddel en geen bewering dat de Code elk vraagstuk definitief oplost. Vraag bij onzekerheid om schriftelijke bevestiging in plaats van toestemming af te leiden uit marktpraktijk.

Betaling of activiteitWat de bron ondersteuntPraktische reactie
KliniekbehandelingParticuliere medische instellingen moeten geregistreerd zijn; de ART-Code beschrijft toezicht.Controleer instelling en actueel certificaat; vraag een gespecificeerde factuur en terugbetalingsvoorwaarden.
Onkostenvergoeding draagmoederDe Code noemt echte zwangerschapskosten en vereist documentatie.Specificeer kosten en bewaar bonnetjes; vraag advies vóór winst, vaste beloning of succesbonus.
Agentschaps-/coördinatievergoedingDe Code stelt geen duidelijk afzonderlijk licentie- of vergoedingstelsel voor surrogacyagentschappen vast.Identificeer rechtspersoon, dienst, ontvanger per betaling en terugbetalingsregels; veronderstel geen officiële goedkeuring.
SurrogacyreclameVolgens de Code mag een ART-centrum geen reclame maken; het paar moet de draagmoeder vinden.Vraag wie de advertentie plaatste en of de kliniek betrokken is; breid de regel niet uit tot alle agentschappen zonder juridisch onderzoek.
Belofte over ouderschap of overdrachtDe Code noemt de aanvankelijke status van de barende moeder en een latere juridische procedure.Behandel een particuliere clausule niet als vervanging van de toepasselijke ouderschapsprocedure.

Beoordeel het agentschap of de coördinator

Vraag de volledige geregistreerde naam, het bedrijfsadres, registratiegegevens, verantwoordelijke personen en een schriftelijke omschrijving van de diensten. Identificeer kliniek en behandelaars vóór betaling. Controleer referenties onafhankelijk. Vraag of het agentschap commissies ontvangt van de kliniek, het laboratorium, een accommodatieverstrekker of andere tussenpersonen en eis schriftelijke openbaarmaking van belangenconflicten.

Scheid bemiddeling en coördinatie van medische zorg, juridisch advies, reizen en accommodatie. Leg vast wanneer vergoedingen verdiend zijn, wat wordt terugbetaald als geen draagmoeder wordt gevonden of behandeling niet kan beginnen, en wie aansprakelijk is voor onjuiste verklaringen. Een agentschap mag medische toestemming niet beheersen, identiteitsdocumenten niet als drukmiddel vasthouden en geen nationaliteit, paspoort, ouderschap of rechterlijke uitkomst garanderen.

Waarschuwingssignalen en mogelijke strafrechtelijke risico’s

Stop als iemand contant geld zonder bon eist, de ontvanger verbergt, een kostenspecificatie weigert, blanco handtekeningen vraagt, druk uitoefent op de draagmoeder zonder onafhankelijk advies, haar identiteitsdocumenten vasthoudt of geheimhouding tegenover medisch personeel of autoriteiten verlangt. Wees ook wantrouwig bij garanties over een kind, medische uitkomst, ouderschapsoverdracht of uitreisdocumenten.

Artikel 360D van het Penal Code behandelt afzonderlijk strafbare feiten rond adoptie. Daaronder vallen onder meer het verkrijgen van de toestemming van een zwangere vrouw, tegen betaling of een andere tegenprestatie, voor adoptie van haar ongeboren kind en het werven van een vrouw of stel om kinderen te krijgen. De openingswoorden beperken de bepaling echter tot handelingen die worden verricht “met het doel een persoon ter adoptie te plaatsen”. Of dit van toepassing is op een specifieke surrogacyregeling hangt af van de juridische kwalificatie en de feiten; ga niet uit van automatische toepasselijkheid, maar ook niet van irrelevantie. Laat een Sri Lankaanse advocaat artikel 360D samen met 360C beoordelen voordat u werving, betalingen of overdracht na de geboorte afspreekt.

Een betaling is op zichzelf niet automatisch mensenhandel of een ander misdrijf. Artikel 360C van het Sri Lankaanse Penal Code omvat onder meer het kopen of verkopen van een persoon voor geld of andere tegenprestatie en bepaalde wervings- of verplaatsingshandelingen met geweld, fraude, misleiding, beïnvloeding of uitbuiting van kwetsbaarheid voor verboden doeleinden. Een misdrijf hangt af van de wettelijke bestanddelen en het bewijs. Bij bedreiging, dwang, fraude, opsluiting, uitbuiting of vermoeden van verkoop van een persoon: vraag dringend onafhankelijk advies en overweeg contact met de bevoegde autoriteiten in plaats van uitsluitend op het agentschap te vertrouwen.

Maak vóór ondertekening een bewijsdossier

Bewaar een beveiligd dossier en geef kopieën aan elke partij en de onafhankelijke advocaat. Verzamel ten minste:

  • actueel registratiecertificaat van de kliniek, gegevens van de instelling en registratiegegevens van verantwoordelijke artsen;
  • volledige overeenkomsten met kliniek, agentschap en draagmoeder, inclusief bijlagen, vertalingen en wijzigingen;
  • gespecificeerde begroting, betalingsschema, facturen, kwitanties, bankbevestigingen en schriftelijke kostenakkoorden;
  • rechtmatig deelbare screenings- en counselinggegevens, ondertekende toestemmingen en wie ze heeft toegelicht;
  • juridische identiteit van het agentschap, diensten, commissies, terugbetalingsbeleid, verklaringen en advertenties;
  • schriftelijk advies van een onafhankelijke Sri Lankaanse advocaat over overeenkomst, betalingen, geschillenforum en stappen na geboorte.

Als een partij de overeenkomst schendt

Bewaar overeenkomst, berichten, advertenties, medische facturen, kwitanties, overschrijvingsbewijzen en een gedateerde tijdlijn. Vermijd bedreigingen, openbare bekendmaking van gevoelige medische gegevens en eenzijdige acties rond zwangerschap of kind. Laat vóór verzending van een formele kennisgeving de kennisgevingsclausule, termijn, bezorgmethode en ontvanger controleren.

Mogelijke civiele rechtsmiddelen, de bevoegde rechter en terug te vorderen bedragen hangen af van de overeenkomst, het toepasselijke recht, de schending en het bewijs. Beloof niet dat een rechter een medische ingreep of afgifte van een kind zal bevelen, of alle betalingen automatisch terugbetaalt. Vraag bij een geschil over klinische diensten of een klacht bij PHSRC of een andere gezondheidsautoriteit passend is. Houd vermoedens van fraude of dwang gescheiden van een gewone terugbetalingsvordering.

Buitenlandse beoogde ouders: houd rechtsstelsels gescheiden

Als een of beide beoogde ouders buitenlandse staatsburgers zijn, garandeert een overeenkomst in Sri Lanka geen erkenning in het buitenland. Het land van nationaliteit of verblijf kan eigen regels toepassen op surrogacy, ouderschap, nationaliteit, paspoorten, adoptie, immigratie en uitreis of binnenkomst van het kind. De uitkomst kan afhangen van genetische verwantschap, burgerlijke staat, woonplaats, rechterlijke beslissingen, geboorteakte en de manier waarop ouderschap wordt vastgesteld.

Vraag vóór embryotransfer schriftelijk advies in Sri Lanka en elk relevant bestemmingsland, niet pas na de geboorte. De overeenkomst kan taken en kosten verdelen, maar bindt geen buitenlandse autoriteit en vervangt geen beslissing over juridische status. Dit artikel beslist niet over toelating van ouders, geboorteaangifte, nationaliteit of reisvergunning; elk punt vereist afzonderlijk actueel onderzoek.

Een veiligere volgorde van beslissingen

Begin niet met de pakketprijs van het agentschap. Doorloop deze stappen en stop als een essentieel punt niet kan worden gecontroleerd:

  1. Vraag een onafhankelijke Sri Lankaanse advocaat het actuele recht en de status van de Code, inclusief latere circulaires, wetten of uitspraken, te bevestigen en de artikelen 360C en 360D van het Penal Code te beoordelen in het licht van de voorgenomen werving, betalingen en afspraken na de geboorte.
  2. Verifieer de registratie van de kliniek rechtstreeks bij PHSRC of de bevoegde gezondheidsautoriteit en bevestig de procedures.
  3. Vraag schriftelijke details van het zoekproces naar een draagmoeder en of het ART-centrum adverteert of kandidaten werft.
  4. Laat de overeenkomst en elke kostenpost controleren vóór een niet-terugbetaalbare betaling.
  5. Regel traceerbare betalingen, kwitanties, terugbetalingsregels en dossierbewaring; vermijd onverklaard contant geld of betalingen aan derden.
  6. Bevestig ouderschap, nationaliteit en reis van het kind vóór behandeling met autoriteiten en juridisch advies in het bestemmingsland.

Reikwijdte en reviewstatus

Het onderzoek identificeerde geen aangenomen Sri Lankaanse wet die de volledige levenscyclus van surrogacyovereenkomsten regelt; de juridische status en uitvoering van de Code moeten lokaal worden bevestigd. Er wordt niet geconcludeerd dat een specifieke overeenkomst of betaling rechtmatig of afdwingbaar is.

Omdat uit openbare stukken niet blijkt of de circulaire uit 2025 de richtlijn uit 2024 opnieuw heeft uitgegeven of vervangen, vraagt u het Family Health Bureau of het ministerie van Volksgezondheid schriftelijk te bevestigen welk document leidend is en laat u de juridische werking ervan door een Sri Lankaanse advocaat beoordelen voordat u op een bepaling vertrouwt.

Bronnen

  1. S1. Code of practice and guidelines for centres practicing medically assisted reproductive techniques including assisted reproductive technology — Family Health Bureau
  2. S2. Code of Practice and Guidelines for Medically Assisted Reproductive Techniques — official guideline PDF
  3. S3. 21/2006: Private Medical Institutions (Registration) — Parliament of Sri Lanka
  4. S4. Why register at PHSRC? — Private Health Services Regulatory Council
  5. S5. Ethical and legal implications of Sri Lanka’s guideline-based approach to assisted reproductive technologies — University of Colombo (2025)
  6. S6. Spotlight on the surrogate mother — Sunday Times (18 January 2026)
  7. S7. Penal Code, section 360C — UNODC SHERLOC legislation database
  8. S8. Performance and Progress Report 2025 — Ministry of Health and Mass Media, Sri Lanka
  9. S9. Penal Code (Amendment) Act, No. 16 of 2006 — Parliament of Sri Lanka
  10. S10. Code of Practice and Guidelines for Medically Assisted Reproductive Techniques — Family Health Bureau (January 2024)

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen