Sri Lanka — Vaststelling van ouderschap: rechtbank, registratie en documenten vóór de geboorte
Kort antwoord
De officiële pdf van de gedragscode en richtlijnen voor medisch geassisteerde voortplanting is aangeduid met “Ministry of Health, Sri Lanka 2024” en behandelt gestationeel draagmoederschap uitdrukkelijk. Een volledige, specifieke procedure om het juridische ouderschap aan de wensouders over te dragen, is echter niet bekend. De vrouw die bevalt wordt aanvankelijk als juridische moeder beschouwd; een overdracht na de geboorte moet volgens het geldende recht plaatsvinden.
Dit garandeert niet dat de wensouders op de eerste geboorteakte komen te staan en noemt geen automatische procedure of specifiek verzoek aan de rechtbank. Vraag vóór de embryotransfer om schriftelijk advies van een Sri Lankaanse advocaat en schriftelijke instructies van de bevoegde burgerlijke stand.
Wat het officiële ART-document vastlegt
Paragraaf 5.15 van de gedragscode en richtlijnen van het ministerie van Volksgezondheid uit 2024 behandelt gestationeel draagmoederschap. Dit behoort alleen om medische redenen te worden toegepast wanneer het uitdragen van een zwangerschap lichamelijk of medisch onmogelijk of ongewenst is.
De huidige informatiepagina van het Family Health Bureau vermeldt hetzelfde pdf-bestand als “Circular No. 01-42/2025”, gepubliceerd in februari 2025, hoewel het pdf-bestand zelf “Ministry of Health, Sri Lanka 2024” vermeldt. Het is een officieel document uit de gezondheidssector, geen rechterlijke beslissing. Volgens de inleiding combineert het bepalingen die in een voorgestelde ART-wet als verplicht worden omschreven met adviserende maatregelen. De vermelding als circulaire bepaalt op zichzelf niet welke afzonderlijke bepalingen juridisch bindend zijn; vraag een Sri Lankaanse advocaat of de bevoegde gezondheidsautoriteit schriftelijk te bevestigen welke bepalingen in de concrete zaak bindend zijn.
Er is geen alomvattende specifieke draagmoederschapswet of gepubliceerde bijzondere gerechtelijke procedure bekend. Niet-gepubliceerde uitspraken of latere wetgeving kunnen dit beeld nog veranderen.
De term “juridisch eigendom” voor de vrouw die bevalt, beantwoordt niet op zichzelf alle vragen over afstamming, voogdij, nationaliteit of ouderlijke verantwoordelijkheid. Die gevolgen moeten worden vastgesteld aan de hand van het toepasselijke recht en de concrete feiten.
Medische en klinische voorwaarden
Volgens paragraaf 5.15 mag de draagmoeder niet ouder zijn dan 45 jaar en mag zij in haar leven niet meer dan drie keer draagmoeder zijn. De kliniek moet vastleggen dat zij aan de toetsbare criteria voor een voldragen zwangerschap voldoet; een specialist moet haar gezondheid en de risico’s beoordelen.
- Vlak vóór de embryotransfer moeten tests op hiv, syfilis en hepatitis B en C negatief zijn; de draagmoeder moet immuun zijn voor rodehond.
- De draagmoeder en haar echtgenoot moeten voorlichting krijgen over mogelijke risico’s. Dit is geen volledige lijst van alle wettelijk vereiste toestemmingen.
- De draagmoeder kan een familielid, een bekende van de wensouders of een onbekende zijn.
- Vraag bewijs van registratie/toestemming van de kliniek en kopieën van toestemmingen, testuitslagen en behandelgegevens.
Deze voorwaarden gelden voor gestationeel draagmoederschap en mogen niet automatisch worden uitgebreid tot andere vormen of particuliere afspraken.
Volgens de inleiding van het pdf-bestand verzorgt PHSRC registratie en toezicht totdat FSGB is opgericht, maar de bepalingen over kliniekvergunningen verwijzen naar FSGB. De PHSRC-website vermeldt dat de online procedure voor 2026 alleen verlengingen van particuliere medische instellingen betreft; eerste registraties moeten handmatig worden ingediend. Dit verduidelijkt de ART-specifieke vergunning niet. Vraag vóór de behandeling het Family Health Bureau/PHSRC schriftelijk welke instantie bevoegd is en welke vergunning vereist is, en vraag om bewijs van de actuele registratie van de kliniek.
Wie is juridisch ouder bij de geboorte?
De richtlijnen beschouwen de vrouw die het kind daadwerkelijk baart aanvankelijk als juridische moeder. Een latere overdracht aan de biologische of wensouders moet volgens het geldende recht gebeuren. Totdat een Sri Lankaanse advocaat anders bevestigt, moet ervan worden uitgegaan dat de vrouw die bevalt aanvankelijk de juridische moeder is.
Genetische verwantschap, embryotransfergegevens, een particuliere overeenkomst, betalingsbewijzen of een brief van de kliniek bewijzen op zichzelf niet dat de wensouders juridisch ouders zijn geworden. De gewone geboorteaangifte registreert de geboorte, maar lost een afstammingsgeschil bij draagmoederschap niet automatisch op. De burgerlijke staat van de draagmoeder, de mogelijke rechtspositie van haar echtgenoot, de herkomst van de gameten, nationaliteit en woonplaats van de partijen en verkregen toestemmingen kunnen van belang zijn.
Beloof niet dat de wensouders op de eerste geboorteakte staan of dat een latere wijziging alleen administratief is. Vraag de burgerlijke stand om een schriftelijk antwoord en laat juridisch beoordelen welke rechterlijke beslissing of andere procedure nodig is.
Rechtbank en adoptie: niet verwarren
De richtlijnen van 2024 vereisen dat de overdracht na de geboorte volgens het bestaande recht verloopt, maar noemen geen bevoegde rechtbank, specifiek verzoekschrift of standaardbeslissing. Een volledige gerechtelijke procedure voor draagmoederschap is niet bekend. Vóór de behandeling moet een Sri Lankaanse advocaat schriftelijk de rechtsgrond, bevoegde instantie, betrokken partijen, vereiste toestemmingen, bewijsstukken en rechtsmiddelen bepalen.
De Adoption of Children Ordinance is een afzonderlijk wettelijk adoptieregime en mag niet automatisch als route voor een via draagmoederschap geboren kind worden beschouwd. Er is een rechterlijke adoptiebeschikking nodig; algemene voorwaarden omvatten onder meer een minimumleeftijd van 25 jaar voor de aanvrager, doorgaans een leeftijdsverschil van 21 jaar, vereiste toestemmingen, instemming van een kind ouder dan 10 jaar, een rechterlijke beoordeling van het belang van het kind en beperkingen op betalingen. Artikel 3(5A)(a) bepaalt dat een adoptiebeschikking moet worden gegeven aan een aanvrager die geen Sri Lankaanse burger is en in de wet wordt omschreven als “not domiciled or resident” in Sri Lanka, als geen Sri Lankaanse burger die daar woont en gedomicilieerd is een aanvraag heeft ingediend om dat kind te adopteren. Artikel 3(5A)(b) stelt daarnaast jaarlijkse, bij verordening vastgestelde grenzen aan beschikkingen voor aanvragers die geen Sri Lankaanse burger zijn of dat nooit zijn geweest en die niet in Sri Lanka wonen en daar niet gedomicilieerd zijn. Artikel 3(6) bevat echter een afzonderlijke beperking voor aanvragers die worden omschreven als “not resident and domiciled” in Sri Lanka, of voor kinderen die daar niet wonen. Er geldt een beperkte uitzondering voor een gezamenlijk verzoek van twee niet-Sri Lankaanse echtgenoten betreffende een kind dat ten minste vijf jaar in een daarvoor in aanmerking komende instelling heeft verbleven en volgens de voorgeschreven procedure is geselecteerd. De bewoordingen en samenhang van artikel 3(5A) en 3(6) kunnen niet veilig worden teruggebracht tot één algemene toelatingsregel; een Sri Lankaanse advocaat moet ze met elkaar in overeenstemming brengen en bevestigen of zij van toepassing zijn op een kind dat via draagmoederschap is geboren. Ga er niet van uit dat adoptie mogelijk of verplicht is en dien geen verzoek in alleen omdat een kliniek dit als de gebruikelijke route presenteert.
Dit is vooral belangrijk voor buitenlandse wensouders. Laat schriftelijk bevestigen of adoptie in het concrete geval juridisch mogelijk is en welk effect zij op de geboorteakte heeft. Dien geen adoptieverzoek in alleen omdat de kliniek zegt dat dit de gebruikelijke route is.
Geboorteregistratie: gewone regels en documenten
Bij een ziekenhuisbevalling in Sri Lanka verzorgt de burgerlijke stand die bevoegd is voor de geboorteplaats de registratie. Het Registrar General’s Department noemt als gewone documenten formulier CR01, het ziekenhuisrapport van de geboorte, kopieën van de huwelijks- en geboorteakten van de ouders en het origineel plus een kopie van de nationale identiteitskaart. De vereisten kunnen per geval verschillen; deze lijst is niet specifiek voor draagmoederschap.
Gewone registratie is doorgaans gratis als zij binnen drie maanden plaatsvindt. Daarna geldt de wettelijke procedure voor late registratie. Controleer de registerinschrijving en akte direct na afgifte.
Als het kind juridisch wordt behandeld als buiten het huwelijk geboren, beperkt artikel 21 van de geboorteregistratiewetgeving de vermelding van de vader: doorgaans moeten de moeder en de man die zich als vader erkent dit gezamenlijk verzoeken en ondertekenen, of er moet een bevel van een bevoegde rechter zijn. Na de eerste registratie is voor latere toevoeging van de vader een rechterlijk bevel nodig. Artikel 21 is geen specifieke draagmoederschapsregel; de toepasselijkheid moet worden bevestigd. De burgerlijke staat van de draagmoeder kan relevant zijn.
Documenten om vóór de geboorte voor te bereiden
Er is geen officiële documentenlijst bevestigd voor een specifieke draagmoederschapsprocedure tot vaststelling van ouderschap. De volgende lijst is praktisch bedoeld en betekent niet dat elk document wettelijk moet worden ingediend:
- Identiteitsbewijzen, paspoorten, geboorte- en huwelijksakten en bewijs van nationaliteit, verblijf en domicilie van de draagmoeder en wensouders.
- Schriftelijke medische indicatie, specialistische beoordeling, testresultaten en kliniekgegevens over behandeling en embryotransfer.
- Bewijs van registratie/toestemming van de kliniek, formulieren voor geïnformeerde toestemming, counselinggegevens en documenten over de herkomst van gameten of embryo’s.
- Een gedetailleerde overeenkomst over rollen, kosten, medische beslissingen, onvoorziene situaties en samenwerking na de geboorte. Ga er niet van uit dat deze afdwingbaar is of een rechterlijk bevel vervangt.
- Een gespecificeerd overzicht van echte zwangerschapskosten met bonnen en bewijsstukken.
- Schriftelijke instructies van de bevoegde burgerlijke stand over formulier, aangever, bewijsstukken en behandeling van dit specifieke geval.
- Schriftelijk advies over de procedure na de geboorte, bevoegde rechtbank/instantie, partijen en toestemmingen, termijnen, registratie en rechtsmiddelen bij weigering.
- Schriftelijke eisen van consulaten en autoriteiten van het bestemmingsland voor erkenning van ouderschap, nationaliteit, paspoort en uitreis van het kind.
Regel gewaarmerkte kopieën en vereiste vertalingen of legalisaties. Bewaar originelen en verstrek geen tegenstrijdige of misleidende informatie over de afstamming.
Betalingen, kosten en het vinden van een draagmoeder
Volgens de richtlijnen moeten betalingen echte zwangerschapsgerelateerde kosten dekken en moet de financiële afspraak worden gedocumenteerd. Maak een schriftelijke begroting, bewaar gespecificeerde bonnen en registreer iedere betaling. Dit is geen duidelijke toestemming voor winstgevende vergoeding; betalingen boven de werkelijke kosten moeten juridisch worden beoordeeld.
Een ART-centrum mag geen reclame maken voor draagmoederschap; het vinden van een draagmoeder is de verantwoordelijkheid van het paar. Vraag de kliniek schriftelijk hoe zij deze beperking naleeft en beschouw reclame niet als bewijs van rechtmatigheid of ouderschap.
Strafrechtelijke grens rond adoptie
Artikel 360D van de Penal Code ziet uitdrukkelijk op handelingen die worden verricht “met het doel iemand ter adoptie te plaatsen”. Genoemd worden onder meer het tegen betaling of andere tegenprestatie verkrijgen van toestemming van een zwangere vrouw voor adoptie van haar ongeboren kind, het werven van een vrouw of paar met dat doel, het bewust toestaan van vervalsing van een geboorteregister en het zich voordoen als de moeder.
Deze formulering mag niet worden uitgelegd als een algemeen verbod op iedere vorm van draagmoederschap. Zij mag echter niet worden genegeerd als de overdracht via adoptie wordt opgezet of werving, betalingen of registerverklaringen onder de bepaling kunnen vallen. Laat vóór betaling, werving of ondertekening een Sri Lankaanse advocaat het familie- en strafrechtelijke risico beoordelen. Geef nooit onjuiste informatie over wie is bevallen en vervals geen register.
Nationaliteit, paspoort en internationale erkenning
Nationaliteit is iets anders dan geboorteregistratie en de rechten van de wensouders. Artikel 5(1) van de gewijzigde Citizenship Act bepaalt dat een in Sri Lanka geboren persoon door afstamming burger wordt als op het moment van geboorte ten minste één ouder Sri Lankaans staatsburger is, behoudens de overige wettelijke bepalingen. De geboorteplaats alleen bewijst geen nationaliteit.
Voor een kind dat buiten Sri Lanka wordt geboren uit een Sri Lankaanse ouder, bevat artikel 5(2) een afzonderlijke regel: registratie moet binnen één jaar plaatsvinden, tenzij de minister een langere termijn toestaat. Bevestig de actuele aanvraagroute en documentenlijst bij de nationaliteitsautoriteit. Bij draagmoederschap kan beslissend zijn wie voor nationaliteitsdoeleinden als ouder wordt erkend.
Zijn de wensouders buitenlanders, controleer dan afzonderlijk de regels van het bestemmingsland over erkenning van Sri Lankaanse documenten of rechterlijke beslissingen, nationaliteit van het kind, paspoort, visum en toestemming om te vertrekken. Een Sri Lankaanse akte of beschikking wordt niet automatisch in het buitenland erkend.
Praktische volgorde
Volg vóór de behandeling deze volgorde:
- Bevestig dat het om gestationeel draagmoederschap gaat en documenteer de medische indicatie en naleving van de richtlijnen van 2024.
- Vraag een Sri Lankaanse advocaat om schriftelijk advies over ouderschap bij geboorte, de overdrachtsroute, bevoegde rechtbank/instantie, partijen, toestemmingen en grenzen van de overeenkomst.
- Vraag de kliniek schriftelijke bevestiging van haar status, onderzoeken, counseling, toestemmingen en dossierbeheer.
- Vraag de burgerlijke stand op de geboorteplaats schriftelijke instructies voor dit concrete geval. De gewone CR01-lijst lost de ouderschapsvraag niet automatisch op.
- Controleer vóór de geboorte de eisen voor nationaliteit, paspoort en reizen bij consulaten en autoriteiten van het bestemmingsland.
- Volg na de geboorte de bevestigde procedure, registreer de geboorte correct en bewaar gewaarmerkte kopieën van bevelen en registraties.
Er kan geen vaste gerechtelijke termijn worden beloofd.
Openstaande vragen en de veiligste volgende stap
Vraag vóór aanvang schriftelijk antwoord op: welke procedure draagt het ouderschap in dit specifieke geval over? Welke rechtbank of instantie is bevoegd? Moet de echtgenoot van de draagmoeder of iemand anders deelnemen of toestemming geven? Kunnen buitenlandse of niet-ingezeten wensouders een verzoek indienen? Wat vermeldt het register aanvankelijk en welk document is nodig voor een latere wijziging? Hoe wordt de beslissing erkend voor nationaliteit, paspoort en reizen?
De officiële gezondheidsrichtlijnen en gewone registratieregels zijn nuttig, maar lossen niet alle ouderschapsvragen bij draagmoederschap op. Deze gids beweert niet dat alle Sri Lankaanse wetgeving en rechtspraak uitputtend is onderzocht en is geen juridisch advies. Laat vóór behandeling, betaling of toezegging over ouderschap het actuele recht en de procedure door een lokale advocaat controleren.
Bronnen en juridisch materiaal
De onderstaande links omvatten officiële richtlijnen en wetgeving, evenals uitdrukkelijk als niet-officieel aangeduide geconsolideerde teksten. Ze ondersteunen de bovenstaande punten, maar lossen de in deze gids openstaande procedurele vragen van het concrete geval niet op.
- [SRC01] Code of Practice and Guidelines for Medically Assisted Reproductive Techniques — official PDF marked 2024
- [SRC02] Birth Registration Based on Place of Occurrence — Registrar General’s Department
- [SRC03] Births and Deaths Registration Act / Ordinance text — unofficial consolidated text
- [SRC04] Penal Code (Amendment) Act, No. 16 of 2006 — official Parliament text
- [SRC05] Adoption of Children Ordinance — official Ministry-hosted text
- [SRC06] Citizenship Act — unofficial consolidated text
- [SRC07] Penal Code (Ordinance No. 2 of 1883) — unofficial consolidated text through 2021
- [SRC08] Family Health Bureau resource page listing Circular No. 01-42/2025 (published February 2025)
- [SRC09] Citizenship (Amendment) Act, No. 16 of 2003 — official Government PDF
- [SRC10] PHSRC — Online Registration of Private Medical Institutions (2026 renewals; initial registrations by manual submission)
