Hollanda · Soybağının kurulması

Modern bir ofiste klasörler, boş kâğıtlar ve takvim bulunan tarafsız hukuk belgesi hazırlama masası

Hollanda’da taşıyıcı annelik: soybağı, mahkeme ve doğum öncesi belgeler

Hollanda’da taşıyıcı annelikten sonra hukuki soybağı yalnızca sözleşme imzalanmasıyla veya doğum belgesine kayıtla otomatik olarak oluşmaz. Yürürlükteki hukuka göre doğumu yapan kadın genellikle hukuki annedir; doğum yapan kadının eşi veya kayıtlı partneri de genel soybağı kuralları uyarınca hukuki ebeveyn olabilir. Bu nedenle amaçlanan ebeveynler doğum kaydı, olası tanıma, mahkeme işlemleri, evlat edinme ve ebeveyn sorumluluğu için somut olaya uygun bir plan yapmalıdır. Yol; taşıyıcı annenin medeni durumuna, genetik bağlara, rızalara, donör bilgilerine ve diğer olgulara bağlıdır. Bu rehber 21 Ekim 2026 itibarıyla Hollanda iç hukukunu açıklar; belirli bir mahkeme sonucunu garanti etmez.

Yürürlükteki Hollanda hukuku

Şu anda taşıyıcı annelikte hukuki soybağını otomatik olarak amaçlanan ebeveynlere aktaran özel bir kanuni düzenleme yürürlükte değildir. Resmî bilgilere göre amaçlanan ebeveynler, doğumdan sonra taşıyıcı annenin ve bazı durumlarda Çocuk Koruma Kurulunun rızasıyla çocuğu ailelerine alabilir. Daha sonra genel aile hukuku kapsamında birden fazla işlem gerekebilir ve hukuki belirsizlik sürebilir. 36 390 sayılı Wet kind, draagmoederschap en afstamming tasarısı özel bir çerçeve önermektedir; ancak resmî parlamento dosyasında hâlen görüşülmekte olduğu ve 2026’nın 51. haftasında genel kurul görüşmesi planlandığı belirtilmektedir. Tasarı yürürlükteki hukuk değildir. Önerilen doğum öncesi yola ancak yasa kabul edilip yürürlüğe girdikten ve somut olaya uygulanacağı doğrulandıktan sonra güvenilmelidir. Ayrıca resmî açıklamalara göre amaçlanan ebeveynler, sosyal medya dâhil olmak üzere taşıyıcı anne aradıklarını kamuya açık şekilde duyurmamalıdır; ticari taşıyıcı anneliğin teşvik edilmesi Ceza Kanunu’nun 151b ve 151c maddeleri uyarınca yasak olarak açıklanmaktadır. Amaçlanan ebeveynlerin tanıdığı biriyle özel anlaşma yapılmasına ve belirtilen koşullarda masrafların karşılanmasına izin verilir.Bu makale, anlaşmalar ve ödemelere ilişkin tüm kuralları değil, soybağı ve belgeleri ele alır. Daha özel olarak, resmî açıklamalara göre amaçlanan ebeveynlerden hiçbiri çocuğun zaten hukuki ebeveyni veya yakın akrabası değilse, altı aydan küçük bir çocuğun aileye alınması için Çocuk Koruma Kurulunun izni gerekebilir. Çocuk hastaneden ayrılmadan önce bunu teyit edin; bu izin çocuğun aileye alınmasıyla ilgilidir ve tek başına amaçlanan ebeveynlere hukuki ebeveynlik kazandırmaz.

Doğumda kim hukuki ebeveyndir?

Hollanda’nın genel soybağı kurallarına göre yumurta amaçlanan anneden veya bir donörden gelse bile doğumu yapan kadın hukuki annedir. Doğum belgesi, uygulanabilir kurallara göre hukuki durumu kaydeder; tek başına soybağını amaçlanan ebeveynlere devretmez. Taşıyıcı anne doğum sırasında evli veya kayıtlı partnerlik içindeyse eşi ya da partneri kanun gereği ikinci hukuki ebeveyn olabilir. Bir çocuğun ikiden fazla hukuki ebeveyni olamaz. Genetik bağ önemli bir delil olabilir, ancak doğumu yapan kadının hukuki statüsünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Medeni durum, donör bilgileri, tanıma işlemleri, mevcut soybağı ve mahkeme yolları birlikte incelenmelidir. Doğumu yapan kadının kadın eşi veya kayıtlı partneri bakımından otomatik hukuki annelik daha sınırlıdır: yargı makamlarının açıklaması, Hollanda Donör Bilgileri Kanunu (Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting) kapsamında bilinmeyen donör kullanılarak yapılan yapay döllenme durumunu belirtir. Donör biliniyorsa veya farklı bir gebelik yöntemi kullanılmışsa otomatik soybağı varsayılmamalı; çocuğun tanınması veya evlat edinme yolu hakkında hukuki görüş alınmalıdır.

Olaylar hukuki yolu nasıl değiştirir?

DurumYürürlükteki hukuka göre başlangıç noktasıKontrol edilecek husus
Doğum sırasında evli olmayan taşıyıcı anneTaşıyıcı anne doğum sırasında evli değilse ve kayıtlı partnerliği yoksa genellikle hukuki annedir. Uygun bir olayda amaçlanan baba, annenin rızasıyla doğmamış çocuğu tanıyabilir. Bu, amaçlanan annenin soybağını otomatik olarak kurmaz ve tüm sorunları çözmez. Bu seçeneğe güvenmeden önce olaya özel hukuki görüş alınmalıdır.Tanımaya güvenmeden önce rızayı ve hukuki engelleri kontrol edin.
Evli veya kayıtlı partnerliği olan taşıyıcı anneTaşıyıcı anne evli veya kayıtlı partnerlik içindeyse eşi ya da partneri genel kurallar uyarınca doğumda hukuki ebeveyn olabilir. Bu statüye itiraz edilmesi ve amaçlanan ebeveynin soybağının kurulması için mahkeme işlemi gerekebilir. Amaçlanan babanın çocuğu basitçe tanıyarak mevcut hukuki ebeveyni devre dışı bırakabileceği varsayılmamalıdır.Eş/partner durumunu ve olası mahkeme itirazını kontrol edin.
Amaçlanan anne doğumu yapmadıAmaçlanan annenin çocukla genetik bağı olması, çocuğu başka bir kadın doğurmuşsa onu otomatik olarak hukuki ebeveyn yapmaz. Taşıyıcı annelik sözleşmesi de hukuki işlemin yerini tutmaz. Evlat edinme veya kanunda öngörülen başka bir mahkeme yolu gerekebilir. Yol ve olası istisnalar mevcut soybağına, tarafların ilişkisine, rızalara ve çocuğun yararına bağlıdır.Evlat edinmeyi veya başka bir hukuki yolu değerlendirin.
Her iki amaçlanan ebeveyn de hukuki statü istiyorHer iki amaçlanan ebeveyn de hukuki ebeveyn olmak istiyorsa mahkeme bağlantılı birden fazla konuyu birlikte veya koşullu işlemlerle ele almak zorunda kalabilir. Çocuğun ikiden fazla hukuki ebeveyni olamaz; hukuki soybağı ile ebeveyn sorumluluğu aynı şey değildir. Yürürlükteki hukuka göre iki amaçlanan ebeveynin de doğumdan itibaren otomatik olarak hukuki ebeveyn olarak kaydedileceği varsayılmamalıdır.Hukuki soybağı ile ebeveyn sorumluluğunu ayırın.

Doğumdan önce neler hazırlanabilir?

Doğumdan önce belge hazırlığı ile hukuki soybağı ayrı planlanmalıdır. Hollanda genel hukuku doğmamış çocuğun belediyede tanınmasına izin verir; anne hazır bulunmazsa yazılı rızası gerekir. Bu yolun taşıyıcı annelikte kullanılıp kullanılamayacağı tüm hukuki duruma, özellikle taşıyıcı annenin evlilik veya kayıtlı partnerlik durumuna ve başka bir kişinin kanunen ebeveyn olup olmayacağına bağlıdır. Tanıma mevcut hukuki ebeveyni otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Sözleşme tarafların niyetlerini, giderleri, iş birliğini, doğum sonrası bakımı, iletişimi ve çocuğun kökenine ilişkin bilgilerin saklanmasını belgeleyebilir; ancak tek başına soybağını devretmez ve her hükmün uygulanacağını garanti etmez. Embriyo transferi veya inseminasyondan önce her taraf bağımsız hukuki danışmanlık almalı ve Hollandalı aile hukuku avukatıyla işlem sırasını belirlemelidir.

Mahkemenin yapabilecekleri ve yapamayacakları

Hollanda aile mahkemesi mevcut ebeveynliğe itiraz, soybağının mahkemece kurulması, evlat edinme ve ebeveyn sorumluluğu konularını ele alabilir. Bazı işlemler avukat gerektirir. Resmî açıklamalara göre soybağının mahkemece belirlenmesi talebini doğumu yapan anne veya çocuk sunabilir; amaçlanan baba doğrudan başvuramaz. Özel bir kayyım çocuğun menfaatlerini temsil edebilir ve bazı olaylarda doğumdan önce atanmıştır. Bu, doğumdan önce soybağını devreden genel bir karar değildir. Amsterdam Bölge Mahkemesinin 7 Temmuz 2025 tarihli ECLI:NL:RBAMS:2025:4700 kararında özel kayyım doğumdan önce atanmıştı. Doğumdan sonra mahkeme taşıyıcı annenin eşinin babalığına ilişkin itirazı kabul etmiş, amaçlanan babanın soybağını kurmuş ve olağan bir yıllık bakım süresi tamamlanmamış olmasına rağmen amaçlanan annenin evlat edinmesini kabul etmiştir; çocuk her iki amaçlanan ebeveynle de genetik olarak bağlantılıydı. Karar, somut delillere, çocuğun yararına ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesine dayanmıştır. Bu, özel olgulara bağlı ilk derece kararıdır; başka davalar için garanti değildir.

Doğumdan önce delil dosyası hazırlamak

Yürürlükteki sistemde taşıyıcı annelik için tek bir kanuni belge listesi yoktur. Pratik bir delil dosyası olarak şunları hazırlayın: (1) taşıyıcı annenin, eşinin veya partnerinin ve her amaçlanan ebeveynin pasaportları/kimlikleri ve medeni durum belgeleri; (2) imzalı anlaşma ve her tarafın bağımsız hukuki danışmanlık aldığını gösteren belgeler; (3) taşıyıcı annenin yazılı rızası ve gerekiyorsa eşinin veya partnerinin tutumu ve katılımı; (4) kliniğin yazıları ve tedavi kayıtları, döllenme yöntemi ile genetik veya donör bilgileri; (5) danışmanlık kayıtları ve önemli yazışmalar; (6) gerçek giderler ve ödemelerin açık dökümü; (7) doğum sonrası bakım, soybağı başvuruları, ebeveyn sorumluluğu, iletişim ve çocuğun köken bilgilerine erişim planı; (8) gerekiyorsa yabancı belgelerin onaylı tercümeleri, apostil veya tasdikleri. Bu hazırlık listesidir; her belgenin her davada zorunlu olduğu anlamına gelmez. Avukat dosyayı talep edilen karar ve ihtilaflı olgulara göre uyarlamalıdır.

Doğum kaydı ayrı bir işlemdir

Hollanda’da doğan her çocuk, doğumun gerçekleştiği belediyede 3 gün içinde kaydedilmelidir. Süre hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse kayıt sonraki ilk iş gününde yapılır. Resmî bilgilere göre doğumu bildiren kişinin ve annenin geçerli kimlik belgeleri gereklidir. Hastane veya ebenin doğum bildirimi, doğum öncesi tanıma belgesinin kopyası ve soyadı seçimi beyanı yararlı olabilir, ancak her durumda zorunlu değildir. Nüfus memuru, uygulanabilir kurallara göre çocuğun ve hukuki ebeveynlerinin bilgilerini içeren doğum belgesi düzenler. Kayıt idari bir işlemdir; tek başına soybağı uyuşmazlığını çözmez ve taşıyıcı annelik sözleşmesini mahkeme kararına dönüştürmez.

Doğumdan sonra hukuki yolu planlamak

Doğumdan sonra pratik sıra şöyle olabilir: (1) soybağı hâlâ ihtilaflı olsa bile doğumu yasal süre içinde kaydedin; (2) geçerli bir doğum öncesi tanıma olup olmadığını ve bu ailedeki etkisini kontrol edin; (3) taşıyıcı annenin eşi veya partneri hukuki ebeveynse bu statüye itiraz ve amaçlanan babanın soybağını kurma konusunda avukata danışın; (4) henüz hukuki ebeveyn olmayan amaçlanan ebeveyn için evlat edinmeyi değerlendirin; (5) ebeveyn sorumluluğu veya vesayeti ayrıca çözün ve gerekli nüfus kayıtlarını güncelleyin. Ülke içindeki evlat edinme genellikle mahkeme ve avukat gerektirir. Birçok evlat edinme yolunda yargının resmî açıklamaları en az 3 yıl birlikte yaşamayı ve çocuğa en az 1 yıl bakıp onu yetiştirmeyi belirtir; kesin koşul başvuranın kategorisine bağlıdır. Amsterdam mahkemesi 2025’te bir yıllık bakım süresi için olaya özgü istisna uygulamış, ancak evlat edinme koşullarından genel bir muafiyet oluşturmamıştır. Mahkeme yasal koşulları ve çocuğun yararını değerlendirir; doğuran ebeveynlerin rızası ve hukuki konumu önemlidir. Bağlantılı talepler birlikte veya başka kararın kesinleşmesi koşuluyla ele alınabilir. Başka bir davanın sırasını olguları ve güncel usul kurallarını kontrol etmeden kopyalamayın. Yargının genel evlat edinme açıklamaları, evlat edinme kararının koşulları arasında çocuğun üstün yararını, çocuğun itiraz etmemesini ve çocuğun ebeveynlerinden artık bekleyebileceği bir şey kalmamasını da sayar. Bunlar başvuru sahibine özgü yasal koşullara ek olarak değerlendirilir; somut olayda nasıl uygulandıkları hukukçu tarafından kontrol edilmelidir.

Riskler ve sınırlar

Dört risk birbirinden ayrılmalıdır. Birincisi, sözleşme niyeti kanıtlar ancak tek başına hukuki soybağını devretmez. İkincisi, hukuki ebeveyn hemen ebeveyn sorumluluğuna sahip olmayabilir; tersine, sorumluluğu kullanan kişi hukuki ebeveyn olmayabilir. Üçüncüsü, soybağı veya yetki belirsizliği tıbbi kararları, sigortayı, pasaportu veya seyahat belgelerini etkileyebilir. Dördüncüsü, istisnai kararlar standart yol değildir: 2025 Amsterdam kararı kendi delillerine ve hukuki gerekçesine bağlıydı. Mahkemenin doğumdan önce soybağını devredeceğini, evlat edinme koşullarından vazgeçeceğini veya yalnızca genetik bağı yeterli göreceğini varsaymayın. Taşıyıcı anne aramak ve ödeme yapmakla ilgili kısıtlamaları ayrıca kontrol edin; sözleşme bunları aşmaya izin vermez.

Pratik eylem planı

Tedavi veya embriyo transferinden önce Hollandalı aile hukuku avukatına yazılı bir olay özeti verin: taşıyıcı annenin medeni durumu, amaçlanan ebeveynlerin ilişkisi ve ikamet yeri, gametlerin kaynağı, donör, rızalar, planlanan doğum yeri ve yabancı unsurlar. Başvuru tarihinde yürürlükteki hukuku ve tasarının durumunu teyit ettirin; çocuğu kimin tanıyabileceğini, taşıyıcı annenin eşinin hukuki ebeveyn olup olmayacağını, özel kayyım veya geçici tedbir gerekip gerekmediğini ve doğumdan sonra hangi başvuruların yapılacağını belirleyin. Belediye ile doğum kayıt belgelerini doğrulayın, delil dosyasını hazırlayın ve ilk günler için plan yapın. Taraflardan biri yabancıysa veya çocuk yurt dışında doğacaksa kanunlar ihtilafını, tanımayı, vatandaşlığı ve seyahat belgelerini ayrıca inceleyin: yabancı doğum belgesi veya mahkeme kararı Hollanda’da sonucu otomatik olarak belirlemez. Amaçlanan ebeveynlerin doğumdan itibaren otomatik olarak hukuki ebeveyn olacağını varsayarak sürece başlamayın.

Resmî kaynaklar ve içtihat

Hukukçularımızın uygulamasından

Hollanda'da ikinci ebeveyn evlat edinmeyle hukuki ebeveyn oldu

İki yetişkin programdan sonra doğan çocuğu büyütüyordu, ancak Hollanda hukukunda yalnızca biri hukuki ebeveyndi. Okul ve doktor için vekâletnameler yetiyordu; pasaport ve miras için yetmiyordu. Hukukçumuz ebeveyn kaydını, gerekli rızaları ve ailenin evlat edinmeye uygunluğunu inceledi. Program anlaşması ebeveynliği devretmemişti.

Evlat edinme başvurusunda kurulmak istenen bağ açıklandı ve rızalar eklendi. Mahkeme davayı inceleyip evlat edinme kararı verdi. Çocuğun iki hukuki ebeveyni oldu. Günlük bakım belgeleri dosyadaydı, ancak ebeveynlik kanıtı gibi sunulmadı. Hukukçumuz ebeveyn sorumluluğu ile hukuki ebeveynliğin farklı olduğunu ayrıca anlattı.

Müvekkilin gizliliğini korumak için bazı ayrıntılar değiştirilmiştir.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar