İtalya · Hukuki durum ve modeller

Hukuki araştırma odasında masanın üzerinde açık duran hukuk kitabı.
Editoryal görsel; mahkeme mührü veya resmî belge değildir.

İtalya’da taşıyıcı annelik: yasak ve hukuki sonuçlar

20 Ekim 2026 itibarıyla hukuki durum

20 Ekim 2026 itibarıyla İtalya’nın yaklaşımı kısıtlayıcıdır: taşıyıcı annelik, 40/2004 sayılı Kanun’un 12. maddesinin 6. fıkrası uyarınca yasaktır ve ceza yaptırımına tabidir. 3 Aralık 2024’ten bu yana 169/2024 sayılı Kanun, İtalyan vatandaşının yurt dışında gerçekleştirdiği belirli taşıyıcı annelik fiillerine İtalyan ceza hukukunun uygulanmasını açıkça öngörmektedir. İşlemin yapıldığı ülkede hukuka uygun olması veya ticari değil “karşılıksız/altruistik” olarak adlandırılması, İtalyan hukuku bakımından riski tek başına ortadan kaldırmaz. Üç mesele birbirinden ayrılmalıdır: davranışın suç olup olmadığı, yabancı doğum belgesi veya mahkeme kararının İtalya’da tanınıp tanınmayacağı ve çocuğun niyet edilen ebeveynle ilişkisinin hukuken nasıl korunacağı. İlk mesele esas olarak ceza hukukuna; diğerleri milletlerarası özel hukuka, nüfus kayıt kurallarına ve içtihada tabidir. Bu yazı genel çerçeveyi açıklar, bireysel bir dosyanın sonucunu öngörmez. [1], [2]

İtalyan yasağının kapsamı

40/2004 sayılı Kanun’un 12. maddesinin 6. fıkrası, gamet veya embriyo ticaretini ya da taşıyıcı anneliği herhangi bir biçimde gerçekleştiren, düzenleyen veya tanıtan kişilere ceza öngörür. Metin taşıyıcı anneliği başlı başına yasak bir kategori olarak ele alır; ödeme, aksi hâlde hukuka uygun bir düzenlemeyi suça dönüştüren unsur değildir. Anayasa Mahkemesi yasağı, gebeliği taşıyan kadının onuru ve insan ilişkilerinin korunmasıyla bağlantılı bilinçli bir yasama tercihi olarak değerlendirmiştir. 272/2017 sayılı kararda yasağı iptal etmemiştir. 33/2021 sayılı kararda da yasağın kendisini, bu yolla doğmuş bir çocuğun nasıl korunacağı sorusundan ayrı tutmuştur. Dolayısıyla yasak yalnızca belirli bir aile türüne, genetik yapıya veya gidilen ülkeye uygulanıyormuş gibi yorumlanmamalıdır. [1], [3]

Suç ve kanuni yaptırımlar

12. maddenin 6. fıkrası üç aydan iki yıla kadar hapis ve 600.000 ila 1.000.000 avro para cezası öngörür. Hüküm üç davranış biçimini sayar: gerçekleştirme, düzenleme ve tanıtma. İfade geniştir; ancak ceza sorumluluğu kişiseldir. Her kişi bakımından olaylar, rol, fiiller, ülkesel bağlantı ve uygulanacak kanun sürümü incelenmelidir. Niyet edilen ebeveynler riskin yalnızca ajans veya kliniklerle sınırlı olduğunu varsaymamalıdır: 2024 değişikliği açıkça İtalyan vatandaşlarının yurt dışındaki taşıyıcı annelik fiillerini hedeflemiştir; İtalyan Yargıtayının 5656/2026 sayılı ara kararı da değişikliği yurt dışında bu yönteme başvuran yetişkinlerin sorumluluğunu genişleten bir düzenleme olarak açıklamaktadır. Buna karşılık, bağışçı, akraba, tercüman veya destek veren kişi yalnızca aileyle bağlantısı nedeniyle otomatik olarak suçlu sayılmaz. Kanunda her rol için güvenli istisnalar listesi yoktur. Kişisel risk değerlendirmesi için İtalyan ceza hukuku uzmanından görüş alınmalıdır. [1]

Ticari ve karşılıksız modeller

Uygulamada, taşıyıcı kadının izin verilen giderlerin ötesinde ücret aldığı ticari model ile ödeme yapılmayan veya yalnızca giderlerin karşılandığı karşılıksız/altruistik model ayrılır. Bu ayrım, iki modeli farklı düzenleyen ülkelerde önemlidir. Ancak 12. maddenin 6. fıkrası ücretsiz, aile içi, arkadaşlar arasında veya yalnızca masraf karşılığı yapılan düzenlemeler için açık bir istisna içermez. İtalyan hükmünün metnine göre “altruistik” etiketi yasağı aşmanın güvenilir yolu değildir. Bir ödemenin “masraf”, “destek”, hediye veya geri ödeme olarak adlandırılması da hukuki niteliğini kendiliğinden belirlemez. Gerçek anlaşmalar ve uygulanacak hukuk incelenmelidir. Aynı fıkradaki gamet veya embriyo ticaretine ayrı atıf, taşıyıcı annelik yasağıyla karıştırılmamalıdır: hüküm iki kategoriyi de sayar ve taşıyıcı annelik kısmı yalnızca gamet veya embriyo satışını yasaklıyormuş gibi yazılmamıştır. [1]

Kimler ceza riskiyle karşılaşabilir

Kanundaki “gerçekleştirmek, düzenlemek veya tanıtımını yapmak” fiilleri, her kişinin somut davranışının incelenmesini gerektirir. Olgular; klinik, aracı, ajans veya programı tanıtan kişi, süreci talep eden niyet edilen ebeveyn ve gebeliği taşıyan kadın bakımından farklı olabilir. 2024 değişikliği, İtalyan vatandaşlarının yurt dışında gerçekleştirdiği belirli taşıyıcı annelik bağlantılı fiillere açıkça atıfta bulunur. 5656/2026 sayılı ara karar, bu değişikliğin caydırıcı amacını ebeveynlik statüsüne ilişkin bir hukuk davası bağlamında ele alır; suçun unsurlarını karara bağlamaz ve her niyet edilen ebeveynin ceza sorumluluğu bulunduğunu belirlemez. Bu nedenle İtalyan vatandaşı, yurt dışında taşıyıcı anneliğe başvurmayı İtalyan yargı yetkisi dışında otomatik bir faaliyet değil, ciddi bir ceza hukuku riski olarak değerlendirmelidir. Ceza sorumluluğu kanun metnine, kişinin somut fiillerine ve ceza yargılamasında ispatına bağlıdır. Kanun sorumluluğu rollere göre ayrıntılı biçimde düzenlemediğinden, hukuki değerlendirme vatandaşlık, fiiller, tarihler, sözleşmeler, ödemeler ve görevlerin fiilî dağılımına dayanmalı; yalnızca klinik reklamlarına veya forum mesajlarına güvenmemelidir. [1], [2], [6]

İtalyan hukukunun yurt dışındaki fiillere uygulanması

4 Kasım 2024 tarihli 169 sayılı Kanun, 12. maddenin 6. fıkrasına, taşıyıcı anneliğe ilişkin fiiller yurt dışında işlendiğinde İtalyan vatandaşının İtalyan hukukuna göre cezalandırılacağı kuralını eklemiştir. Kanun 18 Kasım 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 3 Aralık 2024’te yürürlüğe girmiştir. Yeni kural vatandaşlığa dayanır: yalnızca İtalya’da ikamet eden kişiyi değil, açıkça İtalyan vatandaşını belirtir. İkamet, çifte vatandaşlık, her niyet edilen ebeveynin vatandaşlığı ve her fiilin yeri kapsamlı değerlendirmede önem taşıyabilir; ancak bunlar birbirinin yerine kullanılamaz. Yurt dışındaki izin, İtalyan vatandaşı bakımından İtalyan ceza hukuku sorusunu tamamen çözmez. Hüküm ayrıca her yabancı katılımcının otomatik olarak İtalyan hukukuna tabi olduğu anlamına gelmez; yetki ve kişinin kendi davranışı ayrı değerlendirilmelidir. [2], [6]

Yürürlük tarihi ve geçmişe yürümezlik

Fiilin tarihi önemlidir. İtalyan Anayasası’nın 25. maddesinin 2. fıkrası, kimsenin fiilden önce yürürlüğe girmemiş bir kanuna dayanılarak cezalandırılamayacağını belirtir. 169/2024 sayılı Kanun’la eklenen ülke dışı uygulama cümlesi 3 Aralık 2024’te yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce yurt dışında gerçekleşen fiillere ilişkin bir dosyada suçun unsurları, 12. maddenin önceki metni, o tarihte İtalyan ceza yargı yetkisinin kapsamı ve geriye yürümezlik ilkesi dikkatle incelenmelidir. 2024 değişikliğinin geçmişe otomatik uygulandığı varsayılmamalı; önceki fiillerin her türlü hukuki riskten kesinlikle ari olduğu da söylenmemelidir. Yalnızca çocuğun doğum veya sözleşme tarihi değil, her bir fiilin tarihi önemli olabilir. Tarihli belgeleri saklayın ve kronolojiyi İtalyan ceza hukuku uzmanına inceletin. [2], [8]

Bu, tüm yardımcı üreme yöntemlerinin genel yasağı değildir

Taşıyıcı annelik yasağı, İtalya’da yardımcı üremenin her türünün suç olduğu şeklindeki yanlış bir iddiaya dönüştürülmemelidir. 40/2004 sayılı Kanun, tıbben yardımcı üremeyi daha geniş biçimde düzenler ve erişim, rıza, kuruluşlar ve teknikler hakkında ayrı kurallar içerir. Bu kurallar da heterolog üreme ve ebeveynlik statüsüne ilişkin anayasal kararlarla değişime uğramıştır. Belirli bir tüp bebek veya donör yoluyla gebelik düzenlemesinin hukuka uygunluğu, taşıyıcı annelikten ayrı bir sorudur. Taşıyıcı annelik içermeyen bir programda bile erişim koşulları, aile durumu, teknik ve klinik ayrıca incelenmelidir. Buna karşılık, bir doğurganlık tekniğinin hukuka uygun olması taşıyıcı anneliği hukuka uygun hâle getirmez. Kliniğin “yasal tüp bebek” sunduğuna ilişkin genel açıklaması, İtalya’daki özel taşıyıcı annelik yasağı sorusunu cevaplamaz. [1], [9]

Yurt dışında hukuka uygunluk İtalya’daki sorunu çözmez

Başka bir ülke ticari veya altruistik taşıyıcı anneliğe izin verebilir ve kendi hukukuna göre geçerli doğum belgesi ya da mahkeme kararı düzenleyebilir. Bu belge, işlem ve çocuğun doğum ülkesindeki statüsü hakkında önemli olguları gösterebilir. Ancak İtalyan hukukuna tabi fiillerde, İtalyan vatandaşları için açık ülke dışı kural dâhil olmak üzere, 12. maddenin 6. fıkrasını ortadan kaldırmaz. Ceza sorumluluğu ile medeni statünün tanınması ayrı hukuki süreçlerdir: belge yurt dışında şeklen geçerli olsa bile İtalya’da tanınma için ayrı değerlendirme gerekebilir. Aynı şekilde ceza yasağı, çocuğun tüm haklarını kaybettiği veya niyet edilen ebeveynle ilişkisinin hukuken önemsiz olduğu anlamına gelmez. Hukuk, yetişkinlerin davranışını caydırırken çocuğu da korumak zorunda olabilir. Bu nedenle katılımcılar ve tarihler, yabancı hukuk ve belgeler, İtalya’daki ceza ve medeni hukuk sonuçları ayrı ayrı incelenmelidir. [1], [2], [3]

Ebeveynlik ve ceza sorumluluğu ayrı meselelerdir

Yabancı doğum belgesi, belgede adı geçen her niyet edilen ebeveynin İtalya’da otomatik olarak ebeveyn kaydedileceğini garanti etmez. İtalyan Yargıtayının Birleşik Hukuk Daireleri, 38162/2022 sayılı kararda, taşıyıcı annelik sonrasında biyolojik olmayan niyet edilen ebeveyni tanıyan yabancı kararın, doğum ülkesinin hukukuna uygun olsa bile İtalya’da otomatik tanınmadığını teyit etmiştir. Mahkeme, taşıyıcı annelik yasağının İtalyan kamu düzenindeki önemine dayanmıştır. Biyolojik ebeveynin durumu ile biyolojik olmayan niyet edilen ebeveynin durumu farklı olabilir. İki niyet edilen ebeveyni gösteren belgenin aynen kaydedileceği vaat edilmemelidir. Sonuç; olaylara, yabancı belgenin veya kararın türüne, biyolojik bağa, tanıma yoluna ve güncel içtihada bağlıdır. Bu nüfus hukuku analizi tek başına herhangi bir katılımcının suç işleyip işlemediğini belirlemez. [5]

İtalya Anayasa Mahkemesi ve İtalyan Yargıtayının içtihatları

272/2017 sayılı kararda Anayasa Mahkemesi yasağı korudu ve mevcut ebeveynlik statüsünün kaldırılması veya sürdürülmesi değerlendirilirken çocuğun somut menfaatlerinin de önemli olduğunu vurguladı. 33/2021 sayılı kararda taşıyıcı anneliğe izin vermedi ve yabancı kararın otomatik kaydını zorunlu tutmadı. Bunun yerine, hukuk sisteminin bu yolla doğan çocuklara etkili koruma sağlaması gerektiğini belirterek kanun koyucuyu boşlukları gidermeye çağırdı. 38162/2022 sayılı kararda İtalyan Yargıtayının Birleşik Hukuk Daireleri, biyolojik olmayan niyet edilen ebeveyni gösteren yabancı kararın otomatik tanınmasını reddetti; ancak 184/1983 sayılı Kanun’un 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca özel durumlarda evlat edinmeyi çocuğun ilişkisinin korunması için olası bir hukuki yol olarak gösterdi. Bu bir mahkeme sürecidir, yabancı doğum belgesinin otomatik sonucu değildir. Uygulanabilirliği ve uygunluğu olaylara ve yasal koşullara bağlıdır; sonuç garanti edilemez. [3], [4], [5]

2026’daki önemli gelişme: 5656/2026 sayılı ara karar

Bu konunun güncel durumu ihtiyatla ifade edilmelidir. 12 Mart 2026’da yayımlanan 5656 sayılı ara kararla İtalyan Yargıtayının Birinci Hukuk Dairesi, dosyayı Birleşik Dairelere verilmesi ihtimali için Birinci Başkana göndermiştir. Sorun, kan bağı bulunan ebeveynlerden doğan çocukların tanınmasına ilişkin ve çocuğun menfaatinin yargısal değerlendirmesiyle statü kurulmasına imkân veren yasal modelin, yorum yoluyla yurt dışında taşıyıcı annelikle doğan çocuklara genişletilip genişletilemeyeceğidir. Karar, çocuk süreci başlatamıyorsa veya niyet edilen ebeveyn devam etmek istemiyor ya da edemiyorsa özel durumlarda evlat edinmenin yetersiz kalabileceğini belirtir. Bu, modelin genişletildiğine dair nihai bir karar değil, olası inceleme için yapılan sevktir; taşıyıcı anneliği yasallaştırmaz, ceza yasağını kaldırmaz ve otomatik tanıma yaratmaz. 20 Ekim 2026’da incelenen İtalyan Yargıtayının resmî hukuk içtihatları dizininde bu konuda daha sonra yayımlanmış bir Birleşik Daireler kararı bulunamamıştır. Ancak bu dizin, dosyanın atanıp atanmadığını veya yayımlanmamış bir usul işlemi olup olmadığını kesinleştirmez. Yeni bir ebeveynlik yoluna güvenmeden önce dosyanın güncel durumunu doğrulayın ve somut olaya özgü hukuki danışmanlık alın. [6], [10]

2026 kararı ile 2025 yardımcı üreme kararıyla karıştırılmamalıdır

İtalyan Yargıtayının 31 Mart 2026’da yayımlanan 7919/2026 sayılı kararı, taşıyıcı annelik süreci tamamlanmadan önce niyet edilen ebeveynin öldüğü özel bir olayda kaydı yine reddetmiştir. Mahkeme, yeterince somut ve tamamlanmış ortak ebeveynlik projesinin ve çocukla yaşanmış ilişkinin bulunmamasına odaklanmıştır; yurt dışındaki tüm taşıyıcı annelik doğumlarına aynı sonucu uygulayan genel bir kural koymamıştır. Ayrı olarak, Anayasa Mahkemesi’nin 68/2025 sayılı kararı, iki kadından oluşan bir çiftin yurt dışında hukuka uygun yardımcı üreme işlemi sonrasında İtalya’da doğan çocukla ilgiliydi. Bu yardımcı üreme bağlamında Mahkeme, işleme rıza veren niyet edilen annenin tanınmasını istedi. Taşıyıcı anneliği açıkça ayrı tuttu; bu uygulama ceza hukuku bakımından yasak olmaya devam eder ve farklı kamu düzeni sorunları doğurur. Bu nedenle 2025 kararını taşıyıcı annelik yasağını kaldırmış veya bu yolla doğan çocuğun ebeveynliğini otomatik çözmüş gibi aktarmak yanlıştır. [7], [9]

Programa veya ödemeye başlamadan önce yapılacaklar

Sözleşme imzalamadan, para aktarmadan, programı tanıtmadan veya düzenlemeden ya da seyahat etmeden önce, katılımcılardan biri İtalyan vatandaşıysa veya önemli bir fiil İtalya’da gerçekleşebilecekse İtalyan ceza hukuku uzmanına danışın. Her niyet edilen ebeveynin vatandaşlık ve ikamet bilgilerini, taşıyıcı kadının rolünü ve bulunduğu yeri, klinik ve ajansın kimliğini, ücret ve masraf yapısını, planlanan tarih ve yerleri, sözleşme taslaklarını ve yazışmaları avukata verin. Dört ayrı soruya yazılı yanıt isteyin: hangi fiiller 12. maddenin 6. fıkrasına girebilir; 2024 tarihli ülke dışı kuralın kişiye ve tarihlere uygulanıp uygulanmadığı; ceza, sağlık ve aile meselelerinde hangi yabancı hukukun geçerli olduğu; ebeveynlik ve vatandaşlık için gerçekte hangi belgelerin alınabileceği. Ajansın güvenceleri, yalnızca yerel hukuku inceleyen yabancı avukat görüşü veya klinik lisansı, İtalyan hukukunun tüm yönleriyle değerlendirilmesinin yerine geçmez. Program taşıyıcı annelik içeriyorsa, karşılıksız olması veya yurt dışında yasal bulunması nedeniyle İtalyan riskinin ortadan kalktığını varsayarak ilerlememek daha güvenlidir. [1], [2], [6], [8]

Çocuk yurt dışında doğmuşsa

Çocuk yurt dışında doğmuşsa önce çocuğun pratik ihtiyaçlarını gözetin; aynı zamanda nüfus kaydı ve olası ceza riski konusunda koordineli İtalyan hukuku danışmanlığı alın. Orijinal doğum belgesini, mahkeme kararlarını, taşıyıcı kadının rızasını ve sözleşmeleri, tıbbi kayıtları, gerekiyorsa genetik bağ kanıtlarını, tercümeleri, apostil veya tasdikleri, seyahat belgelerini ve makamlarla yazışmaları saklayın. Belgeyi değiştirmeyin, doğum koşullarını gizlemeyin ve nüfus memuruna ya da konsolosluğa yanlış beyanda bulunmayın. Nitelikli hukuki yardım eşliğinde İtalyan konsolosluğu ve ilgili belediyeden hangi belgelerin alınabileceğini, hangi bilgilerin bildirilmesi gerektiğini ve tanıma ya da evlat edinme için hangi usulün bulunduğunu öğrenin. Yabancı belgenin kaydedilmemesi, çocuğun hiçbir hukuki koruması olmadığına ilişkin kesin karar değildir. Biyolojik ebeveynin statüsünü, niyet edilen ebeveyn için evlat edinme yolunu veya sonraki içtihat gelişmelerini, çocuğun vatandaşlığını ve seyahatini ayrı ayrı inceleyin. Tek bir belge veya kararın hem İtalya’daki hem doğum ülkesindeki tüm meseleleri çözdüğü varsayılmamalıdır. [5], [6], [7]

Karar matrisi

Durum Hukuki başlangıç noktası Kontrol edilmesi gerekenler
İtalya’da taşıyıcı annelik Yasaktır; ceza yaptırımları vardır. Somut fiiller ve her katılımcının rolü.
03.12.2024 sonrası İtalyan vatandaşının yurt dışındaki programı İtalyan ceza hukuku uygulanabilir. Vatandaşlık, tarihler, fiiller ve yargı yetkisi.
Ücretsiz veya masraf karşılığı program Altruistik model için açık istisna yoktur. Ödeme ve anlaşmaların gerçek içeriği.
Biyolojik olmayan niyet edilen ebeveyni gösteren yabancı belge Otomatik tanıma garanti değildir. Belgenin türü, biyolojik bağ, yargısal yol ve güncel içtihat.
Çocuk doğmuş ve ebeveynlik uyuşmazlığı var Çocuğun menfaati korunmalıdır; otomatik sonuç garanti değildir. Evlat edinme ve 5656/2026 sayılı ara kararın güncel durumu.
Taşıyıcı annelik içermeyen yardımcı üreme 40/2004 sayılı Kanun’un ayrı kuralları uygulanır. Erişim, teknik, rıza ve klinik.

Sonuç ve sınırlar

Başlangıç noktası açıktır: İtalya taşıyıcı anneliği yasaklar, ceza yaptırımları öngörür ve 3 Aralık 2024’ten itibaren İtalyan vatandaşlarının yurt dışında gerçekleştirdiği belirli fiillere İtalyan ceza hukukunu açıkça uygular. Ücretsiz bir anlaşma açıkça düzenlenmiş istisna değildir. Her kişinin ceza sorumluluğu, değişikliğin eski olaylara zaman bakımından uygulanması ve çocuğun biyolojik olmayan niyet edilen ebeveynle ilişkisinin korunma yolu somut olaylara bağlıdır. 5656/2026 sayılı ara karar, ebeveynlik hukuk yolları tartışmasında olası bir gelişmeye işaret eder, ancak hukuku kesin olarak değiştirmez. İşlem yapmadan önce nitelikli bir İtalyan avukat somut olaylara göre güncel ceza ve aile hukukunu doğrulamalıdır. [1], [2], [6]

Birincil hukuk kaynakları ve mahkeme kararları

  1. Law No. 40/2004, Article 12 (current text)
  2. Law No. 169 of 4 November 2024
  3. Constitutional Court, Judgment No. 272/2017
  4. Constitutional Court, Judgment No. 33/2021
  5. Court of Cassation, Joint Civil Sections, Judgment No. 38162/2022 (official monthly review)
  6. Court of Cassation, Interlocutory Order No. 5656/2026, 12 March 2026
  7. Court of Cassation, Judgment No. 7919/2026, 31 March 2026
  8. Constitution of the Italian Republic, Article 25
  9. Constitutional Court, Judgment No. 68/2025
  10. İtalyan Yargıtayı, güncel hukuk içtihatları dizini

Rehberler: İtalya

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar