Küba: doğumdan önce soybağının belirlenmesi — mahkeme ve kayıt
Kısa yanıt
Küba Aile Kanunu, gestación solidaria (dayanışmacı gebelik) adı verilen özel ve sıkı koşullara bağlı bir yöntemi tanır. Bu yolla doğan çocuğun soybağı, ebeveyn olmayı üstlenen kişi veya kişilerin üreme iradesine göre belirlenir. Ancak bu maddi hukuk kuralı zorunlu usulün yerini tutmaz: ebeveynliği üstlenen kişi veya kişiler ile gelecekteki gebelik taşıyıcısı, herhangi bir tıbbi işlem başlamadan önce mahkeme izni almalıdır. İzin, gönüllü yargı yetkisi usulüyle istenir; sağlık merkezi bu izin olmadan embriyo transferi yapamaz. Doğumdan sonra Medeni Durum Sicili, doğumu ve soybağını aile hukuku ile sicil mevzuatına göre kaydeder. Üç ayrı aşamayı planlayın: izin almak, rıza ve mahkeme belgelerini saklamak, ardından uygun delillerle doğum kaydını tamamlamak. Özel bir sözleşmenin, kliniğin güvencesinin veya sonradan düzenlenen doğum belgesinin önceki izin eksikliğini gidereceğini varsaymayın.
Dayanışmacı gebeliğin kapsamı ve sınırları
156/2022 sayılı Kanun’un 130. maddesi sınırsız bir ticari taşıyıcı annelik piyasası oluşturmaz. Dayanışmacı gebeliğe yalnızca özgeci ve insani dayanışma nedenleriyle, aile bağı veya yakın duygusal ilişkisi bulunan kişiler arasında ve tıbbi işlemin katılımcıların sağlığını tehlikeye atmaması şartıyla izin verilir. Yararlanıcılar tıbbi bir nedenle gebeliği sürdüremeyen kişiler ya da bekâr bir erkek veya erkek çift olmalıdır. Gebelik ve doğum masraflarının karşılanması ile doğan çocuk lehine yasal nafaka yükümlülüğü dışında ücret, hediye veya başka bir menfaat yasaktır. Bunlar sözleşmeyle kaldırılabilecek isteğe bağlı şartlar değil, kanuni koşullardır. Bir kliniğin tedaviyi kabul etmesi, hukuki koşulların karşılandığını tek başına kanıtlamaz.
Önce mahkeme izni alınmalıdır
131. madde uyarınca ebeveynliği üstlenen kişi veya kişiler ile gelecekteki gebelik taşıyıcısı, tıbbi işlem başlamadan önce mahkeme izni almalıdır. Başvuru, Küba Usul Kanunu’ndaki gönüllü yargı yetkisi usulüyle yapılır. Mahkeme izni, 130. madde ve diğer uygulanabilir koşullara tabi olarak, ebeveynliği üstlenenlerin ve taşıyıcının verdiği rızayı onaylar. İzni mahkeme verir; klinik veya Medeni Durum Sicili vermez. Usul Kanunu’nun genel kuralları, başvurunun konusunu belirtmesini, sonuçtan etkilenebilecek kişileri tanımlamasını ve destekleyici delilleri eklemesini veya önermesini gerektirir. Görev bakımından Usul Kanunu’nun 24. maddesinin 2. fıkrası, aile hukukundan doğan aile işleri ve gönüllü yargı işleri için Tribunal Municipal Popular’ı (Belediye Halk Mahkemesi) yetkili kılar. İncelenen hükümler bu başvuru için özel bir yer bakımından yetki kuralı göstermediğinden, hangi yer mahkemesine başvurulacağı ve yerel başvuru talimatları Kübalı bir hukukçu ile doğrulanmalıdır.
Mahkemenin değerlendirmesi gereken hususlar
132. madde ek ölçütler belirler. Ebeveynliği üstlenen kişi veya kişiler ile gelecekteki taşıyıcı en az 25 yaşını doldurmuş olmalıdır. Uygun olduğu durumlarda diğer yardımcı üreme teknikleri tüketilmiş veya başarısız olmuş olmalıdır. Mahkeme, doğacak çocuğun üstün yararını; taşıyıcının ayırt etme yetisini, fiziksel ve ruhsal sağlığını ve gebeliği güvenle tamamlamaya uygun yaşta olup olmadığını değerlendirmelidir. Taşıyıcı daha önce dayanışmacı gebelik sürecine katılmamış ve kendi yumurtasını vermiyor olmalıdır. Mahkeme ayrıca yasaklanmış bir ödeme veya menfaat bulunmadığını doğrulamalıdır. Bu ölçütler, 130. maddedeki ilişki, özgecilik, yararlanıcılar ve sağlık koşullarına eklenir. Deliller her uygulanabilir ölçütü doğrudan karşılamalıdır; herkesin kabul ettiğine ilişkin genel bir beyan yeterli değildir.
Başvurudan önce hazırlanacak deliller
Aşağıdaki liste kapalı bir kanuni evrak listesi değil, pratik bir delil kontrol listesidir. Kanun, mahkemenin değerlendireceği koşulları belirler; incelenen hükümler her dosya için tek ve eksiksiz bir belge paketi öngörmez. Nihai listeyi mahkeme, Kübalı hukukçu ve sağlık merkeziyle doğrulayın. Şunları hazırlayın:
- Ebeveynliği üstlenen her kişi ile gelecekteki taşıyıcının geçerli kimlik belgeleri veya pasaportları; adları, doğum tarihlerini, vatandaşlık ve iletişim bilgilerini kontrol edin.
- Uygunluk tıbbi nedenlerle gebeliği taşıyamamaya dayanıyorsa, bu durumu açıklayan sağlık kayıtları ve uzman raporları hazırlanmalıdır; 132. maddenin (b) bendi uygulanıyorsa, diğer yardımcı üreme tekniklerinin tüketildiğini veya başarısız olduğunu gösteren deliller sunulmalıdır.
- Taşıyıcının fiziksel ve ruhsal sağlığını, ayırt etme yetisini ve gebeliği güvenle tamamlayabilmesini değerlendiren tıbbi ve istenirse psikolojik raporlar.
- Taşıyıcı ile ebeveynliği üstlenen kişi veya kişiler arasındaki aile bağını veya yakın duygusal ilişkiyi gösteren güvenilir deliller.
- Tüm katılımcıların açık, gönüllü ve bilgilendirilmiş rızası. 180/2025 sayılı Kanun, soybağı kaydının dayanağı olarak yardımcı üremeye ilişkin bilgilendirilmiş rızayı içeren noterlik kamu senedini belirtir; bu senedin mahkemece onaylanan rızayla ilişkisini noter ve mahkemeyle netleştirin.
- Taşıyıcının kendi yumurtasını vermeyeceğini, daha önce dayanışmacı gebeliğe katılmadığını ve yasaklanmış ödeme veya menfaat almayacağını gösteren imzalı beyan ve deliller. İzin verilen gebelik ve doğum masraflarını ayrı ayrı kaydedip belgeleyin.
- Halk Sağlığı Bakanlığının 1151/2022 sayılı Kararının 22. maddesi uyarınca sağlık merkezinin taşıyıcı ve yararlanıcılar hakkındaki mahkemeye sunacağı kapsamlı bilgiler ile mahkemenin istediği ek rapor ve belgeler.
Doğum öncesi pratik işlem sırası
Temkinli bir sıra, hukuki koşullar yerine getirilmeden embriyo transferi yapılması riskini azaltır:
- Önce Kübalı bir hukukçu ve seçilen sağlık merkezi katılımcıları, aile veya duygusal bağı, tıbbi temeli, ödeme yasağını ve yürürlükteki uygulama kurallarını kontrol etsin.
- Ardından 130. ve 132. maddelerdeki uygulanabilir her koşul için delilleri toplayın. Sağlık merkezinden mahkemeye sunması gereken kapsamlı bilgileri hazırlamasını isteyin.
- Bilgilendirilmiş rıza belgelerini ve gönüllü yargı başvurusunu hazırlayın. Başvurmadan önce noterlik şeklini, yetkili mahkemeyi, imzaları, nüshaları ve tercüme veya tasdik gerekliliklerini doğrulayın.
- Mahkeme izninin aslını ve onaylı ya da resmî olarak kullanılabilir bir kopyasını alın. Belgenin katılımcıları ve izin verilen işlemi tanımladığını, rıza belgelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu kontrol edin.
- Tedavi veya embriyo transferinden önce izni sağlık merkezine verin. Doğum kaydı için başvuruyu, başvuru kanıtını, noterlik senedini, tıbbi raporları ve mahkeme kararını birlikte saklayın.
Mahkeme izninin süresi vardır
133. madde, önceden mahkeme izni olmadan sağlık merkezinin gelecekteki taşıyıcıya embriyo transfer etmesini yasaklar. Transfer, izinden sonraki 365 gün içinde başlamalıdır. Mahkeme, yargısal kararla bu süreyi bir kez daha 60 gün uzatabilir. İznin süresiz geçerli olduğunu veya kliniğin takviminin süreyi uzattığını varsaymayın. Kübalı bir hukukçudan süreyi gerçek karar tarihine göre hesaplamasını ve gerekirse süre dolmadan uzatma istemesini talep edin. Tıbbi ekip, planlanan işlemin izin kapsamına girdiğini doğrulamalıdır.
Soybağı nasıl belirlenir
117. madde yardımcı üremeye ilişkin genel kuralı belirler: soybağı, gametleri kimin sağladığından bağımsız olarak, ebeveynliği üstlenen kişi veya kişilerin rızasında ifade edilen üreme iradesine dayanır. 135. madde bu yaklaşımı özellikle dayanışmacı gebelikle doğan çocuğa uygular. Ayrıca 131. madde, rızaları onaylayan önceden mahkeme iznini zorunlu kılar. Yürürlükteki 180/2025 sayılı Medeni Durum Sicili Kanunu’nun 89(f) maddesi de, gametleri kimin verdiğine bakılmaksızın, yardımcı üremeye ilişkin bilgilendirilmiş rızayı içeren noterlik kamu senedinde kaydedilen iradeyi kayıt sırasında soybağını beyan etmenin dayanağı olarak kabul eder. Bu hükümler birlikte okunmalıdır. Noterlik senedi ve mahkeme izni birbiriyle bağlantılıdır ancak farklı işlevlere sahiptir; biri diğerinin yerine geçmez.
Doğum kaydı: yetkili makam ve süre
Medeni Durum Sicili, doğum ve soybağını aile hukuku kurallarına göre kaydeder. 180/2025 sayılı Kanun’un 87. maddesi soybağı konusunda yürürlükteki aile hukukuna atıf yapar ve genel kural olarak, aksi kanıtlanmadıkça annelik soybağının doğum ve çocuğun kimliğiyle belirlendiğini söyler. Bu nedenle 135. maddedeki özel kural kayıt dosyasında belgelenmelidir; yalnızca doğum olgusu yeterli değildir. 102. maddeye göre kayıt görevlisi belgeleri alıp inceledikten sonra doğum kaydını 72 saat içinde işler. 61/2026 sayılı Kararın 144. maddesi, sağlık kurumu müdürünün veya görevlendirdiği kişinin resmî doğum kayıt başvuru formunu doğumdan sonraki 72 saat içinde ve yenidoğan taburcu edilmeden önce doldurmasını gerektirir. Belgeleri doğumdan önce sağlık merkezi ve kayıt görevlisiyle koordine edin.
Kayıt için pratik belge listesi
Doğumdan önce kesin belge listesini Medeni Durum Sicili ve sağlık kuruluşuyla doğrulayın. Mevcut kayıt kuralları uyarınca şu belgeleri sunmaya veya hazırlamaya hazır olun: hastanenin resmî doğum kayıt formu; başvuruyu yapan kişinin kimlik belgesi; yardımcı üremeye ilişkin bilgilendirilmiş rızayı kaydeden noterlik kamu senedi; mahkeme izni ve ilgili mahkeme dosyasının onaylı kopyası veya resmî iletimi; ayrıca kayıt görevlisinin amaçlanan soybağını kanıtlamak için gerekli gördüğü diğer belgeler. 180/2025 sayılı Kanun, doğum kaydı bakımından resmî beyanları, noterlik kamu senetlerini ve onaylı mahkeme kararlarını ilgili dayanaklar arasında sayar; 89(f) maddesi bilgilendirilmiş rızayı açıkça ele alır. İlk doğum belgesi, uygulama yönetmeliğine göre kayıt sonrasında verilir. İki soybağı bağı kaydedilecekse soyadı sırasını önceden kararlaştırın; anlaşma olmazsa 106. madde bir usul öngörür.
İzin yoksa veya sorun çıkarsa
134. madde ciddi bir uyarı içerir: önceden mahkeme izni yoksa soybağı doğal üreme kurallarına göre belirlenir. İzin alınmaması veya bu bölümdeki şartların ihlali, ilgili sağlık personelinin meslekten kalıcı olarak men edilmesine ve Küba hukukuna göre uygulanacak ceza sorumluluğuna da yol açar. Sonradan düzenlenen noterlik senedinin, özel sözleşmenin veya kayıt başvurusunun izin eksikliğini geriye dönük olarak gidereceğini varsaymayın. Mahkeme izin vermezse veya kayıt görevlisi kayda itiraz eder ya da kaydı durdurursa yazılı kararı veya belirtilen gerekçeyi alın, sunulan tüm belgelerin kopyalarını saklayın ve Kübalı hukukçudan eksikliği ve mevcut usul yolunu belirlemesini isteyin. Bu rehber, doğru yol karara, usul aşamasına ve yürürlükteki kurallara bağlı olduğu için belirli bir itiraz süresi veya çözüm yolu belirtmez.
Yabancı belgeler ve sınır ötesi konular
Kimlik veya tıbbi belgeler yurt dışında düzenlenmişse başvuru öncesinde Küba’nın güncel şekil, geçerlilik, tasdik ve İspanyolcaya çeviri şartlarını kontrol edin. 141/2021 sayılı Usul Kanunu metni yabancı belgeleri ve mahkemeye sunulan dilekçelerin İspanyolca olmasını düzenler; ancak ilgili usul hükümlerinin değişiklik geçmişi bu rehber için eksiksiz denetlenmemiştir. Apostil, konsolosluk tasdiki veya tercümenin tüm ülkeler ve belgeler için aynı şekilde işlediğini varsaymayın. Yabancı katılımcıların vatandaşlığı veya ikameti, programa katılma uygunluğu, Küba’da belirlenen soybağının yurt dışında tanınması, çocuğun vatandaşlığı, pasaportu ve Küba’dan çıkış izni ayrı konulardır. Bu makale bunları çözmez; Küba doğum belgesi tek başına başka bir devletin soybağını tanıyıp tanımayacağını veya seyahate izin verip vermeyeceğini belirlemez.
Tedavi başlamadan önce güvenli adımlar
Tedavi için ödeme yapmadan veya embriyo transferine izin vermeden önce Kübalı hukukçudan, sağlık merkezinden ve yetkili mahkemeden kesin belge paketi, bilgilendirilmiş rızanın noterlik şekli, iznin kapsamı ve süresi ve soybağının kayıt görevlisine nasıl sunulacağı hakkında yazılı teyit alın. Kimlik belgeleri, tıbbi deliller, gerekli ilişkinin kanıtı, tüm rızalar, noterlik senedi, başvuru ve teslim kanıtı, mahkeme izni, sağlık merkezi raporları ve doğum kayıt formundan oluşan tek ve indeksli bir dosya tutun. İzin verilen gebelik ve doğum masraflarını yasaklı ödemelerden ayırmak için her ödemeyi belgeleyin. Önemli takip soruları usul, deliller, kayıt ve sorunlar bölümlerinde yanıtlandığı için ayrı bir SSS eklenmemiştir. Güncel yerel uygulama, sonraki değişiklikler ve yabancı katılımcıların şartları bir hukukçu tarafından doğrulanmalıdır.
Kaynaklar ve doğrulama notları
180/2025 sayılı Kanun ve 61/2026 sayılı Karar, 16 Mart 2026 tarihinde Gaceta Oficial’ın 26 sayılı nüshasında yayımlandı; ilgili 180 günlük yürürlük süreleri 22 Ekim 2026 itibarıyla dolmuştu. Bağlantı verilen kaynakların bazıları resmî nüsha PDF’si değil, ikincil metin aktarımlarıdır; bu nedenle başvuru yapmadan önce Gaceta Oficial’ın resmî metnini ve sonraki değişiklikleri kontrol edin.
- Law No. 156/2022 — Código de las Familias (Family Code), official text PDF hosted by ILO NATLEX — Arts. 117 and 130–135; parentage, eligibility limits, court authorization, timing and consequences.
- Resolution 1151/2022 — Ministry of Public Health, text reproduction — Art. 22; health-centre information supplied to the court.
- Gaceta Oficial de la República de Cuba — fourth-quarter 2022 official PDF — Official Gazette publication route for Resolution 1151/2022; check the PDF pages before formal citation.
- Law No. 180/2025 — Del Registro Civil (Civil Registry Law), official Gaceta Oficial No. 26 PDF — Arts. 87, 89(f), 101–106; parentage at registration, informed-consent deed and birth-registration titles.
- Resolution 61/2026 — Regulation of Law No. 180 on the Civil Registry, official Gaceta Oficial No. 26 PDF — Arts. 142–149, especially art. 144; hospital form, 72-hour procedure and first birth certificate.
- 141/2021 sayılı Kanun — Código de Procesos (Usul Kanunu), ILO NATLEX’te barındırılan Gaceta Oficial’ın 138 sayılı nüshasının PDF metni — 20, 24(2), 119–124 ve 609–613. maddeler; aile hukukunda gönüllü yargı, Tribunal Municipal Popular’ın konu bakımından yetkisi, başvurunun içeriği ve yabancı belgelere ilişkin kurallar. Güncel birleştirilmiş metin ve yer bakımından yetki ayrıca doğrulanmalıdır.
