Küba · Klinikler, ajanslar, sözleşmeler ve ödemeler

Hukuki ve ödeme risklerini incelemek için masada boş sözleşme belgeleri, gider tablosu ve zaman çizelgesi.
Yalnızca editoryal çizimdir; resmî form, klinik, izin veya tıbbi kayıt değildir.

Küba’da taşıyıcı gebelik: klinikler, ajanslar, sözleşmeler ve ödemeler

Araştırma tarihi: 22 Ekim 2026. İmza, ödeme veya tedavi öncesinde güncel şartları Kübalı hukukçu ile doğrulayın.

Temel sonuç

Küba’da ticari taşıyıcı gebelik için genel bir yasal yol bulunmamaktadır. Aile Kanunu “gestación solidaria” (dayanışmacı gebelik) kurumunu düzenler. Bu uygulama yalnızca özgecil amaçla, aile bağı veya yakın duygusal ilişkisi olan kişiler arasında, katılımcıların sağlığı tehlikeye atılmadan, uygun ebeveyn adayları lehine ve önceden mahkeme izni alınarak mümkündür. Özel bir sözleşme mahkeme sürecinin yerini tutmaz ve yasak bir ödemeyi hukuka uygun hâle getirmez.

Önemli olan bir kliniğin veya ajansın paket sunması değil; katılımcıların, tıbbi işlemin, rızaların, mahkeme başvurusunun ve her ödemenin Küba hukukuna uygun olmasıdır. Reklam, yabancı sözleşme veya sözlü güvenceye dayanarak imza atmayın, ödeme yapmayın ya da tedaviye başlamayın. Önce somut olaya ilişkin yazılı görüşü yetkin bir Kübalı hukukçudan ve yetkili sağlık kuruluşundan alın.

Uygulanacak kurallar ve tarihler

156/2022 sayılı Aile Kanunu’nun 130–135. maddeleri dayanışmacı gebeliği düzenler. Kanunun son hükmü, yürürlüğe girmesini halkoylamasında onaylanmasına bağlar. Halkoylaması 25 Eylül 2022’de yapıldı; Resmî Gazete’deki yayımlanma notu Cumhurbaşkanının Kanunu 26 Eylül’de onayladığını, metnin ise 27 Eylül’de yayımlandığını belirtir. Bu nedenle yayımlanma tarihi tek başına yürürlük tarihi olarak kabul edilmemelidir. Madde 130 koşulları ve ödeme sınırlarını; 131–133. maddeler mahkeme izni ve embriyo transferini; 134–135. maddeler ihlallerin sonuçlarını ve soybağını düzenler.

165/2023 sayılı Halk Sağlığı Kanunu ile 133/2025 sayılı uygulama kararnamesi 23 Ocak 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Her ikisi de yayımdan 90 gün sonra, yani 23 Nisan 2026’da yürürlüğe girmeyi öngörür. 165 sayılı Kanun’un 137–138. maddeleri yardımcı üreme teknikleri için önceden noterlik belgesiyle verilmiş bilgilendirilmiş rıza ister ve mahkeme izni olmadan dayanışmacı gebeliği yasaklar. 133 sayılı Kararnamenin 218–220. maddeleri süreci, yararlanıcıları ve sağlık ekibinin mahkemeye kapsamlı bilgi sunma yükümlülüğünü düzenler.

Yardımcı üremeye ilişkin 1151/2022 sayılı Bakanlık Kararı da ödeme riskleri açısından önemlidir; ancak 2026 düzenlemeleri karşısındaki yürürlük ve uyumluluğu teyit edilmelidir. Karardaki geniş ekonomik karşılık yasağını Aile Kanunu’nun gebelik ve doğum giderlerine ilişkin açık istisnasıyla uzlaştıran kesin bir resmî yorum bilinmemektedir.

Kimler katılabilir?

130. maddeye göre süreç özgecil olmalı ve aile bağı veya yakın duygusal ilişkisi bulunan kişiler arasında yürütülmelidir. Katılımcıların sağlığı tehlikeye atılmamalıdır. Yararlanıcılar ebeveynliği üstlenmek isteyen ancak tıbbi nedenle gebeliği taşıyamayan kişiler olmalıdır; bekâr erkekler ve erkek çiftler de kapsamdadır. Kanun, bir ajansın bulduğu ve gebelik taşıyıcısıyla bağı olmayan müşteriler için genel bir ticari yol oluşturmaz.

132. madde, ebeveyn adaylarının ve gelecekteki taşıyıcı gebelik kişinin en az 25 yaşında olmasını gerektirir. Uygun durumlarda diğer yardımcı üreme yöntemleri tüketilmiş veya başarısız olmuş olmalıdır. Mahkeme çocuğun üstün yararını, taşıyıcının karar verme kapasitesini ve fiziksel/psikolojik sağlığını, daha önce dayanışmacı gebelik yapıp yapmadığını, kendi yumurtasını verip vermeyeceğini ve yasak ücret veya menfaat bulunmamasını değerlendirir. Kliniğin ön elemesi tek başına hukuki uygunluğu kanıtlamaz.

Ücret ile gebelik giderlerinin ayrımı

130(3). madde dayanışmacı gebelikte ücret, hediye ve diğer menfaatleri yasaklar. Doğacak çocuk için yasal nafaka yükümlülüğü ile gebelik ve doğumdan kaynaklanan giderlerin karşılanması istisna olarak korunur. Bu istisna giderlere ilişkindir; gebeliği taşıma, tıbbi risk üstlenme, doğum yapma veya canlı doğum sağlama karşılığında ücret ödenmesine değil.

Bir ödemenin “hediye”, “yardım”, “gelir kaybı tazminatı”, “risk primi”, “başarı bonusu” veya “ajans ödemesi” olarak adlandırılması hukuki niteliğini belirlemez. Amaç, alıcı, hesaplama, zamanlama ve koşullar önemlidir. 130. madde kabul edilebilir giderlerin tam listesini, belge standardını, para birimini veya ödeme yöntemini belirlemez. Dar bir gider istisnası sağlar; her geri ödeme modelinin hukuka uygun veya icra edilebilir olduğunu garanti etmez.

Sağlık düzenlemesindeki önemli belirsizlik

Sağlık Bakanlığının 1151/2022 sayılı Kararı’nın 43(4)(a) maddesi, yardımcı üremenin herhangi bir sürecinde ücret ödenmesini veya ekonomik karşılık alınmasını çok ağır ihlal sayar. 41. madde mahkeme izni olmadan dayanışmacı gebeliği yasaklar; 7. madde ilgili hizmetlerin sertifikalı kurumlarda sunulmasını gerektirir.

42. madde, düzenlemedeki ihlallerin muhataplarını yardımcı üreme süreçlerine katılan multidisipliner ekip, yöneticiler ve destek personeliyle sınırlar. Bu nedenle 43(4)(a) maddesi, öngörülen idari veya disiplin yaptırımının amaçlanan ebeveynlere ya da gelecekteki taşıyıcıya otomatik olarak uygulanacağı şeklinde sunulmamalıdır. Ancak bu sınırlama, belirli bir gebelik veya doğum giderinin karşılanmasının ya da ödeme yolunun hukuka uygun olup olmadığını tek başına açıklığa kavuşturmaz.

Ekonomik karşılığa ilişkin geniş ifade, gebelik ve doğum giderlerinin karşılanmasına açıkça izin veren Aile Kanunu’nun 130(3). maddesiyle ilk bakışta bağdaştırılması zor görünmektedir. Kesin bir resmî yorum bilinmemektedir. 2026 sağlık mevzuatı kendisiyle çelişen düzenlemeleri kaldırır; ancak ilgili hükümler 1151 sayılı Kararı açıkça adlandırmamaktadır. Bu nedenle kararın tümüyle kaldırıldığını veya bütün hükümlerinin değişmeden yürürlükte olduğunu ileri sürmeyin.

Taşıyıcıya veya onun yararına herhangi bir ödeme yapmadan önce Kübalı hukukçudan yazılı görüş ve gerekirse yetkili sağlık kurumundan ya da makamından belirli gider kalemleri, belgeler ve ödeme yolu hakkında yazılı açıklama alın. Mahkeme izninin, karar metninde açıkça ele alınmadıkça, ayrı ödeme sorununu da çözdüğünü varsaymayın.

Sözleşme ne yapabilir, ne yapamaz?

131–132. maddeler, mahkemenin yasal koşulları kontrol edip ebeveyn adayları ile taşıyıcının rızalarını onayladığı çekişmesiz yargı sürecini gerektirir. 165 sayılı Kanun, yardımcı üreme teknikleri için önceden noterlik belgesiyle verilmiş bilgilendirilmiş rıza da ister. Özel bir taşıyıcı gebelik sözleşmesi bu adımların yerini tutmaz.

Küba Medeni Kanunu’nun 59/1987 sayılı yasasındaki 312. madde, kanunda aksi düzenlenmedikçe sözleşme koşullarına izin verir. 67. madde, yasal yasağa aykırı veya zorunlu şekil koşulları olmadan yapılan işlemleri hükümsüzlük nedenleri arasında sayar. Bu, bağlantılı her sözleşmenin otomatik olarak geçersiz olduğu anlamına gelmez; ancak sözleşme yasak bir sonucu güvenli biçimde vaat edemez veya eksik rıza ve mahkeme iznini telafi edemez.

Mahkeme başvurusu ve gerekli rızaları; hukuka uygunluğu doğrulandıktan sonra ayrıntılı gider iadesi planını; ve çeviri gibi gerçekten hukuka uygun profesyonel hizmetlere ilişkin ayrı sözleşmeyi birbirinden ayırın. Ödemeyi gebelik, embriyo transferi, doğum, canlı doğum veya çocuğun teslimine bağlayan tek paketlerden kaçının.

Klinikler, ajanslar ve aracılar

2022 tarihli yardımcı üreme düzenlemesi, işlemlerin ilgili hizmetler için sertifikalı kurumlarda yapılmasını gerektirir. 2026 mevzuatı da yardımcı üremeyi düzenler ve önceden mahkeme izni ister. Bir kliniğe güvenmeden önce tam tüzel adını, güncel yetki veya sertifikasını, sorumlu sağlık ekibini ve mahkeme kararı çıkmadan embriyo transferi yapmayacağına ilişkin yazılı taahhüdünü doğrulayın.

Ticari taşıyıcı gebelik ajansları için özel bir Küba lisansı veya güvenli istisna bilinmemektedir; ajansın taşıyıcı bulabileceğini, onun adına para toplayabileceğini veya başarı ücreti alabileceğini öngören bir kural da bilinmemektedir. Bu, her aracılık hizmetinin hukuka aykırı olduğunu kanıtlamaz. Her hizmetin hukuki dayanağı ve gerçek kapsamı reklamdan, yabancı şirket kaydından veya yabancı sözleşmeden çıkarılmamalı, ayrıca doğrulanmalıdır.

Aracıdan hizmeti, hizmet sağlayanı, ücretin dayanağını, her ödemenin alıcısını ve izin reddedilirse veya tedavi yapılamazsa iade koşullarını açıklamasını isteyin. “Uluslararası lisans” iddiası veya ödemenin Küba dışında yapılması tek başına Küba hukukuna uygunluğu kanıtlamaz.

Olası gider ödemesi nasıl düzenlenmeli?

Aile Kanunu’nun 130(3). maddesi, gebelik ve doğum nedeniyle oluşan giderlerin karşılanmasına açıkça izin verir; bu nedenle bu tür tüm geri ödemelerin yasak olduğunu söylemek doğru olmaz. Bununla birlikte, 1151/2022 sayılı Karar geniş bir ifade kullanır ve güncel uygulanabilirliği ile kapsamı henüz açıklığa kavuşmamıştır. İhtiyatlı yaklaşım, Kübalı hukukçu ve uygun olduğu durumlarda yetkili makam gider kategorisini ve ödeme yolunu yazılı olarak doğrulayana kadar gebelik veya doğumla bağlantılı olarak taşıyıcıya ya da aracıya yapılan veya onların yararına yapılan ödemeleri durdurmaktır. Bu, her gerçek gider karşılamasının hukuka aykırı olduğu sonucu değil, riski azaltmaya yönelik bir tavsiyedir. İzin verildiği doğrulanırsa her gideri yazılı ve kalem kalem kaydedin: gider türü, tarih, gerçek tutar, fatura veya makbuz, gideri üstlenen kişi, alıcı ve hukuki dayanak.

Ödemeyi program bedelinin yüzdesi olarak hesaplamayın; embriyo transferine, pozitif gebelik testine, üç aylık döneme, doğuma veya canlı doğuma bağlamayın. Hediye, nakit zarf, aile üyelerine ödeme, açıklamasız havale, başarı bonusu veya gerçek alıcıyı gizleyen yapay “danışmanlık” kalemlerinden kaçının. Muhasebe kaydı yasak bir ödemeyi hukuka uygun hâle getirmez.

Bütçeleri, makbuzları, banka kayıtlarını, yazışmaları ve yazılı onayları birlikte saklayın. Kullanılmayan avansların iadesini ve uyuşmazlıkların çözümünü düzenleyin. Bunlar risk azaltma tedbirleridir; hukuka uygunluk veya geri ödeme garantisi değildir.

Başvuru veya ödeme öncesinde hazırlanacak belgeler

Bu liste pratik hazırlık içindir; her belgenin resmen zorunlu olduğu iddiası değildir. Başvurmadan önce mahkemenin kesin belge listesini, formları, tasdik kurallarını ve Sağlık Bakanlığının güncel gerekliliklerini yerel olarak doğrulayın.

Ebeveyn adayları ve taşıyıcının kimlik ve yaş belgelerini; aile bağını veya yakın duygusal ilişkiyi gösteren kanıtları; ebeveyn adaylarının neden gebelik taşıyamadığını ve gerekiyorsa diğer yöntemlerin başarısız olduğunu açıklayan tıbbi raporları; taşıyıcının tıbbi ve psikolojik değerlendirmelerini hazırlayın. Taşıyıcının daha önce dayanışmacı gebelik yapmadığını ve yumurta sağlamayacağını belgeleyin.

165 sayılı Kanun’un gerektirdiği biçimde, yardımcı üreme teknikleri için noterlik belgesi dâhil, bilgilendirilmiş rızaları hazırlayın. Tıbbi ekipten 133 sayılı Kararnamenin 220. maddesi uyarınca mahkemeye sunması gereken kapsamlı bilgileri isteyin. Gider bütçesi faydalı olabilir; ancak başvuruya eklenmesi ödeme modelinin onaylandığı anlamına gelmez.

Yurt dışında düzenlenen belgeler için asıl belge, onaylı tercüme, tasdik veya apostil gerekip gerekmediğini hukukçuya sorun. Yabancı noter onayı veya apostil, Küba’daki maddi şartları veya yerel usulü tek başına kanıtlamaz.

İşlem sırası ve süreler

Önce uygunluğu ve güncel tıbbi yolu Kübalı hukukçu ve yetkili sağlık kurumu ile doğrulayın. Sonra kanıtları toplayıp gerekli rızaları hazırlayın. Ardından çekişmesiz yargı usulüyle mahkeme izni başvurusu yapın. Ebeveyn adayları ve taşıyıcı, tıbbi işlem başlamadan önce izin almalıdır.

Sonra yazılı kararın katılımcıları ve önerilen işlemi kapsadığını doğrulayın. Klinik bu karar olmadan embriyo transfer edemez. Bağlantılı ödeme yapmadan önce giderlerin hangi koşullarda karşılanabileceğini yazılı netleştirin. Tedavi ancak bundan sonra ve tıbbi şartlar da karşılanırsa planlanmalıdır.

133(2). maddeye göre embriyo transferi mahkeme izninden sonraki 365 gün içinde başlamalıdır. Mahkeme süreyi bir kez 60 gün uzatabilir. Süreyi gerçek karar tarihinden hesaplayın ve uzatma gerekip gerekmediğini hukukçuya sorun; klinik randevusu veya özel sözleşme yasal süreyi durdurmaz.

Kurallara uyulmamasının sonuçları

134. maddeye göre önceden mahkeme izni yoksa soybağı doğal üreme kurallarına göre belirlenir. İzin bulunmaması veya ilgili bölümdeki koşullardan herhangi birinin ihlali, sorumlu sağlık personelinin meslekten kalıcı olarak men edilmesine ve uygulanabilir ceza sorumluluğuna da yol açar. 1151 sayılı Karar da izinsiz işlemi yasaklar ve uygulanabilir mevzuata göre sağlık personeli için sonuçlar öngörür.

135. madde, dayanışmacı gebelik içeren yardımcı üreme yoluyla doğan çocuğun soybağının ebeveyn adaylarının üreme iradesine göre belirleneceğini söyler. 134 ve 135. maddeler birlikte okunmalıdır: ebeveyn olma niyeti, izin veya diğer şartları atlamaya olanak vermez. İhlal soybağı sonucunu önemli ölçüde değiştirebilir.

İzin reddedilirse veya kurum bir sorun bildirirse tedaviyi ve ödemeleri durdurun. Kararı yazılı alın ve olası başvuru yollarını, süreleri veya hukuka uygun yeni başvuru imkânını Kübalı hukukçuya inceletin. Evrensel bir itiraz süresi veya geçmişe dönük düzeltme garantisi bilinmemektedir.

Ödeme risk matrisi

Her ödemeyi amacı ve alıcısına göre değerlendirin. Bu matris risk taraması içindir, resmî izin değildir.
Ödeme türüKaynakların gösterdiği riskSonraki adım
Taşıyıcıya ücret, bonus veya hediyeYüksek risk: özgecil modele ve ücret, hediye ve menfaat yasağına aykırıdır.Teklif etmeyin veya ödemeyin; Kübalı hukukçuya danışın.
Gerçek gebelik veya doğum gideriAile Kanunu, gebelik ve doğum nedeniyle oluşan giderlerin karşılanmasına açıkça izin verir. 1151 sayılı Karar geniş bir ifade kullanır; ancak 42. madde ihlallerin muhataplarını multidisipliner ekip, yöneticiler ve destek personeliyle sınırlar. Belirli bir giderin karşılanması yine de açıklığa kavuşturulmalıdır.Ödeme öncesinde gider kategorisi, belgeler ve ödeme yolu hakkında yazılı açıklama alın. Her türlü gider karşılamanın yasak olduğunu da her modelin onaylandığını da varsaymayın.
Klinik veya sağlık hizmeti bedeliTaşıyıcıya ödemeden ayrıdır; yetki, tarife ve uygunluk doğrulanmalıdır.Kurumu ve hizmeti doğrulayın; resmî ayrıntılı fatura isteyin.
Ajans, koordinasyon veya başarı ücretiAjanslar ya da başarı ücreti için özel bir istisna bilinmiyor.Ayrıntılı hizmet kapsamı ve hukuki dayanak isteyin; yerel incelemeye kadar ödemeyi durdurun.

Pratik sonraki adımlar

Para taahhüt etmeden önce Kübalı hukukçudan yazılı yanıt isteyin: ilişki 130. maddeye uyuyor mu? Hangi güncel Bakanlık kuralları ve mahkeme belgeleri geçerli? 132. maddedeki her koşul hangi kanıtla gösterilecek? Hangi kurum yetkili? Başvuru sırası nedir? 1151 sayılı Karara rağmen hangi gebelik ve doğum giderleri karşılanabilir; hangi yazılı onay ve muhasebe belgeleri gerekir?

Tıbbi hizmetleri, laboratuvar işlemlerini, belge işlerini, çeviriyi, seyahat veya konaklamayı ve varsa gider iadesini ayrı gösteren teklif isteyin. Her kalem sağlayıcı ve alıcıyı, tutarı veya hesaplamayı, gerekiyorsa faturayı, ödeme zamanını, iade koşullarını ve hukuki dayanağı belirtmelidir. Gerçekte gebelik veya doğumu ödüllendiren kalemleri çıkarın.

Programın “Küba’da yasal” olduğuna ilişkin genel ifadeye güvenmeyin. Somut katılımcılar, klinik, para akışı ve belgeler için değerlendirme isteyin. Sağlayıcı alıcıyı açıklamıyor, makbuz vermiyor veya mahkeme iznini beklemeyi kabul etmiyorsa durun.

Uyuşmazlıklar, iadeler ve deliller

Ödeme yapıldıysa imzalı sözleşmeyi, teklifleri, faturaları, makbuzları, banka kayıtlarını, mesajları, alıcı bilgilerini, tıbbi belgeleri ve mahkeme evrakını saklayın. Her ödemeyi kimin, hangi amaçla istediğini, hangi hizmetin verildiğini ve neyin eksik kaldığını tarih sırasıyla yazın. Eksik makbuzları değiştirmeyin veya sonradan yeniden oluşturmayın.

Medeni Kanun’un 75. maddesi, hükümsüz veya iptal edilmiş işlem tamamen ya da kısmen yerine getirilmişse iade konusunu düzenler; otomatik geri ödeme garantisi vermez. Sonuçlar hükümsüzlük nedenine ve tarafların davranışına bağlı olabilir. Kübalı hukukçu sözleşmeyi, alıcıyı, ifa yerini ve kullanılabilir talep veya şikâyet yolunu değerlendirmelidir.

Talepte ödeme tarihi ve tutarı, alıcı, vaat edilen hizmet, deliller ve istenen çözüm belirtilmelidir. Orijinal belgeleri saklayın; özel tıbbi bilgileri kamuya açıklamayın ve sonuçlarını anlamadan taleplerden feragat eden bir uzlaşma imzalamayın.

Yurt dışındaki soybağı ayrı bir konudur

Küba mahkeme izni veya Küba’daki soybağı kararı, çocuğun vatandaşlığını, pasaport hakkını, Küba’dan çıkış iznini ya da başka ülkede tanınmayı otomatik olarak sağlamaz. Bunlar doğum koşullarına, ebeveyn adaylarının vatandaşlık ve ikametlerine, genetik bağlara, yabancı kanunlar ihtilafı kurallarına ve doğumdan sonra düzenlenen belgelere bağlı olabilir.

Her hedef ülke ve vatandaşlık için ayrı yazılı değerlendirme alın. Doğum kaydı ve seyahat belgesi için kimin başvurabileceğini, yabancı devletin Küba soybağı sonucunu tanıyıp tanımadığını, hangi tercüme veya tasdiklerin gerektiğini ve tanıma gecikirse ya da reddedilirse ne olacağını doğrulayın. Bu yazı Küba’daki klinik, ajans, sözleşme ve ödeme risklerini ele alır; yabancı göç veya vatandaşlık hukukunu çözmez.

Hukuki kaynaklar ve sınırlamalar

  1. S1. Law 156/2022, Código de las Familias, GOC-2022-919-O99 — Resmî Gazete metninin kopyası; 130–135. maddeler.
  2. S2. Law 165/2023, Ley de la Salud Pública, GOC-2026-122-O9 — 137–138. maddeler; 23 Ocak 2026’da yayımlandı; yayından 90 gün sonra yürürlük.
  3. S3. Decree 133/2025, Reglamento de la Ley 165, GOC-2026-123-O9 — 218–220. maddeler; 23 Ocak 2026’da yayımlandı; yayından 90 gün sonra yürürlük.
  4. S4. Resolution 1151/2022, Reglamento de la Reproducción Asistida en Seres Humanos, GOC-2022-1009-EX67 — 7, 41, 42 ve 43(4)(a). maddeler; 2026 çerçevesiyle uyumluluk çözümlenmemiştir.
  5. S5. Law 59/1987, Código Civil (secondary consolidated republication) — 67, 75 ve 312. maddeler; 8 Kasım 2022’ye kadar güncellenmiş ikincil metin, resmî değildir; güncel metin doğrulanmalıdır.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar