British Columbia’da taşıyıcı annelik: ebeveynlik ve federal sınırlar
Federal ve eyalet kuralları aynı değildir
British Columbia’da taşıyıcı annelik tek bir genel Kanada iznine dayanmaz. Federal Assisted Human Reproduction Act, ülke genelinde bazı ödemeleri ve üreme faaliyetlerini yasaklar. Eyaletin Family Law Act kanunu hukuki ebeveynliği; Vital Statistics Act ise doğum kaydını düzenler. Eyalete özgü önemli sonuç, şartlar karşılandığında niyet edilen ebeveynlerin rutin mahkeme kararı olmadan doğumdan itibaren ebeveyn sayılabilmesidir. Bunun için hem gebe kalmadan önceki yazılı anlaşma hem doğumdan sonraki ayrı işlemler gerekir. Sözleşme federal olarak yasak bir ücreti meşrulaştırmaz. Bu rehber yardımcı üreme ve British Columbia’daki doğum hakkındadır; başka ülkenin tanımasını garanti etmez.
Niyet edilen ebeveynin yasal tanımı
Family Law Act madde 20, yardımcı üremeyi cinsel ilişki dışında gerçekleşen döllenme olarak tanımlar. Niyet edilen ebeveyn, gebe kalmadan önce doğumu yapacak kişiyle anlaşan tek kişi veya evli ya da evlilik benzeri ilişkide bulunan iki kişi olabilir. Heteroseksüel evlilik veya genetik bağ genel zorunluluk değildir. Ancak aralarında gerekli ilişki bulunmayan iki yetişkinin birlikte otomatik olarak bu tanıma girdiği varsayılmamalıdır. Embriyo nakli varsa Bölüm 3 bakımından döllenme tarihi yerleştirme (implantasyon) günüdür. Klinik kabulü, bağışçı malzemesi, tıbbi gereklilik ve göçmenlik durumu ayrı değerlendirilir; ebeveynlik kuralı klinik yetki vermez.
Gebe kalmadan önce yazılı anlaşma
Madde 29(2), potansiyel taşıyıcı ile niyet edilen ebeveynler arasında yardımcı üremeyle gebe kalmadan önce yazılı anlaşma ister. Metin, taşıyıcının doğum yapacağını, doğumda çocuğun ebeveyni olmayacağını, çocuğu niyet edilen ebeveynlere teslim edeceğini ve onların hukuki ebeveyn olacağını belirtmelidir. Madde 29(3)(a), gebe kalmadan önce taraflardan hiçbirinin anlaşmadan çekilmemesini de gerektirir. Geç imzalanan anlaşmayı eski tarihli göstererek düzeltmek mümkün değildir. Kimlikler, imza ve embriyo nakil tarihleri ile gerçek aile planı incelenmelidir. Bu metin niyeti gösterir, fakat doğum sonrası rızanın veya zorunlu teslim hakkının yerine geçmez.
Doğumdan sonra yeniden yazılı rıza
Madde 29(3)(b) uyarınca çocuk doğduktan sonra taşıyıcı, çocuğu teslim etmeye yazılı rıza vermeli ve niyet edilen ebeveynler çocuğun bakımını fiilen üstlenmelidir. Tüm koşullarla ebeveynlik doğumdan itibaren oluşur; rutin mahkeme başvurusu koşul değildir. Madde 29(6), gebelik öncesi anlaşmanın bu doğum sonrası rıza yerine geçmeyeceğini açıkça söyler; uyuşmazlıkta niyete ilişkin delil olabilir. Hastane çıkışı veya doğum kaydı yalnız önceki imzaya dayandırılmamalıdır. Doğumdan sonra tarihli yeni rızayı, aslını ve bakımın devralındığını gösteren belgeleri saklayın.
Rıza verilemediğinde sınırlı istisna
Madde 29(4) gereğince British Columbia Supreme Court, taşıyıcı ölmüşse, rıza verme ehliyeti yoksa veya makul aramalara rağmen bulunamıyorsa doğum sonrası rıza şartından muafiyet verebilir. Basit bir ret ya da anlaşmazlık kendiliğinden bu sebeplerden sayılmaz. Rıza reddediliyorsa sözleşme tek başına niyet edilen ebeveynlerin statüsünü tartışmasız yapmaz; çocuk ve mahkeme yolları hakkında özel hukuki görüş gerekir. Gerçek ehliyetsizlikte tıbbi belgeleri, kayıp durumda arama girişimlerini saklayın. Bu muafiyeti klinik, aracı veya kayıt makamı gayriresmî biçimde veremez.
Ölüm ve ölüm sonrası üreme
Madde 29(5), niyet edilen ebeveynlerden biri veya ikisi gebe kalındıktan sonra ölürse, taşıyıcının çocuğu ölen kişinin kişisel temsilcisine veya onun yerine hareket edene yazılı rızayla teslim etmesi durumunda ölenin yine hukuki ebeveyn olabilmesini düzenler. Gebe kalmadan önceki çekilme farklıdır. Madde 29(7) ile 28(1), üreme materyalinin ölümden sonra kullanımında özel yazılı izinler ve ölenin eşi veya evlilik benzeri partneriyle anlaşma gerektiren ayrı bir yol içerir. Bu istisnalar otomatik uygulanmaz. Ölümün zamanı, materyal izinleri, temsil yetkisi ve uygun hüküm incelenmelidir.
Madde 29 uygulanmazsa
Ödeme veya genetik bağlantı niyet edilen kişilere kendiliğinden ebeveynlik vermez. Yardımcı üreme olmuş ancak madde 29 uygulanmıyorsa madde 27 doğum yapan kişiyi ebeveyn kabul eder; onun eşi veya partneri için rızaya bağlı ek hükümler vardır. Madde 24, sperm, yumurta veya embriyo bağışının tek başına ebeveynlik yaratmadığını söyler. Madde 30, doğum yapan kişinin diğerleriyle ebeveyn kalmak istediği ve gebe kalmadan önce düzenlenen başka bir ortak ebeveynlik anlaşmasına ilişkindir; madde 29 teslimini ikame etmez. Cinsel ilişkiyle gebelik farklı kurallara tabidir. Doğru nitelendirme kayıt ve mahkeme gerekliliğini belirler.
Madde 29'un hiç uygulanmadığı durum ile madde 29(2) kapsamında bir anlaşma bulunmasına rağmen madde 29(3)'ün doğum sonrası yazılı rıza gibi bir koşulunun yerine getirilmediği durum ayrılmalıdır. İkinci durumda madde 27'nin çocuğun hukuki ebeveynliğini kendiliğinden çözdüğü varsayılamaz. Hükümlerin birbiriyle ilişkisi ve olası uyuşmazlık, madde 31 uyarınca mahkemeden ebeveynliğin tespitini gerektirebilir. Anlaşmayı, yazışmaları ve çocuğun fiilen kimin bakımında olduğunu gösteren belgeleri saklayın; ihtilaflı ebeveynleri doğum bildiriminde belirtmeden önce British Columbia'da hukuk danışmanlığı alın.
Federal ücret ve aracılık yasakları
Federal madde 6(1), taşıyıcı olarak hizmet karşılığı ücret verilmesini, teklif edilmesini ve ilanını yasaklar. Madde 6(2)–(3), taşıyıcı hizmetlerinin ücretle ayarlanmasını ve bu aracılık için ödeme yapılmasını ayrıca yasaklar. Madde 6(4), kişinin 21 yaşından küçük olduğu bilinir veya buna inanmak için neden varsa taşıyıcılığa özendirmeyi ya da buna yardımcı tıbbi işlem yapmayı yasaklar. Bu özel ifade her bağlamda tek başına genel bir yaş kuralına dönüştürülmemelidir. Madde 6(5), anlaşmaların geçerliliğini eyalet hukukuna bırakır; ticari ödeme izni vermez. Yönetim ücreti adı altında yapılan ödemeler içeriklerine göre kontrol edilmelidir.
Belgeli gider iadesi maaş değildir
Federal madde 12 ve Reimbursement Related to Assisted Human Reproduction Regulations, izin verilen gerçek giderlerin belgeli iadesine olanak tanır; sabit taşıyıcı maaşına değil. İzinli gider türleri, faturalar, imzalı beyanlar ve kayıt saklama kuralları kontrol edilmelidir. Gebelik sırasında çalışma gelirinin kaybında madde 12(3), çalışmaya devam etmenin taşıyıcı, embriyo veya fetüs sağlığı için risk oluşturabileceğini belirten yetkili hekimden yazılı belge ve diğer yönetmelik şartlarını arar. Health Canada fiilî harcamaları makbuzsuz avanslardan ve gizlenmiş ücretten ayırır. Her ödeme tek tek incelenmeli; otomatik aylık harçlık güvenli varsayılmamalıdır. Eyalette ebeveynliğin kurulması federal ödemeyi yasallaştırmaz.
Yönetmeliğin 11. maddesi, her geri ödemeyi yapan kişinin dayanak belgeleri ödeme tarihinden itibaren altı yıl saklamasını gerektirir. Madde 10, makbuz veren bir taşıma hizmetinin kullanmadığı otomobillerle yapılan yolculuklarda makbuz şartına dar bir istisna getirir; ancak yolculuk, güzergâh ve mesafe bilgilerinin kaydedilmesini ortadan kaldırmaz ve belgesiz sabit ödemelere izin vermez. İmzalı beyanları, fiilen geri ödenen tutarları ve dayanak belgeleri birlikte saklayın.
Yönetmeliğin 5 ve 6. maddelerine göre bu otomobil yolculukları için uygun geri ödeme üst sınırı, kat edilen kilometre ile yolculuk yılındaki Kanada Gelir İdaresi (CRA) otomobil kilometre ödeneği oranının çarpımıdır. İmzalı beyanda her yolculuğun başlangıç ve varış adresleri, kilometresi, gider tarihi ve başka bir kaynaktan ödeme alınıp alınmadığı yer almalıdır. Gebelikte kaybedilen çalışma geliri için 8 ve 9. maddeler ayrıca kazanılacak gelirin kanıtını, başka bir kaynaktan tazminat alınmadığına dair beyanı, tıbbi belgeyi ve ödeyenin tutar ve tarihe ilişkin imzalı kaydını gerektirir. Makbuz istisnası bu belgeleri ortadan kaldırmaz.
Embriyo transferi öncesi hazırlık
Gebe kalmadan önce taraf kimliklerini, iki niyet edilen ebeveyn arasındaki ilişkiyi ve taşıyıcının özgür iradesini doğrulayın; gerekiyorsa bağımsız hukuki danışmanlık sağlayın. Madde 29 içeriğiyle tarihli anlaşma imzalayın ve çekilme bulunmadığını teyit edin. Klinik rızaları, transfer tarihi, hukuka uygun temin edilen donör kayıtları, kimlikler ve izinler saklanmalıdır. Makbuz ve beyannameli, ücret niteliğinde olmayan gider iade protokolü hazırlayın. Kliniğin tıbbi kabulü yasal şartların yerine geçmez. Yurt dışına çıkılacaksa gebe kalmadan önce varış ülkesinde tanıma ve seyahat evrakı hakkında hukuk görüşü alın.
Doğum sonrası kayıt ve rıza
Doğumdan sonra madde 29(3)(b) uyarınca yeni tarihli yazılı teslim rızası alın ve çocuğun fiilen bakıma alındığını belgeleyin. Vital Statistics Act madde 3(1.1), British Columbia’da yardımcı üremeyle doğan çocuk için ebeveynlerin veya kanuni ikame kişilerin doğum bildirimini 30 gün içinde vermesini öngörür. Eyaletin resmî rehberi taşıyıcı annelik durumlarını olağan çevrimiçi kayıttan hariç tutar ve Vital Statistics’ten basılı form paketi istenmesini belirtir. Güncel formları kurumdan doğrulayın: rehber arama sonucunda görüldü fakat doğrudan erişim başarısızdı. Doğum kaydı, eksik ebeveynlik koşullarını kendiliğinden düzeltmez; eksik belgeler gecikme yaratabilir.
Uyuşmazlık ve görevli mahkeme
Family Law Act madde 31 kapsamında belirsizlik veya uyuşmazlık varsa British Columbia Supreme Court ebeveynliğe ilişkin tespit kararı verebilir. Provincial Court ise ancak kendi yetkisindeki başka aile uyuşmazlığını çözmek için gerekli olduğunda bu kararı verir. Kanuni bildirim kurallarına uyulmalı; mahkeme Bölüm 3’ü göz ardı edemez. Madde 29(4) özel rıza muafiyeti Supreme Court yetkisindedir. Vital Statistics Act uygun bir ebeveynlik kararıyla doğum kaydının düzeltilmesine de imkân tanır. Geç anlaşma, çekilme veya rıza eksikliğinde standart online form ya da sahte imza değil uzman dava ve kayıt görüşü gerekir.
Yabancı aileler ve seyahat belgeleri
British Columbia’daki hukuki ebeveynlik yabancı vatandaşlık, pasaport, vize veya başka ülkede otomatik tanınma sağlamaz. Eyalet doğum belgesi güçlü bir kanıt olsa da yabancı konsolosluk ve nüfus makamlarını bağlamaz. Çocuğun olası Kanada vatandaşlığı federal hukuk ve somut olgulara göre ayrıca değerlendirilmelidir; Family Law Act bunu belirlemez. Seyahatten önce varış ülkesinin aile hukuku, vatandaşlık, genetik veya gebelik kanıtı, çeviri, tasdik ve muhtemel mahkeme kararı şartlarını öğrenin. Sadece tahminî doğum belgesi tarihine dayanarak değiştirilemeyen bilet almayın.
Durumlara göre karar matrisi
Gebe kalmadan önce yazılı sözleşme, doğum sonrası rıza ve bakımın devri mevcutsa tüm koşullarla madde 29 rutin mahkeme kararı olmadan uygulanabilir. Yeni rıza yoksa eski sözleşme yerine geçmez; madde 29(4) mahkeme muafiyeti sınırlıdır. Gebelikten sonra imzalanan sözleşme ciddi eksikliktir. Doğum yapan kişi ebeveyn kalmak istiyorsa farklı madde 30 düzeni incelenmelidir. Taşıyıcılık veya ücretli aracılık ödemeleri eyalet ebeveynliği kurulsa dahi federal madde 6 yönünden ayrıca araştırılır. Kayıt öncesi her ihtimal için tarihli delilleri düzenleyin.
Güvenli işlem sırası
Önce aileye uygun British Columbia ebeveynlik modelini saptayın; sonra gebe kalmadan yazılı anlaşmayı tamamlayıp federal ödeme sınırlarını inceleyin ve klinik tarihleri saklayın. Doğumdan sonra yeni teslim rızası ile fiilî bakım delilini alın; doğru doğum kayıt dosyasını süresinde gönderin. Rıza yokluğu, alışılmadık aile yapısı, ölüm veya kayıt reddinde eyalet avukatına başvurun. Uluslararası aileler doğumdan önce vatandaşlık ve tanıma planı yapmalıdır. Bu metin herhangi bir klinik, aracı, sözleşme veya göçmenlik yoluna onay vermez. Bireysel görüşten önce mevzuatı, Vital Statistics uygulamasını ve madde 29 kanıtlarını yeniden kontrol edin.
Official primary sources / Официальные источники
- British Columbia Family Law Act, Part 3 ss 20, 23–31 (S1)
- British Columbia Vital Statistics Act, ss 3, 6, 14.1 (S2)
- Canada Assisted Human Reproduction Act, ss 6 and 12 (S3)
- Reimbursement Related to Assisted Human Reproduction Regulations (S4)
- BC Vital Statistics – Birth Registration (S5)
- Health Canada – Reimbursing surrogate expenditures (S6)
Manual legal and editorial review required.
