Peru’da taşıyıcı annelik: hukuki çerçeve ve sınırlar
23 Ekim 2026 itibarıyla Peru, taşıyıcı anneliğin tamamen yasal olduğu ya da kapsamlı biçimde yasaklandığı bir ülke olarak basitçe tanımlanmamalıdır. Her tür taşıyıcı anneliği açıkça izinli kılan ve düzenleyen eksiksiz özel bir kanun yoktur. Temel hüküm, 26842 sayılı Genel Sağlık Kanunu’nun 7. maddesidir: yardımcı üreme, genetik anne ile gebeliği taşıyan annenin aynı kişi olması şartına bağlanmıştır. 2025 tarihli 01367-2019-PA/TC sayılı kararda ana görüş bu şartı bazı durumlarda dar yorumladı; ancak hüküm, tek bir çocukla ilgili somut nüfus kaydı uyuşmazlığını çözdü. Ayrı görüşler yasağın kapsamı konusunda farklıdır. Dolayısıyla genel bir izin değil, hukuki risk söz konusudur. Ticari ödeme, altruistik amaç, kliniğin hizmet vermesi ve sonradan soybağının belirlenmesi ayrı konulardır.
Hukuki kategoriler
Gestasyonel taşıyıcı annelikte bir kadın, genellikle amaçlanan anne olmadan embriyoyu taşır; çocukla genetik bağı, diğer hususların yanında, yumurtanın kaynağına bağlıdır. Geleneksel veya genetik taşıyıcı annelikte gebeliği taşıyan kadın genellikle yumurtayı da sağlar. Altruistik düzenleme, gebelik için ücret ödenmemesini öngörür; belgelenmiş masrafların karşılanmasına izin verebilir. Ticari model ise bu masrafları aşan ücret veya kazanç içerir. Bu ayrımlar olayları analiz etmeye yardımcı olur, ancak Peru hukukundaki sınıflandırmanın yerini tutmaz: incelenen mevzuat, altruistik ve ticari modeller için ayrı ve eksiksiz bir sistem kurmamaktadır. Sözleşmenin adı tek başına hukuka uygunluğu, icra edilebilirliği, soybağını, kliniğin yükümlülüklerini veya kaydı belirlemez. Tıbbi yöntem, genetik bağlar, amaçlanan ebeveynlerin durumu, ödemeler ve sözleşme hükümleri önemlidir.
Yasal başlangıç noktası: 7. madde
26842 sayılı Kanun’un 7. maddesi, genetik anne ile gebeliği taşıyan annenin aynı kişi olması şartıyla infertilite tedavisine ve yardımcı üreme tekniklerine başvurma hakkını tanır. Ayrıca biyolojik ebeveynlerin önceden yazılı rızasını gerektirir. Madde, insan yumurtalarının üreme dışı amaçlarla döllenmesini ve insan klonlamasını ayrıca yasaklar. Bununla birlikte eksiksiz bir taşıyıcı annelik prosedürü, taşıyıcıyla yapılacak sözleşmenin tanımı, onay makamı veya ücret, aracılık, soybağı ve ihlalin sonuçları hakkında kapsamlı düzenleme içermez. Rıza şartı, taşıyıcı annelik için tam bir rıza protokolü sayılmamalıdır: Mahkeme 2025 davasında yazılı rızanın uyuşmazlık konusu olmadığını ve her olası modele uygulanmasını karara bağlamadığını belirtmiştir. İşlemden önce kanunun resmî birleştirilmiş metni ve yürürlükteki değişiklikleri kontrol edilmelidir. İncelenen resmî birleştirilmiş metin 20 Mayıs 2024 güncelleme tarihini gösterir; güvenmeden önce sonraki değişiklikler kontrol edilmelidir.
Anayasa Mahkemesinin yorumu
176/2025 sayılı Genel Kurul kararının ana görüşü, 7. maddeyi; amaçlanan annenin infertil olmadığı, infertilitesinin tedaviyle giderilebildiği veya başka bir taşıyıcı olmadan yardımcı üreme yoluyla çocuk sahibi olabildiği durumlarda taşıyıcı anneliği sınırlayan bir hüküm olarak yorumladı. Bu yaklaşıma göre genetik annelik ile gebeliğin aynı kişide birleşmesi şartı, bu işlevleri ayıran yöntemleri sınırlar. Ana görüş, yardımcı üreme teknikleriyle aşılamayan mutlak ve geri döndürülemez infertilite durumlarında bir düzenleme boşluğu bulunduğunu belirtti. Bu, infertil olduğunu söyleyen herkesin otomatik olarak istisnadan yararlanacağı anlamına gelmez. Kesin tanı, tedavi olanağı, kullanılan teknik ve somut olgular değerlendirilmelidir. Gerekçe, aynı yorumu paylaşmayan ayrı görüşlerle birlikte okunmalıdır.
2025 davasında gerçekte ne karara bağlandı
Dava, başvurucuların taşıyıcı ve bağışlanmış yumurta ile sperm kullanıldığını belirttiği yardımcı üreme süreci sonrasında 2016’da doğan bir çocukla ilgiliydi. Ana görüş, amaçlanan ebeveynlerin infertilitesini mutlak ve geri döndürülemez olarak nitelendirdi ve başvurucuların ne ebeveynlerin ne de taşıyıcının genetik materyal sağladığı yönündeki anlatımını aktardı. Ayrı karşı oyunda Yargıç Pacheco Zerga, taşıyıcının çocukla genetik bağı olup olmadığının, özgür iradesiyle hareket edip etmediğinin ve gebeliğin karşılıksız olup olmadığının yargılamada doğrulanmadığını belirtti. Ulusal kimlik ve medeni hâl sicili RENIEC, çocuğu amaçlanan annenin kızı olarak kaydetmeyi reddetmiş ve doğuran kadını anne olarak kaydetmişti. Anayasa Mahkemesi 30 Haziran 2025’te itiraz edilen RENIEC kararlarını hükümsüz kıldı ve çocuğun anne soyadının derhal düzeltilmesine hükmetti. Ana gerekçe çocuğun kimliğini, oluşmuş aile bağlarını ve çocuğun üstün yararını vurguladı; ayrıca Kongreyi yardımcı üreme konusunda kanun çıkarmaya çağırdı. Karar, bu somut kayıt uyuşmazlığını çözer. Klinik ruhsatları, standart sözleşme, ödeme kuralları veya gelecekteki davalar için evrensel soybağı prosedürü oluşturmaz.
Karar neden genel izin değildir
Kararın olağanüstü koşulları aktarılırken atlanmamalıdır: mutlak ve geri döndürülemez infertilite ile doğumdan sonra oluşmuş aile hayatı dikkate alınmıştır. Mahkeme tüm amaçlanan ebeveyn düzenlemelerini hukuka uygun ilan etmedi, her türlü embriyo veya gamet bağışını onaylamadı ve özel sözleşmenin soybağını otomatik olarak devrettiğine hükmetmedi. Soyadının düzeltilmesi; yasal ebeveynlerin kim olduğu, çocuğun genetik kökenini öğrenme hakkı, vatandaşlık, pasaport veya Peru’dan çıkış izni meselelerini de tek başına çözmez. Bunlar başka kurallara ve makamlara bağlı olabilir. Gelecekteki bir programın aynı sonucu vereceği varsayılamaz; mahkeme olguları farklı değerlendirebilir ve yasal çerçeve eksiktir. Karar, taşıyıcı anneliğin yasal olduğuna dair genel bir cümle olarak değil, olguları, hüküm sonucu, gerekçesi ve ayrı görüşleriyle aktarılmalıdır.
Yargısal görüş ayrılıkları
Yayımlanan karar, gerekçe ve kısıtlamaların kapsamı konusunda farklılaşan ayrı görüşler içerir. Ana görüş, 7. maddeyi açıklanan durumlarda kısıtlayıcı yorumlar ve mutlak, geri döndürülemez infertilite için açık bir düzenleme boşluğu bulunduğunu söyler. Diğer görüşler, kanun metninin taşıyıcı anneliği açıkça yasaklamadığını vurgular ve belirsiz ifadeden geniş bir yasak çıkarılmasına karşı uyarır; bazıları çocuğun haklarına veya evlat edinme ve kanun reformu ihtiyacına odaklanır. Üç hâkim ana hüküm sonucunu destekledi; Hernández Chávez dördüncü oyu çocuğun üstün yararına dayalı sınırlı koruma için verdi ve diğer talepleri kabul edilemez buldu. Bu nedenle hüküm için dört oy bulunması, dört hâkimin ana görüşteki 7. madde yorumunun tüm unsurlarını benimsediği anlamına gelmez. Hukuki analiz, davanın sonucunu bireysel gerekçelerden ve akademik yorumlardan ayırmalıdır. Kanun veya sonraki yetkili kararlar sınırları açıklığa kavuşturana kadar her program Peru hukukçusunca somut olgular üzerinden değerlendirilmelidir.
Ticari ve altruistik modeller
Yürürlükteki mevzuat, altruistik taşıyıcı anneliği açıkça izinli kılıp ticari modeli yasaklayan veya bunun tersini yapan eksiksiz bir sistem kurmamaktadır. 7. madde genetik ve gestasyonel annelik arasındaki ilişkiyi ele alır; ödeme tarifesi ya da masraf iadesi ile ücret arasındaki ayrımı belirleyen ayrıntılı bir ölçüt içermez. Başvurucular düzenlemenin karşılıksız olduğunu belirtti; ancak Yargıç Pacheco Zerga ayrı karşı oyunda bunun yargılamada doğrulanmadığını açıkça kaydetti. Bu nedenle nüfus kaydı kararı, ödeme yapılmadığının yargısal olarak tespit edildiği anlamına gelmez ve altruistik anlaşmaları genel olarak onaylamaz. Ödemelere ilişkin özel bir hükmün bulunmaması da ticari modelin hukuka uygun olduğunu veya her ödemenin suç olduğunu kanıtlamaz. Ücretler, masraf iadeleri, ajans komisyonları, reklam ve klinik katılımı sağlık, medeni hukuk, meslek kuralları ve diğer uygulanabilir hükümler bakımından ayrıca incelenmelidir. Somut katılımcıları ve eylemleri kapsayan güncel, belgeli bir hukuki dayanak olmadan herhangi bir model “Peru’da onaylı” diye tanıtılmamalıdır.
Sözleşmeler, klinikler ve aracılar
Özel belge tarafların niyetlerini, rızalarını, masraflarını ve tıbbi kararlarını kaydedebilir; ancak Peru’daki mahkeme veya sicilin amaçlanan soybağını tanıyacağını ya da her hükmü uygulayacağını garanti etmez. 2025 kararı standart bir sözleşme sunmaz ve annelikten feragat, çocuğu teslim etme taahhüdü veya ödeme maddesinin uygulanabilir olduğunu belirlemez. Tedaviden önce klinik veya ajansla bağlantısı olmayan bağımsız bir Peru avukatına danışın. Hizmetin kesin hukuki dayanağını, sağlık ve meslek izinlerini, tıbbi veriler ve rıza konusundaki kuralları isteyin. Tedavi başarısız olursa, rıza geri çekilirse, gebelik komplikasyonu veya çocuğun engelliliği ortaya çıkarsa ya da doğumdan sonra uyuşmazlık çıkarsa ne olacağını netleştirin. Reklam, noter imzası veya yabancı bir sözleşme örneği Peru’da uygulanabilirliği kanıtlamaz. Ayrıca hangi hukukun uygulanacağı, uyuşmazlıkta hangi mahkemenin yetkili olacağı, giderleri kimin üstleneceği ve sağlık verilerinin nasıl saklanacağı yazılı olarak açıklığa kavuşturulmalıdır. Tarafların rızayı geri çekme imkânı ve bunun tıbbi ve hukuki sonuçları da önceden değerlendirilmelidir. Ayrıca gebelik boyunca tıbbi kararların nasıl alınacağı, acil durumda kimin bilgilendirileceği, tedavi ve doğum masraflarının hangi kalemlerden oluştuğu, geri ödeme veya iptal halinde hangi belgelerin düzenleneceği açıkça yazılmalıdır. Sözleşmede yer alan her hükmün yerel hukuk bakımından geçerli ve uygulanabilir olduğu varsayılmamalıdır.
Soybağı ve nüfus kaydı ayrı konulardır
Üreme programının hukuki statüsü ile çocuğun hukuki statüsü bağlantılıdır ancak aynı şey değildir. 7. madde yardımcı üremeyi düzenler; 2025 davası ise RENIEC’in belirli bir ret kararını ve çocuğun kimliği ile aile ilişkilerini ele almıştır. Karar, taşıyıcı annelikle doğan her çocuğun otomatik olarak amaçlanan ebeveynlere kaydedilmesini veya her durumda yalnızca taşıyıcının anne yazılmasını öngörmez. Sicil ret kararını yazılı alın; başvuruyu, ekleri ve makamın hukuki gerekçelerini inceleyin. Peru avukatı olası idari veya yargısal başvuruları ve süreleri gecikmeden kontrol etmelidir. Tıbbi kayıtları, rıza belgelerini, doğum belgelerini, ilgili genetik kanıtları, fiilî aile ilişkisine dair delilleri ve çocuğun mevcut kimlik belgelerini saklayın. Medeni hâl kayıtlarındaki bilgileri değiştirmeyin veya gizlemeyin. Çocuğun üstün yararı önemli olabilir, ancak usul ve delil incelemesini ortadan kaldırmaz.
Yaptırımlar ve uygulama
Her taşıyıcı annelik düzenlemesine uygulanacak tek ve kapsamlı bir ceza veya idari yaptırım listesi bilinmemektedir. Hüküm fıkrası Kongreyi yardımcı üreme teknikleri hakkında yasa çıkarmaya çağırdı; belirli yaptırım önerileri hüküm fıkrasında değil, ayrı görüşlerde yer aldı. Bu, bağlantılı eylemlerin sonuçsuz olduğu anlamına gelmez: olgulara ve delillere göre genel medeni hukuk, sağlık, meslek, sicil veya ceza hükümleri uygulanabilir. Belirli bir hüküm ve unsurları gösterilmeden tüm amaçlanan ebeveynlerin, taşıyıcıların, kliniklerin veya aracıların otomatik olarak suç işlediği ya da sabit para cezasıyla karşılaşacağı söylenemez. Aynı şekilde özel bir suç hükmü veya kapsamlı düzenleme bulunmaması davranışın hukuka uygun olduğunu kanıtlamaz. Her sonuç gerçek bir kurala, kapsadığı kişilere, gerekli olgulara ve usule bağlanmalıdır.
Uluslararası unsurlar ve sınır ötesi planlar
Yabancı kliniğin onayı, yabancı doğum belgesi veya başka bir ülke mahkemesinin kararı Peru’daki hukuki durumu otomatik olarak çözmez. Sınır ötesi bir plan; tedavi ve anlaşmaya uygulanacak hukuk, soybağı, yabancı karar ve belgelerin tanınması, vatandaşlık, pasaport ve ülkeye giriş-çıkışın hukuka uygunluğu bakımından ayrı inceleme gerektirir. Tedavinin yapıldığı ülke Peru’dan farklı kurallar uygulayabilir; amaçlanan ebeveynlerin ikamet ülkesi de kendi tanıma kurallarına sahip olabilir. Yabancı doğum belgesinden Peru’da soybağı veya yalnızca doğum yeri ya da genetik bağdan vatandaşlık çıkarılmamalıdır. Yurt dışında ödeme yapmadan veya tedaviye başlamadan önce her ilgili hukuk düzeninde avukatlardan yazılı görüş alın ve Peru konsolosluk ve nüfus makamlarının gerekliliklerini doğrudan doğrulayın. Kliniklerin genel kontrol listeleri güncel resmî şartların yerini tutmaz.
Mevzuat durumu ve değişiklik önerileri
2025 kararı Kongreyi yardımcı üreme teknikleri hakkında kanun çıkarmaya açıkça çağırdı. 4 Kasım 2025’te sunulan 13073/2025-CR sayılı kanun teklifi taşıyıcı anneliği yasaklamayı, anlaşmaları geçersiz kılmayı, tanıtım ve aracılığı sınırlamayı ve para cezaları getirmeyi öneriyordu. Kanun teklifi yürürlükteki kanun değildir. 12 Şubat 2026’ya kadar olan döneme ilişkin erişilebilir resmî Kongre istatistik kaydı, teklifin 5 Kasım 2025 tarihli durumla “komisyonda” olduğunu gösteriyordu. Bu kayıt canlı dosya değildir ve 23 Ekim 2026’daki durumu kanıtlamaz. Güncel Kongre kaydı ve resmî gazete kontrol edilmeden sonradan bir kanunun kabul edildiği söylenmemelidir. Yürürlükteki kanun, somut yargı kararı, ayrı görüş, kamuoyu yorumu ve bekleyen teklif birbirinden ayrılmalıdır. Yasal zemini ancak kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş bir düzenleme değiştirir.
Programa bağlanmadan önce atılacak adımlar
İmzalamadan, ödeme yapmadan veya tedaviye başlamadan önce somut olgulara dayalı yazılı hukuki inceleme hazırlatın. Kullanılacak yöntemi, yumurta ve spermin kaynağını, gebeliği kimin taşıyacağını, her aşamanın nerede gerçekleşeceğini ve ödeme olup olmadığını açıklayın. Kesin infertilite tanısını ve tedavi olanağını gösteren tıbbi belgeleri alın; her tanı Mahkemenin istisnai olayına uymaz. Avukattan 7. maddeyi, 2025 kararını ve ayrı görüşleri, soybağı kurallarını ve güncel resmî yönlendirmeleri incelemesini isteyin. Kliniğin tam tüzel adını, izinlerini, sorumlu hekimleri, rıza formlarını, ücret dökümünü, iade şartlarını ve komplikasyon veya uyuşmazlık politikasını alın. Doğum kaydı, soybağı, genetik köken bilgisi, vatandaşlık, seyahat belgeleri ve yabancı ülkede tanımayı ayrı planlayın. Ret halinde başvuru yollarını, makamları, süreleri ve maliyetleri belirleyin. Sağlayıcı hukuki görüşünü ve riskleri yazılı açıklamıyorsa reklam beyanlarına güvenmek yerine süreci durdurun. Rızanın kapsamı, donör kayıtlarının saklanması ve çocuğun ileride genetik köken bilgilerine erişimi de baştan ele alınmalıdır. Her aşamada hangi belgelerin kime sunulacağı ve hangi makamın karar vereceği yazılı bir zaman çizelgesinde gösterilmelidir. Tarafların kimlik ve ehliyet belgelerini, medeni durumlarını ve rızalarının özgür iradeyle verildiğini de kontrol edin. Bağımsız danışmanlık, klinik personelinden alınan açıklamaların yerine geçmez; tıbbi riskler ve hukuki sonuçlar ayrı ayrı anlatılmalıdır. Sigorta kapsamını, acil sağlık giderlerini, tedavi kayıtlarına erişimi ve kişisel verilerin kimlerle paylaşılacağını önceden sorun. Uyuşmazlık çözüm maddesinin hangi ülkede ve hangi mahkeme önünde uygulanacağını doğrulayın; yabancı bir mahkeme şartının Peru'da otomatik olarak geçerli olacağını düşünmeyin.
Saklanacak belgeler ve açık sorular
Kullanılan kanun ve kararların güncel sürümlerini resmî URL ve kontrol tarihiyle; tam tıbbi raporu; rıza belgelerini; taslak ve imzalı sözleşmeleri; ödeme dökümleri ve makbuzları; klinik ve aracı bilgilerini; hukuki durum hakkındaki yazışmaları; doğum, kayıt, vatandaşlık ve seyahat belgelerini saklayın. Her ifadenin kanun, yargı kararı, ayrı görüş, idari uygulama, sağlayıcı politikası veya mesleki danışmanlık olup olmadığını belirtin. Avukata şunları sorun: Önerilen yöntem 7. maddenin güncel yorumuna uyuyor mu? İnfertilite mutlak ve geri döndürülemez mi, hangi kanıtlar var? Sözleşmenin hukuki etkisi nedir? Kim hangi prosedürle ebeveyn kaydedilebilir? Taşıyıcı fikrini değiştirirse veya amaçlanan ebeveynler ayrılır ya da ölürse ne olur? Hangi masraflar karşılanabilir ve nasıl belgelenir? Kayıt reddinde hangi başvuru yolları ve süreler geçerlidir? Yurt dışındaki katılımcı veya tedavi aşamasına hangi hukuk uygulanır? Çözülmemiş sorular açıkça kaydedilmeli, varsayılan izinlere dönüştürülmemelidir. Belgelerin güvenli kopyalarını saklayın ve tüm tarafların aynı güncel sözleşme sürümünü kullandığını doğrulayın. Hukuki görüş, kesin kabul edilen sonuçlarla tartışmalı yorumları ayrı ayrı belirtmelidir. Sözlü güvence verilmişse bunu yazılı olarak teyit ettirin. Yabancı belgeler kullanılacaksa, apostil veya tasdik, yeminli çeviri ve kayıt makamının kabul edeceği biçim hakkında önceden yazılı bilgi alın. Belgelerin asıllarını ve güvenli dijital kopyalarını ayrı saklayın. Klinik veya aracı tarafından verilen her hukuki açıklamanın kaynağını ve tarihini kaydedin; mevzuat veya dosya durumu değiştiğinde görüşü yenileyin. Önemli kararları yalnızca telefon görüşmesine bırakmayın. Son olarak, çocuk doğduktan sonra ortaya çıkabilecek kayıt veya vatandaşlık uyuşmazlıklarında hangi başvurunun önce yapılacağını, hangi belgelerin asıl olarak sunulacağını ve sürelerin nasıl hesaplanacağını avukatla önceden belirleyin. Bu planı yazılı dosyada saklayın. Bu kayıt gerektiğinde güncellenmelidir.
Karar matrisi
Aşağıdaki tablo ilk risk taraması içindir; kapsamlı hukuki görüşün yerini tutmaz. Temel yasal kuralı, 2025 davasının sınırlı sonucunu ve somut olgulara göre ayrıca doğrulanması gereken konuları birbirinden ayırır.
| Konu | Mevcut kanıt ve sınır |
|---|---|
| Temel yasal kural | 26842 sayılı Kanun’un 7. maddesi yardımcı üremeyi genetik anne ile taşıyıcının aynı kişi olması şartına bağlar; kapsamlı bir taşıyıcı annelik kanunu değildir. |
| 2025 Anayasa Mahkemesi davası | Ana görüş, davayı mutlak ve geri döndürülemez infertilite ve bağışlanmış gametler içeren bir vaka olarak tanımladı. Ayrı bir karşı oy, taşıyıcının çocukla genetik bağının, özgür iradesinin ve ödeme yapılmadığının anayasal yargılamada doğrulanmadığını belirtti; hüküm genel bir izin değildir. |
| Ticari veya altruistik | İncelenen kurallar iki modeli kapsamlı ve ayrı rejimler olarak düzenlemiyor. Ücret, masraf iadesi ve aracı komisyonları ayrıca incelenmelidir. |
| Anlaşmalar ve soybağı | Özel sözleşme veya yabancı doğum belgesi tek başına sözleşmenin icra edilebilirliğini ya da Peru’da soybağının tanınmasını garanti etmez. |
| Kanun teklifi | 13073/2025-CR sayılı teklif yasak öngörüyordu; erişilebilir resmî kayıtta 5 Kasım 2025 itibarıyla komisyonda görünüyordu, kabul edilmiş kanun değildi. |
Sonuç
Peru’da taşıyıcı anneliğe ilişkin hukuki çerçeve eksik ve yargısal yorumu tartışmalıdır. 7. madde önemli bir hukuki kısıt oluşturur; maddenin dar yorumu ana görüşte yer alırken, dört oyla kabul edilen hüküm fıkrası RENIEC nezdindeki somut bir kayıt uyuşmazlığını çözdü ve taşıyıcı annelik için genel bir kural koymadı. Ayrı bir karşı oy, taşıyıcının çocukla genetik bağının, özgür iradesinin ve ödeme yapılmadığının doğrulanmış olup olmadığını sorguladı. Altruistik modelin güvenle izinli olduğunu veya ticari modelin otomatik olarak suç oluşturduğunu gösteren kapsamlı bir yasal ayrım bilinmemektedir. İmzalamadan veya ödeme yapmadan önce bağımsız bir Peru avukatından güncel yazılı görüş alın, tekliflerin durumunu resmî kaynaklardan kontrol edin ve soybağı, kayıt, vatandaşlık ve çocuğun seyahatini ayrı planlayın.
Resmî kaynaklar (İspanyolca asılları)
- [S1] Ley General de Salud, Ley N.° 26842 (texto consolidado oficial; actualización indicada: 20/05/2024) — Resmî birleştirilmiş kanun metni. İncelenen kopyada 20 Mayıs 2024 güncellemesi belirtilmiştir; sonraki değişiklikler doğrulanmalıdır.
- [S2] Tribunal Constitucional del Perú, Pleno. Sentencia 176/2025, Exp. 01367-2019-PA/TC (30/06/2025) — Ayrı görüşleri de içeren resmî karar metni. Dava belirli bir kayıt uyuşmazlığı hakkındadır.
- [S3] Congreso de la República, presentación del Proyecto de Ley 13073/2025-CR (04/11/2025) — Kanun teklifinin resmî özeti; teklif yürürlükteki kanun değildir.
- [S4] Congreso de la República, Proyectos de ley presentados 2006–2026 (registro estadístico disponible hasta 12/02/2026)— 12 Şubat 2026’ya kadar erişilebilir resmî istatistik kaydı; teklifi 5 Kasım 2025 tarihli durumla komisyonda gösterir, güncel canlı durum değildir.








