Peru · Niyet sahibi ebeveynlerin uygunluğu

Anonimleştirilmiş dosyalar ve karar şeması bulunan bir inceleme masasının editoryal illüstrasyonu; gerçek kayıtlar veya kişiler gösterilmez.

Peru’da taşıyıcı annelik programına amaçlanan ebeveyn olarak kim katılabilir?

Kısa yanıt

Peru’da, amaçlanan ebeveynlerin uygunluğunu vatandaşlık, ikamet, medeni durum veya aile yapısına göre güvenilir biçimde sınıflandıran, açıkça kodifiye edilmiş kapsamlı bir taşıyıcı annelik rejimi yoktur. Yardımcı üreme bakımından temel hüküm, 26842 sayılı Genel Sağlık Kanunu’nun 7. maddesidir. Genetik anne ile gebeliği taşıyan kadın farklı kişiler olduğunda hükmün metni önemli bir hukuki sorun yaratır. Anayasa Mahkemesi 2025’te belirli bir aileye somut olayda koruma sağlamış, ancak genel bir izin sistemi veya uygun başvuru sahiplerinin eksiksiz listesini oluşturmamıştır. Bu nedenle cevap koşullu olmalı; belirli bir kişinin programa katılabileceği garanti edilmemelidir.

Yabancıların her durumda kabul edildiğini, Peru’da ikametin zorunlu olduğunu veya evliliğin her zaman gerekli ya da önemsiz olduğunu öngören genel bir kural bilinmemektedir. Bekâr kişiler, evli olmayan çiftler veya aynı cinsiyetten çiftler için de kesin bir ulusal uygunluk listesi yoktur. Bu, bütün kategorilerin yasaklandığını kanıtlamaz; mevcut mevzuat ve kararların güvenilir, evrensel bir cevap vermediği anlamına gelir. Bir Peru avukatı hukuki dayanağı göstermeden, bunu somut tıbbi yönteme ve taraflara uygulamadan, doğum kaydı ve soybağı sonuçlarını değerlendirmeden uygunluk iddiası doğrulanmış sayılmamalıdır.

Hukuki çerçeve: gerçekten düzenlenenler

26842 sayılı Kanun’un 7. maddesi, genetik anne ile gebeliği taşıyan annenin aynı kişi olması şartıyla herkese kısırlık tedavisi arama ve yardımcı üreme tekniklerini kullanma hakkı tanır. Hüküm ayrıca biyolojik ebeveynlerin önceden yazılı rızasından söz eder. Bu kural gestasyonel taşıyıcı annelik ve yumurta bağışı bakımından önemlidir; ancak ayrıntılı bir taşıyıcı annelik kanunu değildir. Amaçlanan ebeveynler için kabul süreci, yabancılar için ayrı bir yol belirlemez; vatandaşlık, göçmenlik ikameti, medeni durum, yaş veya önceki çocukların uygunluğu nasıl etkilediğini de açıklamaz. Donörlerin ve taşıyıcı annenin bulunduğu durumlarda rıza hükmü ayrıca yorumlanmalıdır.

4 Kasım 2025’te, 26842 sayılı Kanun’u değiştirerek taşıyıcı anneliği yasaklamayı amaçlayan 13073/2025-CR sayılı kanun teklifi sunuldu. Atıf yapılan Kongrenin resmî listesinde teklifin son durumu 5 Kasım 2025 itibarıyla “komisyonda” olarak kaydedilmiş; 23 Ekim 2026’da görevde olan yasama dönemindeki güncel durumu doğrulanamamıştır. Bir kanun teklifi tek başına yürürlükte bir yasak değildir. Taahhütte bulunmadan önce Perulu bir avukattan bu teklifin, yerine geçen bir girişimin veya başka bir değişikliğin yasalaşıp yasalaşmadığını doğrulamasını isteyin.

7. madde neden basit bir uygunluk listesi sunmuyor?

Sorun hem pratik hem de yorumla ilgilidir. Genetik anne ile gebeliği taşıyan kadının aynı kişi olması yönündeki lafzi koşul, başka bir kadının yumurtasıyla oluşturulan embriyoyu taşıyıcı annenin taşıdığı bir düzenlemeye karşı görünmektedir. 2025 tarihli kararın ana gerekçesinde, iki yargıcın daha katıldığı bu görüş, tedavi edilebilen veya yardımcı üreme yoluyla ele alınabilen kısırlık ile mutlak ve geri döndürülemez kısırlığı ayırmıştır. Bu gerekçeye göre 7. madde ikinci durumu açıkça düzenlememektedir. Dördüncü bir yargıç, çocuğun üstün yararına dayanarak davanın kısmen kabulünü desteklemiş, ancak 7. maddeye ilişkin bu yoruma katılmamıştır. Bu nedenle kısmi koruma sağlayan hüküm dört oy almış olsa da hukuki gerekçe dört yargıcın tamamınca paylaşılmamıştır. Diğer üç yargıç aynı sonucu desteklememiş; bazıları 7. maddeyi daha katı yorumlamıştır. Bu, önemli ancak somut olgulara bağlı bir kararın bulunduğu hukuki belirsizliktir; genel bir izin değildir. Görüş ayrılığı önemlidir: karardan tek ve genel bir uygunluk kuralı çıkarılamaz.

Anayasa Mahkemesinin 2025’te karara bağladığı konu

01367-2019-PA/TC sayılı dosyadaki 176/2025 Pleno kararında Mahkeme, mutlak ve geri döndürülemez kısırlığı bulunan evli Perulu bir çifti ele aldı. Çocuk 2016’da bağışlanmış yumurta ve sperm kullanılarak yapılan yardımcı üreme ve taşıyıcı gebelik sonucunda doğmuştu. Çocuk ile amaçlanan ebeveynler arasında ailevi ve sosyal bağlar gelişmişti. Mahkeme, amaçlanan annenin kayda geçirilmesini engelleyen nüfus kayıt kararlarını iptal etti ve çocuğun anne soyadının düzeltilmesini emretti. Kararın ana gerekçesi, mutlak ve geri döndürülemez kısırlığa ilişkin düzenleme boşluğunu ele aldı; hüküm somut davaya özgü kayıt koruması sağladı. Karar önemli bir birincil kaynaktır, ancak olayın özellikleri ve farklı oylar dikkate alınmalıdır.

Kararın belirlemediği hususlar

2025 kararı her amaçlanan ebeveynin programa katılabileceğini, her taşıyıcı annelik sözleşmesinin uygulanabilir olduğunu veya kliniklerin her tür programı hukuka uygun biçimde sunabileceğini belirlemez. Yabancılar, yerleşik olmayanlar, bekârlar, evli olmayan partnerler veya aynı cinsiyetten çiftler için genel kurallar koymaz. Karar, doğumdan ve aile hayatı oluştuktan sonra ortaya çıkan belirli bir kayıt uyuşmazlığını çözmüştür. Bazı yargıçlar ayrı oylarında yardımcı üremeye ilişkin yasal düzenleme yapılmasını istedi; ancak hükmün nihai sonuç kısmı genel bir düzenleyici rejim kurmadı. Bu sonuç önceden onay, soybağı garantisi veya klinik sözleşmesinin taşıyıcı anneyi, nüfus idaresini ya da mahkemeyi bağladığının kanıtı gibi sunulmamalıdır.

Başvuranın durumuna göre değerlendirme

FaktörHukuki sonuç
Vatandaşlık7. madde yabancı başvuru sahipleri için ayrı bir uygunluk testi içermez; 2025 davası Perulu bir aile hakkındadır. Yabancı amaçlanan ebeveynler için ne otomatik bir yasak ne de otomatik bir hak bilinmektedir. Kliniğin yabancı müşteriyi kabul etmesi hukuki dayanağın yerini tutmaz.
İkametincelenen hüküm ve karar, amaçlanan ebeveynler için Peru’da genel bir asgari ikamet süresi belirtmez. Evlat edinme, göç, kamu sağlık hizmetleri veya başka bir ülkenin taşıyıcı annelik kuralları doğrudan aktarılmamalıdır. Avukat, somut işlem ve taraflar için güncel mevzuat, yargı uygulaması veya idari koşul bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir.
Medeni durum2025 davasındaki çift evliydi; ancak bu olgu tek başına evliliğin evrensel şart olduğunu göstermez. Tersine, karar evli olmayan çiftin veya bekâr başvuranın aynı yolu kullanabileceğini de doğrulamaz. Medeni durum bağımsız bir uygunluk koşulu olarak yazılmasa bile soybağını, rızaları, belgeleri ve yurt dışındaki tanımayı etkileyebilir.
Bekâr kişiler ve farklı aile yapılarıBu kategorileri Peru’daki taşıyıcı annelik programlarına kesin biçimde kabul eden veya bunlardan dışlayan kapsamlı bir kural bilinmemektedir. 2023 tarihli Anayasa Mahkemesi davası, ABD’de doğan çocukların kayıt ve vatandaşlık işlemlerini isteyen bekâr Perulu bir babayla ilgiliydi; bu kategorinin Peru içindeki bir programa kabulünü karara bağlamadı. Kayıt kararı, kliniğe erişim veya sözleşmenin geçerliliği kararı değildir.
Tıbbi durum2025 kararının ana gerekçesi mutlak ve geri döndürülemez kısırlığı, tedavi edilebilir veya yardımcı üremeyle aşılabilir kısırlıktan farklı değerlendirdi. Bu değerlendirme somut davaya bağlıydı ve uygunluk belgesi değildir. Tanıyı, durumun geri döndürülebilirliğini, önerilen yöntemi, gametlerin kaynağını ve gebeliği taşıyacak kadını belirten ayrıntılı tıbbi rapor alın. Bu bilgiler hukuki değerlendirmeyi önemli ölçüde değiştirebilir.

Taahhütte bulunmadan önce hazırlanacaklar

Kliniğe veya ajansa ödeme yapmadan önce yazılı dosya hazırlayın: her amaçlanan ebeveynin vatandaşlığı ve olağan ikameti; medeni durum, evlilik ve boşanma belgeleri; kimlik ve pasaportlar; kısırlık veya tıbbi kontrendikasyon hakkında uzman raporu; döllenme yönteminin açıklaması; yumurta veya sperm bağışı bilgisi; taşıyıcı annenin rolü; rıza belgeleri ve sözleşme taslağı; kliniğin tüzel kişiliği ve mesleki izinleri; doğum kaydı, soybağı, vatandaşlık ve seyahat belgelerinin nasıl yürütüleceğine dair yazılı açıklama. Bu liste her belgenin kanunen zorunlu olduğu anlamına gelmez; bağımsız avukatın gerçek koşulları incelemesini sağlar.

Daha güvenli işlem sırası

Aşamalı ilerleyin. İlk olarak yalnızca klinik veya ajansa değil, bağımsız bir Peru avukatına başvurarak güncel hükümleri ve doğrudan uygulanabilir kararları belirletin. İkinci olarak, tıbbi olgular ile planlanan genetik ve gebelik rollerine göre 7. madde hakkında yazılı analiz isteyin. Üçüncü olarak vatandaşlık, ikamet, evlilik veya partnerlik ve sağlayıcının ileri sürdüğü her koşul hakkında ayrı cevaplar alın. Dördüncü olarak sözleşmeyi, rıza sürecini, ödemeleri ve taşıyıcı annenin fikrini değiştirmesi, gebelik komplikasyonu veya kayıt reddi durumundaki sonuçları inceleyin. Beşinci olarak amaçlanan ebeveynlerin ülkesinde soybağının tanınması, vatandaşlık ve giriş-çıkış belgeleri konusunda görüş alın. Yanıtlar yazılı olmadan geri alınamaz ödeme yapmayın.

İmza veya ödeme öncesi uyarı işaretleri

Sağlayıcı, 7. maddeyi ve 2025 kararını ele almadan Peru’da taşıyıcı anneliğin basitçe yasal olduğunu söylüyorsa; garantili soybağı veya pasaport vaat ediyorsa; özel sözleşmeyi soybağının kesin kanıtı gibi sunuyorsa; kaynak göstermeden vatandaşlık veya ikametin hiçbir zaman önemli olmadığını ileri sürüyorsa; kliniğin tüzel kişisini veya sorumlu hekimleri açıklamıyorsa ya da bağımsız danışmanlıktan önce ödeme istiyorsa süreci durdurun. Tam hükmü veya kararı, düzenleyen makamı, tarihi ve somut olaya uygulanma gerekçesini isteyin. Reklam, ajansın geçmiş deneyimi veya başka bir ailenin sonucu sizin dosyanız için bağlayıcı karar değildir.

Uygunluk, soybağı ve seyahati ayrı değerlendirin

Tıbbi programa kabul, sözleşmenin icra edilebilirliği, hukuki soybağı, doğum kaydı, vatandaşlık ve seyahat hakkı ayrı konulardır. Peru’daki kayıt kararı, amaçlanan ebeveynlerin ülkesinde soybağının tanınmasını otomatik olarak sağlamaz; yabancı doğum belgesi veya mahkeme kararı da Peru’daki tüm kayıt sorunlarını çözmez. Yurt dışında doğan çocuklarla ilgili 2023 davası, kayıt ve vatandaşlık konusunda somut bir olayda sağlanan korumanın, temel taşıyıcı annelik düzenlemesinin hukuka uygunluğuna ilişkin tüm sorunları çözmediğini gösterir. İlerlemeye başlamadan önce Peru ve amaçlanan ebeveynlerin ülkesi için koordineli yazılı bir plan alın. Bu plan kesin yardımcı üreme yöntemini, her katılımcının rolünü ve gametlerin kaynağını, her ülkede yapılacak işlemleri, her aşamadan sorumlu makamı ve çözümlenmemiş konuları belirtmelidir. Avukattan gelecekte mahkeme veya kayıt makamının takdirine bağlı sonuçları belirlemesini isteyin; bunları uygunluk onayı değil risk olarak değerlendirin. Program başlamadan hemen önce yürürlükteki mevzuatı ve ilgili kararları yeniden kontrol edin.

Resmî kaynaklar

Rehber 23 Ekim 2026 itibarıyla resmî kanun metnini yansıtır; program başlamadan önce yürürlükteki metni yeniden kontrol edin.

  1. S1 — Ley General de Salud (Ley No. 26842) — texto oficial consolidado, artículo 7
  2. S2 — Tribunal Constitucional del Perú — Sentencia 176/2025, Exp. 01367-2019-PA/TC (30 June 2025)
  3. S3 — Tribunal Constitucional del Perú — Sentencia 423/2023, Exp. 00882-2023-PA/TC (26 September 2023)
  4. S4 — Congreso de la República del Perú — Archivo Digital de la Legislación, Ley 26842
  5. S5 — Peru Cumhuriyet Kongresi — 13073/2025-CR sayılı kanun teklifinin sunulmasına ilişkin duyuru (5 Kasım 2025)
  6. S6 — Peru Cumhuriyet Kongresi — resmî kanun teklifi listesi; 13073/2025-CR sayılı teklifin kaydedilen son durumu

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar