Draagmoederschap in Kazachstan: contracten, bureaus en betalingen
CONCEPT UITSLUITEND VOOR JURIDISCHE CONTROLE. Controleer het actuele recht en de feiten van de concrete transactie.
Controleer eerst de toelatingsvoorwaarden en de twee verplichte contracten
Op 24 oktober 2026 is de hoofdvraag niet alleen of een kliniek een draagmoederschapsprogramma aanbiedt. De bijgewerkte Kazachse Code inzake huwelijk en gezin beperkt opdrachtgevers onder een draagmoederschapsovereenkomst tot Kazachse staatsburgers die met elkaar getrouwd zijn. De overeenkomst moet schriftelijk en notarieel worden vastgelegd; het echtpaar moet tegelijkertijd ook een afzonderlijk contract sluiten met de medische organisatie die de geassisteerde voortplantingstechnologie (ART) uitvoert. Dit zijn wettelijke vereisten, geen optionele documenten van een bureau. Notariële vastlegging maakt niet automatisch elke clausule geldig en garandeert niet dat alle beloofde diensten, betalingen of grensoverschrijdende uitkomsten afdwingbaar zijn.
Wie mag volgens de huidige regel opdrachtgever zijn?
Wet nr. 350-VIII van 14 juli 2026 wijzigde de definitie en artikel 54 van de Code. De wet is officieel gepubliceerd op 15 juli 2026; de relevante wijzigingen traden na de wettelijke termijn van tien dagen, uiterlijk op 26 juli 2026, in werking. Een buitenlands paar, een paar met verschillende nationaliteiten dat niet aan de burgerschapsvoorwaarde voldoet, een ongehuwd paar of een alleenstaande moet geen geld aan een tussenpersoon betalen in de veronderstelling dat het vroegere programma nog beschikbaar is. Laat bij een vóór de wetswijziging ondertekende overeenkomst door een Kazachse jurist nagaan of overgangsregels gelden en wat die voor het concrete dossier betekenen.
Wat in de notarieel vastgelegde draagmoederschapsovereenkomst moet staan
Artikel 54 vereist een schriftelijke overeenkomst die voldoet aan het Kazachse burgerlijk recht en verplicht notarieel wordt vastgelegd. Artikel 55 vereist dat de echtgenoten-opdrachtgevers en de draagmoeder worden geïdentificeerd; de procedure en voorwaarden voor betaling van de onderhoudskosten van de draagmoeder worden vastgelegd; rechten, verplichtingen en aansprakelijkheid bij niet-nakoming worden omschreven; het bedrag en de wijze van betaling van de in artikel 57(1) bedoelde compensatie worden vermeld; en overige voorwaarden, waaronder overmacht, worden geregeld. De wettelijke definitie van draagmoederschap noemt een vergoeding. Voeg vergoeding, terugbetaalbare uitgaven, medische kosten en de bemiddelingsvergoeding niet samen tot één onverklaard totaal. Vermeld per bedrag de ontvanger, het doel, de vervaldatum, bewijsstukken en de gevolgen als de voorziene gebeurtenis niet plaatsvindt.
Eén punt moet naar Kazachs recht afzonderlijk worden bevestigd: artikel 55 verwijst naar compensaties in artikel 57(1), terwijl de huidige gepubliceerde tekst van artikel 57(1) vooral onderzoeks- en ART-kosten, verplichtingen rond medische documenten en medische zorg na de bevalling opsomt, en geen vast vergoedingstarief bepaalt. Leid uit deze verwijzing geen wettelijk tarief af. Laat de formulering door een Kazachse jurist verduidelijken en vermeld de overeengekomen vergoeding en elke kostencategorie afzonderlijk in de overeenkomst.
Artikel 57, leden 2–6, legt de draagmoeder ook wettelijke plichten op: zij moet een medisch advies over haar lichamelijke, psychische en reproductieve gezondheid overleggen, regelmatig medisch worden gecontroleerd en adviezen opvolgen, de opdrachtgevers volgens de in de overeenkomst afgesproken frequentie informeren over het verloop van de zwangerschap en het kind aan de opdrachtgevers overdragen, niet aan anderen. Na ART moet zij een natuurlijke zwangerschap voorkomen; over een meerlingzwangerschap beslissen partijen in onderling overleg. Stem deze plichten af op het kliniekprotocol en laat boetes of automatische gevolgen afzonderlijk door een Kazachse jurist beoordelen.
Het kliniekcontract is afzonderlijk en verplicht
Artikel 54(3) verplicht het echtpaar tegelijkertijd een contract te sluiten met de medische organisatie die ART toepast en de diensten verleent. Het kliniekcontract moet de daadwerkelijke dienstverlener, behandelingsfasen, inbegrepen diensten, goedkeuring van extra kosten, medische dossiers en toestemmingen, annuleringsvoorwaarden en de aanpak van complicaties beschrijven. De brochure of factuur van het bureau vervangt dit contract niet. De ART-regels van het ministerie van Volksgezondheid vormen een afzonderlijke regelgevende laag. Besluit nr. 126 van de waarnemend minister van Volksgezondheid van 30 september 2026 heeft de ART-regels gewijzigd. De wijzigingen stemmen ook de definitie van de draagmoederschapsovereenkomst af op de voorwaarden van staatsburgerschap en huwelijk en sluiten draagmoederschap voor ongehuwden uit van ART-toegang. De informatiepagina van Adilet vermeldt officiële publicatie in het Elektronische Referentiecontrolebank op 6 oktober 2026; op basis daarvan wijst de termijn van tien kalenderdagen op 17 oktober 2026 als datum van inwerkingtreding. Controleer vóór vertrouwen op procedurele details de geconsolideerde ART-regels en bevestig dat er geen eerdere officiële publicatie is die de ingangsdatum bepaalt.
Wat een bemiddelingsbureau kan doen en wat niet mag worden aangenomen
De bepalingen van de Code inzake huwelijk en gezin maken een bemiddelingsbureau niet tot een verplichte partij bij de wettelijke draagmoederschapsovereenkomst en stellen geen standaardvergoeding of speciaal model voor een bemiddelingsovereenkomst vast. Dat sluit niet uit dat een andere sectorspecifieke regel geldt. Een tussenpersoon kan duidelijk omschreven coördinatie-, vertaal- of administratieve diensten aanbieden via een afzonderlijk burgerrechtelijk contract; de juridische kwalificatie hangt af van de feitelijke verplichtingen. Artikel 683 van het Burgerlijk Wetboek beschrijft een betaalde dienstenovereenkomst in algemene zin: de dienstverlener verricht de overeengekomen handelingen of activiteiten en de klant betaalt. Het bureau mag zich niet voordoen als kliniek, zonder geldige volmacht namens een partij tekenen, een juridisch ouderschapsresultaat garanderen of geld ontvangen zonder schriftelijke basis en transparante afrekening.
Betalingscategorieën: wat hoort in welk contract?
De Code noemt bepaalde kosten en betalingsverplichtingen, maar de onderzochte bepalingen stellen geen universele programm prijs vast. Splits bedragen schriftelijk uit in plaats van een niet-gespecificeerd totaalbedrag voor «alles inbegrepen» te accepteren.
| Betalingscategorie | Contractuele regeling |
|---|---|
| Onderhoud van de draagmoeder | Vermeld het bedrag of de berekeningsmethode, betaalmomenten, gedekte kosten en vereiste bewijsstukken in de draagmoederschapsovereenkomst (artikel 55). |
| Medisch onderzoek en ART | De opdrachtgevers betalen de onderzoeken van de draagmoeder en de ART-kosten. Ook betalen zij haar medische zorg tijdens zwangerschap en bevalling en gedurende 56 dagen na de geboorte, of 70 dagen na de geboorte bij complicaties die verband houden met zwangerschap of bevalling (artikel 57(1)). |
| Vergoeding en compensatie | De wettelijke definitie noemt een vergoeding en de overeenkomst moet bedrag en betalingsprocedure voor de genoemde compensatie vastleggen. De onderzochte bepalingen stellen geen universele programmprijs vast. |
| Diensten van het bureau | Beschrijf de feitelijke diensten en vergoeding van het bureau in een afzonderlijke schriftelijke dienstenovereenkomst. Er is geen standaard wettelijke bureauvergoeding bekend. |
Stel een controleerbaar betalingsschema op
Gebruik een betalingsschema met mijlpalen, niet alleen een totaalbedrag. Vermeld voor elke termijn het bedrag en de valuta, betaler, ontvanger, vervaldatum of objectieve trigger, factuur of ander bewijsstuk en de rekening van de ontvanger. Scheid betalingen aan de kliniek van bedragen voor de draagmoeder en de vergoeding van het bureau. Leg vast of een bedrag een voorschot, onkostenvergoeding, verdiend honorarium of terugbetaalbare borg is; bepaal wie extra kosten goedkeurt en wanneer bonnen moeten worden verstrekt. Traceerbare bankoverschrijvingen en ondertekende kwitanties verdienen de voorkeur. Dit zijn verstandige bewijsmaatregelen, geen bewering dat de Code één betaalmethode voorschrijft. Vermijd lege schema’s, discretionaire administratiekosten, betalingen aan niet-betrokken privérekeningen en mondelinge toezeggingen over het totale budget.
Documenten en due diligence voordat geld wordt overgemaakt
Controleer vóór ondertekening de identiteit en juridische status van elke partij; de namen moeten overeenkomen in de overeenkomst, facturen en bankgegevens. Als de draagmoeder getrouwd is, moet de schriftelijke toestemming van haar echtgenoot voor het sluiten van de overeenkomst en deelname aan het programma notarieel worden vastgelegd. De beoogde ouders overleggen hun huwelijksakte en de notaris controleert de huwelijkse staat. Het advies van de medische organisatie over de toepassing van ART, met volledige informatie over het gebruikte biologische materiaal, wordt aan de notariële overeenkomst gehecht. Artikel 56 vereist dat de draagmoeder 20–35 jaar oud is, een bevredigende lichamelijke, psychische en reproductieve gezondheid heeft die door een medische organisatie is bevestigd, en een eigen gezond kind heeft. Vraag de notaris vóór de afspraak de actuele documentenlijst te bevestigen. De notariële regels noemen specifiek het origineel van het medisch advies, het origineel van de verklaring over de gezondheid van het kind of de kinderen van de draagmoeder en de originele geboorteakten; kopieën van de geboorteakten blijven in het notariële dossier. Artikel 57(1) verplicht de opdrachtgevers ook om de kliniek een medisch advies over hun lichamelijke en psychische gezondheid en de resultaten van medisch-genetisch onderzoek te verstrekken.
Als zij niet getrouwd is, neemt de notaris een verklaring daarover op en bevestigt hij de echtheid van haar handtekening.
Mislukte behandeling, geen ART en natuurlijke zwangerschap
Artikel 59 bevat specifieke financiële gevolgen die niet door een algemene terugbetalingsclausule kunnen worden uitgesloten. Als ART niet binnen de overeengekomen termijn wordt toegepast, verklaart de Code de overeenkomst ongeldig. Als de draagmoeder na het sluiten van de overeenkomst op natuurlijke wijze zwanger wordt, wordt de overeenkomst beëindigd en moet zij alle uitgaven vergoeden die de opdrachtgevers volgens de overeenkomst hebben gemaakt. Dit is een belangrijk wettelijk gevolg; ga er niet van uit dat een reclamebelofte, een verzekeringslabel of een informele brief dit verandert. Beschrijf in de overeenkomst en het kliniekcontract afzonderlijk mislukte cycli, uitgestelde procedures, medische contra-indicaties, annulering door de kliniek en reeds gemaakte kosten. Een jurist moet deze regels afstemmen op terugbetalings- en beëindigingsclausules en niet elke mislukte behandeling als hetzelfde juridische feit behandelen.
Weigering van het kind, echtscheiding en overlijden: financiële gevolgen
Artikel 59 regelt ook de weigering van het kind na de geboorte. De opdrachtgevers kunnen niet enkel omdat zij het kind weigeren, terugbetaling van materiële uitgaven van de draagmoeder eisen. Als zij het kind weigeren en de draagmoeder het moederschap wil aanvaarden, moet zij de in de overeenkomst bepaalde compensatie ontvangen; als zij ook weigert, wordt het kind volgens de Code aan de staatszorg toevertrouwd. Een echtscheiding na de geboorte neemt de verantwoordelijkheid van geen van beide echtgenoten weg; bij overlijden van één echtgenoot rust de verantwoordelijkheid op de overlevende echtgenoot. Deze regels maken planning voor noodsituaties noodzakelijk, maar een contract kan dwingende kinderbeschermingsregels niet opzijzetten. Een boete of terugbetalingsclausule vervangt niet de wettelijke procedure voor de status en zorg van het kind.
Als beide opdrachtgevers overlijden en hun naaste familieleden weigeren het kind te adopteren, kan het kind op verzoek aan de draagmoeder worden overgedragen; als zij weigert, wordt het onder staatszorg geplaatst. Geen van beide plaatsingen doet de erfrechten van het kind tegenover de opdrachtgevers teniet (artikel 59(6)).
Geschillen, terugbetaling en praktische rechtsmiddelen
Begin bij een geschil met een bureau met de ondertekende dienstenomschrijving, betalingsvoorwaarden, bewijs van geleverd werk en de annulerings- of klachtenprocedure. Volgens de algemene regels voor betaalde diensten hangt betaling af van het contract en de overeengekomen diensten; de uitkomst hangt af van tekst en feiten. Een terugbetalingsverzoek moet de specifieke clausule, het bedrag, de datum, de tekortkoming en het bewijs noemen. Bewaar bij een kliniekgeschil het behandelcontract, toestemmingsformulieren, gespecificeerde facturen, medische dossiers en schriftelijke communicatie; medische geheimhouding blijft gelden. Stuur een concrete schriftelijke ingebrekestelling en vraag een Kazachse jurist om advies over onderhandelingen, mediation of een procedure bij de rechter. Notariële vastlegging garandeert geen automatische inning van elke betwiste vordering en beslist niet vooraf over elk bureauhonorarium.
Als de overeenkomst juridisch als een overeenkomst voor betaalde diensten wordt gekwalificeerd, staat artikel 686 van het Burgerlijk Wetboek de opdrachtgever in het algemeen toe de overeenkomst te beëindigen mits de daadwerkelijk gemaakte kosten van de dienstverlener worden betaald; de dienstverlener mag alleen beëindigen als hij de door de beëindiging veroorzaakte schade volledig vergoedt, behalve wanneer de onmogelijkheid van uitvoering aan de opdrachtgever te wijten is. Of artikel 686 op een concrete bemiddelingsovereenkomst van toepassing is, hangt af van de juridische kwalificatie, de tekst en de feiten. Laat voorschotten, niet-terugbetaalbare vergoedingen en annuleringsclausules vóór betaling juridisch controleren.
Voor ondertekening: een veilige volgorde van stappen
De veiligste volgorde is: (1) bevestig dat de opdrachtgevers aan de huidige voorwaarden voor staatsburgerschap en huwelijk voldoen; (2) vraag onafhankelijk juridisch advies vóór een aanbetaling; (3) controleer de draagmoeder, de criteria van artikel 56 en de vereiste toestemming; (4) selecteer en controleer de daadwerkelijke medische organisatie; (5) onderhandel tegelijk over de notariële draagmoederschapsovereenkomst en het afzonderlijke kliniekcontract; (6) sluit een aparte schriftelijke overeenkomst voor bureauwerk en omschrijf de rol nauwkeurig; (7) stem elk bedrag, elke mijlpaal, annuleringsregel en wettelijke consequentie op elkaar af; en (8) bewaar ondertekende exemplaren, bonnen, facturen en medische/juridische documenten veilig. 126. Het bevestigt niet de vergunning van een specifieke kliniek of een specifiek bureau, de geldigheid van een concrete overeenkomst of buitenlandse regels over ouderschap, nationaliteit of uitreis van het kind. Individuele juridische controle is nodig vóór ondertekening of overmaking.
Geraadpleegde primaire bronnen
De gekoppelde juridische teksten zijn officiële of door overheidsinstanties gehoste bronnen; de meeste zijn in het Russisch gepubliceerd. De informatiepagina van Adilet vermeldt officiële publicatie in het Elektronische Referentiecontrolebank op 6 oktober 2026; toepassing van de termijn van tien kalenderdagen wijst op 17 oktober 2026, tenzij een eerdere officiële publicatie bepalend is.
- S1 — Кодекс Республики Казахстан «О браке (супружестве) и семье» (обновлённый текст; статьи 1, 54–59)
- S2 — Закон Республики Казахстан от 14 июля 2026 года № 350-VIII (изменения и сведения об официальном опубликовании)
- S3 — Правила совершения нотариальных действий, глава 24, пункты 214–216
- S4 — Приказ Министра здравоохранения РК от 15 декабря 2020 года № ҚР ДСМ-272/2020 (правила ВРТ)
- S5 — Приказ и.о. Министра здравоохранения РК от 30 сентября 2026 года № 126 (изменения правил ВРТ; сведения об официальном опубликовании см. в S7)
- S6 — Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть), статьи 683 и 686
- S7 — Informatie over de officiële publicatie van besluit nr. 126 (Adilet)
