Kazachstan · Juridische status en modellen

Rustige juridische werkruimte met open naslagwerk, documenten en daglicht

Draagmoederschap in Kazachstan: juridisch kader en beperkingen

Kort antwoord: geregeld, maar beperkt toegankelijk

Per 23 oktober 2026 is draagmoederschap in Kazachstan geen dienst die openstaat voor iedereen die een kliniek kan betalen. Het valt onder hoofdstuk 9, vooral artikelen 54–59, van het Kazachse Wetboek inzake huwelijk en gezin, naast het Gezondheidswetboek en ministeriële regels voor geassisteerde voortplanting (ART). Anders dan veel oudere online artikelen suggereren, mogen alleen gehuwde Kazachse staatsburgers als wensouders optreden. Een schriftelijke notarieel bekrachtigde overeenkomst en een afzonderlijke overeenkomst met de medische instelling zijn vereist. Deze formaliteiten nemen medische screening, contractrisico’s, geboorteaangifte en grensoverschrijdende vragen niet weg.

De uitkomst hangt af van de feiten. Een gehuwd paar waarvan beide partners Kazachse staatsburgers zijn, kan het traject pas overwegen nadat de eigen toelating, de positie van de draagmoeder, het actuele kliniekprotocol en het contract zijn gecontroleerd. Buitenlandse paren, ongehuwde personen en onbetaalde regelingen mogen niet vertrouwen op publicaties van vóór juli 2026 of kliniekreclame als bewijs van rechtmatigheid. Bij verschillende nationaliteiten is vóór betaling of behandeling schriftelijk juridisch advies nodig: de wettekst verwijst naar echtgenoten die Kazachse staatsburgers zijn; er mag niet worden aangenomen dat één Kazachse partner voldoende is.

De wijziging van 2026 en de relevante datum

Wet nr. 350-VIII van Kazachstan van 14 juli 2026 wijzigde de definitie van de draagmoederschapsovereenkomst en de artikelen 54 en 57 van het Gezinswetboek, en beperkte uitdrukkelijk wie draagmoederschap mag laten uitvoeren. Ook artikel 146 van het Gezondheidswetboek werd aangepast: de algemene toestemming voor ongehuwden om ART te gebruiken, sluit draagmoederschap nu uitdrukkelijk uit. De geconsolideerde tekst van het Gezinswetboek op het officiële Adilet-systeem bevat deze wijzigingen en is in augustus 2026 opnieuw bijgewerkt. Dit artikel beschrijft het rechtskader op 23 oktober 2026, niet de regels uit oudere gidsen.

De wijzigingen voor draagmoederschap traden op 26 juli 2026 in werking, tien kalenderdagen na de eerste officiële publicatie van Wet nr. 350-VIII. Laat voor een overeenkomst, kliniekafspraak, toestemming, betaling of ART-cyclus die vóór 26 juli 2026 is begonnen, een Kazachse jurist aan de hand van de concrete feiten het toepasselijke recht en eventuele overgangsregels beoordelen. Ga er niet van uit dat een eerste intake, aanbetaling, niet-ondertekend concept of consult de eerdere toelating automatisch heeft behouden. Bewaar gedateerde contracten, betalingsbewijzen, toestemmingen, correspondentie en medische dossiers.

Wie draagmoederschap mag laten uitvoeren

Artikel 54, leden 1 en 1-1, bepaalt dat de overeenkomst wordt gesloten door gehuwde Kazachse staatsburgers en dat alleen zulke personen als opdrachtgever mogen optreden. Dit is een wettelijke drempel, geen voorkeur van een kliniek. Dat een kliniek bereid is een buitenlandse zaak te bespreken, schept geen uitzondering. De tekst verwijst in het meervoud naar echtgenoten die Kazachse staatsburgers zijn; als slechts één partner die nationaliteit heeft, is vóór een beroep op toelating schriftelijk advies nodig.

De algemene ART-regel in het Gezondheidswetboek moet samen met de uitzondering voor draagmoederschap worden gelezen. Artikel 146 staat ongehuwde volwassenen in het algemeen toe bepaalde ART te gebruiken met geïnformeerde toestemming, maar de wijziging van 2026 sluit draagmoederschap uitdrukkelijk uit. IVF voor de eigen behandeling mogen ondergaan, betekent niet dat men een zwangerschap door een andere vrouw mag laten uitvoeren. Ouderschap, geboorteaangifte, nationaliteit en reizen na de geboorte zijn afzonderlijke vragen.

Artikel 56 noemt leeftijd, gezondheid en het hebben van een eigen kind als voorwaarden voor de draagmoeder, maar stelt zelf geen uitdrukkelijke nationaliteitseis. Dat betekent niet dat iedere buitenlandse of niet-ingezeten draagmoeder toelaatbaar is: medische regels, verblijfsstatus, kliniekvoorwaarden en actuele uitvoeringsregels moeten ook worden gecontroleerd. De nationaliteitsbeperking voor opdrachtgevers mag niet automatisch op de draagmoeder worden toegepast, maar stilte in één artikel is evenmin een onbeperkte toestemming.

Betaalde en onbetaalde modellen volgens het huidige recht

Artikel 1(34) van het huidige Gezinswetboek definieert draagmoederschap als het dragen en baren van een kind op grond van een overeenkomst tussen draagmoeder en echtgenoten tegen betaling van een vergoeding. De ART-regels hanteren een vergelijkbare betaalde definitie. Artikel 55 verlangt bovendien dat de overeenkomst de betalingsvoorwaarden voor onderhoudskosten van de draagmoeder en het bedrag en de wijze van de in artikel 57 bedoelde compensatie vermeldt. Samen wijzen deze bepalingen op een gedocumenteerde financiële regeling; aard, bedrag, timing en doel van betalingen mogen niet aan informele berichten worden overgelaten.

Oudere websites verwijzen soms naar artikel 17 van de Wet op reproductieve rechten uit 2004, waarin overeenkomsten met of zonder vergoeding werden genoemd. Adilet vermeldt dat die wet door het Gezondheidswetboek van 2009 is ingetrokken. Zij is daarom geen veilige grondslag van het huidige recht voor een onbetaald model. Het huidige recht kent voor zover bekend geen duidelijk zelfstandig altruïstisch model waarbij alleen kosten worden vergoed en geen vergoeding wordt betaald. Dit is een onopgeloste rechtsvraag, geen bewijs van een afzonderlijk strafrechtelijk verbod. Noem een regeling die alleen kosten vergoedt niet zonder actueel Kazachs juridisch advies zeker rechtmatig of onrechtmatig.

Maak onderscheid tussen vergoeding en terugbetaling van aantoonbare kosten. Artikel 57 legt kosten voor medische onderzoeken, ART en zwangerschapsgerelateerde zorg bij de opdrachtgevende echtgenoten; artikel 55 vereist dat betalingen en compensatie in het contract worden geregeld. Vermeld deze posten afzonderlijk in de overeenkomst en administratie. De onderzochte bepalingen geven hier geen betrouwbare basis voor een universeel maximum, standaardmarktprijs of specifieke fiscale behandeling. Controleer vóór vaststelling van de regeling het actuele burgerlijk, fiscaal en medisch recht en de notariële praktijk.

Voorwaarden en waarborgen voor de draagmoeder

Volgens artikel 56 moet de draagmoeder 20 tot en met 35 jaar zijn, een door een medische instelling bevestigde bevredigende lichamelijke, geestelijke en reproductieve gezondheid hebben en een eigen gezond kind hebben. Dit zijn wettelijke voorwaarden, geen vrijblijvende kliniekvoorkeuren. Als zij gehuwd is, moet zij bij het sluiten van de overeenkomst schriftelijke, notarieel bekrachtigde toestemming van haar echtgenoot overleggen. Controleer vóór ondertekening identiteit, leeftijd, burgerlijke staat, medische verklaringen en toestemming.

De ART-instelling moet een verklaring afgeven over de toegepaste methoden, met volledige informatie over het biologische materiaal van de wensouders of een donorbank. Eén exemplaar wordt aan de notariële overeenkomst gehecht en bewaard op de plaats waar de overeenkomst wordt gesloten. De overeenkomst is daarmee verbonden met de behandeling en latere registratie van het ouderschap. Leg vooraf vast welke kliniek de verklaring afgeeft, welk materiaal wordt vermeld, wie kopieën ontvangt en hoe correcties worden gedocumenteerd.

Artikel 57 verplicht de draagmoeder een medische verklaring over haar gezondheid te verstrekken, medische controles te volgen, adviezen van de arts na te leven en volgens de contractuele frequentie over het verloop van de zwangerschap te rapporteren. Zij moet het kind aan de contractuele opdrachtgevers overdragen en mag het niet aan anderen overdragen. Het Wetboek verplicht haar ook een natuurlijke zwangerschap na ART uit te sluiten; het contract moet dit uitleggen zonder medische toestemming of andere dwingende rechten opzij te zetten. Een meerlingzwangerschap wordt in onderling overleg geregeld.

Verplichte documenten en inhoud van de overeenkomst

Artikel 54 vereist een schriftelijke draagmoederschapsovereenkomst die voldoet aan het Kazachse burgerlijk recht en verplicht notarieel wordt bekrachtigd. De opdrachtgevende echtgenoten moeten daarnaast een afzonderlijk contract sluiten met de zorginstelling die ART levert. Een dienstencontract met een bureau of kliniek vervangt de notariële draagmoederschapsovereenkomst niet. Controleer vóór ondertekening de identiteit van de partijen, de bevoegdheid van de medische instelling en de consistentie van namen, paspoortgegevens, burgerlijke staat en informatie over biologisch materiaal.

Artikel 55 verlangt gegevens van de echtgenoten en draagmoeder; betalingsvoorwaarden voor haar onderhoudskosten; rechten, plichten en aansprakelijkheid bij niet-nakoming; bedrag en procedure voor compensatie onder artikel 57; en overige voorwaarden, waaronder overmacht. Dit zijn minimumvereisten, geen volledige risicolijst. Regel daarnaast bij voorkeur mislukte of geannuleerde cycli, termijnen, medische kosten, communicatie, vertrouwelijkheid, dossiers, verzekering indien beschikbaar, geschillen, overlijden of echtscheiding en de geboorte van een kind met een ernstige medische aandoening. Dit zijn praktische aanbevelingen, geen bewering dat artikel 55 elk punt uitdrukkelijk voorschrijft.

Besluit nr. 126 van 30 september 2026 is op 6 oktober 2026 officieel gepubliceerd in de elektronische referentiebank van normatieve rechtshandelingen van Kazachstan. Volgens de inwerkingtredingsbepaling trad het op 17 oktober 2026 in werking, tien kalenderdagen na publicatie. De wijzigingen van de ART-regels maken daarom deel uit van het rechtskader zoals dat hier op 23 oktober 2026 wordt beschreven. Vraag de kliniek schriftelijk welke geconsolideerde regels en protocolversie zij op de voorgestelde behandeling toepast; de inwerkingtreding bewijst op zichzelf niet dat de kliniek bevoegd is of dat de concrete zaak aan alle voorwaarden voldoet.

Kosten, medische bewijsstukken en doorlopende verplichtingen

Artikel 57 verplicht de opdrachtgevende echtgenoten de medische onderzoeken van de draagmoeder en de ART-kosten te betalen. Zij moeten de medische instelling een verklaring over hun lichamelijke en geestelijke gezondheid en de resultaten van medisch-genetisch onderzoek verstrekken. Zij betalen ook de medische zorg van de draagmoeder tijdens zwangerschap en bevalling en gedurende 56 dagen na de geboorte; bij complicaties die verband houden met zwangerschap of bevalling bedraagt de genoemde periode 70 dagen. Neem deze verplichtingen op in budget en contract, inclusief procedures voor spoedzorg, facturen en betwiste kosten.

De onderzochte bepalingen stellen geen universele programmaprijs vast. Splits kliniekkosten, bemiddelingskosten, vergoeding van de draagmoeder, medische kosten, reizen, vertalingen, notariële handelingen en diensten na de geboorte uit. Geef aan welke kosten vast of variabel zijn, welke bewijsstukken nodig zijn voor terugbetaling, wie rechtstreeks betaalt en hoe een onverwachte ziekenhuisopname wordt behandeld. Een pakket van een tussenpersoon is geen wettelijke prijs en bewijst niet dat alle juridische en medische diensten zijn inbegrepen.

De verplichtingen van de draagmoeder inzake medische controle en informatie, en de financieringsverplichtingen van de opdrachtgevers, blijven na ondertekening gelden. Spreek een spoedkanaal, frequentie van updates, rechtmatige toegang tot dossiers en een methode voor tijdkritische beslissingen af. Volgens het Wetboek wordt voortzetting van vast werk van de draagmoeder in onderling overleg bepaald. Het contract mag geen medische uitkomst garanderen of aannemen dat één partij elke medische beslissing kan sturen.

Ouderschap is niet hetzelfde als geboorteaangifte

Artikel 54(2) verbindt de overeenkomst aan de ouderlijke rechten en plichten van de opdrachtgevende echtgenoten. Artikel 59(1) erkent de echtgenoten die het programma hebben besteld als ouders; artikel 59(2) bepaalt dat na de geboorte de echtgenote/opdrachtgever die de overeenkomst sloot als moeder op het medische geboortecertificaat wordt vermeld. Bij een meerling zijn de echtgenoten voor ieder kind in gelijke mate verantwoordelijk. Deze gevolgen naar nationaal recht nemen de noodzaak van medische en burgerlijke registratie niet weg.

Vraag vóór behandeling aan de kliniek en de burgerlijke-standautoriteit schriftelijk de volgorde en documenten na de geboorte te bevestigen: medisch geboortecertificaat, aanvraag voor geboorteaangifte, identiteits- en huwelijksdocumenten, notariële overeenkomst en kliniekverklaring. Controleer wie elk document indient, of vertaling of legalisatie nodig is en hoe afwijkende spelling wordt gecorrigeerd. Deze gids bevestigt niet de uitvoeringspraktijk van iedere autoriteit; de overeenkomst vervangt de geboorteaangifte niet.

Ouderschap, nationaliteit, paspoort, toestemming om Kazachstan te verlaten en erkenning in het buitenland zijn afzonderlijke vragen. Erkenning van ouderschap onder Kazachs recht bewijst niet dat een andere staat hetzelfde ouderschap erkent of een paspoort afgeeft; de geboorteplaats alleen garandeert geen nationaliteit. Bij een buitenlandse component is advies nodig over iedere betrokken staat vóór embryotransfer en opnieuw vóór geboorte en reis.

Weigering, echtscheiding, overlijden en mislukking van het contract

Artikel 59 regelt uitdrukkelijk wat er gebeurt als de opdrachtgevers het kind weigeren. De weigering wordt geformaliseerd nadat de geboorte bij de registratieautoriteit is geregistreerd. De echtgenoten mogen de draagmoeder niet om terugbetaling van hun materiële kosten vragen. Het moederschap kan bij de draagmoeder blijven als zij dat wenst; weigert zij ook, dan wordt het kind onder staatszorg geplaatst. Als zij het kind na de weigering van de opdrachtgevers aanvaardt, moeten de echtgenoten de contractuele compensatie betalen. Partijen kunnen deze wettelijke procedure niet via een privéafspraak omzeilen.

Bij echtscheiding blijven beide echtgenoten verantwoordelijk voor het kind dat op grond van de overeenkomst is geboren. Als één overlijdt, is de overlevende echtgenoot verantwoordelijk. Als beiden overlijden en naaste familieleden adoptie weigeren, kan het kind op verzoek van de draagmoeder aan haar worden overgedragen; anders komt het onder staatszorg. Overdracht aan de draagmoeder of staatszorg beëindigt de erfrechten van het kind tegenover de opdrachtgevende echtgenoten niet. Overlijden, onbekwaamheid en echtscheiding moeten vóór behandeling worden meegenomen.

Artikel 59 bepaalt ook dat de overeenkomst ongeldig wordt als ART niet binnen de contractuele termijn wordt toegepast. Als de draagmoeder na ondertekening op natuurlijke wijze zwanger wordt, eindigt de overeenkomst en moet zij de kosten van de opdrachtgevers volgens het contract betalen. De toepassing kan afhangen van de feiten, de contracttekst en dwingend recht. Vraag advies voordat u op een terugbetalingsclausule of vaste termijn vertrouwt.

Verboden en vragen die afzonderlijk moeten worden onderzocht

De duidelijkste huidige beperking betreft de opdrachtgevers: volgens artikel 54 mogen alleen gehuwde Kazachse staatsburgers draagmoederschap bestellen. Artikel 146 van het Gezondheidswetboek, gewijzigd in 2026, sluit draagmoederschap uit van de algemene ART-toestemming voor ongehuwden. De draagmoeder mag het kind niet aan iemand anders overdragen en moet voldoen aan de wettelijke plichten inzake medische controle, informatie en overdracht. Algemene ART-regels verbieden geslachtskeuze voor een ongeboren kind, behalve wanneer een geslachtsgebonden erfelijke aandoening kan worden overgedragen. Breid deze regels niet uit voorbij de wettekst.

De wettelijke definitie beschrijft draagmoederschap als betaald, maar het geldende recht beantwoordt niet duidelijk alle vragen over overeenkomsten zonder vergoeding, de samenstelling van terugbetaalbare kosten, een universeel maximumbedrag of belasting. Evenmin volgt eruit dat een bepaalde kliniek bevoegd is of een specifieke activiteit van een bureau rechtmatig is. Controleer de actuele bevoegdheid van de kliniek, het geldende medische protocol, notariële vereisten en civiele en fiscale regels. Als een tussenpersoon zegt dat een uitzondering gebruikelijk is, vraag dan schriftelijk om de juridische basis.

Draagmoederschap in het buitenland, erkenning van buitenlandse geboorteakten of beslissingen over ouderschap, nationaliteit, consulaire documenten en uitreis vereisen een afzonderlijke analyse. Deze vragen zijn niet opgelost doordat draagmoederschap in Kazachstan is geregeld en vallen buiten de conclusie over het binnenlandse kader in dit artikel.

Beslismatrix voor de concrete feiten

Gebruik de tabel als eerste toets, niet als advies voor een individueel geval. Ook als de opdrachtgevers aan de nationaliteits- en huwelijksvoorwaarde voldoen, kan het programma stranden op de criteria voor de draagmoeder, medische stukken, contractvorm, kliniekregels of betalingsvoorwaarden.

Situatie Praktische betekenis van de huidige regels Veilige volgende stap
Beide opdrachtgevers zijn Kazachse staatsburgers en gehuwd Zij kunnen aan de statusvoorwaarde voldoen; alle overige wettelijke en medische voorwaarden blijven gelden. Controleer beide nationaliteiten, geregistreerd huwelijk, criteria voor de draagmoeder, kliniekprotocol en notariële stukken.
Beide opdrachtgevers zijn buitenlandse staatsburgers Voldoet niet aan de huidige tekst die opdrachtgevers beperkt tot gehuwde Kazachse staatsburgers. Betaal niet en begin geen behandeling in de veronderstelling dat oude regels gelden.
Slechts één echtgenoot is Kazachs staatsburger De tekst verwijst naar Kazachse echtgenoten; de nationaliteit van één persoon bewijst de toelating niet. Vraag vóór contract of embryotransfer schriftelijk advies over Kazachs recht.
Een ongehuwde persoon wil draagmoederschap bestellen De algemene ART-toestemming voor ongehuwden sluit draagmoederschap uitdrukkelijk uit. Onderzoek alleen na afzonderlijk juridisch en medisch advies rechtmatige alternatieven; hernoem draagmoederschap niet tot gewone ART.
Partijen stellen een gratis model of alleen kostenvergoeding voor De huidige definitie noemt vergoeding; een duidelijk conform altruïstisch model is niet bekend. Onderteken geen overeenkomst die alleen kosten vergoedt zonder schriftelijk advies over vergoeding en terugbetaling.
Het programma betreft een ander land Kazachs binnenlands recht bepaalt niet alle vragen over buitenlandse ouderschapserkenning, nationaliteit of uitreis. Vraag vóór behandeling advies in iedere relevante jurisdictie.

Praktische checklist vóór een verbintenis

  1. Bepaal de relevante data. Noteer wanneer partijen de kliniek benaderden, documenten ondertekenden, betaalden, met ART instemden en de behandeling begonnen. Als een gebeurtenis vóór de wijziging van 2026 plaatsvond, laat dan het overgangsrecht bepalen in plaats van aan te nemen dat een eerdere stap de toelating behoudt.
  2. Controleer de partijen. Controleer de nationaliteits- en huwelijksdocumenten van beide opdrachtgevers, de leeftijd van de draagmoeder, bewijs van haar eigen gezonde kind, medische verklaringen en, indien zij gehuwd is, de notariële toestemming van haar echtgenoot. Ga zonder schriftelijk advies niet uit van toelating bij een buitenlandse of gemengde-nationaliteitszaak.
  3. Controleer kliniek en bewijsstukken. Verifieer de actuele bevoegdheid van de instelling om ART te leveren; vraag schriftelijk om de geldende regels en het protocol; controleer de verklaring over biologisch materiaal en zorg dat deze aan de notariële overeenkomst wordt gehecht en bewaard.
  4. Stem contracten en budget af. De notariële draagmoederschapsovereenkomst en de medische overeenkomst mogen elkaar niet tegenspreken. Splits onderhoudskosten, vergoeding en compensatie; definieer betalingsmomenten, bewijsstukken, de verplichtingen gedurende 56/70 dagen na de geboorte en procedures voor onverwachte zorg. Laat civiele en fiscale gevolgen door een lokale jurist toetsen.
  5. Plan ouderschap en moeilijke situaties. Vraag kliniek en registratieautoriteit om een schriftelijke documentenlijst. Regel meerlingzwangerschap, mislukte behandeling, natuurlijke zwangerschap, weigering van het kind, echtscheiding, overlijden en contracttermijnen. Controleer bij grensoverschrijdende trajecten afzonderlijk erkenning, nationaliteit, reis en consulaire vereisten.
  6. Bewaar bewijs. Bewaar gedateerde wetsteksten en kliniekprotocollen, toestemmingen, medische verklaringen, genetische uitslagen, notariële stukken, bonnetjes, betalingsgegevens en correspondentie. Laat betwiste bepalingen vóór embryotransfer of geboorte beoordelen, wanneer fouten moeilijker te herstellen kunnen zijn.

Geraadpleegde primaire rechtsbronnen

Gidsen: Kazachstan

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen