Moldova · Hukuki durum ve modeller

Araştırma salonunda açık hukuk kitabı ve düzenli dosyalar

Moldova’da taşıyıcı annelik: hukuk, ödeme ve soybağı

Kısa cevap: ülke içinde açıkça yetkilendirilmiş bir yol tespit edilmedi

21 Ekim 2026 itibarıyla Moldova mevzuatı, gebelik taşıyıcılığı için açıkça yetkilendirilmiş bir ülke içi yol ortaya koymamaktadır. Üreme sağlığına ilişkin 138/2012 sayılı Kanun, izin verilen yardımcı üreme yöntemlerini ve hasta ile sağlık hizmeti sağlayıcılarına ilişkin koşulları sıralar; ancak başka bir kadının embriyoyu taşıyarak amaçlanan ebeveynler için gebeliği sürdürmesini sağlayan embriyo transferini listelemez. Moldova’daki bir insan hakları rehberi de taşıyıcı annelik anlaşmalarının ve taşıyıcı anne olarak doğum yapmanın Moldova hukukunda öngörülmediğini ve uygulamanın izinli olmadığını belirtir. Rehber en son 2023’te güncellendiğinden, sonuç erişilebilen daha yeni kanun metinleriyle karşılaştırılmıştır.

Önemli nüans şudur: 138/2012 sayılı Kanun’un 2. maddesi, 1 Ocak 2023’te yürürlüğe giren 339/2022 sayılı Kanun değişikliğinden beri “gestasyonel taşıyıcıyla yapılan döngüleri” yardımcı üreme teknolojileri tanımına açıkça dahil eder. Ancak izin verilen yöntemleri sıralayan 9(12). madde bu döngüleri ayrıca saymaz. 9(14). madde, yazılı aydınlatılmış onam veren kişilerin Aile Kanunu uyarınca ebeveyn olarak kaydedilmesini düzenler; Aile Kanunu’nun 47(1). maddesi ise anneliği belirli bir kadının doğumuna ilişkin tıbbi kayda bağlar. Bu hükümlerin Moldova içindeki bir taşıyıcı annelik düzenlemesinde nasıl birlikte uygulanacağı açık değildir. 2023’te güncellenen Moldova insan hakları rehberi taşıyıcı anneliğin düzenlenmediğini ve izinli olmadığını belirtir; ancak ikincil kaynaktır ve sonraki mevzuat metnindeki yorum sorununu çözmez. Temkinli sonuç, kanunun kavramı tanıdığı ancak açık ve eksiksiz bir uygulama prosedürünün bilinmediğidir. Her sözleşme veya ödemenin otomatik olarak suç oluşturduğu da kliniğin kesin olarak yetkili olduğu da varsayılmamalıdır. İşlem yapmadan önce yetkili makamlardan yazılı açıklama ve bağımsız Moldova hukuk danışmanlığı alın.

Yardımcı üremede kanunun açıkça izin verdiği yöntemler

138/2012 sayılı Kanun’un 9. maddesi, tıbbi endikasyonu ve kontrendikasyonu bulunmayan, en az 18 yaşındaki Moldova vatandaşları, yabancılar ve vatansız kişiler için yardımcı üreme teknolojilerine izin verir. Hizmetleri yalnızca ilgili kurallara göre akredite edilmiş ve yetkilendirilmiş sağlık kuruluşları sunabilir. Yöntemi, tıbbi ve hukuki yönleri, riskleri, olası komplikasyonları ve beklenen sonuçları açıklayan yazılı bilgilendirilmiş onam gerekir.

Kanuni listede eş veya donör spermiyle yapay döllenme; embriyonun rahim içine transfer edildiği tüp bebek; intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu; yardımcı çatlatma; belirli sperm elde etme işlemleri; sperm, oosit ve embriyo kriyoprezervasyonu; sperm, oosit ve embriyo bağışı; preimplantasyon genetik testi; çoğul gebelikte embriyo sayısının azaltılması; üreme hücrelerinin veya gonadal dokunun dondurulması ve oositlerin in vitro olgunlaştırılması yer alır. Başka bir kadının amaçlanan ebeveynler için gebeliği taşıdığı gestasyonel taşıyıcı annelik açıkça listelenmemiştir.

9(14). madde, yardımcı üremeye yazılı bilgilendirilmiş onam veren kişiler bakımından çocuk doğması hâlinde ebeveyn olarak kaydı da düzenler. Ancak taşıyıcı annelik için ayrı bir yol açıkça oluşturmaz. Aile Kanunu’nun 47. maddesinin mevcut metniyle birlikte değerlendirildiğinde, genel yardımcı üreme hükmünün doğum yapan kadının yerine amaçlanan ebeveynlerin otomatik olarak kaydedilmesine imkân verdiğini varsaymak güvenli değildir. Tüp bebek yetkisi, tek başına taşıyıcı annelik yapma yetkisini kanıtlamaz.

Ticari ve karşılıksız model: ayrı bir hukuka uygun model tespit edilmedi

İncelenen Moldova kaynakları ne ticari taşıyıcı anneliğe izin veren bir model ne de karşılıksız taşıyıcı annelik için ayrı bir istisna oluşturur. İhtiyatlı sonuç “ticari yasak, karşılıksız serbest” değildir; iki model için de açık bir ülke içi yasal yol tespit edilmemiştir. Özel bir kanunun bulunmaması, her özel sözleşmenin otomatik olarak geçersiz veya suç teşkil ettiği sonucunu tek başına doğurmaz. Bununla birlikte, amaçlanan ebeveynler tedaviyi, taşıyıcı annenin statüsünü, ödemeleri veya soybağının aktarılmasını düzenleyen bir kanuni taşıyıcı annelik rejimine güvenemez.

138/2012 sayılı Kanun, üreme hücresi ve embriyo bağışçılarının giderlerinin karşılanmasını düzenler. 12. madde bağışın gönüllü ve ücretsiz olduğunu belirtir; ancak haklı giderler ve zahmetler, muayene ve tedavi masrafları, gelir kaybı ve diğer gerekçeli maliyetlerin sağlık kuruluşu aracılığıyla karşılanmasına izin verir. Bu kural gamet veya embriyo bağışçıları içindir. Gebeliği taşıyan kadın için bir ücret tarifesi ya da ödeme istisnası oluşturmaz. Bağışçı gideri kuralını taşıyıcı anneliğe kıyas yoluyla uygulamayın; “yalnızca masraflar” etiketi de ödemenin hukuka uygun olduğunu kanıtlamaz.

Soybağı: doğumu yapan kadın hukuken önemlidir

222/2025 sayılı Kanun sonrasında 1 Kasım 2025’ten itibaren yürürlükte olduğu belirtilen Aile Kanunu’nun 47(1). maddesi, anneliğin belirli bir kadının sağlık kuruluşunda doğum yaptığına ilişkin tıbbi kayıt temelinde belirleneceğini düzenler. Moldova Kamu Hizmetleri Ajansının doğum kaydı rehberi de annenin kaydı için tıbbi doğum kaydını veya belirli durumlarda mahkeme kararını temel olarak gösterir. Moldova insan hakları rehberi, donör oositi kullanılmış olsa bile doğum yapan kadının hukuken anne kabul edildiğini belirtir.

Bu nedenle amaçlanan anne yumurtayı sağlamış veya amaçlanan ebeveynler embriyoyu sağlamış olsa dahi doğum yapan kadının kimliği hukuken önemlidir. Özel sözleşmenin, genetik bağın, ödemenin, klinik yazısının veya onamın anneliği otomatik olarak aktardığı varsayılmamalıdır. Babalık ayrı bir konudur: 47. madde annenin kocası veya eski kocası ve babalığın tanınması ya da mahkemece belirlenmesi hakkında kurallar içerir. Hangi kuralın uygulanacağı aile durumuna ve belgelere bağlıdır. Embriyo transferinden, gebelikten veya doğumdan önce Moldova aile hukuku uzmanından görüş alın; amaçlanan ebeveynlerin doğum kaydına yazılacağını garanti etmeyin. Bununla birlikte, 138/2012 sayılı Kanun’un 2. maddesi gestasyonel taşıyıcı döngülerini yardımcı üreme tanımına dahil eder; 9(14). madde ise Aile Kanunu uyarınca ebeveyn kaydını düzenler. Bu hükmün taşıyıcı annelikte Aile Kanunu’nun 47(1). maddesiyle nasıl bağdaştırılacağı açık değildir. Anneliğin otomatik devredildiği veya amaçlanan ebeveynlerin otomatik kaydedileceği varsayılmamalıdır.

Ceza hukuku riski: 165. madde her anlaşmayı otomatik olarak suç saymaz

İncelenen birleştirilmiş Ceza Kanunu metninin 165. maddesi, bir kadının taşıyıcı anne olarak veya üreme amacıyla kullanılmasını insan ticareti suçunda sayılan sömürü amaçları arasına alır. Ancak hüküm, her taşıyıcı annelik sözleşmesinin veya her ödemenin insan ticareti olduğunu söylemez. Tanım; yetişkin bir kişi bakımından işe alma, taşıma, nakletme, barındırma veya kabul etme gibi belirli fiilleri ve ayrıca kanunda sayılan araçlardan birini gerektirir: şiddet veya tehdit, kaçırma, belgelerin alınması ya da yok edilmesi, borç esareti, gizli bilgileri açıklama tehdidi, aldatma, kırılganlık veya yetki konumunun kötüye kullanılması ya da başka bir kişiyi kontrol eden kişinin rızasını elde etmek için belirli ödemeler veya menfaatler.

Hüküm somut olaylara ve suçun bütün unsurlarına göre uygulanmalıdır. Gerekli araçlar ve diğer unsurlar varsa rıza insan ticaretini mutlaka dışlamaz; diğer yandan “taşıyıcı annelik” veya “ödeme” sözcükleri tek başına tüm unsurların bulunduğunu kanıtlamaz. Suç ağır cezai sonuçlar doğurabilir ve nitelikli hâllerde cezalar daha ağırdır. Kadının işe alınması, zorlanması, aldatılması, belgelerinin kontrol edilmesi, borç baskısı veya savunmasızlığından yararlanılması hâlinde derhâl uzman ceza hukuku danışmanlığı alınmalı; konu sıradan bir sözleşme uyuşmazlığı gibi ele alınmamalıdır.

Yurt dışında doğum: kayıt ayrı bir hukuki konudur

Moldova insan hakları rehberi, yurt dışında taşıyıcı annelik yoluyla doğan çocuğun Moldova’da kaydedilmesi için bir prosedür bulunduğunu belirtir. Kamu Hizmetleri Ajansının yurt dışında meydana gelen medeni hâl olaylarının tesciline ilişkin genel rehberi Moldova vatandaşlarına uygulanır ve yabancı resmî belgenin aslı veya noter onaylı suretiyle birlikte Romence çevirisini ister. Rehber, babanın kaydı için dayanak olabilecek belgeleri de listeler. Genel rehber, yabancı doğum belgesinde yazılı amaçlanan ebeveynlerin her taşıyıcı annelik olayında Moldova’da otomatik olarak tanınacağını açıkça garanti etmez.

Yabancı bir medeni hâl belgesini sunabilmek, Moldova’da taşıyıcı anneliğin onaylandığı veya yurt dışında kurulan her ebeveyn-çocuk ilişkisinin otomatik tanındığı anlamına gelmez. Aile Kanunu’ndaki güncellenmiş annelik kuralı bu konuyu özellikle önemli kılar. Yurt dışı programına başlamadan önce Kamu Hizmetleri Ajansından veya yetkili Moldova konsolosluğundan somut olayda hangi belgelerin ve ebeveyn kayıtlarının kabul edileceğine ilişkin yazılı yanıt isteyin; mahkeme sürecinin gerekip gerekmediğini sorun. Tedavi ve doğumun yapılacağı ülkenin hukukunu ayrıca inceleyin.

Vatandaşlık, pasaport düzenlenmesi, doğum ülkesinden ayrılma izni ve amaçlanan ebeveynlerin ülkesine giriş ayrı hukuki sorulardır. Doğum belgesi tek başına tüm vatandaşlıkları veya seyahat haklarını belirlemez. Programa başlamadan önce çocuğun vatandaşlık temelini ve seyahat belgesi sürecini yetkili makamlardan doğrulayın.

Pratik durum tablosu

Tabloyu yazılı hukuk görüşünün yerine değil, ilk değerlendirme aracı olarak kullanın. Ülke içindeki taşıyıcı anneliği olağan yardımcı üremeden ve sınır ötesi medeni hâl kaydından ayırır.

Durum Pratik sonuç
Ülke içi gestasyonel taşıyıcı annelik 2. madde gestasyonel taşıyıcı döngülerini yardımcı üreme tanımına dahil eder; ancak 9(12). madde bunları ayrı olarak saymaz. 9(14). madde ile Aile Kanunu’nun 47(1). maddesi arasındaki ilişki açıklığa kavuşmamıştır. Genel bir yasak veya otomatik izin/soybağı varsaymayın; başlamadan önce yazılı açıklama alın.
Moldova’da karşılıksız taşıyıcı annelik Ayrı bir yasal istisna veya onaylı karşılıksız model tespit edilmedi. Ödeme olmaması, hukuki çerçeve eksikliğini veya soybağı sorununu çözmez.
Moldova’da ticari taşıyıcı annelik Taşıyıcı anne için özel ve hukuka uygun ücret modeli tespit edilmedi. Ödemeyi hukuka uygun saymayın; tek başına ödeme de otomatik olarak insan ticaretini kanıtlamaz.
Olağan yardımcı üreme Listelenen yöntemler yaş, tıbbi durum, onam ve sağlayıcı yetkisi koşullarıyla kullanılabilir. Kesin yöntemi ve yetkiyi kontrol edin; tüp bebek izni taşıyıcı annelik izni değildir.
Yurt dışında taşıyıcı annelik Yabancı belgenin kaydı ayrı ve belgeye bağlı bir işlemdir; genel rehber amaçlanan ebeveynlerin tanınmasını garanti etmez. Başlamadan önce soybağı, vatandaşlık, pasaport ve seyahat hakkında yazılı yanıt alın.

İmzalamadan, ödeme yapmadan veya tedaviye başlamadan önce yapılacaklar

1. Hukuki durum netleşene kadar kapora ödemeyin, taşıyıcı annelik sözleşmesi imzalamayın ve embriyo transferine izin vermeyin. Reklama, kliniğin sözlü güvencesine veya aracının iddiasına dayanmayın.

2. Sağlayıcıdan güncel akreditasyon ve yetki belgelerini, önerilen işlem için dayandığı kesin hukuk hükmünü ve embriyo transferinin 138/2012 sayılı Kanun’un 9. maddesine nasıl uyduğunu açıklayan yazılı görüş isteyin. Genel tüp bebek yetkisi taşıyıcı annelik yetkisini kanıtlamaz. Yanıt açık değilse Sağlık Bakanlığından veya Transplantasyon Ajansından yazılı açıklama isteyin. 2. madde bu döngüleri kapsarken 9(12). madde bunları ayrıca saymadığından, 2., 9(12) ve 9(14). maddelerin Aile Kanunu’nun 47(1). maddesiyle birlikte yazılı olarak yorumlanmasını isteyin; genel IVF izni tek başına meseleyi çözmez.

3. Somut olayda soybağı ve kayıt işlemlerinin nasıl yürütüleceğini Kamu Hizmetleri Ajansına veya Moldova konsolosluğuna yazılı olarak sorun. Amaçlanan ebeveynleri, doğum yapacak kadını, genetik katkı sağlayan kişileri, ebeveynlerin medeni durumunu ve vatandaşlıklarını ve doğum ülkesini belirtin. Hangi yabancı belgelerin, çevirilerin, tasdiklerin ve mahkeme kararlarının gerekebileceğini sorun.

4. Aile Kanunu’nun 47. maddesi, babalık kuralları, sözleşmenin durumu ve başvuru yolları hakkında bağımsız Moldova aile hukuku görüşü alın. Tedavi veya doğum yurt dışında olacaksa o ülke ve çocuğun tanınma, vatandaşlık belgesi veya seyahat izni alacağı her ülke için de hukukçuya danışın.

5. Sözleşme taslağını, bilgilendirilmiş onamları, klinik izinlerini, tıbbi ve embriyo kayıtlarını, donör bilgilerini, faturaları ve yazışmaları saklayın. Doğumu yapan kadının kimliğini yanlış göstermeyin ve nüfus makamına yanıltıcı beyanda bulunmayın. Bir aracı “ticari taşıyıcı annelik yasak ama karşılıksız olan yasal” diyorsa yürürlükteki kesin hükmü isteyin ve bağımsız doğrulatın.

Bu rehberde henüz doğrulanmamış noktalar

Bu rehber, Transplantasyon Ajansının resmî sitesinde yayımlanan 138/2012 sayılı Kanun metnine, Kamu Hizmetleri Ajansının güncel rehberlerine ve Aile Kanunu ile Ceza Kanunu’nun birleştirilmiş metinlerine dayanır; ilgili hükümler resmî Legis.md kayıtlarında da yer alır. Bireysel hukuki görüşten önce yürürlükteki tam metin ve yürürlük tarihleri resmî yayından teyit edilmelidir. İkincil İnsan Hakları Rehberi en son 24 Temmuz 2023’te güncellenmiştir ve bağlayıcı hukuk kaynağı sayılmamaktadır.

Ülke içindeki taşıyıcı annelik sözleşmesinin uygulanabilirliği, taşıyıcı anneye ödeme veya amaçlanan ebeveynlerin otomatik tanınması konusunda doğrudan uygulanabilir güncel bir Moldova mahkeme kararı ya da bağlayıcı idari yorum bilinmemektedir. Yayımlanmamış kararlar veya idari uygulama yine de bulunabilir. Ayrıca, kliniklerin ticari şartları, yabancı ülkelerdeki uygulamalar veya aracıların verdiği bilgiler Moldova mevzuatının yerine geçmez; her biri ayrı ayrı doğrulanmalıdır. Sonuç bilinçli olarak sınırlıdır: yetkilendirilmiş bir ülke içi yol bilinmemektedir; otomatik ceza sorumluluğu veya sınır ötesi tanımanın belirli bir sonucu ileri sürülmüyor. Uygulamadan önce hukukçu yürürlükteki mevzuatı, uygulama düzenlemelerini, içtihadı ve ailenin somut durumunu kontrol etmelidir. Daha açık ifadeyle, bu sonuç yalnızca açık bir uygulama prosedürünün veya yetkili yorumun bilinmediğini ifade eder; kanunun her taşıyıcı annelik düzenlemesini açıkça suç saydığı anlamına gelmez. 2. madde gestasyonel taşıyıcı döngülerini tanır, ancak bunların 9(12), 9(14) ve Aile Kanunu’nun 47(1). maddesiyle ilişkisi açıklığa kavuşmamıştır.

Kaynaklar ve doğrulama notları

Önce resmî mevzuat metinleri ve idari rehberler listelenmiştir. Aile Kanunu ve Ceza Kanunu hakkındaki açıklamalar, Legis.md’deki indekslenmiş alıntılara ve atıf yapılan birleştirilmiş metinlere dayanmaktadır; yürürlükteki tam resmî metinler ayrıca doğrulanmalıdır. İnsan Hakları Rehberi ikincil bir kaynaktır ve son olarak 24 Temmuz 2023’te güncellenmiştir.

  1. Üreme sağlığı hakkında 138/2012 sayılı Kanun — Transplantasyon Ajansının resmî PDF’i — Transplantasyon Ajansının yayımladığı resmî metin. 2. madde gestasyonel taşıyıcı döngülerini yardımcı üreme tanımına dahil eder; 9(12). madde bunları ayrı saymaz, 9(14). madde ebeveyn kaydı için Aile Kanunu’na atıf yapar. 12. madde taşıyıcı anne ücretini değil, gamet/embriyo bağışını düzenler.
  2. Aile Kanunu, 47. madde — Legis.md’de indekslenen resmî kayıt — Legis.md’deki resmî Aile Kanunu kaydı. İndekslenen alıntı, 1 Kasım 2025’te yürürlüğe giren 222/2025 sayılı Kanun değişikliğiyle 47(1). maddenin mevcut ifadesini doğrular.
  3. Ceza Kanunu, 165. madde — Legis.md’de indekslenen resmî kayıt — Legis.md’deki resmî Ceza Kanunu kaydı. İndekslenen 165. madde metni, taşıyıcı anne olarak kullanım veya üreme amacını insan ticaretindeki sömürü amaçları arasında sayar; kanuni fiil ve araçlar da gereklidir. Yürürlükteki tam resmî sayfa ayrıca doğrulanmalıdır.
  4. Aile Kanunu, 47. madde — erişilebilir birleştirilmiş metin kopyası— 6 Ağustos 2026 tarihli erişilebilir birleştirilmiş metin. 222/2025 sayılı Kanun’la değiştirilen ve 1 Kasım 2025’te yürürlüğe giren 47(1). madde, anneliği belirli bir kadının doğumuna ilişkin tıbbi kayda bağlar. Legis.md’deki resmî indeks kaydı aşağıda verilmiştir; tam güncel sayfa ayrıca doğrulanmalıdır.
  5. Ceza Kanunu, 165. madde — erişilebilir birleştirilmiş metin kopyası— 6 Ağustos 2026 tarihli erişilebilir birleştirilmiş metin. 165. madde, kadının taşıyıcı anne olarak veya üreme amacıyla kullanılmasını insan ticaretindeki sömürü amaçları arasında sayar; ancak kanuni fiil ve araçların da bulunması gerekir. Legis.md’deki resmî indeks kaydı aşağıda verilmiştir; tam güncel sayfa ayrıca doğrulanmalıdır.
  6. Kamu Hizmetleri Ajansı: doğum kaydı — Resmî rehber: doğum kaydı elektronik tıbbi doğum kaydına veya belirli hâllerde mahkeme kararına dayanır. Anne kaydı bu belge veya karara, baba kaydı ise destekleyici belgelere dayanır.
  7. Kamu Hizmetleri Ajansı: yurt dışında meydana gelen medeni hâl olayı — Moldova vatandaşları için resmî rehber, yabancı resmî belgenin aslı veya noter onaylı kopyası ile Romence çevirisini ister. Her taşıyıcı annelik vakasında amaçlanan ebeveynlerin otomatik tanınacağını garanti etmez.
  8. İnsan Hakları Rehberi: Moldova’da taşıyıcı annelik (ikincil kaynak; 24.07.2023 güncellemesi) — 24 Temmuz 2023’te güncellenen ikincil rehber, taşıyıcı anneliği düzenlenmemiş/izin verilmeyen bir uygulama olarak niteler ve yurt dışında doğan çocuk için kayıt prosedüründen söz eder. Bağlayıcı değildir ve sonraki mevzuat belirsizliğini çözmez.

Rehberler: Moldova

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar