Moldova · Klinikler, ajanslar, sözleşmeler ve ödemeler

Bir masada anonimleştirilmiş sözleşmeler, ödeme planı ve hesap makinesini gösteren editoryal illüstrasyon
Yalnızca editoryal illüstrasyondur; gerçek bir kliniğin, hukuki onayın veya gerçek olayın kanıtı değildir.

Moldova’da taşıyıcı annelik sözleşmeleri, ajanslar ve ödemeler: neye güvenilebilir?

Moldova’da sunulan bir taşıyıcı annelik programının, yalnızca bir klinik veya ajans tarafından sunulması nedeniyle hukuken yetkilendirildiğini ya da sözleşmesinin uygulanabilir olduğunu varsaymayın. Mevzuat metni farklı yönlere işaret eder: 138/2012 sayılı Kanun’un 2. maddesi taşıyıcı annelik döngülerini yardımcı üreme tanımına dahil ederken, 9. maddenin 12. fıkrasındaki ayrı izin verilen teknikler listesi bunları açıkça saymaz. Bakanlık, uygulama yönetmeliğini onaylayan 103/2026 sayılı Emri listeler; ancak yönetmelik ekinin metni ayrıca teyit edilmelidir. Yönetmeliğin uygulanabilir hükümleri ile kliniğin önerilen özel işlem için yetkisi doğrulanana kadar, işlemin hukuki dayanağı ve sözleşmelerin uygulanabilirliği belirsizdir. Bu, yetişkinler arasındaki her anlaşmanın yasak olduğu veya ilgili her sözleşmenin kendiliğinden hükümsüz olduğu anlamına gelmez.

1. Kanun neye izin veriyor, neyi doğrulamıyor?

İlgili değişiklikleri 1 Ocak 2023’te yürürlüğe giren 339/2022 sayılı Kanun ile değiştirilen 138/2012 sayılı Üreme Sağlığı Kanunu, yardımcı üreme teknolojilerini geniş biçimde tanımlar. Tanım, taşıyıcı annelik döngülerini de kapsar. Bu ifade önemlidir; ancak tanım, açıkladığı her işlemin uygulanmasına tek başına izin vermez.

9. maddenin 12. fıkrası izin verilen teknikleri ayrıca sıralar: suni döllenme, rahim içine embriyo transferiyle IVF, ICSI, yardımcı yuvalanma, belirli sperm elde etme ve kriyoprezervasyon işlemleri, bağış, preimplantasyon genetik testleri ve diğer sayılı teknikler. Taşıyıcı gebelik döngüleri açıkça listede yer almaz. Bu nedenle tanım tek başına bir kliniğin Moldova’da taşıyıcı anneliği hukuka uygun biçimde gerçekleştirebileceğini güvenilir şekilde kanıtlamaz.

Erişilebilen metin, ne açık bir yasal izin olduğu sonucunu ne de yetişkinler arasındaki her anlaşmanın otomatik olarak suç veya bağlantılı her sözleşmenin geçersiz olduğu sonucunu destekler. Sonuç, yürürlükteki uygulama kurallarına, somut işleme, tarafların davranışlarına ve sözleşme hukukuna bağlıdır.

2. 2026 tarihli uygulama düzenlemesi incelenmeli

Bakanlık, yardımcı üremeye ilişkin bir yönetmeliği onaylayan 103/2026 sayılı Emri listeliyor; ancak ek metni burada yazılı olarak incelenemedi. Bu nedenle yönetmeliğin taşıyıcı annelik döngülerine açıkça izin verip vermediği, ücret kuralları koyup koymadığı veya 2. madde ile 9(12) arasındaki farkı giderip gidermediği doğrulanamıyor.

30 Temmuz 2026’da Anayasa Mahkemesi, 138/2012 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 13(f) bendine ve 339/2022 sayılı Kanun’un geçiş hükmüne yönelik itirazı kabul edilemez buldu. Esası veya taşıyıcı anneliğin hukuka uygunluğunu karara bağlamadı; ancak kanuni izin şartını yineledi.

Yayımlanan karşı oy, kabul edilemezlik kararına katılmıyor ve 103 sayılı Emrin 5 Mart 2026’da yürürlüğe girdiğini, belirli üreme dokusu/hücresi faaliyetleri için izin başvurularına altı aylık süre tanındığını belirtiyor. Bu süre 5 Eylül 2026’ya kadar dolmuş olmalıydı. Bu, karşı oyda yer alan bir açıklamadır; ek metin incelenmemiştir ve ne karşı oy ne de emir listesi bir kliniğin izinli olduğunu veya bu döngülere izin verildiğini kanıtlar.

İmzalamadan veya ödeme yapmadan önce tam metni, sonraki değişiklikleri ve sağlayıcının özel izinlerini Moldova’da çalışan bir avukata inceletin. Hukuki dayanak belirsizse Sağlık Bakanlığından veya Transplantasyon Ajansından yazılı teyit isteyin; sözlü güvenceler yeterli değildir.

3. Klinik yetkisi gereklidir, ancak tek başına yeterli değildir

138/2012 sayılı Kanun, yardımcı üreme hizmetlerinin akredite ve yetkilendirilmiş kamu veya özel sağlık sağlayıcıları tarafından sunulmasını gerektirir. 18. madde; sağlık faaliyet izni, sağlık akreditasyonu, yardımcı üreme teknolojileri düzenlemesine uyum ve üreme dokuları/hücreleriyle ilgili izinler dahil şartları belirtir. 9. madde ayrıca teknik, hukuki ve tıbbi yönler, riskler, komplikasyonlar ve beklenen sonuçlar hakkında doğru ve eksiksiz bilgi içeren yazılı bilgilendirilmiş onam gerektirir; gerekli izinler olmadan hizmet verilmesi kanunla sınırlandırılmıştır.

Yalnızca internet sitesi, sertifika fotoğrafı veya kliniğin yabancı hastalarla çalıştığı yönündeki açıklama yerine güncel belgeleri isteyin. Sağlayıcının hukuki adını, izinlerini, izinlerin kapsamını ve önerilen taşıyıcı annelik işlemini kapsayıp kapsamadığını kontrol edin. IVF veya üreme hücreleriyle çalışma izni, tek başına taşıyıcı annelik döngüsüne izin verildiğini ya da ayrı taşıyıcı annelik sözleşmesinin icra edilebilir olduğunu kanıtlamaz.

Bir ajansın şirket kaydı veya yabancı lisansı, düzenlemeye tabi tıbbi faaliyet için Moldova’da gereken izinle aynı şey değildir. Her sözleşme tarafını ve alt yükleniciyi belirleyin. Kliniğin belgelerinin ajansın tüm aracılık hizmetlerini otomatik olarak yetkilendirdiğini varsaymayın.

9. maddenin 13(f) bendi iki izin gerektirir: Ulusal Halk Sağlığı Ajansının sağlık işletme izni ve Transplantasyon Ajansının önerisi üzerine Sağlık Bakanlığının verdiği izin. Her ikisini ve önerilen işlemi kapsayıp kapsamadıklarını doğrulayın; 121/2026 sayılı karar taşıyıcı anneliğin hukuka uygunluğunu karara bağlamadı.

4. Sözleşmeleri ayırın: hukuki riskleri farklıdır

Tek bir toplam bedeli hukuken tek tip bir hizmetmiş gibi kabul etmeyin. Klinik, ajans, taşıyıcıyla yapılan anlaşma, bağış, seyahat ve belge desteği farklı hukuki sorular doğurur. Geçerli bir çeviri veya idari hizmet sözleşmesi, temel üreme işlemini otomatik olarak hukuka uygun hale getirmez.

Belge veya ödemeNeler belirlenebilir?Temel riskPratik kontrol
Klinik / tıbbi hizmet sözleşmesiOlağan yardımcı üreme hizmetleri yalnızca sağlayıcının hukuki izinleri ve izin verilen teknikler kapsamında sunulabilir.Genel IVF sözleşmesi taşıyıcı annelik döngüsünü kapsamayabilir.Her vaat edilen işlemi güncel izinler ve mevzuatla karşılaştırın.
Niyet edilen ebeveynler ile taşıyıcı arasındaki anlaşmaErişilebilir kanun, taşıyıcı annelik sözleşmesinin geçerliliğini ve icrasını açıkça doğrulamaz.Gebelik, doğum, ücret veya ebeveynlik statüsüne ilişkin hükümler emredici kurallara ya da kamu düzenine aykırılık nedeniyle tartışmalı olabilir.İmzadan önce temel yükümlülükler için yazılı Moldova hukuku görüşü alın.
Ajans / koordinasyon sözleşmesiBelirli ve hukuka uygun idari hizmet sözleşmesi, tıbbi işlemden ayrı değerlendirilir.Program hukuken yürütülemese bile ajans ücreti talep edilebilir; alt yükleniciler ve iadeler belirsiz olabilir.Hizmetleri, alt yüklenicileri, ücretleri, iade koşullarını ve sorumlu tüzel kişiyi belirleyin.
Ödeme planı / makbuzlarFatura ve izlenebilir ödemeler, tutarı ve amacı kanıtlamaya yardımcı olur.«Ticari olmayan», «destek» veya «masraf» etiketi tek başına hukuka uygunluğu ya da geri alma hakkını kanıtlamaz.Ayrıntılı fatura, aşamalar, adı belirtilen hesap ve yazılı iade koşulları isteyin.

5. Ücret, masraflar ve taşıyıcı ile donör arasındaki fark

Erişilebilir kanun, sperm, oosit ve embriyo bağışı için özel bir kural içerir: bağış gönüllü ve ücretsizdir; donöre bağış, tetkikler, bağlantılı tedavi ve gelir kaybıyla ilgili haklı masraf ve zahmetler için karşılık verilebilir. Bu karşılığın bağış hizmetini sunan sağlık kuruluşu aracılığıyla ödenmesi öngörülür.

Bu kural üreme hücresi ve embriyo donörleriyle ilgilidir. Taşıyıcı anne için yasal ücret tarifesi belirliyormuş gibi uygulanmamalıdır. Bu rehber için metni doğrulanabilen kaynaklarda, taşıyıcı için izin verilen ücreti, iade edilebilir masrafların tam listesini, zorunlu emanet hesabını veya standart iade mekanizmasını açıkça belirleyen bir Moldova hükmü doğrulanmamıştır. Doğrulanmış kuralın bulunmaması her ödemenin hukuka aykırı olduğunu kanıtlamaz; tarafların ödeme modelinin kanunen onaylandığını varsaymaması gerektiği anlamına gelir.

Her ödemeyi dürüstçe ve ayrı ayrı açıklayın: klinik ücreti, ajans komisyonu, tıbbi masraflar, seyahat, gelir kaybı, sigorta, hukuki danışmanlık ve taşıyıcıya ödenecek tutar. Her kalemin hukuki dayanağını ve alıcısını sorun. Sabit bir ücreti yalnızca ticari görünmesin diye «masraf» olarak adlandırmayın ve ajans üzerinden ödemenin riski ortadan kaldırdığını varsaymayın.

6. Özellikle incelenmesi gereken sözleşme hükümleri

Canlı doğum veya çocuğun teslimini garanti eden, taşıyıcının bedenini ya da tıbbi kararlarını niyet edilen ebeveynlerin kontrolüne bırakan, önceden belirlenmiş kürtaj veya embriyo azaltımını şart koşan, tıbbi müdahaleyi reddetmeye ceza bağlayan ya da onamı her durumda geri alınamaz sayan hükümler mutlaka incelenmelidir. Ebeveynlik statüsünden otomatik feragat, çocuğun zorla teslimi, bağımsız danışmanlığa erişimin sınırlandırılması veya ajansın gerçek onam olmadan ülke/hastane değiştirmesi de dikkat gerektirir.

Bunlar risk işaretleridir; her hükmün Moldova hukukunda mutlaka geçersiz olduğu iddiası değildir. Sonuç metne, emredici kurallara, onama, kamu düzenine ve olaylara bağlıdır. Medeni Kanun’un 334. maddesine göre kamu düzenine veya genel ahlaka açıkça aykırı hukuki işlem ya da hüküm geçersizdir; emredici bir kuralın ihlali de kanuni şartlar sağlanırsa geçersizlik veya iptal edilebilirlik doğurabilir. Bu nedenle imza, her vaadin icra edileceğini tek başına kanıtlamaz. Bu hükme dayanılmadan önce 334. maddenin güncel konsolide metni Moldova hukukçusuna doğrulatılmalıdır.

Hizmet listesi olmayan belirsiz paketleri, açıklanmayan başarı komisyonlarını, gizli üçüncü taraf ödemelerini, tek taraflı iade hükümlerini, boş vekâletnameleri ve embriyo transferinden sonra esaslı koşulları değiştirme yetkisini kabul etmeyin. İşlem yetkilendirilmemişse, klinik reddederse, taşıyıcı tıbbi işlem öncesinde devam etmek istemezse, komplikasyon çıkarsa veya uyuşmazlık doğarsa ne olacağını yazılı sorun.

7. İmzadan önce: belge kontrol listesi

  • 138/2012 sayılı Kanun’un güncel konsolide metnini ve 103/2026 sayılı Emrin tüm ek ve değişiklikleriyle tam metnini edinin. Yayımlanmayı, yürürlüğe girmeyi ve taşıyıcı annelik döngülerini düzenleyip düzenlemediğini kontrol edin.
  • Kliniğin güncel sicil bilgilerini, sağlık faaliyet iznini, akreditasyonunu ve yardımcı üreme ile üreme dokuları/hücrelerine ilişkin tüm izinlerini isteyin. Mümkünse geçerliliği veren makamdan doğrulayın.
  • Kliniğin Moldova’da önerilen işleme izin veren kesin hükmü göstermesini isteyin. 2. madde ile 9(12). fıkra arasındaki uyumsuzluğu ele alan yazılı Moldova hukuku görüşü talep edin; «taşıyıcı annelik yasaldır» gibi genel bir ifade yeterli değildir.
  • Ödeme yapmadan önce tüm belgeleri alın: klinik sözleşmesi, taşıyıcı anneyle anlaşma, ajans sözleşmesi, onamlar, ekler, ücret tarifesi, iade politikası, sigorta ve alt sözleşmeler. Her belgenin sürümünü ve tarihini saklayın.
  • Her alıcının hukuki kimliğini ve banka hesabı sahibini doğrulayın. Ayrıntılı faturalar ve her ödeme kaleminin hukuki dayanağını isteyin. Gerçekten düzenlemeye tabi her faaliyet için gereken izinleri kontrol edin; ajansın yetkisini kliniğin izninden çıkarmayın.

8. Ödeme riskini azaltın; korumayı hukuki izinle karıştırmayın

İşlemin hukuka uygunluğu netleşmeden yüksek ve iadesiz bir tutar göndermeyin. Yerel avukat belirli hizmetlerin hukuka uygun sunulabileceğini doğrularsa, «program başladı» gibi belirsiz aşamalar yerine tanımlanabilir teslimatlara bağlı yazılı ödeme planı kullanın. Her ödemede alıcı, hizmet, tutar, para birimi, vade, ifa kanıtı ve iade koşulları belirtilmelidir.

Sözleşmede adı geçen tüzel kişinin hesabına fatura ve makbuz karşılığında banka havalesini tercih edin. Nakit, ilgisiz kişilerin kişisel hesapları, açıklanamayan yabancı alıcılar veya sözleşmede yer almayan üçüncü kişilere ödeme taleplerinden kaçının. Bu kontroller delil durumunu iyileştirir ve dolandırıcılık riskini azaltır; ancak yetkisiz bir işlemi hukuka uygun hale getirmez ve mahkemenin iade kararı vereceğini garanti etmez.

İzin reddedilirse, hizmet sunulmazsa, klinik veya ajans programı sona erdirirse, niyet edilen ebeveynler vazgeçerse ya da esaslı bir durum değişirse ne olacağını yazılı düzenleyin. Hukuki inceleme olmadan «hiçbir koşulda iade yok» hükmünü kabul etmeyin. Emanet hesabı ancak yapının, şartların ve paranın serbest bırakılmasının hukuka uygun ve belgeli olması halinde koruma sağlar.

9. Sözleşmeyi imzaladıysanız veya ödeme yaptıysanız

İmzalı sözleşmeleri ve tüm sürümlerini, ekleri, faturaları, banka ekstrelerini, makbuzları, reklamları, e-postaları, sohbetleri, sesli mesajları, onamları ve klinik, ajans veya planlanan doğum yerini gösteren belgeleri saklayın. Orijinal dosyaları ve üst verilerini koruyun; vaatler, ödemeler, gerçekten sunulan hizmetler ve imza sonrası değişiklikler için tarihli bir kronoloji hazırlayın.

Karşı taraftan alınan tüm tutarların ayrıntısını, her alıcının kimliğini, sunulan hizmetlerin kanıtını ve her tutarın tutulmasına ilişkin sözleşme dayanağını yazılı isteyin. İade talep ediyorsanız tutarı ve gerekçeyi açıkça belirtin ve makul bir cevap süresi verin. Delilleri yok etmeyin, baskı altında yeni bir sözleşme imzalamayın ve hukuki danışmanlık almadan kamuya açık suçlamalarda bulunmayın.

Medeni Kanun’un 331. maddesi, geçersizliğin sonuçlarını ve ifa edilenlerin iadesini düzenler; ancak her ödemenin otomatik geri alınacağını garanti etmez. 331. maddenin güncel konsolide metni ve somut sözleşmeye uygulanması Moldova hukukçusuna doğrulatılmalıdır. Sonuç, tüm sözleşmenin mi yoksa yalnızca bir hükmün mü geçersiz olduğuna, sunulan hizmetlere, tarafların bilgisine ve davranışlarına, ödemenin dayanağına ve delillere bağlıdır. Bir avukat her tarafa karşı geçersizlik, iade, tazminat veya diğer başvuru yollarını ayrı ayrı değerlendirmelidir.

Tıbbi sağlayıcının izinleri veya mevzuata uyumu için Sağlık Bakanlığına ve/veya Transplantasyon Ajansına belgeli şikâyet düşünülebilir. Dolandırıcılık, zorlama, sömürü, insan ticareti veya başka bir suç belirtisi varsa yetkili kolluk makamına başvuru için yerel hukukçuya danışın. Tek başına sözleşme uyuşmazlığı suç işlendiğini kanıtlamaz.

10. Ceza hukuku ve sınır ötesi meseleler ayrı değerlendirilir

Ceza Kanunu’nun 206. maddesi çocuk ticaretini düzenler ve çocuğun taşıyıcı anne olarak veya üreme amacıyla kullanılmasını sayılan amaçlar arasında içerir. Hüküm, kanuni unsurlarının gerçekleşmesi gereken çocuk ticareti suçu bağlamındadır. Rıza gösteren yetişkinler arasındaki her anlaşmayı otomatik olarak suç sayan genel bir kural gibi sunulmamalıdır. Bununla birlikte zorlama, aldatma, sömürü, çocuğun dahil olması veya başka olgular ayrı ceza hukuku incelemesi gerektirebilir; genel yasak bulunmaması dokunulmazlık anlamına gelmez.

Niyet edilen ebeveynler yabancıysa sözleşmeye uygulanacak hukuk; tıbbi uygulama, ebeveynlik, doğum kaydı, vatandaşlık, seyahat belgeleri veya başka ülkede tanıma kurallarıyla aynı değildir. Çocuğun kaydedileceği veya eve dönebileceği vaadi, makamların belgeleri kabul edeceğini kanıtlamaz. Bu konular dar anlamda sözleşme ve ödeme incelemesinin dışındadır, ancak tüm programın pratik değerini belirleyebilir.

Embriyo transferinden veya ödemeden önce Moldova’da ve ebeveynlerin hedef ülkesinde yazılı hukuki görüş alın. Görüş, her sözleşmeye uygulanacak hukuku, işlemin yapılabilirliğini, ebeveynliğin nasıl kurulacağını, doğumdan sonra gereken belgeleri ve kayıt ya da seyahat gecikirse veya reddedilirse ne yapılacağını belirlemelidir.

121/2026 sayılı kararla bağlantılı yargılamada Ceza Kanunu’nun 158 ve 241. maddeleri kapsamında, insan organları, dokuları ve hücrelerinin ticareti ile izinsiz ticari faaliyet dahil suçlamalar vardı. Mahkeme suçluluk veya esas hakkında karar vermedi. Bu, taşıyıcı anneliğin suç olduğu anlamına gelmez; avukat, yalnızca 206. maddeyi değil tüm ilgili hükümleri dikkate alarak fiilleri ve izinleri değerlendirmelidir.

11. Pratik yol haritası ve avukata sorulacak sorular

İlerlemeden önce: (1) 2026 düzenlemesinin tam metnini alın ve yürürlükte olduğunu doğrulayın; (2) Moldova’da yetkili bir avukata 138/2012 sayılı Kanun’un 2. ve 9(12). maddelerini birlikte değerlendirtin; (3) kliniğin güncel izinlerini ve işlemin kapsamını kontrol edin; (4) her sözleşmeyi ve ödeme kalemini Medeni Kanun bakımından ayrı inceleyin; (5) yabancı taraf varsa ebeveynlik ve sınır ötesi belgeler hakkında yazılı görüş alın. Bir soru çözümsüz kalırsa ödemeleri ve tıbbi taahhütleri durdurun.

Bu özel döngü için gereken izni, sağlayıcının izin kapsamını, her ödemenin hukuki dayanağını ve iade sonuçlarını, ayrıca sınır ötesi soybağı ve seyahat belgesi kurallarını yazılı olarak açıklamalarını isteyin.

Kaynaklar ve doğrulama sınırları

  1. Legea nr. 138/2012 privind sănătatea reproducerii — text oficial — Resmî birincil mevzuat metni; 2, 9, 12¹ ve 18. maddeler önemlidir.
  2. Ministerul Sănătății al Republicii Moldova — index oficial al ordinelor — Resmî liste, 103/2026 sayılı Emrin listelendiğini doğrular; ekin içeriğini doğrulamaz.
  3. Codul civil al Republicii Moldova — text pe portalul oficial legis.md — Resmî portalın tam güncel konsolide metni ayrıca doğrulanmalıdır. 331. ve 334. maddeler önemlidir; ancak güncel metinleri ve somut olaya uygulanmaları Moldova’da çalışan bir hukukçu tarafından doğrulanmalıdır.
  4. Codul penal al Republicii Moldova — art. 206, text oficial — Ceza Kanunu’nun resmî metni; 206. madde yetişkinler arasındaki anlaşmalara genel yasak olarak değil, çocuk ticareti bağlamında ele alınır.
  5. Ordinul Ministerului Sănătății nr. 103 din 13.02.2026 — anexă PDF— PDF eki resmî listede yer alır; ekin metni ayrıca teyit edilmelidir ve rehberdeki esaslı sonuçlar buna dayanmaz.
  6. Moldova Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi, 30 Temmuz 2026 tarihli 121 sayılı karar — resmî metin — Anayasa Mahkemesinin itirazı kabul edilemez bulan resmî kararı; taşıyıcı anneliğin hukuka uygunluğu veya asıl davadaki suçlamaların esası hakkında karar vermez.
  7. Viorica Puica hâkiminin 121/2026 sayılı karara ilişkin karşı oyu — resmî metin — Açıklamalar bağlantıdaki resmî PDF’nin tam güncel metniyle ayrıca karşılaştırılmalıdır. Bu, çoğunluk kararı değil karşı oydur; belirttiği yürürlük tarihi ve geçiş süresi emrin kendisiyle karşılaştırılarak doğrulanmalıdır.

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar