İrlanda’da taşıyıcı annelik: amaçlanan ebeveynler için şartlar
Kısa cevap
20 Ekim 2026 itibarıyla İrlanda’da, ülke içi veya uluslararası taşıyıcı annelikte amaçlanan ebeveynlerin uygunluk koşullarını belirleyen kapsamlı ve özel bir yasal rejim henüz yürürlükte değildir. Health (Assisted Human Reproduction) Act 2024 kabul edilmiştir; ancak kontrol edebildiğim en son resmî yürürlük tablosuna göre taşıyıcı anneliğe ilişkin temel hükümleri henüz yürürlüğe girmemiştir.
Bu nedenle cevap ne “bütün yabancılar başvurabilir” ne de “yabancılar yasaklıdır” şeklindedir. Şu anda gelecekteki hükümlere dayalı aktif bir başvuru yolu yoktur. Kanun geleceğe yönelik ayrıntılı ölçütler öngörür; bunlar hâlihazırda yürürlükte olan kurallar gibi sunulmamalıdır.
Hangi hükümler gerçekten yürürlüğe girdi?
2024 tarihli Kanun’un 1. maddesi, farklı hükümlerin bakanlık emirleriyle farklı tarihlerde yürürlüğe girmesine izin verir. 24 Haziran 2026’ya kadar güncellenmiş resmî birleştirilmiş tablo, 6–119. maddelerin henüz yürürlüğe girmediğini belirtir. Bu aralık, ülke içi taşıyıcı anneliği düzenleyen 7. Kısım, 51–78. maddeler ile uluslararası taşıyıcı anneliğe ilişkin 8. Kısım, 79–119. maddeleri kapsar.
468/2025 sayılı S.I., 13 Ekim 2025’te 1. Kısmı (6. madde hariç), 9. Kısmı (124 ve 151. maddeler hariç) ve Ek 1’i yürürlüğe koymuştur. 160/2026 sayılı S.I. ise 20 Nisan 2026’da yalnızca 232. maddenin (b), (c) ve (d) bentlerini yürürlüğe koymuştur. Bu emirlerin hiçbiri temel taşıyıcı annelik uygunluk hükümlerini yürürlüğe koymamıştır. Daha sonraki, taşıyıcı anneliğe özgü bir yürürlük emri bilinmemektedir; işlem yapmadan önce resmî kayıt yeniden kontrol edilmelidir.
AHRRA taşıyıcı annelik anlaşmalarının onayı için başvuruları kabul ediyor mu?
AHRRA’nın kurulmuş olması, onay sürecinin fiilen işlemeye başladığı anlamına gelmez. Kurumun geçici resmî internet sitesinde 6 Ekim 2026 tarihinde Director of Surrogacy ve diğer üst düzey görevler için işe alım duyurusu yayımlandı. Bu, kurumsal yapılanmanın sürdüğünü gösterir; ancak başvuruların kabul edilip edilmediğini tek başına kanıtlamaz. Daha önce, 29 Mayıs 2026’da yayımlanan resmî ihale duyurusunda kamu hizmetlerinin 2028 başından itibaren aşamalı olarak başlaması öngörülmüştü. Bu operasyonel bir öngörüdür, yürürlüğe koyma kararı değildir. İlgili başvuruların gerçekten kabul edilip edilmediğini AHRRA’dan doğrudan teyit edin.
Mevcut durum ne anlama geliyor?
Health Service Executive (HSE), taşıyıcı anneliğin HSE üzerinden sunulmadığını ve İrlanda’da henüz özel taşıyıcı annelik kuralları bulunmadığını belirtir. Daha kesin ifadeyle, 2024 Kanunu’nun 7. ve 8. Kısımlarında öngörülen kapsamlı onay süreci henüz işler durumda değildir. Genel İrlanda aile hukuku, nüfus kaydı, vatandaşlık ve vesayet kuralları; tedavinin veya doğumun gerçekleştiği ülkenin hukuku ve kliniğin kendi kabul koşulları yine önem taşır.
Bir kliniğin kişiyi tedavi etmeyi kabul etmesi, düzenlemenin gelecekteki İrlanda ölçütlerini karşıladığına ilişkin hukuki karar değildir. İmzalanan sözleşme veya genetik bağ da tek başına hukuki ebeveynliği belirlemez. Özel bir yasal uygunluk listesinin bulunmaması, belirli bir düzenlemenin hukuka uygun, tıbben erişilebilir veya tanınabilir olduğunu garanti etmez.
Uygunluk özeti
Aşağıdaki tablo yalnızca Kanunda öngörülen gelecekteki kuralları açıklar; mevcut hukuka göre bir uygunluk kararı değildir.
| Başvuru sahibinin durumu | Öngörülen İrlanda kuralları |
|---|---|
| İrlanda’da 2 yıldır hukuka uygun ve olağan ikamet eden yabancı | Vatandaşlık tek başına açık bir engel değildir; ancak ikamet, yaş, genetik bağ, sağlık ve onay şartları devam eder. |
| Gerekli İrlanda ikameti olmayan, yurt dışında yaşayan yabancı | Öngörülen ülke içi veya uluslararası yol için İrlanda ikamet bağlantısını karşılamaz. |
| Yurt dışında yaşayan İrlanda vatandaşı | İrlanda vatandaşlığı, iki yıllık olağan ve hukuka uygun ikamet şartının yerini tutmaz. |
| Tek amaçlanan ebeveyn | Gelecekteki rejimde açıkça izin verilir; ikamet, yaş, genetik bağ ve uygulanabilir tıbbi koşullar yine karşılanmalıdır. |
| Evli, medeni birliktelik içinde veya birlikte yaşayan çift | İlişki İrlanda hukukuna uyuyorsa birlikte başvurabilir; en az biri iki yıllık ikamet koşulunu karşılamalıdır. |
| İki arkadaş veya birlikte yaşamayan iki başvurucu | Yalnızca arkadaş olmak veya aynı adresi paylaşmak yeterli değildir; iki başvurucunun da hukuki anlamda “cohabitant” tanımını karşılaması gerekir. Aksi hâlde yalnızca kendi başına şartları karşılayan kişi tek başına başvurabilir. |
| Aynı cinsiyetten çift | Yalnızca aynı cinsiyetten oldukları için dışlanmaz; ayrıntılı tıbbi ölçüt çiftin yapısına bağlıdır. |
Ülke içi taşıyıcı annelik: öngörülen ikamet şartı
Ülke içi taşıyıcı annelik hükümleri yürürlüğe girerse, 51. madde taşıyıcı annenin en az iki yıl İrlanda’da olağan ve hukuka uygun şekilde ikamet etmiş olmasını gerektirir. Bir çiftte amaçlanan ebeveynlerden en az biri de en az iki yıl İrlanda’da olağan ve hukuka uygun şekilde ikamet etmiş olmalıdır; tek başvuru sahibi bu iki yıllık koşulu kendisi karşılamalıdır. Embriyo transferi İrlanda’da yapılmalıdır.
Bu, İrlanda vatandaşlığı şartı değil, ikamet şartıdır. İrlanda’da hukuka uygun ve olağan şekilde yaşayan yabancı bir kişi ikamet unsurunu karşılayabilir; ancak diğer tüm yasal ve onay koşullarını da yerine getirmelidir. Tamamen yurt dışında yaşayan ve gerekli İrlanda ikameti olan bir amaçlanan ebeveyni bulunmayan çift, henüz yürürlüğe girmemiş hükümlerdeki ülke içi taşıyıcı annelik tanımına girmez.
Uluslararası taşıyıcı annelik: öngörülen ikamet şartı
Gelecekteki uluslararası yol da İrlanda ile bağlantı gerektirir. 79. maddeye göre taşıyıcı anne, sözleşmeden hemen önce en az iki yıl ilgili yabancı ülkede olağan ve hukuka uygun şekilde ikamet etmiş olmalıdır. Çiftte en az bir amaçlanan ebeveyn veya tek başvuru sahibi, sözleşmeden hemen önce en az iki yıl İrlanda’da olağan ve hukuka uygun şekilde ikamet etmiş olmalıdır.
Sözleşme yabancı ülkenin hukukuna göre hukuka uygun olmalı ve taşıyıcı annelik orada yürütülmelidir. 89. madde ayrıca Assisted Human Reproduction Regulatory Authority (AHRRA) tarafından önceden onay, onaylanmış bir ülke, taşıyıcı anne ve amaçlanan ebeveyn koşullarına uyum ve yerel hukuka uygunluk gerektirir. Bu, gerekli İrlanda ikameti bulunmayan yabancı başvurucular için genel bir İrlanda onay yolu değildir.
İlişki durumu: çift veya tek başvuru sahibi
Gelecekteki rejim, birlikte hareket eden iki amaçlanan ebeveyne veya tek başvuru sahibine izin verir. Ancak 8. madde, amaçlanan ebeveyn sayısını ikiyle sınırlar ve iki kişi varsa İrlanda hukukuna göre birbirlerinin eşi, medeni birliktelik partneri veya birlikte yaşayan partneri olmalarını gerektirir.
2024 tarihli Kanun, “cohabitant” kavramı için 2010 tarihli Civil Partnership and Certain Rights and Obligations of Cohabitants Act’in 172(1). maddesine atıf yapar: yasak derecede akraba olmayan, birbirleriyle evli veya medeni birliktelik içinde olmayan ve çift olarak yakın ve bağlı bir ilişki içinde birlikte yaşayan iki yetişkin. Sadece arkadaş olmak veya aynı adresi paylaşmak bu statüyü oluşturmaz. Bu nedenle evlilik tek olası ilişki statüsü değildir; yasal tanımı karşılayan birlikte yaşayan partnerler veya medeni birliktelik partnerleri de birlikte başvurabilir. Aynı cinsiyetten çiftler yalnızca bu nedenle kapsam dışında bırakılmaz. Kanun iki erkek, iki kadın, kadın-erkek çift ve tek başvuru sahibi durumlarını açıkça ele alır. Bu hükümler henüz yürürlükte değildir; mevcut bir onay prosedürünü değil, Kanunda yer alan ancak henüz yürürlüğe girmemiş gelecekteki kuralları açıklar.
Yaş, genetik bağ ve çocuğu yetiştirme beklentisi
56. ve 92. maddelere göre her amaçlanan ebeveyn, ilgili AHRRA başvurusundan önce en az 21 yaşında olmalıdır. Embriyo, amaçlanan ebeveynlerden birinin veya her ikisinin gametleriyle oluşturulmalıdır; tek başvuru sahibinde kendi gameti kullanılmalıdır. Ayrıca en az bir amaçlanan ebeveynin veya tek başvuru sahibinin, çocuğu 18 yaşına kadar yetiştirebileceğine ilişkin nesnel ve makul bir beklentisi bulunmalıdır.
Bu nedenle ilişki statüsü tek başına yeterli olmaz. Yaş, gametlerin kaynağı, düzenlemenin türü, ikamet kanıtları ve düzenleyici onay ayrı ayrı incelenmelidir. 2024 Kanunu’nun henüz yürürlüğe girmemiş tanımı, taşıyıcı annenin kendi yumurtası yerine başka bir yumurtanın kullanıldığı gebelik taşıma düzenlemesini kapsar; gelecekteki sistemin geleneksel taşıyıcı anneliği de kapsadığı varsayılmamalıdır.
Öngörülen sistemde tıbbi şartlar
Gelecekteki tıbbi ölçüt, amaçlanan ebeveynlerin yapısına bağlıdır. Kadın-erkek çiftte kadın, listelenen nedenlerden en az birini karşılamalıdır: yardımcı üreme tedavisiyle veya tedavi sonrasında dahi çocuk sahibi olamama; gebeliği doğuma kadar taşıyamama; gebelik veya doğumdan sağ çıkmasının beklenmemesi; ya da gebelik veya doğumun sağlığına ciddi zarar verme olasılığı.
İki kadın amaçlanan ebeveynden oluşan çiftte metin, her iki kadının da bu nedenlerden en az birini karşılamasını ister. İki erkek amaçlanan ebeveyn açıkça kapsanır ve bu kadınlara özgü test uygulanmaz. Tek erkek başvuru sahibi de kapsanır; tek kadın başvuru sahibi listelenen nedenlerden birini karşılamalıdır. Bu, 56(3) ve 92(3). maddelerin özetidir; tam metnin, klinik kanıtların veya gelecekte çıkarılabilecek düzenlemelerin yerine geçmez.
Vatandaşlık ikametle aynı değildir
Öngörülen hükümler, ilgili bağlantı olarak İrlanda vatandaşlığını değil, olağan ve hukuka uygun ikameti esas alır. Süreye ilişkin ifade, izlenen yola göre değişir: 51. madde ülke içi taşıyıcı annelik için en az iki yıllık olağan ve hukuka uygun ikamet şartı koyar; 79. madde ise uluslararası yol bakımından amaçlanan ebeveynin İrlanda’daki iki yıllık ikamet süresinin sözleşmeden hemen önce olmasını açıkça şart koşar ve taşıyıcı annenin yabancı ülkedeki iki yıllık ikametinin de sözleşmeden hemen önce olmasını gerektirir. Yalnızca bir adres veya kısa süreli ziyaret, olağan ve hukuka uygun ikameti kanıtlamaz. Vatandaşlık, oturma izni, olağan ikamet, yerleşim yeri ve vergi mukimliği farklı hukuki kavramlardır.
Uluslararası taşıyıcı annelikte, mekanizma işler hale geldiğinde yabancı ülkenin 81. madde uyarınca AHRRA tarafından onaylanmış olması gerekir. Yabancı hukuk düzenlemeye izin vermeli ve uygulanmaya devam eder. Gelecekteki İrlanda rejimi yabancı uygunluk kurallarını, yerel ebeveynlik hukukunu, pasaport koşullarını veya amaçlanan ebeveynlerin kendi ülkelerinin hukukunu ortadan kaldırmaz.
Diğer güvenceler ve hazırlanacak belgeler
Ana ölçütler karşılanmış olsa bile diğer güvenceler uygunluğu etkileyebilir. Taşıyıcı anne daha önce doğum yapmış, en az 25 yaşında olmalı, gerekli danışmanlığı almalı ve uygun bir tıp uzmanı tarafından uygun bulunmalıdır. Sözleşme tedavi başlamadan önce AHRRA tarafından onaylanmalı ve yasaklanmış ticari taşıyıcı annelik düzenlemesi olmamalıdır. Uluslararası süreçte tedavi sağlayıcısı, her denemede tek embriyo transferi dahil belirli taahhütlerde bulunmalıdır.
Hazırlık amacıyla şu belgeleri toplayın; bu, resmî ve eksiksiz bir form listesi değildir: pasaport ve kimlik belgeleri; göçmenlik izinleri ve kesintisiz hukuka uygun ikamet kanıtları; gerekiyorsa evlilik, medeni birliktelik veya birlikte yaşama kanıtı; doğum tarihleri; tıbbi raporlar ve danışmanlık kayıtları; gamet kaynağını gösteren klinik kayıtları; sözleşme taslağı; taşıyıcı annenin ikamet kanıtı ve hedef ülke hukuku belgeleri. Hangi belgelerin zorunlu olduğunu, nasıl tasdik edileceğini ve tercüme gerekip gerekmediğini avukat ve klinikle doğrulayın.
Pratik kontrol sırası
Ödeme yapmadan veya tedaviye başlamadan önce şu sırayı izleyin. İlk olarak düzenlemenin İrlanda içinde mi yoksa yurt dışında mı olacağını belirleyin. İkinci olarak Irish Statute Book’ta resmî tablonun son güncellemesinden sonra yeni bir yürürlük emri yayımlanıp yayımlanmadığını ve anlaşma tarihinde hangi maddelerin yürürlükte olduğunu kontrol edin. Üçüncü olarak kanun yürürlüğe girdiyse olguları ikamet, ilişki, yaş, genetik bağ, sağlık ve ön onay ölçütleriyle karşılaştırın.
Dördüncü olarak taşıyıcı annelik konusunda deneyimli bir İrlanda aile hukuku avukatına danışın; uluslararası işlemde hedef ülkeden bağımsız hukuki görüş de alın. Beşinci olarak kliniğin kabul koşullarını ve belge listesini yazılı isteyin. Kliniğin gayriresmî yanıtı AHRRA onayı değildir. Gelecekteki rejim henüz yürürlükte değilse, imzalamadan veya başlamadan önce mevcut hukuk ve ebeveynlik, vesayet, kayıt, vatandaşlık ve seyahat belgeleri üzerindeki etkileri analiz ettirin.
Ebeveynlik ayrı bir hukuki konudur
Bir programa kabul edilmek ile çocuğun doğumdan sonraki hukuki statüsü ayrı konulardır. Örneğin Status of Children Act 1987’nin 46. maddesi, aksi kanıtlanmadıkça, kadın evliyken veya evliliğin sona ermesinden sonraki on ay içinde doğan çocuğun babasının eşi olduğu yönünde bir karine içerir. Ebeveynlik ve vesayet, gerçekten yürürlükte olan hukuka göre değerlendirilmelidir; 2024 Kanunu’ndaki gelecekteki ebeveynlik kararlarının yürürlükten önce uygulanacağı varsayılamaz.
Özetle, vatandaşlık tek başına belirleyici değildir. Öngörülen İrlanda rejiminde başlıca filtreler, İrlanda’da iki yıl hukuka uygun ve olağan ikamet, uygun çift veya tek başvuru sahibi statüsü, en az 21 yaş, genetik bağ, çocuğu 18 yaşına kadar yetiştirme beklentisi, ilgili tıbbi nedenler ve önceden düzenleyici onay olacaktır. İncelenen son resmî bilgilere göre bu özel kriterler henüz geleceğe yöneliktir, yürürlükte değildir. Harekete geçmeden önce yürürlük durumunu teyit edin ve kişisel hukuki danışmanlık alın.
Kontrol edilen resmî ve birincil kaynaklar
Resmî birleştirilmiş yürürlük tablosu 24 Haziran 2026'ya kadar günceldir. 2026 yılına ait resmî mevzuat kayıtlarını da kontrol ettim ve incelenen kayıtlar arasında 2024 tarihli Kanun'un yürürlüğe girmesini sağlayan daha sonraki bir karar bulamadım. Birleştirilmiş tablo daha eski olduğundan harekete geçmeden önce kayıtları yeniden kontrol edin.
- S1: Health (Assisted Human Reproduction) Act 2024 — enacted text
- S2: S.I. No. 468/2025 — Commencement Order 2025
- S3: S.I. No. 160/2026 — Commencement Order 2026
- S4: Irish Statute Book — official commencement table (updated to 24 June 2026)
- S5: Health Service Executive — Fertility treatment (reviewed 4 August 2026)
- S6: Status of Children Act 1987, section 46
- S7: AHRRA - Recruitment and Human Resource Services (official procurement notice, published 29 May 2026)
- S8: Civil Partnership and Certain Rights and Obligations of Cohabitants Act 2010, section 172(1)
- S9: AHRRA — official temporary website: staff recruitment notice (6 October 2026)
- S10: Irish Statute Book — 2026 statutory instruments register
