Draagmoederschap in Ierland: voorwaarden voor wensouders
Kort antwoord
Op 20 oktober 2026 geldt in Ierland nog geen volledig, specifiek wettelijk stelsel dat de toelatingscriteria vastlegt voor wensouders bij binnenlands of internationaal draagmoederschap. De Health (Assisted Human Reproduction) Act 2024 is aangenomen, maar volgens de meest recente officiële inwerkingtredingstabel die ik kon controleren, zijn de belangrijkste bepalingen over draagmoederschap nog niet in werking getreden.
Het antwoord is dus niet “alle buitenlanders komen in aanmerking” en ook niet “buitenlanders zijn uitgesloten”. Er is momenteel geen actieve aanvraagprocedure op grond van die toekomstige bepalingen. De wet bevat gedetailleerde toekomstige criteria; die mogen niet worden voorgesteld als regels die nu al gelden.
Welke bepalingen zijn daadwerkelijk in werking getreden?
Artikel 1 van de wet van 2024 staat toe dat verschillende bepalingen op verschillende data bij ministerieel besluit in werking treden. De officiële geconsolideerde tabel, bijgewerkt tot 24 juni 2026, vermeldt dat de artikelen 6–119 nog niet in werking zijn getreden. Dit omvat deel 7, artikelen 51–78 (binnenlands draagmoederschap), en deel 8, artikelen 79–119 (internationaal draagmoederschap).
S.I. nr. 468/2025 bracht deel 1 behalve artikel 6, deel 9 behalve artikelen 124 en 151, en bijlage 1 op 13 oktober 2025 in werking. S.I. nr. 160/2026 bracht op 20 april 2026 alleen artikel 232, onderdelen b, c en d, in werking. Geen van beide besluiten activeerde de belangrijkste toelatingsregels voor draagmoederschap. Een later specifiek inwerkingtredingsbesluit is niet bekend; controleer het officiële register opnieuw voordat u handelt.
Neemt AHRRA al aanvragen voor goedkeuring van draagmoederschapsovereenkomsten in behandeling?
Dat AHRRA bestaat, betekent niet dat de goedkeuringsprocedure al operationeel is. Op de tijdelijke officiële website verscheen op 6 oktober 2026 een wervingsbericht voor onder meer een Director of Surrogacy en andere leidinggevende functies. Dit wijst erop dat de institutionele opbouw nog doorgaat, maar bewijst op zichzelf niet of aanvragen al worden ontvangen. Een eerdere officiële aanbestedingsaankondiging van 29 mei 2026 voorzag in een gefaseerde start van publieke diensten vanaf begin 2028. Dat is een operationele verwachting, geen inwerkingtredingsbesluit. Vraag AHRRA rechtstreeks of aanvragen voor de betreffende procedure daadwerkelijk worden geaccepteerd.
Wat betekent de huidige situatie?
De Health Service Executive (HSE) vermeldt dat draagmoederschap niet via de HSE wordt aangeboden en dat Ierland nog geen specifieke regels voor draagmoederschap heeft. Preciezer gezegd is de volledige goedkeuringsprocedure uit deel 7 en 8 van de wet van 2024 nog niet operationeel. Algemene Ierse regels over familie, burgerlijke stand, nationaliteit en voogdij blijven relevant, evenals het recht van het land waar de behandeling of geboorte plaatsvindt en het eigen toelatingsbeleid van een kliniek.
Dat een kliniek iemand wil behandelen, is geen juridische beslissing dat de regeling aan de toekomstige Ierse criteria voldoet. Een contract of genetische band bepaalt het juridisch ouderschap evenmin automatisch. Het ontbreken van een specifieke wettelijke checklist garandeert niet dat een bepaalde regeling rechtmatig, medisch beschikbaar of erkenbaar is.
Overzicht van de voorwaarden
De onderstaande matrix beschrijft alleen de regels in de aangenomen maar nog niet in werking getreden wetsbepalingen; zij is geen actuele wettelijke toelatingsbeslissing.
| Situatie van de aanvrager | Wat de nog niet in werking getreden Ierse bepalingen zouden vereisen |
|---|---|
| Buitenlandse burger met 2 jaar gewoonlijk en rechtmatig verblijf in Ierland | Nationaliteit is geen uitdrukkelijke uitsluitingsgrond, maar de verblijfs-, leeftijds-, genetische, medische en goedkeuringsvoorwaarden blijven gelden. |
| Buitenlandse aanvrager in het buitenland zonder vereist Iers verblijf | Voldoet niet aan de Ierse verblijfsband die de nog niet in werking getreden bepalingen voor de binnenlandse of internationale route vereisen. |
| Ierse burger die in het buitenland woont | De Ierse nationaliteit vervangt de eis van twee jaar gewoonlijk en rechtmatig verblijf niet. |
| Eén wensouder | Uitdrukkelijk toegestaan in het toekomstige stelsel, maar de toepasselijke verblijfs-, leeftijds-, genetische en medische eisen blijven gelden. |
| Gehuwd paar, geregistreerde partners of samenwonenden | Kunnen gezamenlijk aanvragen als de relatie naar Iers recht kwalificeert; ten minste één moet aan de tweejarige verblijfseis voldoen. |
| Twee vrienden of niet-samenwonende aanvragers | Vriendschap of alleen een gedeeld adres is niet voldoende; beide personen moeten voldoen aan de wettelijke definitie van ‘cohabitants’. Anders kan één persoon alleen aanvragen als die zelfstandig aan de voorwaarden voldoet. |
| Paar van hetzelfde geslacht | Niet alleen vanwege het geslacht uitgesloten; de precieze medische toets hangt af van de samenstelling. |
Binnenlands draagmoederschap: toekomstige verblijfseis
Als de bepalingen over binnenlands draagmoederschap in werking treden, vereist artikel 51 dat de draagmoeder ten minste twee jaar gewoonlijk en rechtmatig in Ierland heeft gewoond. Bij een paar moet ook ten minste één wensouder ten minste twee jaar gewoonlijk en rechtmatig in Ierland hebben gewoond; bij één aanvrager moet die persoon zelf aan de termijn voldoen. De embryotransfer moet in Ierland plaatsvinden.
Dit is een verblijfseis, geen uitdrukkelijke eis van de Ierse nationaliteit. Een buitenlandse burger die rechtmatig en gewoonlijk in Ierland woont, kan mogelijk aan het verblijfselement voldoen, maar moet ook aan alle overige wettelijke en goedkeuringsvoorwaarden voldoen. Een paar dat volledig in het buitenland woont en geen wensouder met het vereiste Ierse verblijf heeft, valt niet onder de definitie voor binnenlands draagmoederschap in de nog niet in werking getreden bepalingen.
Internationaal draagmoederschap: toekomstige verblijfseis
Ook de toekomstige internationale route vereist een band met Ierland. Volgens artikel 79 moet de draagmoeder onmiddellijk vóór de overeenkomst ten minste twee jaar gewoonlijk en rechtmatig in de buitenlandse jurisdictie hebben gewoond. Ten minste één wensouder van een paar, of de alleenstaande aanvrager, moet onmiddellijk vóór de overeenkomst ten minste twee jaar gewoonlijk en rechtmatig in Ierland hebben gewoond.
De overeenkomst moet volgens het buitenlandse recht rechtmatig zijn en het draagmoederschap moet daar plaatsvinden. Artikel 89 zou bovendien voorafgaande goedkeuring door de Assisted Human Reproduction Regulatory Authority (AHRRA), een goedgekeurde jurisdictie, naleving van de criteria voor draagmoeder en wensouders en naleving van het lokale recht vereisen. Dit is geen algemene Ierse goedkeuringsroute voor buitenlandse aanvragers zonder het vereiste Ierse verblijf.
Relatiestatus: paar of alleenstaande aanvrager
Het toekomstige stelsel staat twee gezamenlijk handelende wensouders of één alleenstaande aanvrager toe. Artikel 8 beperkt het aantal wensouders tot twee en vereist dat twee wensouders met elkaar gehuwd zijn, geregistreerde partners zijn of als samenwonenden onder het Ierse recht gelden.
De wet van 2024 verwijst voor ‘cohabitant’ naar artikel 172(1) van de Civil Partnership and Certain Rights and Obligations of Cohabitants Act 2010: twee volwassenen die als paar samenleven in een intieme en bestendige relatie en die niet binnen verboden graden van verwantschap vallen, niet met elkaar getrouwd zijn en geen geregistreerde partners van elkaar zijn. Alleen vrienden zijn of een adres delen vestigt die status niet. Het huwelijk is dus niet de enige mogelijke relatiestatus: ook samenwonenden die aan de wettelijke definitie voldoen en geregistreerde partners zouden gezamenlijk kunnen aanvragen. Koppels van hetzelfde geslacht zijn niet alleen vanwege hun samenstelling uitgesloten. De wet behandelt uitdrukkelijk twee mannelijke wensouders, twee vrouwelijke wensouders, een man-vrouw-paar en alleenstaande aanvragers. Deze bepalingen zijn nog niet van kracht en vormen geen huidige goedkeuringsprocedure.
Leeftijd, genetische band en opvoeding tot 18 jaar
Volgens de artikelen 56 en 92 moet iedere wensouder vóór de betreffende aanvraag bij AHRRA ten minste 21 jaar zijn. Het embryo moet zijn gemaakt met de gameten van één of beide wensouders; bij één aanvrager moet diens eigen gameet worden gebruikt. Bovendien moet ten minste één wensouder, of de alleenstaande aanvrager, objectief redelijkerwijs mogen verwachten het kind tot diens 18e verjaardag te kunnen opvoeden.
De relatiestatus alleen is dus nooit voldoende. Leeftijd, herkomst van de gameten, type regeling, verblijfsbewijzen en wettelijke goedkeuring moeten afzonderlijk worden gecontroleerd. De definitie in de nog niet in werking getreden bepalingen van de wet van 2024 omschrijft draagmoederschap als een draagzwangerschap waarbij niet de eigen eicel van de draagmoeder wordt gebruikt; ga er niet van uit dat het toekomstige stelsel ook traditionele draagmoederschap omvat.
Medische voorwaarden in het toekomstige stelsel
De toekomstige medische toets hangt af van de samenstelling van de wensouders. Bij een man-vrouw-paar moet de vrouwelijke wensouder aan ten minste één genoemde grond voldoen: niet in staat zijn een kind te verwekken of te ontvangen, ook na of met geassisteerde voortplanting; niet in staat zijn een zwangerschap uit te dragen; waarschijnlijk niet overleven van zwangerschap of bevalling; of een aanzienlijke kans op ernstige gezondheidsschade door zwangerschap of bevalling.
Bij twee vrouwelijke wensouders vereist de tekst dat ieder van hen aan ten minste één van die gronden voldoet. Twee mannelijke wensouders zijn uitdrukkelijk opgenomen zonder die specifiek vrouwelijke toets. Ook een alleenstaande man valt eronder; een alleenstaande vrouw moet aan één van de genoemde gronden voldoen. Dit is een samenvatting van artikelen 56(3) en 92(3), geen vervanging voor de volledige wettekst, klinisch bewijs of toekomstige regelgeving.
Nationaliteit is niet hetzelfde als verblijf
De nog niet in werking getreden bepalingen gebruiken gewoonlijk en rechtmatig verblijf, niet de Ierse nationaliteit, als relevante band. De termijn is per route anders geformuleerd: artikel 51 stelt voor binnenlands draagmoederschap een vereiste van ten minste twee jaar gewoonlijk en rechtmatig verblijf; artikel 79 vereist uitdrukkelijk dat de tweejarige verblijfsperiode van de wensouder in Ierland voor de internationale route onmiddellijk vóór de overeenkomst ligt, en stelt dezelfde eis aan het verblijf van de draagmoeder in de buitenlandse jurisdictie onmiddellijk vóór de overeenkomst. Een adres of kort bezoek bewijst op zichzelf geen gewoonlijk en rechtmatig verblijf. Nationaliteit, verblijfsrecht, gewone verblijfplaats, domicilie en fiscale woonplaats zijn verschillende juridische begrippen.
Bij internationaal draagmoederschap moet het buitenlandse land bovendien door AHRRA zijn goedgekeurd op grond van artikel 81 zodra dat mechanisme operationeel is. Het buitenlandse recht moet de regeling toestaan en blijft van toepassing. Het toekomstige Ierse stelsel heft buitenlandse toelatingsregels, lokaal afstammingsrecht, paspoortvereisten of het recht van het land van herkomst van de wensouders niet op.
Andere waarborgen en voor te bereiden bewijsstukken
Andere waarborgen in de nog niet in werking getreden bepalingen kunnen de toelating beïnvloeden, zelfs wanneer de hoofdcriteria zijn vervuld. De draagmoeder moet eerder een kind hebben gebaard, ten minste 25 jaar oud zijn, de vereiste begeleiding krijgen en door een geschikte medisch specialist geschikt worden bevonden. AHRRA moet de overeenkomst vóór de behandeling goedkeuren en de regeling mag geen verboden commercieel draagmoederschap zijn. Bij internationale draagmoederschap moet de behandelaar ook bepaalde toezeggingen doen, waaronder over het terugplaatsen van slechts één embryo per poging.
Verzamel ter voorbereiding, niet als officiële uitputtende formulierenlijst: paspoorten en identiteitsbewijzen; immigratievergunningen en bewijs van onafgebroken rechtmatig verblijf; zo nodig huwelijksakte, registratie van partnerschap of bewijs van samenwonen; geboortedata; medische en begeleidingsrapporten; kliniekgegevens over de herkomst van gameten; ontwerp-overeenkomst; bewijs van verblijf van de draagmoeder en documenten over het recht van het bestemmingsland. Vraag de advocaat en kliniek welke stukken verplicht zijn, hoe ze moeten worden gelegaliseerd en of vertalingen nodig zijn.
Praktische volgorde van controles
Volg deze volgorde voordat u betaalt of behandeling start. Ten eerste: bepaal of de regeling binnenlands of internationaal is. Ten tweede: controleer in het Irish Statute Book of na de laatste update van de officiële tabel een nieuw inwerkingtredingsbesluit is verschenen en welke artikelen op de beoogde contractdatum gelden. Ten derde: als de wet in werking is getreden, toets de feiten aan de eisen voor verblijf, relatie, leeftijd, genetische band, medische gronden en voorafgaande goedkeuring.
Ten vierde: raadpleeg een Ierse familierechtadvocaat met ervaring in draagmoederschap en vraag bij een internationale regeling ook onafhankelijk advies in het bestemmingsland. Ten vijfde: vraag de kliniek schriftelijk om haar toelatingscriteria en documentenlijst. Een informele reactie van een kliniek is geen AHRRA-goedkeuring. Als het toekomstige stelsel nog niet geldt, moeten het huidige recht en de gevolgen voor ouderschap, voogdij, registratie, nationaliteit en reisdocumenten worden onderzocht vóór ondertekening of behandeling.
Ouderschap is een afzonderlijke rechtsvraag
Toelating tot een programma en de juridische status van het kind na de geboorte zijn afzonderlijke kwesties. Artikel 46 van de Status of Children Act 1987 bevat bijvoorbeeld het vermoeden dat de echtgenoot van een vrouw de vader is wanneer het kind tijdens het huwelijk of binnen tien maanden na het einde ervan wordt geboren, tenzij het tegendeel wordt bewezen. Ouderschap en voogdij moeten worden beoordeeld volgens het recht dat daadwerkelijk van kracht is; de toekomstige ouderbevelen uit de wet van 2024 mogen niet vóór inwerkingtreding worden verondersteld.
Kortom: nationaliteit alleen is niet doorslaggevend. In het toekomstige Ierse stelsel zoals vastgelegd in de nog niet in werking getreden bepalingen zijn de belangrijkste filters twee jaar rechtmatig en gewoonlijk verblijf in Ierland, een toegelaten status als paar of alleenstaande aanvrager, een minimumleeftijd van 21 jaar, een genetische band, de verwachting het kind tot 18 jaar op te voeden, toepasselijke medische gronden en voorafgaande goedkeuring. Volgens de laatst gecontroleerde officiële informatie zijn deze specifieke criteria nog toekomstig en niet van kracht. Controleer de inwerkingtreding en vraag individueel juridisch advies voordat u handelt.
Geraadpleegde officiële en primaire bronnen
De officiële geconsolideerde inwerkingtredingstabel is bijgewerkt tot 24 juni 2026. Ook heb ik het officiële register van wettelijke instrumenten uit 2026 gecontroleerd; in de geraadpleegde vermeldingen vond ik geen later inwerkingtredingsbesluit voor de wet van 2024. Controleer het register opnieuw voordat u handelt, omdat de geconsolideerde tabel ouder is.
- S1: Health (Assisted Human Reproduction) Act 2024 — enacted text
- S2: S.I. No. 468/2025 — Commencement Order 2025
- S3: S.I. No. 160/2026 — Commencement Order 2026
- S4: Irish Statute Book — official commencement table (updated to 24 June 2026)
- S5: Health Service Executive — Fertility treatment (reviewed 4 August 2026)
- S6: Status of Children Act 1987, section 46
- S7: AHRRA - Recruitment and Human Resource Services (official procurement notice, published 29 May 2026)
- S8: Civil Partnership and Certain Rights and Obligations of Cohabitants Act 2010, section 172(1)
- S9: AHRRA — official temporary website: staff recruitment notice (6 October 2026)
- S10: Irish Statute Book — 2026 statutory instruments register
