Surogacja w Kanadzie: kto może być rodzicem zamierzonym?
Krótka odpowiedź
Zagraniczni rodzice zamierzeni nie są automatycznie wykluczeni przez jeden ogólnokanadyjski wymóg obywatelstwa. Nie istnieje jednak także jeden krajowy certyfikat kwalifikacji: prawna droga do ustalenia rodzicielstwa zależy w dużej mierze od prowincji lub terytorium, liczby rodziców zamierzonych, umowy oraz czynności przed poczęciem i po nim. Ontario, Kolumbia Brytyjska i Quebec pokazują, dlaczego miejsce realizacji programu ma znaczenie. Osoba może mieścić się w ustawowej definicji w jednej prowincji, a nie w innej. Przed rozpoczęciem leczenia należy osobno ustalić, czy program może być przeprowadzony oraz czy prawo uzna wnioskodawców za rodziców dziecka.
Obowiązują dwa poziomy regulacji
Prawo federalne obowiązuje w całej Kanadzie w zakresie podstawowych zasad wspomaganej reprodukcji, w tym zakazu płacenia surogatce lub pośrednikowi za organizowanie surogacji oraz ograniczonych zasad zwrotu dozwolonych wydatków. Ustalenie rodzicielstwa reguluje natomiast przede wszystkim prawo rodzinne prowincji i terytoriów. Assisted Human Reproduction Act nie tworzy kompletnej ogólnokrajowej procedury wpisywania rodziców zamierzonych do aktu urodzenia ani uzyskania orzeczenia o rodzicielstwie. Trzeba więc kolejno odpowiedzieć na dwa pytania: czy plan jest zgodny z prawem federalnym oraz czy prowincjonalna droga ustalenia rodzicielstwa odpowiada osobom i faktom danej sprawy? Pozytywna odpowiedź na pierwsze pytanie nie rozstrzyga drugiego.
Obce obywatelstwo to nie to samo co brak miejsca zamieszkania
Należy rozdzielić trzy kwestie: obywatelstwo, status imigracyjny w Kanadzie oraz prawny domicyl lub miejsce zamieszkania w prowincji. Nie są one zamienne. Zbadane przepisy federalne nie ustanawiają ogólnego wymogu, by rodzice zamierzeni byli obywatelami Kanady. Zwykła droga ustawowa w Ontario oraz omawiane przepisy Kolumbii Brytyjskiej nie wskazują też wyraźnie obywatelstwa kanadyjskiego ani zamieszkania w prowincji jako warunku. Nie gwarantuje to jednak powodzenia każdej sprawy transgranicznej: znaczenie mogą mieć normy kolizyjne, procedura sądowa, rejestracja urodzenia, imigracja i prawo kraju pochodzenia rodziców. Prawo wjazdu do Kanady jako odwiedzający samo w sobie nie gwarantuje przyjęcia przez klinikę ani określonego wyniku w sprawie rodzicielstwa.
Ograniczenie federalne: zakaz płatności komercyjnej
Artykuł 6 Assisted Human Reproduction Act zakazuje płacenia, oferowania zapłaty lub reklamowania wynagrodzenia dla surogatki. Zakazuje również przyjmowania lub płacenia wynagrodzenia za organizowanie usług surogatki. Federalne zasady płatności same nie ustanawiają prawnego rodzicielstwa i nie zastępują prowincjonalnych zasad ustalania rodzicielstwa. Zagraniczne obywatelstwo rodziców zamierzonych nie uchyla więc federalnego zakazu płatności. Ofertę nazwaną „pakietem”, „opłatą” lub „rekompensatą” trzeba ocenić według jej rzeczywistej treści, a nie nazwy. Nie należy zakładać, że agencja, klinika lub pośrednik mogą pobierać opłatę za organizację programu tylko dlatego, że rodzice mieszkają za granicą lub sprawa ma charakter międzynarodowy.
Zwrot wydatków to odrębna kwestia
Prawo kanadyjskie dopuszcza wyłącznie zwroty zgodne z odpowiednimi przepisami federalnymi; nie jest to ogólne zezwolenie na wypłatę honorarium surogatce. Artykuł 12 wymaga zgodności z rozporządzeniem i przedstawienia rachunków. Rozporządzenie wymienia dozwolone kategorie wydatków oraz wymaga oświadczeń i dokumentów potwierdzających. Zwrot utraconego dochodu z pracy podlega dodatkowemu warunkowi: uprawniony lekarz musi pisemnie zaświadczyć, że kontynuowanie pracy może stanowić zagrożenie dla zdrowia surogatki albo zarodka/płodu, a wymagane dokumenty muszą zostać przedstawione. Zachowuj faktury, rachunki, oświadczenia i zaświadczenia medyczne, jeśli są wymagane. Przed obietnicą lub przekazaniem pieniędzy należy osobno zweryfikować każdą planowaną płatność.
Ontario: stosunkowo szeroka droga ustawowa
Artykuł 10 Children’s Law Reform Act w Ontario przewiduje drogę, gdy pisemna umowa surogacyjna zostaje zawarta przed poczęciem, surogatka i każdy rodzic zamierzony otrzymują niezależną poradę prawną przed podpisaniem, a dziecko zostaje poczęte w wyniku wspomaganej reprodukcji. Zwykła droga obejmuje maksymalnie czterech rodziców zamierzonych. Definicja opiera się na byciu stroną umowy; przepis ten nie wymaga obywatelstwa kanadyjskiego, zamieszkania w Ontario, małżeństwa ani określonej płci lub orientacji seksualnej. Cudzoziemiec lub samotny rodzic zamierzony może zatem mieścić się w brzmieniu przepisu, jeśli spełni warunki ustawowe i pozostałe mające zastosowanie wymagania. Jest to interpretacja wskazanego przepisu, a nie gwarancja przyjęcia przez klinikę lub rozwiązania wszystkich kwestii transgranicznych.
Ontario: zgoda po urodzeniu i droga sądowa
W Ontario pisemna zgoda surogatki na zrzeczenie się prawa do rodzicielstwa nie może zostać udzielona przed ukończeniem przez dziecko siedmiu dni. Do tego czasu ustawa co do zasady przewiduje wspólne prawa i obowiązki rodzicielskie surogatki oraz rodzica lub rodziców zamierzonych, z zastrzeżeniem ustawy. Umowa jest wyraźnie określona jako niewykonalna prawnie, choć może stanowić dowód zamiarów stron. Sam kontrakt nie kończy więc procedury ustalenia rodzicielstwa. Jeżeli rodziców zamierzonych jest więcej niż czterech, art. 11 przewiduje wniosek o sądowe ustalenie rodzicielstwa; zwykle składa się go po urodzeniu, przed pierwszą rocznicą urodzin, chyba że sąd postanowi inaczej. Zasady zgody nadal mają znaczenie. Krok po urodzeniu trzeba uwzględnić w planie od samego początku. Jeżeli surogatka umrze, nie będzie zdolna do wyrażenia zgody, nie uda się jej odnaleźć mimo rozsądnych starań albo odmówi zgody, strona umowy może wystąpić do sądu o orzeczenie dotyczące pochodzenia dziecka; nadrzędne znaczenie ma dobro dziecka.
Kolumbia Brytyjska: bardziej szczegółowe zasady sytuacji rodzinnej
Family Law Act Kolumbii Brytyjskiej, art. 20 i 29, definiuje rodzica zamierzonego jako jedną osobę albo dwie osoby pozostające w małżeństwie lub związku podobnym do małżeństwa. Umowa musi być pisemna, zawarta przed poczęciem i określać planowane rodzicielstwo. Żadna strona nie może wycofać się przed poczęciem; po urodzeniu surogatka musi pisemnie zgodzić się na przekazanie dziecka, a rodzic lub rodzice zamierzeni muszą przejąć opiekę nad dzieckiem. Umowa zawarta przed poczęciem nie zastępuje zgody po urodzeniu. Przepis wyraźnie uwzględnia osobę samotną; para nie musi być formalnie małżeństwem, jeśli jej relacja ma charakter podobny do małżeństwa. Grupa co najmniej trzech rodziców zamierzonych nie mieści się w definicji zwykłej drogi z art. 29. Wskazane przepisy nie zawierają wyraźnego testu obywatelstwa lub miejsca zamieszkania, ale powiązane przepisy i konkretne okoliczności należy sprawdzić lokalnie. Sąd Najwyższy Kolumbii Brytyjskiej może odstąpić od wymogu zgody po urodzeniu, jeżeli surogatka zmarła, nie jest zdolna do wyrażenia zgody lub nie można jej odnaleźć mimo rozsądnych starań.
Quebec: droga wewnątrzprowincjonalna zależy od domicylu
Kodeks cywilny Quebecu ustanawia szczegółowe zasady macierzyństwa zastępczego. Artykuł 541.1 opisuje projekt rodzicielski jednej osoby lub małżonków mających domicyl w Quebecu. Aby zastosować zasady prawnego lub sądowego ustalenia pochodzenia dziecka w trybie wewnątrzprowincjonalnym, art. 541.7 wymaga, by rodzic lub rodzice zamierzeni oraz surogatka mieli domicyl w Quebecu przez co najmniej rok przed zawarciem umowy. Umowę należy zawrzeć przed planowaną ciążą; surogatka musi mieć co najmniej 21 lat w chwili podpisania; jej udział musi być nieodpłatny, z zastrzeżeniem dozwolonego zwrotu wydatków i ewentualnej rekompensaty utraconego dochodu z pracy. Po porodzie surogatka musi wyrazić zgodę na ustalenie pochodzenia dziecka wyłącznie względem rodzica lub rodziców zamierzonych. Zgoda musi zostać udzielona w ciągu 30 dni od porodu, ale nie wcześniej niż po upływie siedmiu dni. Obywatelstwo zagraniczne nie jest tym samym co domicyl; osoby bez domicylu w Quebecu nie powinny zakładać, że ta droga jest dostępna tylko dlatego, że leczenie lub poród odbędą się w tej prowincji. W przypadku ciąż rozpoczętych 6 marca 2024 r. lub później rodzice zamierzeni i surogatka muszą przed ciążą osobno uczestniczyć w obowiązkowych spotkaniach informacyjnych; następnie umowa musi zostać zawarta przed ciążą w formie aktu notarialnego. Jeżeli surogatka jest siostrą, wstępną lub zstępną jednego z rodziców zamierzonych, Kodeks zakazuje łączenia jej materiału rozrodczego z materiałem jej rodzeństwa, wstępnych lub zstępnych. Zgoda musi zostać wyrażona aktem notarialnym, w prywatnym piśmie przed dwoma świadkami niemającymi interesu w projekcie albo w drodze oświadczenia sądowego. Do zgłoszenia urodzenia należy dołączyć autentyczną kopię umowy notarialnej i dokument zgody. Przed porodem tylko surogatka może jednostronnie rozwiązać umowę na piśmie i przekazać jej kopię rodzicom zamierzonym; rodzice zamierzeni nie mogą wycofać się z projektu po zawarciu umowy. Jeżeli surogatka umrze przed wyrażeniem woli, zgodę uznaje się za udzieloną; w określonych przypadkach niezdolności do wyrażenia zgody może ona zostać uznana za udzieloną także po 30 dniach, po przedstawieniu wymaganego zaświadczenia. Nadal dostępna jest droga sądowa.
Quebec: surogatka z domicile poza prowincją
Kodeks odrębnie reguluje projekt rodzicielski, gdy osoba, która ma urodzić dziecko, ma domicyl poza Quebeciem. Do ciąż rozpoczętych 6 czerwca 2024 r. lub później stosuje się szczególną procedurę uprzedniej zgody. Nie dotyczy ona wyłącznie surogatek mających domicyl w państwie poza Kanadą: na potrzeby tej procedury Quebec traktuje niektóre kanadyjskie prowincje jako wyznaczone „państwa”. Aktualny wykaz rządu obejmuje Albertę, Kolumbię Brytyjską, Wyspę Księcia Edwarda, Manitobę, Nową Szkocję, Ontario i Saskatchewan; obecnie nie wyznaczono żadnego państwa poza Kanadą. Zgodnie z aktualnymi oficjalnymi wytycznymi ta droga jest więc dostępna tylko wtedy, gdy surogatka ma domicyl w jednej z tych siedmiu prowincji, a nie za granicą. Nie jest to uproszczona procedura dla rodziców zamierzonych mieszkających za granicą: przed złożeniem wniosku o uprzednią zgodę muszą mieć domicyl w Quebecu przez co najmniej rok, a projekt trzeba przedłożyć przed rozpoczęciem procedury. Muszą odbyć wymaganą sesję informacyjną, uzyskać uprzednią zgodę, przed podpisaniem przedłożyć projekt umowy i dokumenty potwierdzające do zatwierdzenia oraz przejść pozostałe etapy ministerialne. Kodeks osobno określa warunki obywatelstwa/pobytu stałego i materiału rozrodczego, gdy surogatka ma domicyl poza Kanadą; ponieważ obecnie nie wyznaczono państwa poza Kanadą, warunki te nie sprawiają, że projekt z surogatką mającą domicyl za granicą jest obecnie dostępny w tej procedurze. Przed poleganiem na tych informacjach ponownie sprawdź oficjalny wykaz i procedurę, ponieważ wymagania administracyjne mogą się zmienić. W obecnie wyznaczonej drodze międzyprowincjonalnej kluczowe są domicyl w Quebecu i uprzednie zgody, a nie samo obce obywatelstwo.Obowiązują również ogólne warunki Quebecu: surogatka musi mieć co najmniej 21 lat, nie może otrzymywać wynagrodzenia (można zwrócić jedynie wydatki dozwolone przez właściwe prawo), umowa musi poprzedzać ciążę, a w określonych bliskich relacjach rodzinnych obowiązują ograniczenia łączenia materiału rozrodczego. Umowę reguluje prawo wyznaczonej prowincji, w której surogatka ma domicyl. Wniosek o uprzednią zgodę musi także zawierać dowód, że rodzice zamierzeni nie zostali skazani za określone przestępstwa przeciwko małoletnim (lub osobom uważanym przez nich za małoletnie) ani za przestępstwa związane z pornografią dziecięcą. Po urodzeniu dziecka pochodzenie dziecka nie jest automatycznie uznawane w Quebecu: zagraniczny akt urodzenia lub zagraniczne orzeczenie ustalające pochodzenie dziecka musi zostać uznane przez sąd w Quebecu. Wniosek powinien zawierać zagraniczny akt urodzenia lub orzeczenie, przepisy prawa obcego oraz ewentualne zaświadczenie zgodności wydane przez MSSS. Należy go złożyć jak najszybciej po otrzymaniu zaświadczenia zgodności lub zawiadomienia o niezgodności; jeśli nie zostanie złożony w rozsądnym terminie, Dyrektor Ochrony Młodzieży może wystąpić zamiast rodziców zamierzonych. Niespełnienie obowiązujących warunków może uniemożliwić uznanie pochodzenia dziecka w Quebecu i pozbawić rodziców zamierzonych prawa do świadczeń z Quebecowego Planu Ubezpieczenia Rodzicielskiego (QPIP).
Tabela decyzyjna: co pokazują przykłady
Tabela pomaga określić pierwsze pytania prawne; nie zastępuje sprawdzenia aktualnego tekstu jednolitego ani pełnych okoliczności sprawy.
| Prowincja / droga | Obce obywatelstwo i miejsce zamieszkania | Sytuacja rodzinna / liczba | Kluczowa kontrola prawna |
|---|---|---|---|
| Ontario, art. 10 | Wskazany przepis nie ustanawia wyraźnego wymogu obywatelstwa ani zamieszkania w Ontario. | Od 1 do 4 rodziców zamierzonych w zwykłej drodze; art. 10 nie wskazuje wymogu małżeństwa. | Pisemna umowa przed poczęciem; niezależna porada prawna dla każdej strony; wspomagana reprodukcja; pisemna zgoda najwcześniej, gdy dziecko ukończy 7 dni. |
| Kolumbia Brytyjska, art. 20 i 29 | Wskazane przepisy nie ustanawiają wyraźnego testu obywatelstwa lub zamieszkania. | Jedna osoba lub dwoje partnerów w małżeństwie / związku podobnym do małżeństwa. | Pisemna umowa przed poczęciem; brak wycofania przed poczęciem; pisemna zgoda po urodzeniu i przejęcie opieki. |
| Quebec, droga wewnętrzna | Wszyscy uczestnicy muszą spełnić warunek domicylu w Quebecu; obywatelstwo nie jest domicylem. | Jedna osoba lub małżonkowie według Kodeksu; potwierdź konkretny status relacji. | Dla ciąż od 6 marca 2024 r.: roczny domicyl rodziców zamierzonych i surogatki w Quebecu; osobne obowiązkowe spotkania informacyjne; umowa notarialna przed ciążą; zgoda między 8. a 30. dniem po porodzie; zgłoszenie urodzenia z umową i zgodą. |
| Quebec, surogatka w wyznaczonym państwie obcym | Rodzic(e) zamierzeni muszą mieć domicyl w Quebecu przez 1 rok przed uprzednią zgodą. Obecna droga obejmuje surogatki mające domicyl w jednej z siedmiu wyznaczonych prowincji Kanady; obecnie nie wyznaczono żadnego państwa poza Kanadą. Kodeks przewiduje dodatkowe warunki obywatelstwa/pobytu stałego dla surogatki spoza Kanady, ale według aktualnego wykazu ta droga nie jest obecnie dostępna. | Jedna osoba lub małżonkowie według Kodeksu. | Dla ciąż od 6 czerwca 2024 r.: obowiązkowe spotkanie informacyjne; uprzednia zgoda przed rozpoczęciem; zatwierdzenie projektu umowy i dokumentów przed podpisaniem; dowód dotyczący określonych przestępstw przeciwko małoletnim/pornografii dziecięcej; wykonanie procedury ministerialnej. Wyznaczone prowincje: Alberta, Kolumbia Brytyjska, Wyspa Księcia Edwarda, Manitoba, Nowa Szkocja, Ontario i Saskatchewan. Po urodzeniu wymagane jest uznanie przez sąd w Quebecu zagranicznego aktu urodzenia lub orzeczenia o pochodzeniu dziecka oraz prawa obcego; niespełnienie warunków może uniemożliwić uznanie i wpłynąć na prawo do świadczeń QPIP. |
Czego kwalifikacja nie przesądza
Akceptacja przez klinikę nie jest tym samym co dopuszczalność prawna, a żadna z tych kwestii nie jest równoznaczna z ustaleniem rodzicielstwa. Klinika lub usługodawca może stosować własne kryteria medyczne, screeningowe, dotyczące zdolności, ubezpieczenia lub administracji; należy poprosić o nie na piśmie i nie mylić ich z prawem federalnym. Kwalifikacja medyczna, zasady dotyczące dawców, umowy, dozwolone wydatki, deklaracja rodzicielstwa, rejestracja urodzenia, obywatelstwo dziecka i dokumenty podróży to odrębne kwestie. Akt urodzenia lub orzeczenie jednego państwa nie musi automatycznie przesądzać o uznaniu w innym. Ten przewodnik nie rozstrzyga obywatelstwa przez pochodzenie, prawa do paszportu, statusu imigracyjnego ani uznania w państwie pochodzenia rodziców zamierzonych. Należy zaplanować te kwestie równolegle, nie utożsamiając ich z kanadyjską drogą ustalenia rodzicielstwa.
Zgromadź dokumenty przed poczęciem
Zbierz fakty decydujące o właściwej drodze: prowincję, w której planowane są leczenie i poród; obywatelstwo, status imigracyjny i domicyl każdego rodzica zamierzonego; informację, czy chodzi o jedną osobę, parę czy większą grupę; status związku i odpowiednie dokumenty stanu cywilnego; domicyl i wiek surogatki; oraz planowaną metodę poczęcia. Zachowaj projekty i ostateczną wersję umowy, dowód niezależnej porady prawnej, gdy jest wymagana, podpisane oświadczenia, korespondencję z kliniką, informacje o dawcy, jeśli są istotne, rachunki i dokumentację zwrotu wydatków. W Quebecu udokumentuj roczne okresy domicylu; jeśli surogatka ma domicyl poza Quebeciem, sprawdź, czy jej prowincja figuruje w aktualnym wykazie, i uzyskaj wszystkie wymagane zgody, w tym zatwierdzenie projektu umowy przed podpisaniem. W wewnątrzprowincjonalnej drodze Quebecu zaplanuj zgodę między 8. a 30. dniem po porodzie. W Ontario uwzględnij ustawowy termin zgody po porodzie. W Kolumbii Brytyjskiej zaplanuj zarówno pisemną zgodę po porodzie, jak i przejęcie opieki nad dzieckiem przez rodziców zamierzonych. Nie polegaj na ogólnej liście agencji, jeżeli prawo wymaga określonej kolejności.W Quebecu należy również zachować zaświadczenia z obowiązkowych spotkań informacyjnych, umowę notarialną oraz wymagane dokumenty dotyczące zgody po porodzie i zgłoszenia urodzenia. W przypadku drogi z surogatką mającą domicyl poza Quebeciem należy zachować wymagany dowód dotyczący wskazanych skazań do wniosku o uprzednią zgodę. W przypadku drogi quebeckiej z surogatką mającą domicyl poza Quebeciem należy również zachować zagraniczny akt urodzenia lub orzeczenie o pochodzeniu dziecka, przepisy prawa obcego oraz ewentualne zaświadczenie zgodności MSSS potrzebne do późniejszego wniosku do sądu w Quebecu. Jeżeli ma to znaczenie dla zgody lub rejestracji urodzenia w Quebecu, należy zachować wymagany dowód zgonu lub zaświadczenie o niezdolności do wyrażenia woli.
Praktyczne kroki i kwestie do potwierdzenia
Przed wpłatą zaliczki lub rozpoczęciem leczenia wykonaj kolejno następujące kroki. Po pierwsze, wybierz prowincję na podstawie rzeczywistego miejsca projektu, a nie ogólnego stwierdzenia, że macierzyństwo zastępcze jest „legalne w Kanadzie”. Po drugie, poproś prawnika uprawnionego do wykonywania zawodu w tej prowincji o potwierdzenie aktualnych przepisów o pochodzeniu dziecka, definicji rodzica zamierzonego, zasad dotyczących statusu rodzinnego, miejsca zamieszkania lub domicylu, umowy i zgody po porodzie. Po trzecie, uzyskaj niezależną poradę prawną dla wszystkich stron, gdy wymaga tego ustawa, i zawrzyj umowę przed poczęciem. Po czwarte, sprawdź plan płatności i zwrotu wydatków pod kątem prawa federalnego i przepisów wykonawczych; zapisuj każdy wydatek i wymagany dowód. Po piąte, poproś klinikę o osobne potwierdzenie jej kryteriów przyjęcia. Jeśli sprawa dotyczy Quebecu i surogatki mającej domicyl poza Quebeciem, nie rozpoczynaj procedury, dopóki nie potwierdzisz aktualnej listy wyznaczonych prowincji, uprzedniej zgody, sesji informacyjnej i trybu zatwierdzania umowy. Kwestie prawne, medyczne, finansowe i imigracyjne należy koordynować, ale oceniać oddzielnie.
Podsumowując, zagraniczni rodzice zamierzeni mogą mieścić się w niektórych drogach prowincjonalnych, ale nie ma jednej kanadyjskiej reguły rozstrzygającej we wszystkich przypadkach kwestie obywatelstwa, miejsca zamieszkania i statusu rodzinnego. Przepisy Ontario są sformułowane stosunkowo szeroko; Kolumbia Brytyjska ogranicza definicję do jednej osoby albo małżeństwa lub związku podobnego do małżeństwa; w Quebecu decydujący jest domicyl, a przy surogatce mającej domicyl poza Quebeciem także uprzednie zezwolenie i aktualny wykaz wyznaczonych prowincji. wymieniają siedem kanadyjskich prowincji i nie wskazują żadnego państwa poza Kanadą; strona z zasadami była jednak ostatnio aktualizowana w 2024 r., dlatego wykaz trzeba sprawdzić ponownie przed rozpoczęciem. Pełny aktualny tekst ujednolicony ustawy Ontario wymaga potwierdzenia; prawnik powinien zweryfikować aktualne przepisy, praktykę lokalną, fakty i skutki transgraniczne. W Quebecu należy sprawdzić wyjątki dotyczące zgody i drogę sądową dla przypadków wewnątrzprowincjonalnych; przy surogatce spoza Quebecu trzeba zaplanować późniejsze uznanie sądowe z uwzględnieniem prawa obcego i ewentualnego zaświadczenia MSSS. Niezgodność może uniemożliwić uznanie i wpłynąć na prawo do świadczeń QPIP.
Podstawowe źródła prawa
Dla powyższych twierdzeń prawnych wykorzystano następujące teksty urzędowe.
- Assisted Human Reproduction Act (Canada)
- Reimbursement Related to Assisted Human Reproduction Regulations (SOR/2019-193)
- Children's Law Reform Act, R.S.O. 1990, c. C.12 (Ontario)
- Family Law Act, SBC 2011, c. 25 (British Columbia)
- Civil Code of Québec, CCQ-1991 (official English PDF)
- Rules for surrogacy where the surrogate mother lives outside Québec
- Procedure to carry out a parental project involving surrogacy with a surrogate who is domiciled outside Québec
- Rules for surrogacy where all parties live in Québec
