Draagmoederschap in Denemarken: regels, betalingen en verboden
Geen juridisch advies voor een individuele zaak.
Kort antwoord: Denemarken kent een voorwaardelijk stelsel
Het Deense recht zegt niet in algemene zin dat draagmoederschap geheel ‘legaal’ of ‘illegaal’ is. Sinds 1 januari 2025 kent de Children Act een route om ouderschap vast te stellen na een kwalificerende Deense altruïstische draagmoederschapsovereenkomst en een afzonderlijke route voor bepaalde buitenlandse overeenkomsten. Daarnaast blijven beperkingen gelden voor geassisteerde voortplanting bij een draagmoederschapsovereenkomst, bemiddeling en reclame, en de betaalde overdracht van een kind nadat de zwangerschap is begonnen.
De uitkomst hangt onder meer af van de woonplaats van de draagmoeder, de datum van de overeenkomst, eventuele vergoeding, de genetische band met ten minste één beoogde ouder en de vereiste voorafgaande goedkeuring en documenten na de geboorte. Een particuliere overeenkomst, medische behandeling en juridisch ouderschap zijn verschillende kwesties. De Deense wettekst is leidend.
Beoordeel de regels afzonderlijk
Wet nr. 1687 van 30 december 2024 wijzigde de Children Act en aanverwante wetgeving. De Agency of Family Law vermeldt dat de nieuwe routes voor registratie van ouderschap sinds 1 januari 2025 gelden. De wijziging creëert wettelijke procedures, maar maakt niet elke draagmoederschapsovereenkomst afdwingbaar en heft beperkingen uit andere wetten niet op.
Beoordeel deze vragen afzonderlijk:
- Ouderschap: valt de zaak onder de Deense altruïstische route of de route voor buitenlandse overeenkomsten?
- Betaling: wordt voldaan aan de voor de binnenlandse route vereiste afwezigheid van vergoeding, en kan een voorgestelde betaling als vergoeding gelden?
- Conceptie: wordt geassisteerde voortplanting voorgesteld terwijl een draagmoederschapsovereenkomst bestaat?
- Bemiddeling: helpt een bureau, tussenpersoon of advertentie de draagmoeder en beoogde ouder(s) met elkaar in contact te brengen?
- Grensoverschrijdende gevolgen: wat eisen het recht van het geboorteland en afzonderlijke regels over nationaliteit, paspoort, immigratie en erkenning?
Een Deense beslissing over ouderschap bewijst op zichzelf niet dat behandeling of bemiddeling rechtmatig was, dat elke contractuele bepaling afdwingbaar is of dat een andere staat het ouderschap moet erkennen.
Binnenlandse altruïstische overeenkomst: voorwaarden en voorafgaande goedkeuring
De binnenlandse route is specifiek bedoeld voor een Deense altruïstische overeenkomst. Bij het sluiten moet de draagmoeder minstens 25 jaar oud zijn, in Denemarken wonen en eerder een kind hebben gebaard. Bij de beoordeling van de goedkeuring mag zij niet onder de relevante vorm van curatele staan. Elke beoogde ouder moet minstens 18 jaar oud zijn en verklaren dat minstens één beoogde ouder een genetische band met het kind zal hebben en dat een eventuele kwetsbare situatie van de draagmoeder niet is en niet zal worden uitgebuit.
De overeenkomst moet worden gesloten op een door de Agency of Family Law goedgekeurd formulier, de relatie tussen de partijen beschrijven en door de draagmoeder en de beoogde ouder(s) worden ondertekend. Als de draagmoeder getrouwd is, een geregistreerd partnerschap heeft of samenwoont, moet haar echtgenoot, geregistreerde partner of samenwonende partner ook ondertekenen volgens de toepasselijke regels. De Agency moet de overeenkomst goedkeuren vóór de zwangerschap; goedkeuring nadat de zwangerschap is begonnen kan het ouderschap niet via deze binnenlandse route vestigen.
Een nauwe persoonlijke relatie is relevant: ontbreekt die, dan vermoedt de wet dat vergoeding is of zal worden betaald. Een nauwe relatie vervangt de overige voorwaarden echter niet. Goedkeuring, verklaringen en handtekeningen blijven essentieel. Ook een alleenstaande beoogde ouder kan de overeenkomst sluiten, mits de genetische band en alle overige voorwaarden zijn vervuld.
Betaling en het commerciële model
Een binnenlandse overeenkomst kan alleen als altruïstisch onder de wettelijke route vallen. De draagmoeder mag geen vergoeding in verband met de overeenkomst hebben ontvangen of nog ontvangen; de wet noemt uitdrukkelijk compensatie voor gederfde inkomsten. Bij registratie moeten de draagmoeder en de beoogde ouder(s) verklaren dat geen verboden vergoeding is of zal worden betaald. Afhankelijk van de situatie kan ook een verklaring van de echtgenoot, geregistreerde partner of samenwonende partner nodig zijn.
De benaming van een betaling als ‘geschenk’, ‘honorarium’, ‘toelage’ of ‘kosten’ bepaalt niet de juridische aard ervan. De Familieretshus vermeldt dat daadwerkelijke zwangerschapsgerelateerde kosten, zoals extra vitamines of zwangerschapskleding, mogen worden vergoed. Dit staat geen vergoeding toe aan de draagmoeder of haar echtgenoot, geregistreerde partner of samenwonende partner, ook niet voor gederfde inkomsten. Vermeld in de aanvraag welke kosten worden vergoed en bewaar gespecificeerde bewijsstukken. Vraag vóór een toezegging die niet duidelijk een daadwerkelijke zwangerschapsgerelateerde uitgave betreft schriftelijk advies van een Deense jurist of bevestiging van de instantie.
Een betaalde binnenlandse overeenkomst kan de binnenlandse altruïstische route niet gebruiken als de betaling de voorwaarde van geen vergoeding schendt. De criteria voor buitenlandse overeenkomsten herhalen deze binnenlandse voorwaarde niet uitdrukkelijk. Dat verschil geeft geen algemene toestemming voor commerciële programma’s en garandeert geen Deense beslissing over ouderschap. Laat vóór verdere stappen elke betaling, ontvanger, doel en datum door een Deense jurist beoordelen.
Drie afzonderlijke verboden blijven van belang
Ten eerste verbiedt artikel 13 van de Deense wet op geassisteerde voortplanting deze behandeling wanneer tussen de vrouw bij wie de zwangerschap tot stand moet komen en een ander de afspraak bestaat dat zij voor die ander een kind zal baren. De wettekst maakt geen onderscheid tussen altruïstische en commerciële overeenkomsten. De mogelijkheid om later ouderschap te registreren maakt een verboden behandeling niet toegestaan.
De officiële wetsgeschiedenis verduidelijkt dat artikel 13 geassisteerde voortplanting in het buitenland in het kader van draagmoederschap niet op zichzelf verhindert, ook niet wanneer de draagmoeder en de beoogde ouder(s) in Denemarken wonen. Dit beperkte punt betekent niet dat de behandeling volgens het recht van het land waar zij plaatsvindt rechtmatig is of dat het ouderschap in Denemarken wordt erkend.
Deze regel betreft geassisteerde voortplanting. Zij bewijst niet dat elke methode buiten een kliniek rechtmatig is of vrij is van vragen over ouderschap, toestemming, donoren, gezondheid of strafrecht. Laat de precieze methode vóór de conceptie beoordelen door een Deense jurist en de bevoegde gezondheidsautoriteit.
Ten tweede verbiedt artikel 30 j van de Children Act hulp te geven of te ontvangen die bedoeld is om een vrouw in contact te brengen met personen die ouder worden van het kind dat zij baart. Ook reclame met dat doel is verboden; de tekst beperkt het verbod niet tot betaalde bemiddeling. Overtreding kan worden bestraft met een boete of maximaal vier maanden gevangenisstraf; ook ondernemingen kunnen aansprakelijk zijn. Een bureau of matchingwebsite is niet toegestaan alleen omdat de overeenkomst onbetaald is.
Ten derde verbiedt artikel 30 k na het begin van de zwangerschap de overdracht van het kind tegen betaling, andere vergoeding of een betalingsbelofte met het doel dat anderen dan de ouders het kind opvoeden. Een opzettelijke overtreding kan worden bestraft met een boete of maximaal één jaar gevangenisstraf. Dit is een afzonderlijk verbod op betaalde overdracht; elke betaling die verband houdt met overdracht vereist dringend juridisch advies.
Wie kan de juridische ouder van het kind worden?
Bij de wettelijke routes wordt ouderschap bepaald door de Children Act, niet alleen door de formulering die de partijen kiezen. Voor kwalificerende binnenlandse en buitenlandse overeenkomsten gelden in grote lijnen de volgende toewijzingen:
- Bij een vrouw-manpaar worden de beoogde vrouw en man respectievelijk als moeder en vader beschouwd.
- Bij twee beoogde mannen is de genetisch verwante man de vader en de andere man de co-vader.
- Bij twee beoogde vrouwen is de vrouw die de eicel heeft geleverd de moeder en de andere vrouw de co-moeder.
- Een alleenstaande beoogde man is vader als hij genetisch verwant is aan het kind.
- Een alleenstaande beoogde vrouw is moeder als zij genetisch verwant is aan het kind.
Minstens één beoogde ouder moet een genetische band met het kind hebben; bewijs daarvan vervangt de overige voorwaarden niet. Ontbreekt de vereiste band, ga dan niet ervan uit dat de overeenkomst ouderschap vestigt. Vraag naar eventuele alternatieven, waaronder adoptie als die in het concrete geval beschikbaar is.
Ouderschap verschilt van voogdij of ouderlijke verantwoordelijkheid. Bij een buitenlandse zaak moet de notariële verklaring na de geboorte of een gelijkwaardig document bevestigen dat de draagmoeder ouderschap én het kind wil overdragen, niet alleen de voogdij. Een document dat alleen voogdij behandelt, bewijst mogelijk niet wat de Deense autoriteit moet beslissen.
Een overeenkomst heft wettelijke waarborgen niet op
Een draagmoederschapsovereenkomst moet niet worden behandeld als een gewone afdwingbare overeenkomst om een kind af te geven. Artikel 31 van de Children Act maakt een overeenkomst over overdracht van een kind in het kader van draagmoederschap ongeldig, tenzij het ouderschap volgens de relevante wettelijke bepalingen is vastgesteld. Handtekeningen of een overdrachtsclausule vervangen de wettelijke beslissing of registratie niet.
Bij een binnenlandse altruïstische overeenkomst kan de draagmoeder zich bedenken en de Agency informeren. Haar recht om zich terug te trekken eindigt wanneer het ouderschap volgens de wettelijke route is geregistreerd, erkend of vastgesteld. De beoogde ouder(s) kunnen zich daarentegen, behoudens de wet, alleen terugtrekken voordat de draagmoeder zwanger is. De timing van goedkeuring, conceptie en bevestiging na de geboorte is daarom juridisch relevant.
De overeenkomst kan ook vervallen als de draagmoeder deze niet binnen zes maanden na de geboorte in de ouderschapsprocedure opnieuw bevestigt, als binnen twee jaar na goedkeuring geen verzoek wordt ingediend (in de wettelijk omschreven zwangerschapssituatie kan een verlenging van één jaar mogelijk zijn), of als een andere wettelijke vervalgrond geldt. Na verval kunnen de beoogde ouders niet aannemen dat ouderschap toch op die basis wordt vastgesteld; de draagmoeder kan juridisch moeder blijven, terwijl vaderschap of co-moederschap volgens andere regels wordt vastgesteld.
Ouderschap dat via de binnenlandse route al is vastgesteld, kan later in wettelijk bepaalde gevallen worden gecorrigeerd of ingetrokken, bijvoorbeeld als niet aan de goedkeuringsvoorwaarden was voldaan, de overeenkomst was vervallen of een fout is gemaakt. De wet beschermt ook een partij die bezwaar maakt tegen intrekking en de relevante omstandigheden niet kende. Dit zijn zaakgebonden procedures; ze vervangen niet de naleving van de voorwaarden vanaf het begin.
Voor buitenlandse overeenkomsten geldt een aparte route
Sinds 1 januari 2025 kan de Agency of Family Law ouderschap vaststellen op basis van een buitenlandse draagmoederschapsovereenkomst volgens afzonderlijke bepalingen van de Children Act. Bij het sluiten moet de draagmoeder in het buitenland wonen en daar gedurende de voorafgaande zes maanden hebben gewoond. De overeenkomst moet vóór de zwangerschap zijn gesloten. Deze woonplaats- en timingvoorwaarden zijn verplicht.
De officiële checklist vereist: (1) bewijs van een genetische band tussen het kind en minstens één beoogde ouder; (2) een notariële verklaring of vergelijkbaar document uit het geboorteland, waarin de draagmoeder na de geboorte bevestigt dat zij ouderschap en het kind wil overdragen; (3) de volledige overeenkomst; en (4) de geboorteakte of een gelijkwaardig document. De overeenkomst moet namen, adressen en geboortedata van de partijen bevatten. De verklaring moet over ouderschap gaan, niet alleen over voogdij.
De Agency beoordeelt het belang van het kind binnen het wettelijke kader, dat uitgaat van het vermoeden dat ouderschap overeenkomstig de overeenkomst in het belang van het kind is. De oudercategorieën worden vervolgens volgens Deens recht bepaald. Een buitenlandse geboorte-inschrijving of rechterlijke beslissing lost niet automatisch alle Deense vragen op.
De criteria voor de buitenlandse route herhalen niet uitdrukkelijk de altruïstische definitie en het verbod op vergoeding van de binnenlandse route. Dat tekstuele verschil is belangrijk, maar is geen algemene toestemming voor betaalde programma’s, bemiddeling in Denemarken of overdracht tegen betaling. Het recht van het geboorteland, Deense verboden, documenten en feiten moeten afzonderlijk worden beoordeeld.
Praktische checklist: vóór conceptie en na de geboorte
Begin bij een binnenlandse overeenkomst niet met een privaat contract of een kliniekafspraak. Controleer eerst de voorwaarden en vraag de Agency om het actuele goedgekeurde formulier en de procedure. Bevestig leeftijd, Deense woonplaats, eerdere bevalling en voogdijstatus van de draagmoeder; leeftijd en genetische band van de beoogde ouders; vereiste verklaringen en handtekeningen; en het ontbreken van vergoeding. Volgens de actuele aanwijzingen van de instantie moeten de documenten op dezelfde dag worden ondertekend door de partijen en een advocaat of twee getuigen; controleer de geldende formaliteiten vóór indiening. Verkrijg goedkeuring vóór de zwangerschap en bewaar het formulier en de correspondentie.
Na de geboorte moet de draagmoeder de overeenkomst en het ontbreken van vergoeding opnieuw bevestigen; de beoogde ouders moeten registratie aanvragen en verklaren dat geen verboden vergoeding is of zal worden betaald; en waar nodig moeten verklaringen van de echtgenoot/partner worden ingediend. Houd de termijn van zes maanden voor bevestiging en de termijn van twee jaar voor het verzoek aan. Vraag de Agency welke stukken voor het concrete gezin nodig zijn.
Bewaar bij een buitenlandse overeenkomst de volledige ondertekende overeenkomst en bewijs van de vereiste buitenlandse woonplaats. Plan de verklaring na de geboorte in het geboorteland, het genetische bewijs en de geboorteakte. Controleer vertaling, apostille of legalisatie bij de Deense autoriteit en de uitgevende instantie; buitenlandse documenten kunnen authenticatie en vertaling vereisen.
Bewaar gewaarmerkte kopieën, originelen, vertalingen, bewijs van indiening en schriftelijke beslissingen. Vraag onafhankelijk Deens juridisch advies vóór elke betaling, advertentie, introductie of behandeling. De checklist helpt de juiste route te bepalen, maar garandeert geen goedkeuring.
Wat als een voorwaarde ontbreekt?
Een binnenlandse overeenkomst met verboden vergoeding, zonder de vereiste genetische band, pas goedgekeurd nadat de zwangerschap begon of die een andere voorwaarde mist, kan onvoldoende zijn om ouderschap via de binnenlandse route vast te stellen. Registratie kan ook worden geweigerd of later worden aangevochten als de overeenkomst is vervallen of verklaringen na de geboorte ontbreken. Een privaat beding herstelt geen wettelijk gebrek.
Bij een buitenlandse overeenkomst kunnen ontbrekend bewijs van genetische band of woonplaats, een te laat gesloten overeenkomst, het ontbreken van de verklaring na de geboorte of de geboorteakte een beslissing over ouderschap verhinderen. Bewijst een document alleen voogdij en niet overdracht van ouderschap, vraag dan vóór indiening het juiste document aan bij de bevoegde autoriteit van het geboorteland.
Wijzig geen data, dateer de overeenkomst niet terug, verzwijg geen betalingen en neem niet aan dat een buitenlandse beslissing het gebrek herstelt. Vraag de Agency om schriftelijke redenen voor de weigering en informatie over herziening of beroep; bespreek daarna ouderschapsprocedures of adoptie als die beschikbaar zijn. De passende remedie hangt af van de reden, de omstandigheden van het kind en de juridische status van de partijen.
Een veilige volgorde van beslissingen
Leg vóór enige toezegging schriftelijk vast: de woonplaats van de draagmoeder bij het sluiten; de duur van het buitenlandse verblijf als de buitenlandse route wordt overwogen; of de zwangerschap al is begonnen; of de overeenkomst binnenlands of buitenlands is; de genetische band; elke voorgestelde betaling of vergoeding van kosten; wie partijen introduceert of adverteert; en welke autoriteit de overeenkomst goedkeurt of ouderschap vaststelt.
Vraag daarna actuele schriftelijke informatie van de Agency en onafhankelijk Deens juridisch advies. Vertrouw niet alleen op een kliniek, bureau, onlineforum, contractmodel of het recht van het geboorteland. Geef de adviseur de tijdlijn, het ontwerp van de overeenkomst, het betalingsschema, woonplaatsbewijzen, het conceptieplan, bewijs van genetische band en de verwachte documenten uit het geboorteland. Vraag vóór onomkeerbare stappen om een schriftelijke lijst van juridische kwesties.
Vragen buiten dit Deense kader
Een Deense beslissing over ouderschap bepaalt op zichzelf niet de nationaliteit van het kind, het recht op een paspoort, toestemming om een land te verlaten of binnen te komen, de immigratiestatus of erkenning van ouderschap in een andere staat. Daarvoor gelden afzonderlijke regels over nationaliteit, immigratie, reisdocumenten en internationaal privaatrecht, die in elk betrokken land moeten worden gecontroleerd.
Dit artikel bepaalt niet of een specifiek buitenlands programma, betaling, bureau, conceptiemethode of buitenlandse rechterlijke beslissing rechtmatig is. De gekoppelde bronnen beschrijven het Deense kader en de gepubliceerde eisen van de Agency, niet het recht van elk land. Controleer de officiële bronnen opnieuw en laat de zaak juridisch beoordelen voordat u handelt.
Bronnen
- [S1] Officiële wijzigingswet (Deense tekst)
- [S2] Wet op geassisteerde voortplanting (Deense tekst; consolidatie uit 2019)
- [S3] Richtlijn van de Agency: Deense altruïstische overeenkomsten
- [S4] Richtlijn van de Agency: buitenlandse overeenkomsten
- [S5] Publieke informatie: geassisteerde voortplanting bij draagmoederschap
- [S6] Officiële wetsgeschiedenis (Deens; territoriale reikwijdte van artikel 13)








