Şili · Niyet sahibi ebeveynlerin uygunluğu

Masa üzerinde boş dosyalar, bir kimlik kartı ve dallanan bir karar şeması
Yalnızca editoryal illüstrasyon; resmî form veya hukuki karar değildir.

Şili’de taşıyıcı gebelik: yabancı, ülkede ikamet etmeyen, bekâr veya evli olmayan amaçlanan ebeveynler katılabilir mi?

Kısa cevap: güvenilir bir yasal uygunluk listesi yok

23 Ekim 2026 itibarıyla Şili’de taşıyıcı gebelik yoluyla çocuk sahibi olmak isteyen kişilerin uygunluk ölçütlerini özel olarak belirleyen yürürlükte bir kanun bilinmemektedir. Özellikle Şili vatandaşlığı, Şili’de ikamet, evlilik veya farklı cinsiyetten bir çift olma şartını öngören güvenilir bir yasal liste de bilinmemektedir. Bu, yabancıların, ülkede ikamet etmeyenlerin, bekâr kişilerin, evli olmayan partnerlerin veya aynı cinsiyetten çiftlerin otomatik olarak uygun olduğu anlamına da gelmez.

Bu nedenle hukuken dikkatli cevap kesin bir «evet» ya da «hayır» değildir. Özel bir yasal yolun bulunmaması belirsizlik yaratır; olumlu izin anlamına gelmez. Dört soru ayrı ayrı ele alınmalıdır: klinik başvuruyu kabul ediyor mu; anlaşma geçerli ve icra edilebilir mi; doğumdan sonra ebeveynlik nasıl belirlenip kaydedilecek; çocuk seyahat belgesi alıp amaçlanan ebeveynlerin ülkesine girebilecek mi? Bir soruya olumlu cevap verilmesi diğerlerini çözmez.

Şili’de yürürlükteki hukuk neyi düzenliyor, neyi düzenlemiyor?

Şili Ulusal Kongre Kütüphanesi Parlamenter Teknik Danışmanlık biriminin Nisan 2023 tarihli raporu, yardımcı üreme yöntemlerini veya taşıyıcı gebelik anlaşmalarını ve bunların hukuki sonuçlarını düzenleyen özel bir kanun bulunmadığını belirtiyordu. Raporda, Sağlık Bakanlığının tüp bebek ve embriyo transferine ilişkin sınırlı belgeleri, bunlar arasında 1985 tarihli 1072 sayılı Muaf Karar ve düşük karmaşıklıktaki infertilite bakımına ilişkin 2013 tarihli 159 sayılı Teknik Standart yer alıyordu. Bu belgeler kapsamlı bir taşıyıcı gebelik kanunu, amaçlanan ebeveynler için uygunluk kodu veya ön izin prosedürü değildir.

Bu rapor aşağıda açıklanan yasama girişimlerinden önce yayımlandığından, iki tekliften herhangi birinin güncel durumunu kanıtlamak için kullanılmıyor. Resmî yasama belgeleri, kabul edilmiş bir taşıyıcı gebelik düzenlemesini değil, görüşülmekte olan teklifleri gösteriyor. Teklifler ve hukuk değişebileceğinden tedavi, imza veya ödeme öncesinde hukuki durum yeniden kontrol edilmelidir.

Medeni Kanun’un 182. maddesi: yardımcı üreme yoluyla ebeveynlik, taşıyıcı gebelik için eksiksiz bir yol değildir

Şili Medeni Kanunu’nun 182. maddesi, yardımcı insan üreme teknikleriyle doğan çocuğun soybağının bu tekniklere başvuran iki kişi bakımından belirleneceğini düzenler. Aynı kurala göre belirlenen soybağına itiraz edilemez ve farklı bir soybağı talep edilemez. 21.400 sayılı Kanun, aynı cinsiyetten evliliğin tanınması bağlamında metni «iki kişi» olarak değiştirmiştir.

Bu hüküm önemlidir ancak taşıyıcı gebeliğe ilişkin tüm soruları çözmez. Taşıyıcı kadının, ilgili tedaviyi bizzat almayan amaçlanan ebeveynlerin, donör gametlerin, doğum öncesi mahkeme izninin veya doğumdan sonra soybağının aktarılmasının tamamlanmış bir prosedürünü düzenlemez. 182. maddenin somut olaya uygulanması tıbbi işlemler, katılımcılar ve belgeler üzerinden değerlendirilmelidir. Genetik bağ, ebeveyn olma niyeti veya özel sözleşme bu yorum sorununu kendiliğinden çözmez.

Medeni Kanun’un 183. maddesi: doğum ve hukuki annelik

183. madde, doğum ve çocuğun kimliği ile çocuğu doğuran kadının kimliği nüfus kayıtlarında yer aldığında anneliğin hukuken doğumla belirleneceğini düzenler. Diğer durumlarda annelik, Kanun’da belirtilen şekilde tanıma veya soybağı davasındaki kesinleşmiş mahkeme kararıyla belirlenir. Doğuran kişinin çocuğu büyütmeyi amaçlayan kişi olmadığı durumlarda bu kural önem taşır.

182. ve 183. maddeler yardımcı üreme sürecinin gerçekleriyle birlikte okunmalıdır; hiçbiri tek başına taşıyıcı gebelik için garantili çözüm olarak sunulmamalıdır. Mevcut kaynaklar, doğuran kadının her durumda amaçlanan ebeveyn veya ebeveynlerle değiştirildiği tek tip idari bir yol göstermiyor. İlerleme öncesinde ilk doğum kaydını, daha sonraki değişikliğin hukuki dayanağını, yetkili makamı veya mahkemeyi ve gerekli kanıtları açıklayan yazılı bir değerlendirme alın.

Yabancı vatandaşlık ve Şili’de ikamet

Amaçlanan ebeveynlerin vatandaşlığına veya ikametine dayanan özel bir Şili taşıyıcı gebelik uygunluk ölçütü bilinmemektedir. Bu, yabancıların veya ülkede ikamet etmeyenlerin uygun olduğu anlamına gelmez; yalnızca güvenle dayanılabilecek özel bir kuralın bilinmediğini gösterir. Mevcut hukuk, yabancı vatandaşlığın veya Şili’de ikamet etmemenin tek başına başvuruyu kesin olarak dışladığı iddiasını da desteklemiyor.

Göçmenlik statüsü, taşıyıcı gebelik uygunluğundan ve hukuki soybağından farklıdır. Vize, geçici veya kalıcı oturma izni ya da ülkeye yasal giriş, kişinin Şili’de bulunmasını düzenleyebilir; ancak kendiliğinden taşıyıcı gebelik programına izin vermez veya çocuğun soybağını belirlemez. Hukuki değerlendirme, amaçlanan ebeveynlerin vatandaşlığını ve fiilî ikametini, taşıyıcı kadının statüsünü, tedavi ve doğum yerini ve çocuğun gideceği ülkenin hukukunu ayrı ayrı incelemelidir.

Evlilik, evli olmayan partnerler, bekâr başvurucular ve aynı cinsiyetten çiftler

10 Mart 2022’den itibaren yürürlükte olan 21.400 sayılı Kanun, Şili’de aynı cinsiyetten çiftlerin evliliğini tanıdı ve 182. maddeyi yardımcı üreme tekniklerine başvuran «iki kişi» şeklinde değiştirdi. Bu nedenle Şili aile hukukunun genel olarak yalnızca farklı cinsiyetten eşleri tanıdığını söylemek doğru olmaz. Ancak eşit evlilik hakkı ve 182. maddenin metni tek başına kapsamlı bir taşıyıcı gebelik programı oluşturmaz veya kimin böyle bir anlaşma yapabileceğini belirlemez.

Taşıyıcı gebeliği evli farklı cinsiyetten çiftlerle sınırlayan özel bir kural bilinmemektedir; tüm evli olmayan çiftleri, bekâr kişileri veya aynı cinsiyetten çiftleri açıkça kabul eden yürürlükte bir prosedür de bilinmemektedir. 182. maddenin iki kişiye atıf yapması nedeniyle bekâr bir kişi bu hükmün kendi durumunu çözdüğünü varsaymamalıdır. Her aile yapısı için tedavi, soybağı ve kayıt sonuçları özel olarak incelenmelidir; yalnızca medeni durumdan uygunluk veya dışlanma sonucu çıkarılmamalıdır.

Kliniğin kabulü, sözleşme, genetik bağ ve ödemeler

Kliniğin tedaviyi kabul etmesi, bir ajansın reklamı, noter onaylı anlaşma veya planlanan embriyo transfer tarihi, hukuki uygunluk ya da soybağı hakkında bağlayıcı bir karar değildir. 2023 tarihli parlamenter rapor iki ayrı hukuki sorunu belirlemiştir: amaçlanan ebeveynler ile taşıyıcı kadın arasındaki anlaşmanın şekli, geçerliliği ve icra edilebilirliği ile doğumdan sonra soybağının hukuken belirlenmesi. Tüm tarafların imzaladığı bir sözleşmenin bu iki sorunu otomatik olarak çözdüğü varsayılmamalıdır.

Ticari taşıyıcı gebeliğin izinli olduğunu, karşılıksız düzenlemenin otomatik olarak geçerli olduğunu veya «masraf iadesi» denilen ödemenin belirli bir hukuki sınıflandırma alacağını varsaymayın. 2026 tasarısı karşılıksız bir model öneriyor ancak henüz yürürlükte hukuk değil. İmza veya ödeme öncesinde anlaşma, izin verilen masraflar, iptal ve iadeler, rıza, uyuşmazlıklar, doğum kaydı ve soybağı hakkında yazılı hukuki açıklama isteyin. Genetik bağ önemli delil olabilir, ancak tek başına eksiksiz bir hukuki çözüm değildir.

Yasa teklifleri: önemli, ancak henüz yürürlükteki uygunluk kuralları değil

4 Ağustos 2026’da sunulan 18546-34 sayılı yasa tasarısı, karşılıksız gestasyonel taşıyıcı gebeliği düzenlemek için çeşitli kanunlarda değişiklik önermektedir. Şili Kongre Kütüphanesinin Eylül 2026 yasama bülteni; önerilen ilkeleri ve şartları, ön izni, anlaşmanın asgari içeriğini, taşıyıcı kadının haklarını, ekonomik kuralları, sağlık merkezlerinin görevlerini, soybağını, çocuğun kimlik hakkını, hükümsüzlüğü ve yaptırımları açıklamaktadır. Bunlar bir tasarıya ait unsurlardır; yürürlükte kanun olarak uygulanabilecek şartlar değildir.

7 Eylül 2026’da Senato Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Komisyonu tasarıyı genel olarak 3 kabul ve 1 ret oyuyla onayladı. Resmî kayıt, metnin yasama sürecinde olduğunu gösteriyor; kanunlaştığını göstermiyor. Bu nedenle tasarıdaki belirli bir şart yürürlükte hak veya kısıtlama gibi sunulmamalıdır. Tasarıya dayanılmadan önce resmî metin, değişiklikler ve en güncel süreç durumu kontrol edilmelidir. Önerilen karşılıksız model, mevcut ücretli bir anlaşmanın hukuka uygun veya aykırı olduğunu da kanıtlamaz.

İlgili ikinci teklif olan 17922-11 sayılı yasa teklifi, embriyonun taşıyıcı gebeliği üstlenen kişinin rahmine transfer edildiği yardımcı üremeyi düzenlemeyi ve Medeni Kanun’u değiştirmeyi öneriyor. Senato Sağlık Komisyonu teklifi 11 Ağustos 2026’da incelemeye başladı. Senato’nun 14 Ağustos 2026 tarihli resmî haberinde, parlamento gruplarının bu teklifi 18546-34 sayılı teklifle birleştirme olasılığını değerlendirmeyi ve girişimleri ilgili komisyonlara sevk etmeyi kararlaştırdığı bildirildi; bu haber birleşmenin gerçekleştiğini kanıtlamıyor. Resmî kayıtlar iki tekliften herhangi birinin yasalaştığını göstermiyor. Durumlarına dayanmadan önce her iki teklifin güncel resmî dosyasını ve olası birleştirmeyi kontrol edin; hiçbiri yürürlükteki uygunluk kuralı olarak ele alınmamalıdır.

Pratik uygunluk tablosu: güvenle ne söylenebilir?

Aşağıdaki tablo bilinçli olarak ihtiyatlıdır. «Bilinmiyor», taşıyıcı gebeliğe özgü açık bir uygunluk kuralının bilinmediği anlamına gelir; onay veya yasak anlamına gelmez.

Başvurucunun durumu Mevcut kanıtlara göre güvenli sonuç
Şili’de ikamet etmeyen yabancı amaçlanan ebeveynler Özel bir vatandaşlık veya ikamet ölçütü bilinmiyor; uygunluk belirlenmiş değil.
Şili’de ikamet eden yabancı amaçlanan ebeveynler İkamet tek başına uygunluğu, soybağını veya sözleşmenin icrasını kanıtlamaz.
Evli, farklı cinsiyetten çift Evlilik tek başına uygunluğu kanıtlamaz ve soybağı yolunu garanti etmez.
Evli, aynı cinsiyetten çift Aynı cinsiyetten evlilik tanınır; taşıyıcı gebeliğe özel uygunluk çözümlenmemiştir.
Evli olmayan partnerler Uygunluk veya soybağını çözen doğrulanmış özel bir kural yok.
Bekâr amaçlanan ebeveyn Doğrulanmış bir yol yok; 182. maddenin iki kişiye atfı özel olarak incelenmelidir.
Genetik bağı bulunan amaçlanan ebeveyn Genetik delil önemli olabilir; ancak soybağını veya kaydı tek başına çözmez.
Ücretli veya «karşılıksız» anlaşma Etiketten veya bekleyen tekliflerden hareketle hukuka uygunluk ya da icra edilebilirlik sonucu çıkarmayın.

İmzalamadan, ödeme yapmadan veya tedaviye başlamadan önce kontrol edilecekler

Her amaçlanan ebeveynin vatandaşlığını ve ikametini; başvurucuların evli, evli olmayan partnerler veya tek kişi olup olmadığını; her yumurta, sperm veya embriyonun kaynağını; taşıyıcı kadının genetik materyal sağlayıp sağlamadığını; döllenme, embriyo transferi ve doğum yerini; ücret ödenip ödenmeyeceğini veya yalnızca masraf iadesi olup olmayacağını belirten yazılı bir olgu özeti hazırlayın.

Maddi taahhütte bulunmadan veya tedaviye başlamadan önce Şilili bir aile hukuku avukatından aşağıdaki konularda yazılı cevap isteyin:

  1. Yürürlükteki mevzuatı ve Sağlık Bakanlığının uygulanabilir kurallarını belirleyin; bağlayıcı hukuku klinik protokollerinden ve yasa tekliflerinden ayırın.
  2. 182. ve 183. maddelerin somut katılımcılara ve tedaviye nasıl uygulanacağını açıklatın; ilk doğum kaydını, sonradan soybağı belirlenmesi veya düzeltilmesinin hukuki dayanağını, delillerini ve usulünü belirleyin.
  3. Anlaşmanın geçerliliğini ve icra edilebilirliğini, önceden mahkeme veya idari makam izni gerekip gerekmediğini ve rıza, rızanın geri çekilmesi, tıbbi komplikasyonlar, anlaşmazlık, iptal, iadeler ve masrafların nasıl ele alınacağını değerlendirin.
  4. Klinikten hukuki dayanağı, kayıt planını, sözleşme taslağını, ayrıntılı ödeme dökümünü ve iade koşullarını isteyin. Klinik yanıtı kendi tutumunu gösterir; bağlayıcı bir kamu kararı yerine geçmez.
  5. Her amaçlanan ebeveynin vatandaşlık ve ikamet ülkesinin hukukunu ayrı ayrı kontrol edin: soybağının tanınması, çocuğun vatandaşlığı ve pasaportu, konsolosluk belgeleri, Şili’den çıkış ve varış ülkesine giriş.
  6. Tedavi veya gebelik başlamışsa anlaşmayı, rıza formlarını, tıbbi ve genetik kayıtları, donör bilgilerini, faturaları, ödeme kanıtlarını, yazışmaları ve nüfus kaydı veya mahkeme belgelerini saklayın; gecikmeden hukuki yardım alın.

Karar ölçütü ve bu rehberin sınırları

«Açık bir uygunluk yasağı yok» ifadesini «program hukuken kullanılabilir» şeklinde yorumlamayın. Amaçlanan ebeveynlerin uygunluğunu, sözleşmenin icra edilebilirliğini ve soybağını birlikte çözen, yürürlükte eksiksiz bir hukuk yolu bilinmemektedir. Güvenilir bir karar için aile yapısı, tedavi planı, taşıyıcı kadın, genetik katkılar, ödemeler ve öngörülen doğum kaydı temelinde Şili hukukuna ilişkin yazılı görüş ve her iki teklifin güncel durumu ile olası birleştirmeye dair yeni bir kontrol gerekir.

Bu rehber amaçlanan ebeveynlerin uygunluğu, vatandaşlık, ikamet ve aile durumuyla sınırlıdır. Tıbbi uygunluğu belirlemez, klinik onaylamaz, sözleşmeyi geçerli saymaz, bireysel soybağı uyuşmazlığını çözmez ve çocuk için vatandaşlık veya seyahat belgesi garantisi vermez. Bu konular ayrıca incelenmelidir.

Kaynaklar

2023 raporu tarihsel arka plan sağlar; iki tekliften herhangi birinin güncel durumunu kanıtlamaz.

  1. Şili Medeni Kanunu, 182–183. maddeler (resmî birleştirilmiş metin)
  2. Aynı cinsiyetten kişilerin evliliği ve 182. maddenin değiştirilmesine ilişkin 21.400 sayılı Kanun
  3. Şili Kongre Kütüphanesi, taşıyıcı gebelik hakkında parlamenter rapor (Nisan 2023)
  4. Şili Kongre Kütüphanesi, Kadınlar ve Toplumsal Cinsiyet Yasama Bülteni No. 75 (Eylül 2026)
  5. Şili Senatosu, Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Komisyonu oturumu (7 Eylül 2026)
  6. Şili Senatosu, yasa tasarılarının resmî takip kaydı
  7. Şili Senatosu, 17922-11 sayılı teklif hakkında Sağlık Komisyonu oturumu (11 Ağustos 2026)
  8. Şili Senatosu, 17922-11 sayılı teklifin incelenmesi ve 18546-34 sayılı teklifle olası birleştirilmesine ilişkin 14 Ağustos 2026 tarihli haber (sayfada başka bir komisyon konusu da yer alır)

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar