Bulgaristan · Doğum belgesi ve belgeler

Masa üzerinde boş kayıt formu ve belge dosyaları

Bulgaristan'da taşıyıcı annelik sonrasında doğum belgesi: kayıt, düzeltme, çeviri ve tasdik

Önce doğru hukuki soruyu belirleyin

Bulgaristan doğum kaydı hastane veya ajansın verdiği sıradan bir form değildir. Nüfus ve medeni hâl görevlisi doğumu gerçekleştiği belediyede kaydeder; belge ve suret kayıt içeriğini gösterir. Üç konu ayrı değerlendirilmelidir: doğumun usulüne uygun bildirilmesi, Bulgar hukukunda çocuğun hukuki ebeveynleri ve yabancı makamın belgeyi kabul etmesi. Çeviri ve apostil dil ve resmî belge doğrulaması içindir; soybağı uyuşmazlığını çözmez. Bu rehber, taşıyıcı annelik düzenlemesiyle ilişkili doğumun belgelerini inceler. Böyle bir düzenlemenin Bulgaristan'da hukuka uygun olduğunu veya sözleşme iradesinin kayıt için yeterli olduğunu ileri sürmez.

Doğum yeri, doğuran kadının kimliği ve medeni hâli, mevcut soybağı kararları ve belgenin sunulacağı ülke belirlenmelidir. Bunlar uygulanacak yolu değiştirir. Bulgaristan'daki doğum Bulgar kayıt kurallarına tabidir; yurt dışında doğan Bulgar vatandaşının tescili farklı işler. Yabancı ülkedeki kullanım ise o ülkenin hukuku ve uygulanabilir AB kurallarına bağlıdır. Sözleşme, genetik test veya ajans belgesine dayanarak doğuran kadının yerine niyet edilen annenin yazılmasını talep etmeyin. Önce istenen kayıt için bağımsız hukuki dayanak bulunmalıdır.

Bulgaristan'da doğumun tescili

Resmî e-devlet açıklamasına göre doğum, olayın gerçekleştiği belediye veya yerel idarede yetkili medeni hâl görevlisince kaydedilir. Yetkili sağlık çalışanı yazılı doğum bildirimini düzenler. Bildirim, doğum günü sayılmaksızın 5 gün içinde sunulur; doğum kaydı aynı hesapla 7 gün içinde oluşturulur. Bu süreler bildirim ve kayıt içindir; karmaşık bir soybağı ihtilafının yedi günde çözüleceği anlamına gelmez. Mahkeme kararına dayanan kayıtlarda rehber kararın tesliminden sonraki 3 günü belirtir. Olağan dışı dosyaları yetkili kayıt makamına teyit ettirin.

Normal dosyada sağlık görevlisinin bildirimi ve çocuğun seçilen tam adı ile daimi adresini içeren ücretsiz resmî başvuru bulunur. Duruma göre kimlik, evlilik durumu belgesi, babalığın tanınması, annenin bunu itiraz etmeyeceğine ilişkin beyanı veya geçerli mahkeme/idare kararı istenebilir. Kesin yazılı listeyi doğum belediyesinden alın; ajans listesi resmî gerekliliklerin yerini tutmaz. Asıl ve çeviri belgelerde isim, tarih ve kimlik numaralarını karşılaştırın. Temsilci başvuracaksa yetki belgesini ve şartlarını seyahatten önce öğrenin.

Kimin adı ebeveyn olarak yazılabilir?

Bulgar Aile Kanunu'nun 60. maddesi anneliği doğuma bağlar: yardımcı üreme teknikleri dâhil, hukuki anne çocuğu doğuran kadındır. Madde anneliğin dava yoluyla tartışılmasını ve sırf yardımcı üremeye dayalı itirazın sınırlarını da düzenler. Dolayısıyla genetik bağ, ödeme veya niyet edilen ebeveynlerin rızası, başka kadının doğuran anne olarak yazılmasına tek başına izin vermez. Bu hüküm soybağı ve kayıt hakkındadır; belirli tedavi veya taşıyıcı annelik anlaşmasının yasal olduğuna dair genel kanaat değildir. Farklı kayıt için ayrı geçerli hukuki dayanak gerekir; tıbbi belge değiştirmek çözüm değildir.

Babalık ayrı incelenmelidir. Aile Kanunu'nun 61. maddesine göre annenin kocası, evlilik sırasında veya sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun babası sayılır; yeni evlilik gibi özel kurallar saklıdır. Diğer durumlarda şartlarına uygun tanıma veya mahkeme kararı gerekebilir. Çatışan karineler ve itirazlar doğum belgesi üzerinde gayriresmî düzeltmeyle çözülemez. Resmî rehber, kayıt düzenlenmeden önceki babalığın tanınmasının, annenin itiraz etmeyeceğini bildirmesi hâlinde kayda yansıtılabildiğini açıklar. Bu işlem anneliği devretmez veya mevcut karineyi kendiliğinden kaldırmaz. 71. madde önemli bir engel öngörür: Soybağı doğum kaydı, evlilikten doğan babalık karinesi veya tanıma ile zaten kurulmuşsa, mevcut soybağı mahkemede başarıyla çürütülmedikçe yeni bir tanıma ya da soybağının tespiti davası ileri sürülemez; davalar birleştirilebilir. 62. maddenin 6. fıkrasına göre annenin kocasının yardımcı üremeye ilişkin bilgilendirilmiş yazılı rızası da babalığına itiraz edilmesini sınırlar. Başka bir babanın kaydı planlanmadan önce mevcut soybağı, rıza belgeleri ve yargısal yol incelenmelidir.

Kaydı kontrol etme ve düzeltme

Belgeyi istemeden önce çocuğun adlarının yazımı ve sırası, doğum tarihi ve yeri, kaydedilmişse saati, anne-baba bilgileri ve varsa adres veya vatandaşlık alanlarını denetleyin. Sağlık bildirimi, kimlik, medeni hâl belgeleri ve kayıt görevlisinin kabul ettiği kararlarla karşılaştırın. Farklı alfabelerde hedef ülkede izlenebilir çevriyazım belirleyin. Ajansın tercihinden bağımsız olarak çeviri gerçek resmî belgenin içeriğini doğru aktarmalıdır. Özel kişi tarafından yeniden düzenlenmiş bir belge resmî düzeltme yerine geçmez.

Bulgar Medeni Kayıt Kanunu'nun 73, 74 ve 76. maddeleri idari değişikliklerle yargı kararı gerektiren değişiklikleri ayırır. 76. madde, resmî belgelere dayalı idari düzeltmeye ancak mevcut kaydın özünü değiştirmiyorsa izin verir; teknik hatalar ve ad yazımındaki yanlışlıklar açıkça belirtilir. Ebeveynin değiştirilmesi bir yazım hatası değildir. Doğum tarihi ve kayıt sahibinin cinsiyeti gibi temel alanların idari değiştirilmesine, kanunda öngörülen istisnalar saklı olmak üzere sınırlamalar vardır. Doğru usul, tartışılan olguya ve güncel metne bağlıdır. 76. maddenin 2. fıkrası ayrıca kanun gereği meydana gelen bir ad değişikliğinin belgeli başvuruyla idari olarak kayda geçirilmesine izin verir. Bu sınırlı yol, kayıtlı bir ebeveynin değiştirilmesine imkân vermez.

Teknik hata için kayıt numarasını, doğru ifadeyi ve resmî kanıtları içeren yazılı başvuru yapıp yazılı karar isteyin. Soybağı uyuşmazlığında dava açmadan önce Bulgar hukukçudan dava ehliyeti, süreler, taraflar ve usul hakkında görüş alın. Hukuka uygun değişiklik genellikle idari işlem veya mahkeme kararına dayanılarak mevcut kayda şerh düşülür; kayıt istek üzerine silinip yeniden yapılmaz. Ret hâlinde gerekçeyi, metni ve tebliğ tarihini saklayın; uygun başvuru yolunu hemen araştırın. Her ret için ortak bir itiraz süresi varsayılmamalıdır.

Yeni doğum belgesi nüshası

İlk nüfus kaydı, ilk verilen doğum belgesi ve sonraki suret birbiriyle bağlantılı fakat farklıdır. Belge kaybolursa, zarar görürse veya birden çok yabancı işlemde gerekirse doğumu tekrar tescil etmek yerine resmî suret isteyin. Bulgar elektronik hizmeti hak sahipleri arasında ilgili kişiyi, ebeveynlerini ve kanuni temsilcilerini sayar; başkalarının gereken hukuki menfaati göstermesi gerekir. Kimlik, başvuru, ücret ve temsil kanıtı somut hizmete bağlıdır. Hedef kuruma yakın tarihli belge, tam kayıt örneği veya belirli onaylı kopya gerekip gerekmediğini sorun.

Belgenin yurt dışında kullanımı

Bulgar kamu doğum belgesi başka bir AB üyesinin makamına sunulduğunda, (AB) 2016/1191 Tüzüğü kapsamındaki belgeler için yasallaştırma ve apostil şartını kaldırır. Düzenleme belgenin resmî gerçekliğini kolaylaştırır; içindeki medeni hâlin maddi hukuken tanınmasını otomatik sağlamaz. Bu yüzden kapsam içindeki Bulgar belgesi için genellikle apostil istenemez, ancak makam soybağını uygulanabilir hukuka göre ayrıca değerlendirebilir. Belge türünü ve alıcı makamı kontrol edin; özel klinik yazısı veya AB dışı makam bu kurala kendiliğinden girmez.

Dil şartları ayrıdır. Aynı Tüzüğe göre belge kabul edilen dildeyse veya yetkili makamın yeterli bulduğu bilgileri içeren çok dilli standart form eklenmişse genellikle çeviri gerekmez. Form yalnızca yardımcı çeviridir, bağımsız doğum belgesi değildir; istisnai hâllerde çeviri istenebilir. Onaylı çeviri gerektiğinde Tüzük diğer üye devletlerin yetkin çevirmenlerinin çevirilerinin kabulünü düzenler. Masraf yapmadan önce çok dilli formun verilip verilmediğini, yeterliliğini ve hangi alan veya ek kararların çevrileceğini sorun.

AB dışındaki ülkeler için ne AB muafiyetini ne de her zaman apostil gerektiğini varsayın. Hedef ülkenin kurallarını, tasdikten muaf tutan anlaşmaları ve 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi'ne katılımını araştırın. Aksi hâlde konsolosluk tasdiki gerekebilir. Bulgar Dışişleri Bakanlığı, onay, çeviri ve yurtdışında kullanılacak belgeler hakkında rehber yayımlar. Apostil makamı belge türüne göre değişir; belediye medeni hâl belgesinin yolunu önceden doğrulayın. Apostil, ebeveynlik iddialarının doğruluğunu değil belgenin resmî menşeini doğrular.

Örnek ve izlenecek adımlar

Örnek: Bulgaristan'da çocuk, sözleşmedeki niyet edilen anneden farklı bir kadın tarafından doğurulur. Genetik ilişki ve sözleşme, Bulgar anne kaydı için 60. maddenin yerine geçmez. Sağlık bildirimini alın, doğuran kadının evliliğini inceleyin ve belediyeden hukuken yapılabilecek kaydı sorun. Niyet edilen baba kaydedilmek isterse koca karinesi, geçerli tanıma veya mahkeme yolu değerlendirilmelidir. Doğru kayıt ve belge alındıktan sonra hedef ülkede kullanımı ve gerekirse soybağının tanınmasını planlayın. Önce çeviri yaptırmak tartışmalı kaydı düzeltmez.

Sıra: (1) doğum belediyesini ve güncel belge listesini belirleyin; (2) sağlık bildirimi, kimlik, evlilik ve soybağı kararlarını inceleyin; (3) her ebeveyn alanının hukuki dayanağını doğrulayın; (4) kaydı kontrol edip doğru belgeyi alın; (5) teknik hatayı resmî delille düzeltin, esaslı uyuşmazlıkta yargı yolunu inceleyin; (6) hedef makama AB kolaylığı, çeviri, apostil veya tasdik şartlarını sorun; (7) tarihli dilekçe, karar, makbuz ve yazışmaları saklayın. Yabancı ülkedeki soybağı tanınmasını belge doğrulamasından ayrı ele alın.

Bu belge rehberi taşıyıcı annelik sözleşmesinin icra edilebilirliğini, otomatik ebeveynlik veya vatandaşlık kazanımını ya da ayrı kimlik ve seyahat belgeleri olmadan sınır geçişini garanti etmez. Doğuran kadının evli olması, niyet edilen ebeveynlerin yurt dışında bulunması, isimlerin farklı yazılması veya yabancı soybağı kararı kullanılması özellikle bireysel yazılı inceleme gerektirir. İşlem öncesi güncel Bulgar mevzuatı, belediye uygulaması, deliller ve hukuk yolları uzmanla doğrulanmalıdır. Acil durumda kayıt makamından yazılı görüş ve hedef ülkeden hukuk danışmanlığı eşzamanlı alınmalı, belgeler arasındaki farklar gizlenmemelidir.

Kaynaklar

  1. S1: Bulgarian Family Code (Ministry of Justice)
  2. S2: Bulgarian e-government: Birth
  3. S3: Bulgarian Civil Registration Act consolidated transcription
  4. S4: State Gazette 85/2024: amendments to Civil Registration Act
  5. S5: Bulgarian e-government: Duplicate birth certificate, service 2076
  6. S6: EUR-Lex summary: Regulation (EU) 2016/1191
  7. S7: Regulation (EU) 2016/1191: enacted text
  8. S8: Bulgarian MFA: legislation and consular legalisation guidance

Son güncelleme:

Yazar: Khachatrian Razmik, LL.M.

Taşıyıcı annelik ve soybağı alanında uluslararası hukuki hizmetler — Lex Agency'nin LEX SURROGACY projesi · Yazar profili · Editoryal standartlar