Izrael · Dopuszczalność rodziców intencjonalnych

Zanonimizowany arkusz oceny kwalifikacji i rozgałęziony schemat decyzji na biurku podczas poufnej analizy prawnej.

Kto może skorzystać z macierzyństwa zastępczego w Izraelu? Rezydencja, sytuacja rodzinna i warunki

Krótka odpowiedź

Izraelska krajowa procedura macierzyństwa zastępczego nie jest programem dla każdej osoby, która przyjeżdża do kraju. Zgodnie z aktualnymi informacjami Ministerstwa Zdrowia przyszli rodzice muszą być rezydentami Izraela. Wniosek może złożyć para albo samotna przyszła matka lub samotny przyszły ojciec. Sama rezydencja nie wystarcza: znaczenie mają także wiek, więź genetyczna, liczba posiadanych dzieci, określone ryzyka związane z historią karną oraz zgoda właściwej komisji.

Praktyczne pytanie nie brzmi więc tylko: „Jaki mam paszport?”, lecz także: „Czy na potrzeby tej procedury zostanę uznany za rezydenta Izraela i czy spełniam pozostałe kryteria?”. Ministerstwo zastrzega, że w razie sprzeczności pierwszeństwo ma ustawa. Przed poniesieniem kosztów lub rozpoczęciem leczenia izraelski prawnik powinien sprawdzić aktualny skonsolidowany tekst ustawy po hebrajsku i dokładne zastosowanie wymogu rezydencji.

Kryteria w skrócie

Aktualna lista Ministerstwa służy do wstępnej oceny, ale nie gwarantuje zgody. Warunki stosuje się łącznie, a komisja bada konkretny wniosek i umowę.

KwestiaCo wskazują oficjalne informacjeSkutek praktyczny
RezydencjaPrzyszli rodzice muszą być rezydentami Izraela.Cudzoziemiec odwiedzający kraj nie powinien zakładać, że sam przyjazd wystarczy.
Sytuacja rodzinnaWniosek może złożyć para albo samotna przyszła matka lub ojciec.Małżeństwo ani związek osób różnej płci nie są wskazane jako uniwersalny warunek.
WiekW chwili zatwierdzenia umowy wszyscy wnioskodawcy muszą mieć co najmniej 18 lat, a co najmniej jedno z przyszłych rodziców nie może mieć jeszcze ukończonych 54 lat. W szczególnych przypadkach komisja może odstąpić od maksymalnego limitu wieku.Hebrajskie brzmienie oznacza wiek poniżej 54 lat; wyjątek nie jest automatyczny.
Więź genetycznaCo najmniej jedna komórka jajowa lub plemnik użyte w IVF muszą pochodzić od przyszłego rodzica.Plan bez wkładu genetycznego przyszłego rodzica nie spełnia wskazanego warunku.
Istniejące dzieciPara nie może mieć więcej niż dwoje wspólnych dzieci; osoba samotna nie może mieć więcej niż dwoje dzieci genetycznych.Sytuacje rodzin z dziećmi z poprzednich związków należy wyjaśnić z komisją.
Ryzyko związane z karalnościąSkazanie może mieć znaczenie, jeśli charakter, waga lub okoliczności czynu powodują realną obawę poważnej szkody dla dobra dziecka. Toczące się postępowanie może opóźnić decyzję.Nie każde skazanie automatycznie wyklucza; ocenie podlega ryzyko dla dziecka.

Obce obywatelstwo a rezydencja w Izraelu

Ministerstwo wymaga rezydencji w Izraelu, a nie wyłącznie obywatelstwa izraelskiego. Zgodnie z definicją dodaną nowelizacją ustawy z 2018 r. rezydentem Izraela jest obywatel Izraela albo posiadacz zezwolenia na pobyt stały, który mieszkał w Izraelu przez co najmniej trzy lata w ciągu pięciu lat przed złożeniem wniosku lub przez co najmniej 12 miesięcy w ciągu 18 miesięcy przed jego złożeniem. Definicję tę powtarza okólnik wykonawczy Ministerstwa Zdrowia nr 07/2021. Aktualna angielska strona Ministerstwa jej nie przedstawia, dlatego izraelski prawnik powinien sprawdzić obowiązujący skonsolidowany tekst hebrajski i sposób obliczania okresów w konkretnej sprawie. Zagraniczny paszport, wiza czasowa lub zezwolenie na pracę same w sobie nie spełniają wymogu obywatelstwa albo stałego pobytu; długi pobyt nie dowodzi sam przez się spełnienia ustawowego okresu.

Wstępna lista dokumentów wymaga izraelskich dowodów tożsamości i aktualnego wyciągu z Rejestru Ludności, ale nie wskazuje procedury zastępczej dla cudzoziemca, który ich nie ma. Jeśli jesteś cudzoziemcem mieszkającym w Izraelu, poproś krajowego nadzorcę na piśmie o potwierdzenie, czy twój status i historia pobytu spełniają definicję ustawową oraz jakie dowody są akceptowane. Osoba przyjeżdżająca do Izraela wyłącznie na leczenie nie powinna zakładać, że sam przyjazd lub rezerwacja leczenia spełnia wymóg rezydencji. Potwierdź uprawnienie przed zapłatą klinice lub agencji.

Pary, osoby samotne i orientacja seksualna

Aktualne informacje Ministerstwa wyraźnie obejmują pary, samotne przyszłe matki i samotnych przyszłych ojców. Nie należy opierać się na starych opisach ograniczających dostęp do małżeństw heteroseksualnych. W uzupełniającym orzeczeniu Sądu Najwyższego z 11 lipca 2021 r. w sprawie HCJ 781/15 rozpatrzono wykluczenie par jednopłciowych i samotnych mężczyzn; obecna strona Ministerstwa wymienia już pary i osoby indywidualne jako kategorie mogące składać wnioski. Pozostałe warunki ustawowe i zgoda komisji nadal są wymagane.

Podaj prawidłowo swoją sytuację rodzinną i zapytaj, jakie dokumenty będą potrzebne w Twoim przypadku, zwłaszcza jeśli nie jesteś w związku małżeńskim, mieszkasz z partnerem lub niedawno się rozstałeś. W przypadku dwóch przyszłych ojców Ministerstwo wskazuje także szczególne ograniczenie dotyczące nasienia: użyte nasienie musi pochodzić od jednego z przyszłych rodziców; nie wolno mieszać nasienia obu mężczyzn w jednym zapłodnieniu ani przenosić zarodków obu ojców w tym samym cyklu leczenia. Oddzielne cykle zapłodnienia wymagają uprzedniej zgody surogatki, zapisanej w umowie.

Wiek: zasada ogólna i wyjątek

Brzmienie ustawy i hebrajskie informacje Ministerstwa wskazują, że w chwili zatwierdzenia umowy każdy z przyszłych rodziców musi mieć co najmniej 18 lat, a co najmniej jedno z nich nie może mieć jeszcze ukończonych 54 lat (musi więc mieć mniej niż 54 lata). Aktualna angielska strona Ministerstwa używa jednak sformułowania „not over 54”, które obejmowałoby także osobę mającą dokładnie 54 lata; jest to sprzeczne z brzmieniem hebrajskim. W szczególnych przypadkach komisja może zatwierdzić umowę mimo niespełnienia maksymalnego limitu wieku, ale wyjątek nie jest automatyczny. Osoba zbliżająca się do 54. urodzin lub mająca już 54 lata powinna przed powołaniem się na tę zasadę uzyskać pisemne potwierdzenie od izraelskiego prawnika i krajowego nadzorcy.

Limit wieku pobrania komórek jajowych jest odrębny od limitu wieku przyszłych rodziców. Strona Ministerstwa zawiera niespójne sformułowania: w jednym miejscu podaje, że komórki jajowe przyszłej matki lub dawczyni muszą zostać pobrane przed ukończeniem 43 lat, a w innym, że komisja nie zatwierdzi komórek jajowych przyszłej matki pobranych po ukończeniu 43 lat; strona hebrajska mówi „do 43. roku życia”. Sama strona nie wyjaśnia więc dokładnej granicy w dniu 43. urodzin. Przed leczeniem uzyskaj pisemne potwierdzenie obowiązującego limitu i zasad dotyczących komórek jajowych dawczyni. Jest to odrębny warunek medyczno-reprodukcyjny, a nie ogólny maksymalny wiek wszystkich przyszłych rodziców.

Wymóg więzi genetycznej

Co najmniej jedna z gamet użytych do utworzenia zarodka do IVF musi należeć do przyszłego rodzica. Wymóg ten nadal znajduje się w aktualnych informacjach Ministerstwa. Rozszerzenie dostępu na samotnych mężczyzn i pary jednopłciowe nie stworzyło izraelskiej procedury bez więzi genetycznej z którymkolwiek przyszłym rodzicem. Jeśli żaden z przyszłych rodziców nie może dostarczyć odpowiedniej komórki jajowej lub plemnika, wskazany warunek nie jest spełniony.

Ministerstwo wskazuje szczególną zasadę dla samotnej przyszłej matki: użyta komórka jajowa musi pochodzić od niej, a dawstwo komórki jajowej w takim przypadku jest niedozwolone. Pozostałe zasady dotyczące gamet dawcy mogą zależeć od składu rodziny i planowanego leczenia. Nie zakładaj, że każda kombinacja jest dopuszczalna; przed leczeniem potwierdź dozwolone źródło gamet i sposób udokumentowania więzi genetycznej.

Istniejące dzieci, karalność i zdrowie

Według podsumowania Ministerstwa para nie może mieć więcej niż dwojga wspólnych dzieci. Osoba samotna nie może mieć więcej niż dwojga dzieci genetycznych; Ministerstwo wyjaśnia, że dziecko liczy się niezależnie od tego, czy urodziło się w wyniku umowy o macierzyństwo zastępcze. Angielska strona nie rozstrzyga wszystkich sytuacji rodzin patchworkowych, na przykład dzieci z wcześniejszych związków. Ujawnij zatem pełną historię rodzinną i poproś o pisemną interpretację, zamiast zakładać, że liczą się tylko dzieci mieszkające w tym samym gospodarstwie domowym.

Dostępny, lecz nieoficjalny tekst ujednolicony ustawy wskazuje również na regulację czasową: w określonych przypadkach śmierci dziecka przyszłego rodzica limit podwyższono do trojga dzieci na rok od 11 marca 2025 r. Okres ten wydaje się zakończyć w marcu 2026 r.; aktualne informacje Ministerstwa nadal wskazują limit dwojga dzieci, a późniejszego przedłużenia ani przepisu przejściowego nie zweryfikowano. Jeśli dotyczy to Twojej sytuacji, poproś na piśmie izraelskiego prawnika i krajowego nadzorcę o potwierdzenie, czy przedłużenie lub przepis przejściowy wpływa na wniosek.

Kryterium dotyczące karalności koncentruje się na dobru dziecka. Skazanie w Izraelu lub za granicą ma znaczenie, jeżeli charakter, waga lub okoliczności czynu powodują realną obawę poważnej szkody dla dziecka. Jeśli postępowanie związane z czynem jest w toku, komisja może odroczyć decyzję do jego zakończenia; według Ministerstwa postępowanie rozpoczyna się wraz z wszczęciem dochodzenia zgodnie z prawem. Należy dokładnie ujawnić fakty i uzyskać poradę dotyczącą oceny konkretnego wpisu.

Komisja bierze również pod uwagę stan zdrowia przyszłych rodziców i odpowiednie dokumenty. Jeśli wnioskodawcą jest przyszła matka, Ministerstwo wymienia specjalistyczną opinię medyczną o niemożności poczęcia lub donoszenia ciąży albo o tym, że ciąża może poważnie zagrozić jej zdrowiu. Tego szczególnego wymogu medycznego nie należy traktować jako uniwersalnego warunku dla każdego mężczyzny składającego wniosek. Mogą być również wymagane oceny psychologiczne i inne dokumenty medyczne.

Umowa i surogatka podlegają odrębnej ocenie

Spełnienie kryteriów przez przyszłych rodziców nie wystarcza. Konkretna pisemna umowa musi zostać zatwierdzona przez ustawową komisję przed rozpoczęciem procedury. Według podsumowania Ministerstwa wszystkie strony muszą dobrowolnie wyrazić zgodę i rozumieć znaczenie oraz skutki umowy; nie może istnieć widoczne zagrożenie dla zdrowia surogatki lub dobra dziecka; umowa nie może naruszać praw dziecka ani którejkolwiek ze stron. Zatwierdzona umowa może przewidywać najwyżej sześć prób implantacji zapłodnionych komórek jajowych u surogatki; płatności i pozostałe warunki również muszą zostać zaakceptowane przez komisję. Każda zmiana zatwierdzonej już umowy wymaga ponownej zgody komisji.

Ministerstwo wskazuje, że surogatka musi wyznawać tę samą religię co przyszła matka lub przyszły ojciec. Jeżeli żadna ze stron umowy nie jest wyznania żydowskiego, komisja może odstąpić od tej zasady na podstawie opinii swojego przedstawiciela religijnego. Przyszli rodzice i surogatka muszą mieć różnych prawników z doświadczeniem w izraelskim prawie dotyczącym surogacji. Surogatka wybiera własnego prawnika, ale według Ministerstwa honorarium i koszty pokrywają przyszli rodzice. Nie podpisuj ani nie wykonuj niezatwierdzonej umowy i nie zakładaj, że prywatny kontrakt zastąpi warunki komisji.

Aktualne wytyczne Ministerstwa opisują wymóg jako zgodność religii surogatki z religią przyszłej matki lub ojca. Dostępny, lecz nieoficjalny tekst ujednolicony ustawy (wersja z 27 maja 2025 r.) w tym przepisie odnosi się jednak do przyszłej matki. Ponieważ Ministerstwo wyraźnie wskazuje, że w razie sprzeczności pierwszeństwo ma ustawa, przed powołaniem się na tę zasadę należy potwierdzić aktualny oficjalny tekst i jego wykładnię po orzeczeniu z 2021 r., zwłaszcza w przypadku samotnego przyszłego ojca lub pary mężczyzn.

Wstępna weryfikacja i przygotowanie dokumentów

Ministerstwo opisuje fakultatywną wstępną ocenę spełnienia warunków progowych w wyjątkowych sprawach, w których istnieją realne wątpliwości co do kwalifikacji. Ten etap nie jest obowiązkowy dla każdego. Stwierdzenie spełnienia warunków wstępnych nie gwarantuje zatwierdzenia ostatecznej umowy o macierzyństwo zastępcze; dotyczy jedynie pierwszych warunków na podstawie złożonych dokumentów.

Wstępna dokumentacja może obejmować osobisty list z powodem złożenia wniosku, sytuacją rodzinną, wiekiem, statusem w Izraelu, religią i danymi kontaktowymi; podsumowania medyczne każdego przyszłego rodzica; oświadczenia o źródle nasienia i komórek jajowych; aktualne badanie nasienia, jeśli jest potrzebne; ocenę psychologiczną; zgody na uchylenie tajemnicy medycznej podpisane przed prawnikiem; kopie dowodów tożsamości; wyciąg z rejestru ludności; informacje o podróżach z poprzednich pięciu lat; oraz zgodę na uzyskanie informacji policyjnych i z rejestru karnego. Dokładna lista zależy od sytuacji rodzinnej. Należy korzystać z aktualnej listy urzędowej, a nie traktować tego podsumowania jako pełnej listy wymaganych dokumentów.

Pełny wniosek i kolejność zatwierdzania

Przed przygotowaniem pełnej dokumentacji potwierdź w Ministerstwie aktualną listę dokumentów i sposób złożenia wniosku. Opublikowana procedura obejmuje wspólny wniosek, projekt umowy i, jeśli dotyczy, umowę pośrednictwa; dokumenty medyczne, tożsamościowe, rejestrowe, psychologiczne i karne przyszłych rodziców; a także dokumentację medyczną i psychologiczną surogatki oraz informacje ubezpieczeniowe. Opublikowane instrukcje wymieniają cztery papierowe egzemplarze oraz zeskanowany plik elektroniczny podzielony na trzy kolejne pliki PDF, każdy o wielkości nie większej niż 15 MB. Ponieważ instrukcje administracyjne mogą się zmieniać, trzeba je sprawdzić przed wysyłką.

Izraelski prawnik doświadczony w sprawach surogacji powinien przygotować lub sprawdzić umowę i skoordynować wymagane oświadczenia. Komisja bada dokumenty, może zażądać dodatkowych informacji, przeprowadzić rozmowy ze stronami i zażądać zmian projektu. Po zatwierdzeniu umowa jest podpisywana przed komisją, która następnie zezwala na rozpoczęcie procedury. Nie rozpoczynaj leczenia, transferu zarodków ani płatności poza zatwierdzonymi warunkami tylko dlatego, że odbyła się rozmowa wstępna lub sprawdzono podstawowe kryteria.

Odmowa, toczące się postępowania i zmiana okoliczności

W razie odmowy komisja ma, zgodnie z informacjami Ministerstwa, przekazać uzasadnienie na piśmie. Jeśli odmowa opiera się na warunku dotyczącym przyszłych rodziców, nowy wniosek co do zasady będzie rozpatrywany dopiero po upływie co najmniej dwóch lat od odmowy. Ministerstwo przewiduje wyjątek w razie istotnej zmiany faktów, okoliczności lub warunków, na których oparto decyzję. Regułę dwóch lat należy więc odczytywać łącznie z tym wyraźnym wyjątkiem, a nie jako bezwzględny zakaz w każdej sprawie.

Przed implantacją zarodka przyszli rodzice i surogatka muszą niezwłocznie zgłosić zmiany informacji wcześniej przekazanych komisji. Jeśli przed implantacją nastąpi istotna zmiana, komisja może ponownie rozważyć zgodę. Toczące się postępowania karne również mogą spowodować odroczenie. W razie odmowy lub nowego faktu uzyskaj pisemną decyzję, ustal dokładne zastosowane kryterium, zachowaj złożone dowody i skonsultuj z izraelskim prawnikiem możliwe kroki proceduralne oraz terminy. Ten przewodnik nie określa terminu odwołania.

Praktyczna ścieżka decyzji

Jeśli mieszkasz poza Izraelem i nie masz tam ustalonej rezydencji, nie rezerwuj leczenia przy założeniu, że krajowy program jest otwarty dla zagranicznych wnioskodawców. Najpierw zapytaj krajowego nadzorcę, czy spełniasz wymóg rezydencji, który oficjalne informacje przedstawiają jako warunek progowy. Jeśli jesteś cudzoziemcem mieszkającym w Izraelu, poproś na piśmie o potwierdzenie swojego statusu na potrzeby ustawy i listy akceptowanych dokumentów. Jeśli jesteś rezydentem Izraela i składasz wniosek jako para lub osoba samotna, przed zapłatą sprawdź wiek, wkład genetyczny, liczbę dzieci, kwestie karne i właściwe wymogi medyczne.

Według podsumowania Ministerstwa IVF, implantacja, ciąża i poród muszą odbywać się w Izraelu, chyba że komisja z uzasadnionych powodów zezwoli na prowadzenie części ciąży poza krajem. Dopuszczenie do procedury nie rozstrzyga samo w sobie o rodzicielstwie, obywatelstwie, paszporcie ani podróży z dzieckiem do innego kraju; zależy to od innych przepisów i organów. Traktuj tekst jako wstępną kontrolę, nie zgodę prawną, i przed nieodwracalnymi krokami sprawdź aktualne prawo, rezydencję i listę komisji z izraelskim prawnikiem.

Źródła i uwagi dotyczące weryfikacji

Ostatnia aktualizacja:

Autor: Khachatrian Razmik, LL.M.

Międzynarodowe usługi prawne w sprawach macierzyństwa zastępczego i pochodzenia dziecka — LEX SURROGACY, Lex Agency · Profil autora · Zasady redakcyjne