ΠΑΡΕΝΘΕΤΗ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ & ΔΙΕΘΝΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Νότια Αφρική · Ιθαγένεια, διαβατήριο και αναχώρηση

Φάκελοι ταξιδιωτικών εγγράφων σε τραπέζι δίπλα σε βαλίτσα και υδρόγειο

Νότια Αφρική: ιθαγένεια, διαβατήριο και αναχώρηση παιδιού μετά από παρένθετη μητρότητα

Για παιδί που γεννήθηκε στη Νότια Αφρική μέσω παρένθετης μητρότητας απαιτούνται τρεις αυτοτελείς απαντήσεις: ποιος αναγνωρίζεται νομικά ως γονέας, ποια ιθαγένεια έχει το παιδί και ποια έγγραφα και άδειες επιτρέπουν την αναχώρησή του. Η νοτιοαφρικανική ληξιαρχική πράξη βεβαιώνει τη γέννηση και τα καταχωρισμένα στοιχεία γονέων, αλλά από μόνη της δεν απονέμει ιθαγένεια, δεν αποτελεί διαβατήριο και δεν εγγυάται είσοδο στο εξωτερικό. Οι διαδικασίες χρειάζονται προγραμματισμό πριν από την κράτηση ταξιδιού, ιδιαίτερα όταν οι υποψήφιοι γονείς κατοικούν αλλού.

Πρώτα η νόμιμη γονική ιδιότητα

Το κεφάλαιο 19 του Children's Act 38 of 2005 απαιτεί έγγραφη συμφωνία παρένθετης μητρότητας επικυρωμένη από το High Court πριν από την τεχνητή γονιμοποίηση. Όταν εκτελείται έγκυρη συμφωνία, το άρθρο 297(1) θεωρεί το παιδί τέκνο του γονέα ή των γονέων που ανέθεσαν τη διαδικασία από τη στιγμή της γέννησης. Διατηρήστε επικυρωμένη δικαστική απόφαση και στοιχεία ότι η γέννηση έγινε σύμφωνα με τη συμφωνία. Βεβαίωση κλινικής ή ιδιωτικό συμφωνητικό δεν υποκαθιστούν τη νόμιμη δικαστική διαδικασία. Για τη νομική γονική ιδιότητα έχει επίσης σημασία το άρθρο 292: κατά τη σύναψη της συμφωνίας τουλάχιστον ένας από τους γονείς που ανέθεσαν τη διαδικασία πρέπει να έχει κατοικία υπό την έννοια του domicile στη Νότια Αφρική. Το δικαστήριο μπορεί για σπουδαίο λόγο να άρει μόνο την απαίτηση για την παρένθετη μητέρα, όχι για τον γονέα που ανέθεσε τη διαδικασία. Η ξένη ιθαγένεια δεν καθορίζει από μόνη της το domicile.

Όταν δεν υπάρχει έγκυρη συμφωνία

Το άρθρο 297(2) θεωρεί το παιδί που γεννήθηκε από μη σύννομη συμφωνία τέκνο της γυναίκας που το γέννησε. Τα άρθρα 298–299 προβλέπουν επίσης ειδική δυνατότητα λύσης της συμφωνίας και συνέπειες όταν η παρένθετη μητέρα συνδέεται γενετικά με το παιδί. Δεν πρόκειται για απλά γραφειοκρατικά σφάλματα. Αν λείπει η δικαστική επικύρωση, η συμφωνία αμφισβητείται ή έχει λυθεί, ζητήστε εξατομικευμένη νοτιοαφρικανική νομική γνώμη πριν υποβάλετε αιτήσεις ιθαγένειας, διαβατηρίου ή εξόδου στα ονόματα των γονέων που ανέθεσαν τη διαδικασία. Για παρένθετη μητέρα που έχει γενετικό δεσμό με το παιδί, το άρθρο 298 προβλέπει έγγραφη ειδοποίηση στο δικαστήριο εντός 60 ημερών από τη γέννηση και δικαστική κρίση· το άρθρο 299 ρυθμίζει τις συνέπειες για τα γονικά δικαιώματα. Η ιδιωτική υπαναχώρηση δεν αλλάζει αυτομάτως την κατάσταση του παιδιού.

Ο τόπος γέννησης δεν αρκεί για νοτιοαφρικανική ιθαγένεια

Το άρθρο 2(1)(b) του τροποποιημένου South African Citizenship Act 88 of 1995 παρέχει ιθαγένεια εκ γενετής όταν ένας νομικά κρίσιμος γονέας ήταν πολίτης Νότιας Αφρικής κατά τη γέννηση, ακόμη και αν αυτή έγινε στο εξωτερικό. Σε παρένθετη μητρότητα επιβεβαιώστε την αναγνωρισμένη γονική ιδιότητα και την ιθαγένεια του γονέα κατά την κρίσιμη ημερομηνία. Η γέννηση στο Γιοχάνεσμπουργκ ή στο Κέιπ Τάουν δεν καθιστά αυτομάτως πολίτη παιδί αλλοδαπών μη πολιτών. Νοσοκομειακή βεβαίωση ή εγγραφή στο μητρώο επίσης δεν αποδεικνύει μόνη της ιθαγένεια.

Ειδική προστασία από την ανιθαγένεια

Το άρθρο 2(2) θεσπίζει ιδιαίτερη βάση ιθαγένειας λόγω γέννησης για πρόσωπο που γεννήθηκε στη Νότια Αφρική, δεν είναι πολίτης κατά το άρθρο 2(1) και η γέννησή του έχει καταχωριστεί σύμφωνα με το Births and Deaths Registration Act. Το άρθρο 2(2)(a) χρησιμοποιεί διαζευκτική διατύπωση: να μην έχει ιθαγένεια άλλου κράτους ή να μην έχει δικαίωμα σε αυτήν. Δεν επιτρέπεται το νόμιμο «ή» να μετατραπεί σιωπηρά σε «και». Απαιτείται εξέταση του αλλοδαπού δικαίου, της πραγματικής ιθαγένειας και τυχόν δικαιωμάτων, καθώς και της νοτιοαφρικανικής ερμηνείας και πρακτικής του Home Affairs. Προξενική καθυστέρηση δεν αποδεικνύει αυτομάτως επιλεξιμότητα. Ζητήστε ειδική γνώμη και αιτιολογημένη διοικητική κρίση· η διάταξη δεν παρέχει από μόνη της διαβατήριο άμεσης αναχώρησης.

Η μόνιμη διαμονή δεν δίνει άμεσα ιθαγένεια στο νεογνό

Το άρθρο 2(3) αφορά πρόσωπο γεννημένο στη Νότια Αφρική από γονείς με άδεια μόνιμης διαμονής, το οποίο έζησε εκεί από τη γέννησή του έως την ενηλικίωση και του οποίου η γέννηση καταχωρίστηκε. Η οδός μακράς διαμονής δεν αποτελεί άμεση δυνατότητα έκδοσης διαβατηρίου για νεογνό. Οι άδειες γονέων μπορεί να έχουν μελλοντική σημασία, δεν αποδεικνύουν όμως ότι το παιδί είναι ήδη πολίτης. Διαμονή, καταγωγή, ληξιαρχική πράξη και σημερινή ιθαγένεια τεκμηριώνονται χωριστά.

Η αλλοδαπή ιθαγένεια μπορεί να είναι η πρακτική λύση

Αν οι νομικά αναγνωρισμένοι γονείς που ανέθεσαν τη διαδικασία έχουν άλλη ιθαγένεια, το δίκαιο του κράτους αυτού κρίνει τη μετάδοση λόγω καταγωγής, τη σημασία γενετικής συγγένειας ή αναγνώρισης γονικής ιδιότητας και το αρμόδιο προξενείο για καταχώριση, διαβατήριο ή επείγον ταξιδιωτικό έγγραφο. Η νοτιοαφρικανική αναγνώριση είναι σημαντικό αποδεικτικό στοιχείο, αλλά δεν δεσμεύει αλλοδαπή αρχή. Ζητήστε κατά προτίμηση πριν από τη γέννηση έγγραφη λίστα δικαιολογητικών και θέση του προξενείου για το δικαίωμα του παιδιού.

Καταχωρίστε έγκαιρα τη γέννηση

Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, η γέννηση καταχωρίζεται εντός 30 ημερών στο Department of Home Affairs· η καθυστέρηση φέρνει πρόσθετες προϋποθέσεις. Συγκεντρώστε νοσοκομειακή βεβαίωση, δικαστικά έγγραφα παρένθετης μητρότητας, ταυτότητες εμπλεκομένων, έντυπα και στοιχεία που ζητεί η υπηρεσία. Επιβεβαιώστε πώς ακριβώς καταχωρίζονται οι γονείς που ανέθεσαν τη διαδικασία. Η πράξη γέννησης συνδέει τα δικαστικά στοιχεία με προξενεία και αεροπορικές εταιρείες, αλλά διαφορές σε ονόματα ή νομική κατάσταση εμποδίζουν επόμενα έγγραφα.

Διορθώστε αποκλίσεις στοιχείων πριν ταξιδέψετε

Αντιπαραβάλετε χαρακτήρα προς χαρακτήρα δικαστική απόφαση, μητρώο, βεβαίωση μαιευτηρίου, προξενικό φάκελο και υπό έκδοση διαβατήριο. Μεταγραφή ονομάτων, επώνυμα, ημερομηνίες και διαφορετική περιγραφή παρένθετης μητέρας και νόμιμων γονέων μπορεί να προκαλέσουν πρόβλημα στα σύνορα. Μην τροποποιείτε ανεπίσημα έγγραφα ούτε εμφανίζετε την παρένθετη μητέρα ως συνοδεύοντα γονέα για να καλύψετε αντίφαση. Ρωτήστε το Home Affairs για επίσημη διόρθωση και το προξενείο για τυχόν επικυρωμένες μεταφράσεις, νομιμοποίηση ή apostille.

Εάν ζητείται νοτιοαφρικανικό διαβατήριο

Η επίσημη διαδικασία ανηλίκων απαιτεί καταχωρισμένη γέννηση και θεωρεί ουσιώδη τη συναίνεση γονέων ή κηδεμόνων. Παιδί που δικαιούται νοτιοαφρικανικό διαβατήριο υποβάλλει δική του αίτηση στο Home Affairs ή αρμόδια αποστολή· τα διαβατήρια των γονέων δεν το καλύπτουν. Σε παρένθετη μητρότητα ελέγξτε ποιοι αναγνωρισμένοι κηδεμόνες υπογράφουν, εμφανίζονται ή εκπροσωπούνται και αν η δικαστική απόφαση θεμελιώνει την εξουσία τους. Μην υποβάλλετε αίτηση μόνο λόγω του τόπου γέννησης.

Εάν το παιδί ταξιδεύει με ξένο διαβατήριο

Λάβετε από την αρμόδια αλλοδαπή αρχή ατομικό διαβατήριο ή ρητά αποδεκτό επείγον ταξιδιωτικό έγγραφο. Ελέγξτε την αποδοχή του σε προορισμό και διέλευση, ισχύ, θεωρήσεις και συμφωνία στοιχείων ταυτότητας και γονικής ιδιότητας. Το επείγον έγγραφο δεν γίνεται δεκτό σε κάθε δρομολόγιο. Προξενικό ραντεβού, απόδειξη αίτησης ή διαβατήριο γονέα δεν το υποκαθιστούν. Συνεννοηθείτε με την αεροπορική εταιρεία πριν αγοράσετε μη επιστρεφόμενα εισιτήρια.

Οι κανόνες εξόδου εξαρτώνται από την κατηγορία

Για διέλευση νοτιοαφρικανικών συνόρων απαιτείται έγκυρο ταξιδιωτικό έγγραφο. Το Home Affairs διακρίνει παιδιά πολίτες, συνοδευόμενα αλλοδαπά παιδιά χωρίς υποχρέωση θεώρησης, αλλοδαπά παιδιά με υποχρέωση θεώρησης και ασυνόδευτους ανηλίκους. Άλλη σημασία έχει συνοδεία και των δύο νόμιμων γονέων, ενός ή τρίτου ενηλίκου. Μην εφαρμόζετε αυτομάτως τον παλαιό ενιαίο κανόνα πλήρους πιστοποιητικού γέννησης και συναινέσεων σε κάθε συνοδευόμενο αλλοδαπό παιδί: η εξαίρεση του 2019 άλλαξε ουσιωδώς την κατάσταση.

Τα όρια της εξαίρεσης Νοεμβρίου 2019

Η επίσημη ανακοίνωση της 10ης Νοεμβρίου 2019 αναφέρει ότι από τις 8 Νοεμβρίου 2019 τα συνοδευόμενα αλλοδαπά παιδιά που απαλλάσσονται από θεώρηση δεν υποχρεούνται να επιδεικνύουν στα σύνορα επιπλέον πιστοποιητικό γέννησης και γονική συναίνεση. Παιδιά που χρειάζονται θεώρηση υποβάλλουν σχετικά δικαιολογητικά στο στάδιο της αίτησης· για Νοτιοαφρικανούς και ασυνόδευτους αλλοδαπούς ισχύουν άλλα. Η απαλλαγή αφορά ορισμένα συνοδευτικά στοιχεία, όχι διαβατήριο, θεώρηση, κηδεμονία, μεταφορέα ή κανόνες προορισμού. Επιβεβαιώστε την κατηγορία στο Home Affairs. Η έκδοση αλλοδαπού διαβατηρίου σε νεογνό στη Νότια Αφρική δεν αποδεικνύει ότι εμπίπτει στην κατηγορία συνοδευόμενου αλλοδαπού παιδιού χωρίς υποχρέωση θεώρησης. Ζητήστε έγγραφη απάντηση από το Home Affairs για ιθαγένεια, μεταναστευτικό καθεστώς και πρώτη έξοδο πριν επικαλεστείτε την απαλλαγή.

Συναίνεση και δικαστικά στοιχεία όπου απαιτούνται

Για κατηγορίες που εξακολουθούν να απαιτούν πρόσθετα στοιχεία, οι οδηγίες του Home Affairs προβλέπουν επιστολή ή ένορκη δήλωση συναίνεσης, αντίγραφα ταυτοτήτων, αποδεικτικά γονικής ιδιότητας και, όπου πρέπει, απόφαση κηδεμονίας ή αποκλειστικής ευθύνης ή πιστοποιητικό θανάτου. Η έγκυρη απόφαση του άρθρου 297 εξηγεί ποιοι είναι οι νόμιμοι γονείς και δεν αντικαθίσταται μηχανικά με υπογραφή της παρένθετης μητέρας. Αν απαιτείται αλλά λείπει συναίνεση άλλου κηδεμόνα, εξετάστε άδεια αρμόδιου δικαστηρίου και μη θεωρείτε την έλλειψη αδιάφορη.

Η είσοδος στον προορισμό είναι άλλο κριτήριο

Η νόμιμη αναχώρηση από τη Νότια Αφρική δεν παρέχει είσοδο, διαμονή ή ιθαγένεια αλλού. Ο προορισμός μπορεί να απαιτεί θεώρηση, αναγνωρισμένη πράξη γέννησης, απόδειξη ιθαγένειας και γονικής ιδιότητας, μεταφράσεις, νομιμοποίηση και συναίνεση για ταξίδι με έναν γονέα. Η ανταπόκριση δημιουργεί και κανόνες διέλευσης. Διαβατήριο, κράτηση και έγγραφα γονέων πρέπει να περιγράφουν σταθερά το ίδιο πρόσωπο. Ελέγξτε τις αρχές προορισμού και διέλευσης· οι νοτιοαφρικανικές οδηγίες δεν ορίζουν το αλλοδαπό δίκαιο.

Τέσσερα στάδια εγγράφων

Πριν τη γέννηση ελέγξτε την απόφαση High Court, την ιδιότητα των γονέων και τις έγγραφες απαιτήσεις του προξενείου. Κατά τη γέννηση λάβετε νοσοκομειακή βεβαίωση και καταχωρίστε σωστά τη γονική ιδιότητα. Στη συνέχεια διαπιστώστε, αν χρειάζεται, την ιθαγένεια και προμηθευτείτε αποδεκτό διαβατήριο ή ταξιδιωτικό έγγραφο μαζί με θεωρήσεις. Τέλος ελέγξτε τους κανόνες εξόδου ανά ιθαγένεια και συνοδό, συναινέσεις ή αποφάσεις, είσοδο προορισμού και αποδοχή της αεροπορικής εταιρείας. Καμία ολοκληρωμένη φάση δεν εγγυάται την επόμενη.

Διατηρήστε συνεκτικό φάκελο αποδείξεων

Κρατήστε πρωτότυπα ή επικυρωμένα αντίγραφα κατά την απαίτηση της υπηρεσίας: δικαστική επικύρωση παρένθετης μητρότητας, πλήρη πράξη γέννησης, επίσημα στοιχεία ταυτότητας, ιθαγένειας ή διαμονής γονέων, ταξιδιωτικό έγγραφο παιδιού, απαιτούμενη συναίνεση ή απόφαση κηδεμονίας και ενδεχόμενη θεώρηση προορισμού. Προσθέστε μεταφράσεις, επικυρώσεις, ραντεβού και έγγραφες απαντήσεις μόνο εφόσον ζητούνται. Προστατεύστε ταυτότητα παιδιού και απόρρητα δικαστικά αρχεία· γνωστοποιήστε τα μόνο νόμιμα. Χρησιμοποιήστε κατάλογο ειδικό για εταιρεία, προξενείο και συνοριακό σημείο, όχι γενικό εμπορικό πακέτο.

Σε άρνηση ή καθυστέρηση

Αν το Home Affairs αρνείται καταχώριση γονικής ιδιότητας, αναγνώριση ιθαγένειας ή διαβατήριο, ζητήστε έγγραφη αιτιολογία, εφαρμοσθείσα διάταξη και προβλεπόμενη επανεξέταση. Αν ξένη πρεσβεία αρνείται διαβατήριο επειδή δεν αναγνωρίζει τη νοτιοαφρικανική απόφαση, λάβετε έγγραφη άρνηση και γνώμη του δικαίου της· προσφυγή στη Νότια Αφρική δεν δεσμεύει ξένη αρχή. Αν εμποδίζεται η αναχώρηση, εντοπίστε αν ευθύνεται έγγραφο, συναίνεση, μεταναστευτικό καθεστώς ή δικαστικός περιορισμός. Κάθε λόγος έχει δικά του αποδεικτικά και ένδικα μέσα.

Παράδειγμα: δύο αλλοδαποί γονείς που ανέθεσαν τη διαδικασία

Παιδί γεννιέται στη Νότια Αφρική βάσει έγκυρης δικαστικά επικυρωμένης συμφωνίας και οι δύο αναγνωρισμένοι γονείς είναι αλλοδαποί, χωρίς νοτιοαφρικανική ιθαγένεια. Η γονική ιδιότητα του άρθρου 297 από μόνη της δεν πληροί το άρθρο 2(1)(b) του νόμου ιθαγένειας. Εξετάστε τους νόμους ιθαγένειας και των δύο και την πρόβλεψη περί ανιθαγένειας μόνο εφόσον πράγματι συντρέχουν οι όροι. Καταχωρίστε τη γέννηση, αποκτήστε αποδεκτό έγγραφο και εξετάστε την εξαίρεση του 2019, τυχόν συναινέσεις, θεώρηση και αναγνώριση στον προορισμό. Τίποτα δεν είναι αυτόματο.

Συμπέρασμα και όρια

Δεν αρκεί «Μπορεί το παιδί να φύγει από τη Νότια Αφρική;». Το ουσιαστικό είναι «Ποιος αναγνωρισμένος γονέας αποδεικνύει ποια ιθαγένεια, αποκτά ποιο έγγραφο και καλύπτει ποιους συνοριακούς ελέγχους;». Αν λείπει τεκμηρίωση, αναβάλετε το ταξίδι μέχρι να επιλυθεί από αρμόδιους φορείς. Το κείμενο καλύπτει μεταγεννητική ιθαγένεια, διαβατήριο και έξοδο, όχι καταλληλότητα παρένθετης μητρότητας, νομιμότητα κλινικών, πληρωμές, ξένες δίκες αναγνώρισης γονέων ή κάθε μεταναστευτικό δίκαιο. Η ισχύουσα διοικητική πρακτική και ειδικές δικαστικές αποφάσεις πρέπει να επιβεβαιώνονται.

Νομοθετικές και επίσημες πηγές

  1. Children’s Act 38 of 2005, chapter 19, sections 292–299 (S01)
  2. South African Citizenship Amendment Act 17 of 2010 (S02)
  3. Government record of Amendment Act 17 of 2010 commencement (S03)
  4. Register birth | South African Government (S04)
  5. Apply for a passport or travel document | South African Government (S05)
  6. DHA updated minor-travel advisory, revised November 2019 (S06)
  7. Minister signs waiver on foreign children entering South Africa, 10 Nov 2019 (S07)
  8. DHA BI-73 passport application and minor-consent instructions (S08)

Από την πρακτική των νομικών μας

Η νοτιοαφρικανική εγγραφή διέφερε από την απόφαση

Ένας γονέας ζούσε μόνιμα στη Νότια Αφρική και το Ανώτερο Δικαστήριο είχε εγκρίνει τη σύμβαση παρένθετης κύησης πριν αρχίσει το πρόγραμμα. Μετά τη γέννηση, η οικογένεια πήρε πράξη και την έφερε σε ξένο προξενείο για ταξιδιωτικό έγγραφο του παιδιού. Τα στοιχεία ενός γονέα διέφεραν στην εγγραφή και στη δικογραφία. Οι γονείς ήθελαν απλώς νέο ραντεβού. Ο νομικός μας συνέκρινε πρώτα τα δικαστικά έγγραφα με την εγγραφή Department of Home Affairs και ζήτησε τον λόγο της διαφοράς. Η επανακατάθεση στο προξενείο δεν θα αποδείκνυε κάτι νέο.

Η οικογένεια συγκέντρωσε πρωτογενή στοιχεία, αλλά δεν πήρε διορθωμένη εγγραφή ούτε ταξιδιωτικό έγγραφο πριν από την αναχώρηση και ανέβαλε το ταξίδι. Ο νομικός μας κράτησε την προξενική απάντηση και το ερώτημα, ώστε οι επόμενες αρχές να βλέπουν τη συγκεκριμένη ασυμφωνία.

Ορισμένες λεπτομέρειες έχουν αλλάξει για την προστασία του απορρήτου του πελάτη.

Τελευταία ενημέρωση:

Συντάκτης: Khachatrian Razmik, LL.M.

Διεθνείς νομικές υπηρεσίες για παρένθετη μητρότητα και συγγένεια — LEX SURROGACY της Lex Agency · Προφίλ συντάκτη · Συντακτικά πρότυπα