Kaliforniya’da taşıyıcı annelik: sözleşme, ebeveynlik ve yetki
Kaliforniya hukukunun sınırları
Kaliforniya, genetik bağı olmayan taşıyıcıyla gebelik yoluyla taşıyıcı annelik için eyalet düzeyinde özel kurallar öngörür; bu, ABD genelinde geçerli federal bir izin değildir. California Family Code 7960–7962 hükümleri sözleşme güvencelerini ve amaçlanan ebeveynlerin mahkemece hukuki ebeveyn olarak belirlenmesini düzenler. Tedavi, sağlık sigortası, çocuğun nüfus belgeleri ve eyalet dışında tanıma ayrıca incelenmelidir. Ajans sözleşmesi veya embriyo transferi tek başına yeterli değildir. Tarafların kimliği, avukatların bağımsızlığı, imza ve tedavi tarihleri ile mahkeme yetkisi belirleyicidir. Başka ABD eyaletleri ve yabancı makamlar Kaliforniya kurallarıyla otomatik olarak bağlı olmaz.
Gestasyonel taşıyıcı ile geleneksel taşıyıcılık
7960. madde, kendi yumurtası kullanılmadan genetik açıdan ilgisiz embriyoyu taşıyan gestasyonel taşıyıcıyı, kendi yumurtasını kullanan geleneksel taşıyıcıdan ayırır. 7962. maddedeki özel düzenleme gestasyonel taşıyıcı sözleşmesine ilişkindir. Kolaylaştırılmış ebeveynlik belirleme yolunun geleneksel taşıyıcılığa kendiliğinden uygulanacağı varsayılamaz; mahkeme kuralları farklı bir yol gösterir. Klinik seçilmeden yumurta, sperm ve embriyoların kaynağı, bağışçı olup olmadığı ve sözleşmenin hukuki niteliği yazılı belirlenmelidir. Genetik kaynak yalnızca tıbbi değil, başvuru formları, deliller ve dava riskleri yönünden de önemlidir. Özellikle kural 5.78(c), geleneksel taşıyıcı annelik davalarında gestasyonel taşıyıcılara özgü SUR dilekçesi yerine FL-211, FL-210 ve FL-200 formlarını öngörür; FL-105 yalnızca velayet veya ebeveynlik süresi tartışılıyorsa gündeme gelir.
Sözleşmede zorunlu bilgiler ve giderler
7962(a) uyarınca sözleşme düzenlenme tarihini, gametlerin kaynağını, amaçlanan ebeveynleri ve taşıyıcı ile doğan çocukların sağlık giderlerinin nasıl karşılanacağını belirtmelidir. Bağış varsa bağışçının adını yazmak zorunlu olmayabilir; ancak yumurta, sperm, embriyo veya bunların birlikte bağışlandığı açıklanmalıdır. Sigorta kullanılacaksa taşıyıcı gebeliği kapsamı, istisnalar, taşıyıcının olası sorumluluğu, rücu talepleri, diğer teminatlar ve bildirim süreleri incelenip açıklanmalıdır. Teminat belirsizse bunun açıkça belirtilmesi yasaya göre mümkündür. “Bütün masraflar karşılanır” sözü gerçek poliçe incelemesinin veya sigortacı ödeme garantisinin yerine geçmez.
İlaç ve transferden önce bağımsız avukatlar
7962(b) gereğince taşıyıcı ve amaçlanan ebeveynler sözleşmeyi imzalamadan önce kendi seçtikleri birbirinden bağımsız, ruhsatlı avukatlarca temsil edilmelidir. İmzalar noterlikçe veya sözleşmenin yapıldığı yerde kabul edilen eşdeğer yöntemle doğrulanır. 7962(d), (b) ve (c) şartlarına uygun tam imza tamamlanmadan embriyo transferini ve transfer için enjeksiyon ilaçlarına başlanmasını yasaklar. Sonradan imzalamak, erken başlayan döngüyü kendiliğinden düzeltmez. Avukat görüşü, imza ve klinik takvimine ait tarihli kayıtları saklayın. Ajans veya klinik onayı hukuki güvencelerin yerini tutmaz. 7962(c) maddesi imza yerinde eşdeğer doğrulamayı kabul ederken 7962(f)(1) ve kural 5.78(d)(3)(A) mahkemeye noter tasdikli sözleşme sunulmasından söz eder. Yurt dışı imzalar veya alışılmadık doğrulama yöntemleri için işlemler başlamadan önce mahkemenin hangi kanıtları kabul edeceği avukata teyit ettirilmelidir.
Özel sözleşme mahkeme kararının yerine geçmez
7962(f), geçerli sözleşme ve uyum kanıtlandığında bir tarafın başvurusu üzerine amaçlanan ebeveynleri hukuki ebeveyn olarak, taşıyıcıyı ve eşini/partnerini ise ebeveyn olmayan kişi olarak belirleyen karar yolunu düzenler. Karar doğumdan önce veya sonra verilebilir; 7633. maddeye göre doğum öncesi kararın icrası doğuma kadar ertelenir. Resmî mahkeme rehberi, imzalı sözleşme olsa da ebeveynlik kararı alınmasını öngörür. Normalde ek duruşma gerekmeyebilir; imza veya avukat beyanlarında haklı şüphe yahut tarafın talebi duruşma doğurabilir. Tarafların anlaşması veya genetik bağ tek başına karar garantisi değildir.
Şekil eksikliği ve ispat yolu
7962(i), usulüne uygun sözleşme için geçerlilik karinesi tanır; şartlara uyulmaması bu karineyi çürütür. Ancak 7962(f)(2), yeterli delil sunulduğunda eksik biçim şartlarına rağmen mahkemenin ebeveynliği belirlemesine engel olmaz. Kusurlu sözleşme otomatik geçerli olmadığı gibi ebeveynliğin imkânsız olduğu da söylenemez. Ek delil ve çekişmeli yargılama gerekebilir. Enjeksiyon erken başladıysa, tek avukat görev yaptıysa, imza doğrulaması eksikse veya bağışçı kaydı çelişkiliyse asılları koruyup bağımsız Kaliforniya avukatından görüş alın. Belgelere geçmiş tarih atmayın. 7962(i) maddesine göre usulüne uygun kurulmuş sözleşme mahkeme kararı olmadan feshedilemez veya geri alınamaz. Bu sözleşme kuralı taşıyıcıya tıbbi işlem dayatma hakkı vermez; çekilme ve tıbbi rıza uyuşmazlıkları ayrı hukuki ve klinik değerlendirme gerektirir.
Eyalet yetkisi ve doğru county seçimi
7620(b) uyarınca taraflardan biri eyalette yaşıyorsa veya imza tarihinde yaşıyorduysa, gebe kalmaya yol açan tıbbi işlemler orada yapıldıysa ya da çocuk orada doğduysa Kaliforniya mahkemesi yetkili olabilir. 7620(a) belirli eyalet bağlantılı eylemler yoluyla yargı yetkisini de ele alır. Dava açılabilecek county ayrı bir konudur: 7962(e) ve 7620(c)(5), beklenen doğum yeri, ebeveynlerin veya taşıyıcının ikameti, imza yeri veya tıbbi işlem yerini sayar. Ajansın Kaliforniya posta adresi tek başına yeterli değildir. Yurt dışındaki taraflar gerçek bağlantıları dosyalamadan önce belgelemelidir.
1 Temmuz 2026 sonrası mahkeme formları
California Rules of Court 5.78, 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Gestasyonel taşıyıcı davalarında SUR-100 veya tüm taraflar ortak dilekçe ve önerilen kararı kabul ediyorsa SUR-100(J) kullanılır. Ortak olmayan yolda SUR-110 celbi, SUR-120 yanıtı, tebligat, gıyap işlemi veya duruşma gerekebilir. Noter onaylı sözleşmenin doğru nüshası ve bağımsız avukat beyanları mahkemeye sunulur; başka dildeki sözleşmeye yeminli onaylı İngilizce çeviri eklenir. Hekimin 7962(d) zamanlamasına dair beyanı ve tarafların 7962(e) kapsamındaki beyanları da gereklidir. Karar FL-250, kararın tebliğ bildirimi FL-190 formundadır. Temmuz 2026 öncesi kontrol listelerine güvenmeyin. Ortak olmayan başvuruda gıyap veya çekişmesiz karar söz konusuysa SUR-165 (gıyap kaydı talebi) ve SUR-230 (gıyap veya çekişmesiz karar beyanı) formlarının gerekip gerekmediği incelenmelidir; her dosyada otomatik olarak istenmezler. Kural 5.78(f) uyarınca nihai karar dışındaki dosya evrakı gizli mahkeme dosyasında tutulur; bu, nihai kararın da kendiliğinden gizli olduğu anlamına gelmez.
Hazırlıktan doğuma adımlar
Amaçlanan ebeveynlerin kimliği, aile durumu, vatandaşlığı ve ikameti; taşıyıcının ikamet ve eş/partner durumu; transfer ve doğum yerleri; gamet kaynakları yazılı tespit edilir. Sonra ayrı avukatlar görevlendirilir, klinik takvimi, rızalar, sigorta ve ödeme şartları değerlendirilir; enjeksiyon veya transferden önce sözleşme tamamlanır. Avukatlar kanuni bağlantısı olan county için dilekçe ve beyanları hazırlar. Doğum öncesi kararın doğum sonrası uygulanması planlanır. Hastaneye ve nüfus makamına önceden gerekli onaylı belgeler sorulur; doğum sonrası karar ve uygun doğum kaydı alınır. Kurumların işlem süresi garanti edilmez. Bağış yoluyla sağlanan yumurta, sperm veya embriyoların kullanılıp kullanılmayacağını ayrıca kaydedin.
Müşteri fonları ve escrow güvencesi
7961. madde, avukat olmayan taşıyıcılık veya bağış aracılarını kapsamdaki müşteri fonlarını bağımsız, lisanslı, teminatlı escrow kuruluşuna veya avukatın emanet hesabına yönlendirmeye zorlar. Aracının escrow kuruluşunda mali çıkarı olamaz ve onun temsilcisi gibi davranamaz. Ödemeler üreme sözleşmesi ile fon yönetim anlaşmasına uygun yapılır. İstisna, hem fon yönetim sözleşmesine girmeyen hem de tıbbi hizmet için doğrudan hekime veya psikolojik hizmet için psikoloğa ödenen tutarlar içindir. Bu bir para muhafaza kuralıdır; sabit fiyat, genel ödeme zorunluluğu veya tam zarar garantisi değildir. Tutarları, alıcıları, ödeme aşamalarını ve iadeyi kontrol edin.
Taşıyıcının tıbbi kararları ve sigorta
Sözleşme ve ebeveynlik kararı, taşıyıcının bedensel özerkliğini ya da tıbbi kararlarını yok sayma yetkisi vermez. 7962(a)(4), sigorta risklerinin açıklanmasını şart koşar; ödeme garantisi vermez. Poliçe istisnaları, rücu, bildirim süreleri ve belirsiz sorumluluk mali plan gerektirir. Taşıyıcının bağımsız avukatı haklarını, yükümlülüklerini, ücretini ve olası tıbbi uyuşmazlıkları ayrıca inceler. Klinik uygunluk ve aydınlatılmış rıza, hukuki ebeveynlik koşullarından farklıdır. Ajans iç kuralları bütün katılımcılara uygulanacak eyalet yasası gibi sunulmamalıdır. Tedaviyi ve aydınlatılmış tıbbi onamı gösteren kliniğe ait gerçek belgeleri delil olarak saklayın.
Uluslararası ailelerin ek sorunları
Kaliforniya kararı başka bir ülkede çocuğa otomatik vatandaşlık, pasaport, giriş veya oturum hakkı sağlamaz. Yabancı konsolosluk ve nüfus makamları aynı ebeveynleri yalnızca bu kararla tanımak veya belge düzenlemek zorunda değildir. ABD federal vatandaşlık ve belge kuralları da yalnız 7962'den çıkarılamaz. Transfer öncesinde vatandaşlık ve gelecekte yaşanacak ülkelerde tanıma, doğum belgeleri, tercüme ve tasdik, varsa genetik bağ koşulları ve gecikme veya ret çözümü hakkında yazılı hukuk görüşü alın. Seyahat belgelerini doğumdan önce planlayın.
İki farklı yer bağlantısı örneği
Ebeveynler Kaliforniya dışında, taşıyıcı Nevada'da yaşar; transfer Los Angeles County'de, doğum Kaliforniya'da öngörülür. Tıbbi işlem 7620(b) bakımından yargı bağlantısı oluşturur; 7962(e) uyarınca işlem veya beklenen doğum county'si incelenebilir. Olguları ve gestasyonel niteliği yine doğrulayın. Transfer ve doğum eyalet dışında olursa, imza sırasında hiçbir taraf eyalette yaşamıyorsa veya önce yaşamamışsa söz konusu gerekçeler yetki yaratmaz; ajans adresi eksikliği gidermez. Bağımsız avukat ve imzadan önce başlayan tedavi ebeveynlik davasını tümden engellemeyebilir, fakat normal karineye güvenilemez. Bunlar yalnız örnektir. İkinci örnek yalnızca 7620(b) maddesindeki bağlantıları dışlar. 7620(a) maddesi, ilgili sözleşmenin Kaliforniya’da yapılması da dâhil olmak üzere eyaletteki belirli davranışlarla mahkeme yetkisine tabi olunmasını ayrıca düzenler. Yetki bulunmadığı sonucundan önce imza yeri ve diğer olası dayanaklar incelenmelidir. İkinci örnekte ayrıca tüp bebek işleminin ve döllenmeyle sonuçlanan başka herhangi bir tıbbi işlemin Kaliforniya’da yapılmadığı varsayılır; embriyo transferinin eyalet dışında yapılması tek başına 7620(b)(2) bağlantısını ortadan kaldırmaz.
Belgeler ve ret halinde yapılacaklar
Tarihli sözleşme, imza onayları, ayrı avukat beyanları, gamet ve embriyo kökeni, gereken bağışçı rızaları, doktorun enjeksiyon ve transfer tarihlerine ilişkin delilleri, klinik ve hastane verileri, poliçe, escrow sözleşmesi, taraf beyanları, SUR formu ve tebligat kayıtları, taslak ve nihai FL-250 kararı ile doğum kaydı saklanmalıdır. İmza yeri ve tarihi, ikametler, işlem ve doğum yerleri kaydedilmelidir. Mahkeme istediğinde gerçek belgeleri ve sertifikalı İngilizce çeviriyi sunun; geçmişi sonradan değiştirmeyin. Çekişmeli başvuru, olumsuz karar veya yabancı ret halinde gerçek karar, süreler ve hukuk yolları ayrı incelenmelidir.
Kaliforniya programına girmeden karar
Kaliforniya'nın ayırıcı yönleri tedavi öncesi bağımsız avukatlar, uygun sözleşme, yargısal ebeveynlik, eyalet/county yetkisi, avukat olmayan aracıların fon güvencesi ve 2026 formlarıdır. Gerçek kişi ve tıbbi şartlar doğrulanmalı; sözleşme ve yetki konusunda Kaliforniya aile hukuku avukatından yazılı görüş, taşıyıcı için ayrı avukat, sigorta ve fon incelemesi, ilaç takvimi ile güncel mahkeme formları sağlanmalıdır. Uluslararası aileler ayrıca transfer öncesinde yabancı ülke görüşü almalıdır. Diğer eyalet veya yabancı tanıma otomatik çıkarılamaz.
Kaynaklar ve doğrulama durumu
- California Family Code § 7962
- California Family Code § 7960 definitions
- California Rules of Court, rule 5.78 (official)
- California Family Code § 7633
- California Family Code § 7620
- California Courts: gestational carrier parentage guide
- California Family Code § 7961
- Rule 5.78 mirror: effective July 1, 2026
- Judicial Council of California, Rule/Form Item 25-037 (adoption record)
