Cuba · Toelating van wensouders

Een beslisschema voor toelating, geanonimiseerde identiteitsstukken en een medische checklist op een bureau.
Redactionele illustratie; geen afbeelding van een echte zaak, instantie, kliniek of toestemming.

Cuba: toelatingsvoorwaarden voor wensouders bij draagzwangerschap

Kort antwoord

Cuba noemt de regeling gestación solidaria (solidariteitsdracht). Toelating hangt niet alleen af van nationaliteit of burgerlijke staat: de wensouder(s) moeten binnen een wettelijke categorie vallen, de toekomstige draagster moet aan specifieke voorwaarden voldoen, er moet een wettelijk vereiste nauwe band tussen de deelnemers bestaan en een Cubaanse rechter moet de regeling goedkeuren voordat de medische procedure begint. De kernregels staan in artikelen 130–133 van Wet 156/2022. Ook de huidige gezondheidswetgeving vereist voorafgaande rechterlijke toestemming. Deze gids bevestigt niet dat buitenlandse personen zonder Cubaanse verblijfsstatus in de praktijk toegang krijgen.

Wie kan in aanmerking komen?

De wettelijke categorieën zijn beperkt: een vrouw die om medische redenen geen zwangerschap kan dragen, een man die alleen een aanvraag doet en een mannenpaar. Voor de eerste categorie is een medische oorzaak vereist die het dragen van de zwangerschap verhindert. Onvruchtbaarheid, mislukte pogingen tot conceptie, leeftijd of de voorkeur om niet zwanger te zijn bewijzen dit niet automatisch. Het medische team en de rechter moeten de feiten en stukken beoordelen. Alleenstaande mannen en mannenparen worden uitdrukkelijk genoemd. Niet elke mogelijke gezinsvorm staat afzonderlijk in de wet; afwijkende situaties moeten daarom worden bevestigd.

Belangrijkste voorwaarden

Iedere wensouder en de toekomstige draagster moet ten minste 25 jaar oud zijn. De rechter beoordeelt daarnaast, waar relevant, of andere methoden van geassisteerde voortplanting zijn uitgeput of mislukt, het belang van het mogelijk geboren kind en het beoordelingsvermogen, de lichamelijke en psychische gezondheid en de leeftijdsgebonden geschiktheid van de draagster om de zwangerschap veilig te voltooien. Dit zijn inhoudelijke voorwaarden, geen formaliteiten. Een algemeen leeftijdsbeleid van een kliniek vervangt de specifieke minimumleeftijd van 25 jaar in artikel 132 van het Familiewetboek niet. Daarnaast vereist artikel 130 lid 2 onder c dat de medische procedure de gezondheid van geen van de betrokken personen in gevaar brengt.

Tussen de wensouders en de toekomstige draagster moet een familieband of een nauwe affectieve relatie bestaan. Dit is een wettelijke voorwaarde, geen vrijblijvende aanbeveling voor het vinden van een draagster. Dat een commerciële bemiddelaar onbekenden aan elkaar voorstelt, bewijst de vereiste band niet vanzelf. Leg vóór uitgaven de aard en geschiedenis van de relatie vast en vraag de bevoegde zorginstelling en de rechter welke bewijzen worden aanvaard. Is de draagster een onbekende, ga er dan niet van uit dat een contract met een kliniek het probleem oplost.

De toekomstige draagster moet medisch en psychisch geschikt zijn om de zwangerschap veilig te voltooien. Het Familiewetboek vereist ook dat zij niet eerder aan een solidariteitsdracht heeft deelgenomen en geen eigen eicel inbrengt. Het medische team moet de rechter volledige informatie geven over de draagster en de wensouders. Vraag welke onderzoeken, rapporten en bewijzen onder de huidige medische regels nodig zijn; de hier samengevatte bepalingen bevatten geen enkele uitputtende documentenlijst.

Solidariteitsdracht moet altruïstisch zijn. De wet verbiedt beloning, geschenken of andere voordelen in verband met de regeling, behalve de wettelijke onderhoudsplicht ten gunste van het verwekte kind en vergoeding van kosten die door zwangerschap en bevalling ontstaan. Een commercieel pakket, bemiddelingscommissie, succesvergoeding of ongespecificeerde betaling aan de draagster is dus niet automatisch rechtmatig. Vraag vóór betaling schriftelijk welke werkelijke kosten mogen worden vergoed, hoe ze moeten worden aangetoond en of de voorgestelde betaling als verboden beloning kan gelden.

Rechterlijke toestemming is in alle gevallen verplicht en moet vóór de medische procedure, inclusief embryotransfer, zijn verkregen. Volgens artikel 131 vragen de wensouders en de toekomstige draagster toestemming via de procedure van vrijwillige rechtspraak in het Wetboek van Procesrecht; de rechter bekrachtigt de toestemmingen als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan. Ook Volksgezondheidswet nr. 165 en Decreet 133/2025 vereisen voorafgaande toestemming. Begin niet met medicatie, behandeling of embryotransfer in de veronderstelling dat goedkeuring achteraf mogelijk is. Artikel 133 lid 2 vereist bovendien dat de embryotransfer binnen 365 dagen na de toestemming begint; de rechter kan die termijn één keer met 60 dagen verlengen. Artikel 134 lid 1 bepaalt dat het ouderschap bij ontbreken van voorafgaande rechterlijke toestemming volgens de regels van natuurlijke voortplanting wordt vastgesteld. Op grond van artikel 134 lid 2 leidt het ontbreken van toestemming of iedere schending van de vereisten van deze afdeling tot permanente beroepsuitsluiting van het medische personeel dat de schending begaat, en tot aansprakelijkheid volgens het toepasselijke strafrecht. Bevestig hoe de termijn wordt berekend en verlengd. Daarnaast vereist artikel 137 lid 3 van Volksgezondheidswet nr. 165 dat de voorafgaande geïnformeerde toestemming voor geassisteerde voortplantingstechnieken bij notariële akte wordt vastgelegd. Deze notariële toestemming is een afzonderlijke vereiste en vervangt de rechterlijke toestemming niet.

Buitenlandse nationaliteit en verblijf

De kernbepalingen over toelating vereisen niet uitdrukkelijk dat wensouders de Cubaanse nationaliteit hebben of in Cuba wonen. Die stilte bewijst echter niet dat zij toegang tot de behandeling hebben. Volksgezondheidswet nr. 165 maakt onderscheid tussen diensten die het Nationale Gezondheidssysteem gratis moet verlenen aan permanent in Cuba wonende personen en buitenlandse personen met een humanitaire verblijfsstatus (artikel 18 lid 2), en de bevoegdheid van het ministerie van Volksgezondheid om de procedure vast te stellen voor betaalde diensten aan personen die buiten Cuba wonen (artikel 66 lid 2). Artikel 66 lid 2 noemt solidariteitsdracht niet uitdrukkelijk als dienst die beschikbaar is voor buitenlandse niet-ingezetenen. Het uitdrukkelijke hoofdstuk van Decreet 133/2025 over betaalde diensten gaat over electieve esthetische diensten (artikel 50); een specifieke uitvoeringsprocedure voor buitenlandse niet-ingezetenen die geassisteerde voortplanting of solidariteitsdracht willen, is niet bekend. Deze bepalingen geven daarom geen algemeen recht op deze specifieke dienst en bevestigen evenmin dat een buitenlandse niet-ingezetene de vereiste rechterlijke toestemming kan krijgen. Vraag vóór reizen of betalen om schriftelijke bevestiging van de bevoegde zorginstelling en een Cubaanse jurist.

Is een huwelijk vereist?

Artikelen 130–133 noemen een huwelijk niet als algemene toelatingsvoorwaarde. De regels richten zich op de wettelijke categorie van de aanvrager, de vereiste band met de draagster, leeftijd, gezondheid, toestemming en rechterlijke goedkeuring. Alleenstaande mannen zijn uitdrukkelijk opgenomen. Vrouwelijke paren worden niet als zelfstandige categorie genoemd. Als een vrouw in een relatie aanvoert dat zij om medische redenen geen zwangerschap kan dragen, moet worden bevestigd dat haar situatie onder de wettelijke categorie valt; neem niet zonder meer aan dat de regels voor mannenparen identiek gelden. De burgerlijke staat moet correct worden vermeld, maar vervangt de inhoudelijke voorwaarden niet.

Voor te bereiden documenten

Stel een voorlopig dossier samen en vraag tegelijk de formele documentenlijst van de rechter of bevoegde zorginstelling. Het kan verstandig zijn paspoorten of identiteitsbewijzen, eventueel gevraagde burgerlijke-staatstukken, medisch bewijs van het onvermogen van de wensmoeder om een zwangerschap te dragen, stukken over mislukte of uitgeputte andere methoden waar relevant, lichamelijke en psychische beoordelingen van de draagster, bewijs van de familieband of nauwe affectieve relatie, geïnformeerde toestemmingen en bewijs over leeftijd, het ontbreken van eerdere solidariteitsdracht en het niet inbrengen van haar eigen eicel te verzamelen. Vraag vooraf naar beëdigde vertaling, notariële vorm, legalisatie, geldigheid en formaat. Dit is een voorbereidingslijst, geen bewering dat elk stuk in één bepaling verplicht staat. Voor geassisteerde voortplantingstechnieken moet de voorafgaande geïnformeerde toestemming zelf bij notariële akte worden vastgelegd op grond van artikel 137 lid 3 van wet nr. 165; bevestig de aanvaarde vorm bij de bevoegde instelling.

Veilige volgorde

Een voorzichtige volgorde is: (1) schriftelijk bevestigen dat de categorie van de aanvrager en diens buitenlandse/niet-ingezeten status kunnen worden beoordeeld; (2) de nauwe band met de draagster en haar minimumleeftijd van 25 jaar bevestigen; (3) medische beoordeling laten uitvoeren bij een bevoegde instelling en de actuele bewijsvereisten opvragen; (4) de bevoegde rechter en de procedure van vrijwillige rechtspraak vaststellen; (5) toestemmingen, notariële vastlegging en vereiste vertalingen of certificeringen voorbereiden; (6) het volledige dossier indienen en op rechterlijke toestemming wachten; pas daarna (7) met de goedgekeurde behandeling beginnen. Het medische team moet relevante informatie over de deelnemers aan de rechter verstrekken.

Beslismatrix

Onderwerp Wettelijke regel Praktische beslissing
Categorie aanvrager Vrouwen die medisch geen zwangerschap kunnen dragen, alleenstaande mannen en mannenparen worden genoemd. Controleer of de feiten in een wettelijke categorie passen; alleen het label is onvoldoende.
Leeftijd, band en geschiktheid Iedere wensouder en draagster moet minstens 25 zijn; een nauwe familie-/affectieve band en gezondheidsvoorwaarden zijn vereist. Verzamel medische stukken en bewijs van de band; toets elke voorwaarde apart.
Betaling en timing Alleen altruïstisch, met beperkte uitzonderingen voor onderhoud en zwangerschaps-/bevallingskosten; voorafgaande rechterlijke toestemming. Betaal geen commerciële vergoeding en start geen behandeling voordat kosten en procedure zijn bevestigd.

Risico’s en vervolgstappen

De belangrijkste risico’s zijn wettelijke stilte als toestemming voor buitenlandse niet-ingezetenen beschouwen; een draagster kiezen zonder familieband of nauwe affectieve relatie; alleen onvruchtbaarheid aanvoeren waar de categorie onvermogen om een zwangerschap te dragen vereist; de minimumleeftijd van 25 jaar missen; een draagster gebruiken die eerder solidariteitsdracht heeft ondergaan of haar eigen eicel inbrengt; meer betalen dan toegestane kosten; of vóór rechterlijke toestemming met behandeling beginnen. Reclame, mondelinge toezeggingen of een conceptcontract vervangen de rechterlijke beslissing niet en bevestigen geen toegang voor buitenlanders. Pauzeer zolang een essentieel punt onopgelost is.

Toelating tot de procedure bepaalt niet automatisch het juridische ouderschap, de geboorteaangifte, de nationaliteit van het kind, een paspoort, toestemming om Cuba te verlaten of erkenning van ouderschap in het land van de wensouders. Dat zijn afzonderlijke rechtsvragen onder andere Cubaanse regels en het recht van de betrokken buitenlandse staat. Vraag vóór verplichtingen aan te gaan een schriftelijk plan voor de rechterlijke procedure, de zorginstelling, ouderschapsdocumenten na geboorte, nationaliteit, reisdocumenten en erkenning in het buitenland. De geboorteplaats of toestemming voor de dracht garandeert niet automatisch nationaliteit of grensoverschrijdende erkenning.

Bronnen en rechtsstand

Voor deze gids is het recht gecontroleerd per 22 oktober 2026 aan de hand van het Familiewetboek, Wet 156/2022, artikelen 130–133; Volksgezondheidswet nr. 165/2023, waaronder artikelen 18 lid 2, 66 lid 2 en 137–138; en Decreet 133/2025, waaronder artikelen 218–220. Wet nr. 165 en Decreet 133 zijn op 23 januari 2026 gepubliceerd in Staatsblad nr. 9; de inwerkingtredingsbepalingen noemen 90 dagen na publicatie, wat lijkt uit te komen op 23 april 2026. Ook is een volledige kopie van de 83 pagina’s tellende pdf van Staatsblad nr. 9 gecontroleerd, gehost buiten het officiële domein; de pdf op het officiële domein zelf moet worden bevestigd. Ook de eerdere Resolutie 1151/2022 van het ministerie van Volksgezondheid over geassisteerde voortplanting bevat bepalingen over solidariteitsdracht. Wij konden niet definitief vaststellen of zij nog van kracht is en verenigbaar is met wet nr. 165/2023 en Decreet 133/2025; bevestig dit bij een Cubaanse jurist of het ministerie voordat u erop vertrouwt.

Geraadpleegde wetteksten

  1. [FC156] Familiewet, Wet 156/2022 (volledige PDF-tekst). Law 156/2022, Family Code, Official Gazette No. 99 (27 September 2022).
  2. [HP165] Volksgezondheidswet nr. 165/2023 (teksttranscriptie). Law 165/2023, Public Health Law, GOC-2026-122-O9 (Official Gazette No. 9, 23 January 2026).
  3. [DEC133] Decreet 133/2025 (teksttranscriptie). Decree 133/2025, Regulation of Law 165, GOC-2026-123-O9 (Official Gazette No. 9, 23 January 2026).
  4. [GOC9PDF] Staatsblad nr. 9 van 23 januari 2026 (volledige pdf-kopie buiten het officiële domein). Official Gazette No. 9, Ordinary Edition, 23 January 2026 (complete 83-page PDF copy; host is outside the official domain).
  5. [RES1151] Resolutie 1151/2022, Reglement geassisteerde voortplanting bij mensen (teksttranscriptie). Ministerie van Volksgezondheid; gepubliceerd in het Buitengewone Staatsblad nr. 67 van 28 oktober 2022. De huidige status na wet nr. 165/2023 en Decreet 133/2025 is niet definitief bevestigd.

Bronbeperking: een volledige kopie van de 83 pagina’s tellende pdf van Staatsblad nr. 9 is gecontroleerd via een host buiten het officiële domein; de pdf op het officiële domein zelf moet worden bevestigd.

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen