Costa Rica · Medische en donorvoorwaarden

Illustratief consult over geassisteerde voortplanting, met documenten en een laboratorium achter glas.

Costa Rica: medische en donorvereisten

Kort antwoord

De gepubliceerde Costa Ricaanse IVF-regels beschrijven conventionele in-vitrofertilisatie (IVF) en gameten van derden duidelijker dan draagmoederschap. Uitvoerend decreet nr. 39210-MP-S beschrijft IVF als bevruchting buiten het lichaam, gevolgd door terugplaatsing in de baarmoeder. Het bevat regels voor bepaalde IVF-ontvangers, donoronderzoek, schriftelijke toestemming, registers en embryo’s. Deze regels mogen niet worden voorgesteld als een volledige wettelijke toestemming voor een draagmoederschapsprogramma. De bevoegdheid van een kliniek om een bepaalde IVF-procedure uit te voeren en de juridische status van de draagmoederschapsovereenkomst, wensouders en het kind zijn afzonderlijke vragen. De medische en donorregels beantwoorden die bredere vragen op zichzelf niet. [S1]

Wat officiële bronnen vaststellen en wat openblijft

De belangrijkste onderzochte primaire tekst is decreet nr. 39210-MP-S. Officiële stukken noemen ook een technische norm voor IVF-instellingen (decreet nr. 39616-S) en een afzonderlijke toelatingsnorm voor zorginstellingen (decreet nr. 39646-S). Op de consultatiepagina van het ministerie voor 2025 stond een voorstel om onderdeel 4.1.1 te wijzigen en onderdelen 4.3.5.16 en 4.3.5.17 van die laatste norm te schrappen. De actuele geconsolideerde versie in SINALEVI vermeldt dat onderdelen 4.3.5.16 en 4.3.5.17 zijn ingetrokken bij artikel 2 van uitvoeringsdecreet nr. 45317 van 16 oktober 2025; of de afzonderlijk voorgestelde wijziging van onderdeel 4.1.1 is aangenomen, moet nog worden geverifieerd. In de officiële bronnen is geen actuele, specifiek op draagmoederschap toegesneden medische/donorchecklist bevestigd. Dat is een beperking van de beschikbare informatie, geen bewijs dat er geen andere relevante regel bestaat. Laat de actuele geconsolideerde teksten, latere publicaties en rechtspraak lokaal controleren. [S1–S5, S11]

Wat recente rechterlijke uitspraken wel en niet beslissen

De juridische status van decreet nr. 39210-MP-S kent een procedurele voorgeschiedenis die niet mag worden weggelaten. Op 3 februari 2016 verklaarde de Constitutionele Kamer van Costa Rica het decreet ongrondwettig op formeel-juridische gronden. Op 26 februari 2016 oordeelde het Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens in het toezicht op de naleving van Artavia Murillo dat het IVF-verbod geen rechtsgevolgen mocht blijven hebben en dat onmiddellijk toegang tot IVF moest worden geboden. In zijn toezichtbeslissing uit 2019 vermeldde het Hof dat de Staat had gemeld dat decreet nr. 39210-MP-S van kracht bleef en niet was gewijzigd. Deze beslissingen moeten in samenhang worden gelezen. Zij gaan over toegang tot IVF en vormen geen algemene toestemming voor draagmoederschap. Laat een Costa Ricaanse advocaat de huidige werking in het nationale recht bevestigen voordat het decreet in een concrete zaak wordt ingeroepen. [S6–S8]

Latere uitspraken behandelen beperktere kwesties. In uitspraak nr. 15172-2025 van 20 mei 2025 droeg de Constitutionele Kamer de Costa Ricaanse Sociale Zekerheidsinstelling (CCSS) op technische richtlijnen vast te stellen en goed te keuren voor het veilig overbrengen van gecryopreserveerde embryo’s. De zaak ging over verplaatsing van embryo’s van een openbare IVF-eenheid naar een privékliniek. De uitspraak geeft geen algemene toestemming voor draagmoederschap en stelt geen donoronderzoeken vast. In uitspraak nr. 13258-2026 van 21 april 2026 honoreerde de Kamer een beroep gedeeltelijk wegens ontbrekende embryo-informatie en vertraging bij de beslissing op een verzoek in verband met altruïstisch draagmoederschap. Het ziekenhuis moest de gevraagde informatie binnen 10 dagen verstrekken en binnen één maand op het verzoek beslissen. De procedure zelf werd niet inhoudelijk toegestaan en er werd geen algemene juridische route voor draagmoederschap vastgesteld. Laat vóór een beroep op deze uitspraken een Costa Ricaanse advocaat de volledige beslissingen beoordelen en latere richtlijnen van CCSS/het ministerie en eventuele wetswijzigingen controleren. [S9, S10]

Wie kan IVF krijgen volgens decreet 39210-MP-S?

Artikel 2 van decreet nr. 39210-MP-S noemt als IVF-ontvangers een volwassen paar waarvan ten minste één persoon onvruchtbaar is en geen van beiden gerechtelijk onbekwaam is verklaard, of een volwassen vrouw zonder partner die onvruchtbaar is en niet gerechtelijk onbekwaam is verklaard. Andere medische behandelingen voor onvruchtbaarheid moeten in beginsel zijn uitgeput, tenzij een uitdrukkelijk medisch oordeel aantoont dat zij niet haalbaar zijn. Dit zijn criteria voor de ontvangers van de IVF-behandeling die het decreet beschrijft. Ze vormen op zichzelf geen volledige geschiktheidstoets voor wensouders bij draagmoederschap en bepalen niet de medische of juridische status van de draagmoeder. [S1]

Voorwaarden voor een donor van buitenaf

Voor heterologe IVF beschrijft artikel 4 een donor van buitenaf als meerderjarig en gebruikt het de Spaanse formulering “en libertad de estado”. Artikel 5 vereist daarnaast dat de donor meerderjarig is en niet gerechtelijk onbekwaam is verklaard. Het decreet koppelt heterologe IVF ook aan de biologische onmogelijkheid om de homologe variant te gebruiken en aan de situatie van een vrouw zonder partner. De actuele betekenis en toepassing van “en libertad de estado” moet door een Costa Ricaanse jurist worden bevestigd. Vertrouw niet op een globale vertaling, een samenvatting van een bureau of een mondelinge uitleg van de kliniek. Een donorregel voor het IVF-model uit het decreet is niet automatisch een volledige regeling voor iedere draagmoederschapsconstructie. Artikel 4 bepaalt ook dat een donor bij heterologe IVF door die techniek geen rechten of verplichtingen met betrekking tot afstamming of vaderschap verkrijgt. Deze regel betreft de status van de donor binnen het IVF-model van het decreet; zij bepaalt niet wie als juridische ouder wordt erkend van een kind dat via draagmoederschap wordt geboren. [S1]

Medische screening van gametendonoren

Artikel 5 vereist lichamelijk en diagnostisch onderzoek van de donor dat voldoende is om ziekten uit te sluiten die de ontvanger of nakomelingen kunnen treffen. Dit is een bindende gezondheidsbeschermingsplicht die naar haar doel is geformuleerd. Artikel 5 bevat zelf geen volledige lijst van laboratoriumtests, universeel genetisch panel, vaste maximale donorleeftijd of algemene geldigheidsduur van uitslagen. Andere actuele technische regels, protocollen van het ministerie en medisch gemotiveerde klinische procedures kunnen aanvullende eisen bevatten. Omdat de actuele geconsolideerde bijlage bij decreet nr. 39646-S en de uitkomst van de consultatie van 2025 niet volledig zijn geverifieerd, presenteert deze tekst geen specifiek testpanel als de definitieve wettelijke lijst. [S1, S3, S4]

Donorregisters en vertrouwelijkheid

Artikel 5 verplicht elke bevoegde instelling een donorregister bij te houden en het ministerie van Volksgezondheid een nationaal register. Artikelen 5 en 13 betreffen bescherming en vertrouwelijkheid van donor- en klinische gegevens; artikel 5 verwijst naar wet nr. 8968 over persoonsgegevens. Vertrouwelijkheid betekent niet dat absolute anonimiteit in alle omstandigheden is gegarandeerd. Vraag welke gegevens worden verzameld, hoelang monsters en dossiers worden bewaard, wie toegang heeft, of de identiteit van de donor ooit kan worden bekendgemaakt en welke regels gelden als een kind of rechtbank later informatie opvraagt. De kliniek moet antwoorden op basis van het geldende recht en haar daadwerkelijke dossierprotocol, niet alleen permanente anonimiteit beloven. [S1]

Geïnformeerde toestemming en intrekking

Artikel 15 vereist vóór IVF volledige en duidelijke informatie en vrije, vrijwillige en geïnformeerde schriftelijke toestemming. Als de ontvangers een paar zijn, moet ieder afzonderlijk instemmen. Bij heterologe IVF moet ook de donor van buitenaf geïnformeerd instemmen met de donatie. Het decreet staat intrekking door een uitdrukkelijke handeling toe. Vraag vóór ondertekening alle formulieren in een taal die iedereen begrijpt en laat uitleggen hoe intrekking in elke fase werkt: vóór afname, na afname, na bevruchting, tijdens opslag en vóór transfer. Ga er niet van uit dat intrekking dezelfde praktische gevolgen heeft voor ongebruikte gameten en embryo’s; vraag om schriftelijke uitleg en juridisch advies voor de concrete situatie. [S1]

Kliniekvergunning en technische normen

Artikel 3 beperkt IVF tot medische instellingen die aan de eisen van het ministerie voldoen. Artikel 6 geeft het ministerie bevoegdheden voor vergunningverlening, inspectie en toezicht op grond van de Algemene Gezondheidswet. Officiële stukken noemen decreet nr. 39616-S als technische norm voor instellingen die IVF en embryotransfer uitvoeren en decreet nr. 39646-S als afzonderlijke toelatingsnorm. Controleer de actuele vergunning rechtstreeks bij het ministerie en bevestig dat deze de voorgestelde behandeling, laboratoriumdiensten en omgang met gameten omvat. Controleer de beroepsregistratie en kwalificaties in voortplantingsgeneeskunde van de verantwoordelijke specialist. Een algemene medische vergunning, aantrekkelijke website of bewering dat de kliniek met draagmoeders werkt, vervangt de controle van de specifieke vergunning en rechtsgrond niet. [S1–S4]

Waarom de draagmoeder afzonderlijk juridisch en medisch moet worden beoordeeld

Behandel wensouders en draagmoeder niet als dezelfde juridische of klinische persoon. Artikel 9 geeft het ministerie de taak om klinische en diagnostische onderzoeken vóór IVF voor ontvangers vast te stellen; artikel 12 voorziet in multidisciplinaire zorg ter bescherming van de lichamelijke en psychische gezondheid van de vrouw. De IVF-definitie in het decreet beschrijft echter transfer naar de baarmoeder van de vrouw; het decreet bevat geen volledig traject voor de specifieke beoordeling van een draagmoeder. Zij kan individuele verloskundige, medische en psychologische beoordelingen en afzonderlijke toestemming nodig hebben, maar de exacte verplichte tests en hun rechtsgrond moeten worden geverifieerd. Vraag de kliniek schriftelijk onderscheid te maken tussen wettelijke eisen, de actuele technische norm, professioneel medisch oordeel en intern kliniekbeleid. [S1–S4]

Embryotransfer en omgang met embryo’s

Artikel 16 bepaalt dat per voortplantingscyclus niet meer dan twee bevruchte eicellen in de baarmoederholte van de vrouw mogen worden teruggeplaatst; het maximum is alleen toegestaan als het verantwoordelijke team dit technisch passend vindt. Het aantal te bevruchten eicellen moet volgens wetenschappelijke normen tot het noodzakelijke minimum worden beperkt. Artikel 19 noemt verboden voor bevruchte eicellen, waaronder weggooien, commercialisering, experimenten, genetische selectie, splitsing, genetische wijziging, klonen en vernietiging; het behandelt ook postmortale inseminatie of transfer zonder uitdrukkelijke geïnformeerde toestemming. Deze regels betreffen de IVF die door het decreet wordt geregeld. Ze mogen niet op zichzelf worden gebruikt om aan te nemen hoe elke regel bij draagmoederschap geldt. Vraag om het schriftelijke beleid voor opslag en bestemming van embryo’s en een afzonderlijke juridische analyse. [S1]

Beslismatrix: recht, open vragen en vervolgstappen

De matrix hieronder is een vertrekpunt, geen definitief juridisch advies. De IVF-regelgeving stelt de meerderjarigheid van de donor, een onderzoeksplicht, schriftelijke toestemming, registers en toezicht door het ministerie vast. Zij beantwoordt echter niet alle praktische vragen over de draagmoeder en bevat geen universeel testpanel voor donoren. Er bestaan afzonderlijke technische en toelatingsnormen; in 2025 publiceerde het ministerie een voorstel tot wijziging van enkele onderdelen, waarvan de definitieve juridische status moet worden gecontroleerd. Houd vier categorieën uit elkaar: (1) wet of decreet; (2) geldende technische norm of officieel protocol; (3) intern kliniekbeleid; en (4) gedocumenteerd individueel medisch oordeel. Een kliniek mag strengere, evidence-based screening toepassen, maar mag eigen beleid niet als wettelijke plicht presenteren. [S1–S4]

Onderwerp Bevestigde wettelijke ondergrens Nog te controleren
Geschiktheid donor Meerderjarig; niet gerechtelijk onbekwaam verklaard; artikel 4 gebruikt ook “en libertad de estado”. Actuele betekenis van de burgerlijke-staatformulering en aanvullende geldende eisen.
Medische tests donor Lichamelijke en diagnostische onderzoeken om ziekten te voorkomen die ontvanger of nakomelingen treffen. Exacte testlijst, geldigheid, leeftijdscriteria en genetische/infectieprotocollen.
Toestemming en registers Schriftelijke geïnformeerde toestemming; toestemming donor; instellings- en nationaal register; vertrouwelijkheid. Intrekking per fase, identiteitsverstrekking, bewaartermijn en gebruik van monsters.
Kliniek Moet voldoen aan ministeriële eisen; ministerie kan toelaten en inspecteren. Actuele reikwijdte vergunning, verantwoordelijke specialist en geldende technische norm.
Draagmoeder In het onderzochte IVF-decreet is geen volledige specifieke checklist voor de draagmoeder bevestigd. Concrete rechtsgrond, beoordeling draagmoeder, overeenkomst en afstammingsroute.

Documenten die vóór behandeling moeten worden opgevraagd

Gebruik vóór behandeling of betaling de volgende checklist om voor elke medische en juridische stap een gedocumenteerde basis te verkrijgen.

  1. Vraag de actuele vergunning op en laat het ministerie de reikwijdte bevestigen. Vraag de actuele geconsolideerde versies van decreten 39210-MP-S, 39616-S en 39646-S en iedere definitieve wijziging na de consultatie van 2025.
  2. Vraag afzonderlijke medische checklists voor wensouders, eiceldonor, spermadonor en draagmoeder. Leg per test vast of deze voortvloeit uit wet, officieel technisch protocol, kliniekbeleid of individueel medisch oordeel.
  3. Verzamel vóór stimulatie, afname, bevruchting of transfer alle toestemmingen, donorregistraties, uitslagen, privacy-/bewaarbeleid, intrekkingsprocedure en instructies over embryo’s.
  4. Laat een Costa Ricaanse advocaat de rechtmatigheid van de concrete overeenkomst, de gevolgen, afstamming, geboorteaangifte, nationaliteit en uitreis-/reisdocumenten in alle relevante landen beoordelen.

Waarschuwingssignalen in uitleg van de kliniek

De volgende uitspraken zijn waarschuwingssignalen omdat zij verschillende rechtsvragen vermengen of niet-geverifieerd materiaal als bindend recht presenteren.

  • “IVF is beschikbaar, dus draagmoederschap is toegestaan.” De IVF-definitie en ontvangerscriteria bewijzen dat niet.
  • “De donor heeft geen ouderlijke rechten, dus de wensouders zijn automatisch juridische ouders.” Donorstatus en afstamming van een kind dat door een draagmoeder wordt geboren, zijn verschillende vragen.
  • “Deze tests zijn wettelijk verplicht” zonder artikel of geldende technische bepaling. Vraag of het wet, officieel protocol, kliniekbeleid of individueel medisch oordeel is.
  • “De kliniek heeft een vergunning” zonder actueel bewijs dat die IVF-TE en de voorgestelde gameten-/embryohandelingen dekt.
  • Een wetsvoorstel of consultatie uit 2025 wordt als geldend recht gepresenteerd. Controleer de definitieve publicatie en ingangsdatum in het officiële publicatieblad.

Veilige volgorde van stappen

Een veilige volgorde is: eerst actueel Costa Ricaans juridisch advies krijgen over de rechtmatigheid van de concrete draagmoederschapsovereenkomst en de toepassing van regels op draagmoeder, donoren en wensouders. Controleer daarna onafhankelijk de vergunning van de kliniek en de actuele versies van decreten 39210-MP-S, 39616-S en 39646-S, inclusief de definitieve uitkomst van de consultatie van 2025. Vraag vervolgens het testplan op en scheid bindende eisen van kliniekbeleid en individueel medisch oordeel. Controleer vóór ondertekening toestemming, privacy, opslag en intrekking. Vraag ten slotte afzonderlijk advies over afstamming, burgerlijke registratie, nationaliteit en reizen in het geboorteland en ieder land waar erkenning of toegang nodig is. Begin geen onomkeerbare klinische stappen en betaal geen grote niet-restitueerbare bedragen zolang de juridische route onduidelijk is. [S1–S5]

Conclusie

De verdedigbare conclusie is beperkt: het Costa Ricaanse IVF-decreet bevat uitdrukkelijke regels over donorgeschiktheid, ziekteonderzoek, toestemming, registers, toezicht op klinieken en omgang met embryo’s. Deze regels zijn belangrijk, maar bewijzen op zichzelf niet dat een programma met draagmoeder is toegestaan, dat een specifieke testlijst volledig is of dat wensouders automatisch als juridische ouders worden erkend. De actuele geconsolideerde versie in SINALEVI bevestigt dat onderdelen 4.3.5.16 en 4.3.5.17 zijn ingetrokken bij decreet nr. 45317 van 16 oktober 2025; de volledige actuele bijlage en de status van de voorgestelde wijziging van onderdeel 4.1.1 moeten echter nog worden gecontroleerd. Beschouw dit als een onderzoeksgebaseerde beslisgids, niet als juridische goedkeuring. Vóór de start moet een Costa Ricaanse advocaat de geldende teksten bevestigen en toepassen op het precieze medische traject, de deelnemers en het beoogde afstammingsresultaat. [S1–S5, S11]

Officiële bronnen

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen