Frankrijk: afstamming, rechtbanken en documenten vóór de geboorte
Kort antwoord
Frankrijk kent geen binnenlandse administratieve procedure waarmee wensouders vóór de geboorte afstamming kunnen veiligstellen op basis van alleen een Franse draagmoederschapsovereenkomst. Artikel 16-7 van het Burgerlijk Wetboek maakt een overeenkomst over voortplanting of zwangerschap voor een ander nietig; artikel 16-9 geeft de betrokken regels het karakter van openbare orde. De gewone afstammingsregels blijven bestaan, maar mogen niet worden gebruikt om het verbod te omzeilen. Als draagmoederschap in het buitenland plaatsvond, is de beoordeling anders: een buitenlandse rechterlijke uitspraak die aan de voorwaarden voldoet, kan na rechterlijke toetsing in Frankrijk worden erkend, maar niet automatisch. Bepaal eerst het geboorteland en het bestaande document: Franse geboorteakte, buitenlandse akte van de burgerlijke stand of buitenlandse rechterlijke uitspraak. Elke route heeft andere bevoegde instanties en bewijsvereisten.
Franse regel voor draagmoederschap in Frankrijk
De artikelen 16-7 en 16-9 van het Franse Burgerlijk Wetboek zijn nog steeds van kracht. Artikel 16-7 maakt iedere overeenkomst over voortplanting of zwangerschap voor een ander nietig; artikel 16-9 verklaart de bepalingen van het hoofdstuk van openbare orde. De uitspraken van de Plenaire Vergadering van de Cour de cassation van 3 juli 2026 gaan over de gevolgen in Frankrijk van buitenlandse rechterlijke uitspraken. Ze hebben draagmoederschap in Frankrijk niet gelegaliseerd en geen algemene rechterlijke toestemming vóór de geboorte voor wensouders gecreëerd. Een privaat contract, brief van een bureau, kliniekdossier, genetische test of belofte van latere registratie vervangt de wettelijke afstammingsregels niet. Verwar een overeenkomst over het beoogde ouderschap niet met een juridisch geldige akte van de burgerlijke stand of rechterlijke uitspraak.
Welke route stelt afstamming vast?
De onderstaande routes zijn niet onderling uitwisselbaar. De gewone Franse regels voor geboorteaangifte gelden voor normale situaties. Een draagmoederschapszaak vraagt om een afzonderlijke juridische beoordeling, vooral wanneer het kind in het buitenland wordt geboren of er al een buitenlandse uitspraak of akte bestaat. De tabel toont mogelijke routes, maar voorspelt niet hoe een individueel dossier zal worden beslist.
| Route | Bevoegde instantie | Gevolg | Beperking |
|---|---|---|---|
| Persoon die bevalt | Mairie / ambtenaar burgerlijke stand | In een gewone zaak wordt de moederlijke afstamming vastgesteld door de moeder in de geboorteakte te vermelden. | Deze regel maakt een draagmoederschapsovereenkomst niet geldig. |
| Echtgenoot van de moeder | Van rechtswege, behoudens uitzonderingen | Artikel 312 voorziet in een vaderschapsvermoeden voor een tijdens het huwelijk verwekt of geboren kind. | Het vermoeden kan volgens het Burgerlijk Wetboek worden uitgesloten of betwist. |
| Ongehuwde vader in een gewone zaak | Mairie; erkenning volgens artikel 316 | Erkenning kan vóór of na de geboorte en stelt afstamming vast ten aanzien van degene die erkent. | Zij vervangt geen verboden draagmoederschapsovereenkomst. |
| Wensouders op basis van een Franse draagmoederschapsovereenkomst | Geen gewone administratieve route vóór de geboorte | De overeenkomst is nietig volgens artikel 16-7; artikel 16-9 maakt de regels van openbare orde. | Contract, genetische band of kliniekstukken verzekeren de afstamming niet. |
| Ouders genoemd in een kwalificerende buitenlandse uitspraak na draagmoederschap in het buitenland | Franse rechter: exequatur / erkenning | Na toetsing kan de door de buitenlandse uitspraak vastgestelde afstamming als zodanig worden erkend. | Uitspraak en bewijs moeten procedurele en openbare-orde-waarborgen bieden. |
Wat kan vóór de geboorte niet worden vastgelegd bij draagmoederschap in Frankrijk
Frankrijk kent geen administratief formulier of standaardrechterlijk bevel dat een binnenlandse draagmoederschapsovereenkomst vóór de geboorte omzet in zekere juridische afstamming van wensouders. Het verbod is dwingend; de overeenkomst en kliniekdocumenten scheppen die status dus niet. Een gewone erkenning mag evenmin als verborgen vervanging van de verboden overeenkomst worden gebruikt. Als een genetische ouder een zelfstandige vraag over erkenning heeft, moet een Franse familierechtadvocaat de feiten en het beoogde rechtsgevolg vóór ondertekening beoordelen. Doe geen valse aangifte en vertrouw niet op particuliere beloften die de wet niet kan waarmaken.
Gewone erkenning vóór de geboorte en bevoegde instanties
In een gewone situatie kan een vader die niet met de moeder is getrouwd het kind vóór de geboorte erkennen op grond van artikel 316. Volgens de officiële informatie kan dit bij iedere mairie, ongeacht de toekomstige geboorteplaats, het adres of de nationaliteit van ouder of kind. Nodig zijn een identiteitsbewijs en een bewijs van adres of verblijf dat minder dan drie maanden oud is. De ambtenaar van de burgerlijke stand stelt de erkenningsakte op en geeft een kopie voor de geboorteaangifte. De erkenning stelt afstamming alleen vast ten aanzien van degene die erkent; zij staat draagmoederschap niet toe en stelt niet automatisch de afstamming van een tweede wensouder vast. Voor vrouwelijke stellen die donorbehandeling ondergaan bestaat een afzonderlijke gezamenlijke prenatale erkenning bij een notaris; dat is geen route voor draagmoederschap.
Geboorteaangifte: termijn en gewone documenten
In Frankrijk moet de geboorte doorgaans binnen vijf dagen na de dag van de bevalling worden aangegeven; de geboortedag telt niet mee. In bepaalde aangewezen gemeenten in Frans-Guyana (Guyane) geldt een termijn van acht dagen. Valt de laatste dag op zaterdag, zondag, een feestdag of een andere niet-werkdag, dan wordt de termijn verlengd tot de eerstvolgende werkdag. Bevestig de toepasselijke termijn bij de burgerlijke stand van de geboorteplaats. De aangifte gebeurt bij de mairie van de geboorteplaats. De officiële richtlijn noemt identiteitsbewijzen van de ouder(s), het medische geboorteattest, een eerder opgemaakte erkenningsakte indien aanwezig, het familieboekje indien beschikbaar en een gezamenlijke naamskeuzeverklaring indien ingediend. Als een ongehuwde vader het kind tegelijk erkent, is ook een adres- of verblijfsbewijs van minder dan drie maanden oud vereist. Dit zijn algemene regels, geen specifieke checklist voor draagmoederschap.
Te late aangifte of geschil over afstamming
Als de termijn voor geboorteaangifte in Frankrijk wordt gemist, kan de ambtenaar de situatie niet uitsluitend administratief herstellen. Een rechterlijke verklaring van geboorte is vereist, doorgaans bij het tribunal judiciaire van de geboorteplaats en met een advocaat; ook de officier van justitie kan de aanvraag doen. De uitspraak stelt de geboorte vast en beveelt registratie, maar beslist niet automatisch wie de juridische ouders zijn. Een afstammingsgeschil, een reeds bestaande tegenstrijdige afstamming of een weigering die verband houdt met draagmoederschap vraagt om een aparte procesrechtelijke beoordeling. Houd geboorteaangifte en afstammingsgeschil uit elkaar om onnodige vertraging te voorkomen.
Draagmoederschap in het buitenland: wijziging van juli 2026
Een andere route kan bestaan wanneer het kind na draagmoederschap in het buitenland is geboren en een buitenlandse rechter de afstamming heeft vastgesteld. Op 3 juli 2026 oordeelde de Plenaire Vergadering van de Cour de cassation dat het Franse verbod op zichzelf niet voldoende is om gevolgen aan een kwalificerende buitenlandse uitspraak te weigeren. Als de buitenlandse uitspraak voldoet aan de in Frankrijk geldende voorwaarden voor erkenning en exequatur, wordt de daarin vastgestelde afstamming als zodanig erkend en niet omgezet in volle adoptie. Dit is een belangrijke ontwikkeling, maar geen algemene legalisering, geen garantie voor elk land of document en geen Franse toestemming vóór de geboorte. De uitspraken moeten worden toegepast op de concrete uitspraak en het bewijs.
Wat toetst de Franse rechter: toestemming en documentsoort
Bij exequatur van een buitenlandse uitspraak over afstamming na draagmoederschap moet de Franse rechter de rollen van betrokkenen vaststellen en aan de hand van de motivering of gelijkwaardige stukken nagaan of de partijen, vooral de draagmoeder, instemden met de voorwaarden en gevolgen voor ouderlijke rechten. Ook andere vragen van internationale openbare orde, zoals mensenhandel of fraude, kunnen worden onderzocht. Een geboorteakte, contract of brief van een bureau is niet automatisch gelijkwaardig aan een voldoende gemotiveerde rechterlijke uitspraak. Artikel 47 van het Burgerlijk Wetboek regelt afzonderlijk buitenlandse akten van de burgerlijke stand: hun bewijskracht kan worden betwist wegens onregelmatigheid, vervalsing of onjuiste feiten, beoordeeld volgens Frans recht. Een buitenlandse geboorteakte en een buitenlandse rechterlijke uitspraak zijn verschillende documenten, maar niet altijd onafhankelijke routes: als de akte op basis van de uitspraak is opgesteld, zijn ze onlosmakelijk verbonden.
Volgens de uitspraken van de Cour de cassation kan de gekoppelde buitenlandse geboorteakte niet afzonderlijk, zelfs niet gedeeltelijk, worden overgeschreven als exequatur van de uitspraak wordt geweigerd. Laat de uitspraak en de daarop gebaseerde akte samen beoordelen voordat u een procedure kiest.
Vóór de geboorte en als het kind al is geboren
Bepaal vóór de geboorte het beoogde geboorteland en of het om een binnenlandse situatie of een programma in het buitenland gaat. Vraag individueel advies aan een Franse familierechtadvocaat en zo nodig een advocaat in het geboorteland. Voor een gewone, rechtmatige prenatale erkenning bereidt u een identiteitsbewijs en recent adres- of verblijfsbewijs voor; bewaar de kopie van de erkenningsakte. Bij draagmoederschap in het buitenland bewaart u het volledige procesdossier, alle uitspraken en motiveringen, de overeenkomst, bewijs van geïnformeerde toestemming van de draagmoeder voor de voorwaarden en gevolgen voor ouderlijke rechten, en documenten waarmee alle betrokkenen worden geïdentificeerd. Vraag welke beëdigde vertalingen, apostilles of legalisaties de instantie verlangt; de eisen verschillen. Maak, wijzig of dateer geen stukken met terugwerkende kracht. Is het kind in Frankrijk geboren, houd dan de aangiftetermijn aan, ook bij een afstammingsgeschil. Vraag bij een weigering om schriftelijke redenen en controleer de beroepstermijn. Nationaliteit, paspoort, reizen, verblijf, medische criteria en de rechtmatigheid van bureaus of betalingen vereisen afzonderlijk advies.
Maak bij het samenstellen van het dossier een lijst van de documenten en vermeld voor welke instantie elk document bestemd is; bewaar het origineel, een gewaarmerkte kopie en de vertaling afzonderlijk. Laat een advocaat controleren of de buitenlandse beslissing definitief is, of alle deelnemers correct zijn geïdentificeerd en of het dossier bewijs bevat van de geïnformeerde toestemming van de draagmoeder. Bewaar elk schrijven van een instantie met de datum van afgifte en betekening; de beroepstermijn hangt af van het soort beslissing. Deze controles garanderen de uitkomst niet, maar verkleinen het risico op een onvolledig dossier.
Officiële bronnen (Franse tekst).
- Code civil, article 16-7
- Code civil, article 16-9
- Code civil, article 311-25
- Code civil, article 312
- Code civil, article 316
- Service Public: reconnaissance avant la naissance
- Service Public: déclaration de naissance
- Code civil, article 47
- Cour de cassation, Assemblée plénière, 3 juillet 2026, n° 24-50.028
- Cour de cassation, Assemblée plénière, 3 juillet 2026, n° 24-50.029
- Service Public: évolution sur la GPA, 20 juillet 2026
Algemene informatie, geen advies over een individueel dossier.
