Peru: medische en donoreisen bij draagmoederschap
Kort gezegd: er is geen duidelijk gecodificeerd, landelijk stelsel voor de selectie van donoren bij draagmoederschap bekend dat veilig kan worden samengevat in één leeftijdsgrens, testpakket of anonimiteitsregel. De centrale juridische kwestie is anders. Artikel 7 van de Peruaanse Algemene Gezondheidswet verlangt dat de genetische moeder en de draagmoeder dezelfde persoon zijn en vereist voorafgaande schriftelijke toestemming. Een donoreicel en een afzonderlijke draagmoeder leveren daarom een werkelijk juridisch conflict op, niet alleen een kwestie van klinische formulieren.
Deze gids onderscheidt bindende wettekst, de redenering van het Constitutionele Hof en het eigen medische protocol van een kliniek. De gids behandelt eicellen, sperma, gedoneerde embryo’s en de persoon die de zwangerschap zal dragen. Hij beslist niet over de nationaliteit of gezinssituatie van wensouders, de geldigheid van contracten en betalingen, de registratie van ouderschap, de nationaliteit van het kind of reisdocumenten; dat zijn afzonderlijke rechtsvragen. Dat een kliniek een procedure aanbiedt, bewijst niet dat deze rechtmatig is of dat het ouderschap juridisch veilig is.
1. Het bindende wettelijke uitgangspunt
Artikel 7 van Wet nr. 26842, de Algemene Gezondheidswet, erkent toegang tot onvruchtbaarheidsbehandeling en geassisteerde voortplanting, maar bepaalt dat de genetische moeder en de vrouw die de zwangerschap draagt dezelfde persoon moeten zijn. Ook is voorafgaande schriftelijke toestemming van de ‘biologische ouders’ vereist voor geassisteerde voortplanting. Deze formulering staat in de officiële wettekst en wordt herhaald in de uitspraak van het Constitutionele Hof uit 2025.
De formulering is vooral belangrijk wanneer de rollen gescheiden zijn. Bij eiceldonatie is de vrouw die de eicel levert niet de vrouw die de zwangerschap draagt. Bij gestationeel draagmoederschap zijn de wensmoeder en de draagmoeder eveneens verschillende personen. Een letterlijke uitleg van de eis dat het om dezelfde persoon moet gaan, vormt voor beide constructies een ernstig obstakel. Het ontbreken van een aparte draagmoederschapswet betekent niet automatisch dat een uitdrukkelijke voorwaarde uit de Algemene Gezondheidswet mag worden genegeerd.
Artikel 7 verbiedt afzonderlijk de bevruchting van menselijke eicellen voor andere doeleinden dan menselijke voortplanting en het klonen van mensen. Deze uitdrukkelijke verboden vormen geen volledig donorenstelsel: de tekst bepaalt op zichzelf geen donorleeftijd, landelijk infectietestpakket, lijst van genetische onderzoeken, maximumaantal gezinnen per donor, vergoedingsregel of uniform anonimiteitsregime.
Voorafgaande schriftelijke toestemming is uitdrukkelijk wettelijk vereist, maar de praktische toepassing daarvan bij een cyclus met gameten van derden is in wet en rechtspraak niet volledig opgehelderd. In de hieronder besproken zaak uit 2025 merkte het Hof uitdrukkelijk op dat de toestemmingskwestie niet aan de orde was gesteld en niet was beslist. Vraag uit voorzorg alle relevante deelnemers om afzonderlijke, proceduregerichte schriftelijke toestemming; een Peruaanse advocaat moet echter vaststellen wie wettelijk moet tekenen en welke rechtsgevolgen de formulieren werkelijk hebben.
2. Wat het Constitutionele Hof in 2025 besliste
Op 30 juni 2025 deed het Peruaanse Constitutionele Hof uitspraak in Pleno Sentencia 176/2025, zaak Exp. nr. 01367-2019-PA/TC. In het dossier werd het wensouderpaar beschreven als niet in staat om met eigen gameten een kind te krijgen; er werden een gedoneerde eicel en gedoneerd sperma gebruikt en een draagmoeder droeg de zwangerschap. Het dictum vernietigde RENIEC-besluiten die registratie van het kind als dochter van de wensmoeder verhinderden en beval correctie van de maternale achternaam van het kind.
Deze uitkomst is belangrijk, maar vormt geen algemene toestemming voor elke donor- of draagmoederschapsconstructie. De voorziening betrof één kind en één concreet geschil over de burgerlijke stand. De leidende motivering las artikel 7 als een beperking van eiceldonatie en gestationeel draagmoederschap wanneer onvruchtbaarheid behandelbaar is of voortplantingstechnieken kunnen worden gebruikt zonder genetisch en gestationeel moederschap te scheiden; absolute, onomkeerbare onvruchtbaarheid werd als niet uitdrukkelijk geregeld aangemerkt. De afzonderlijke rechterlijke opvattingen verschilden over artikel 7 en draagmoederschap. Maak van de uitkomst van één zaak geen universele regel.
3. Vergelijk de medische constructie vóór u verdergaat
Gebruik deze matrix als vragenlijst voor een Peruaanse advocaat, niet als garantie dat een kliniek de cyclus accepteert of dat ouderschap wordt erkend. De uitkomst kan afhangen van de precieze medische feiten, wie elke gameet levert, wie de zwangerschap draagt en hoe de toepasselijke rechtspraak wordt uitgelegd.
| Medische constructie | Juridische duiding en volgende stap |
|---|---|
| De wensmoeder levert de eicel en draagt zelf de zwangerschap. | Dit sluit het nauwst aan bij de formulering van artikel 7 dat beide moederrollen bij dezelfde persoon moeten liggen. Voorafgaande schriftelijke toestemming, klinische geschiktheid en afzonderlijk advies over registratie en ouderschap blijven nodig; de tekst alleen garandeert geen juridisch veilig resultaat. |
| Een donor levert de eicel; de wensmoeder draagt de zwangerschap. | Genetisch moederschap en het dragen van de zwangerschap liggen bij twee vrouwen. Dat botst met een letterlijke uitleg van artikel 7; de uitspraak uit 2025 heeft deze route niet algemeen toegestaan. Vóór behandeling is een zaakgericht juridisch advies nodig. |
| De wensmoeder levert de eicel, maar een andere vrouw draagt de zwangerschap. | Dit is gestationeel draagmoederschap, ook als de wensmoeder genetisch verwant is aan het kind. De eis van dezelfde persoon in artikel 7 blijft een belangrijk probleem. Alleen een genetische band lost rechtmatigheid, contractgeldigheid of ouderschap niet op. |
| Een donor levert de eicel en een afzonderlijke vrouw draagt de zwangerschap. | Hier worden eiceldonatie en gestationeel draagmoederschap gecombineerd. De zaak uit 2025 had vergelijkbare feiten, maar de registratiemaatregel gold alleen voor die zaak en schiep geen algemene medische of donorenregeling. De juridische onzekerheid is groot. |
| Alleen het sperma is gedoneerd; de wensmoeder levert de eicel en draagt de zwangerschap. | De genetische en gestationele moederrol kunnen bij één persoon blijven, maar de schriftelijke toestemming van artikel 7 en de juridische status van de donor moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Het ontbreken van een uitdrukkelijk verbod op spermadonatie in artikel 7 betekent niet dat er een volledig donorenstelsel bestaat. |
| Zowel eicel als sperma zijn gedoneerd en een derde persoon draagt het embryo. | Genetische, beoogde ouderlijke en gestationele rollen zijn volledig gescheiden. In de zaak uit 2025 waren eicel en sperma gedoneerd en was er een draagmoeder, maar het Hof heeft niet alle vergelijkbare constructies opgelost en geen algemene regels over donorselectie, anonimiteit of toestemming vastgesteld. |
4. Wat voor donoren wel en niet is vastgesteld
In de officiële nationale bronnen kon ik geen volledige, algemeen toepasselijke wettelijke checklist met alle toelatingscriteria voor donoren verifiëren. Ik kon met name geen landelijke leeftijdsgrens, verplicht infectie- of genetisch testpakket, universele regel over donoridentiteit, gebruikslimiet, vergoedingsregel, bewaartermijn voor dossiers of uniforme intrekkingsregeling bevestigen. Dit is een beperking van het onderzoek, geen bewijs dat andere regelgeving, beroepsregels of bindende administratieve eisen niet bestaan. De actuele regels moeten vóór behandeling worden gecontroleerd.
Medische screening blijft essentieel. Het gaat erom klinische veiligheid te onderscheiden van een juridische toelatingsvoorwaarde. Afhankelijk van de rol van de donor en de geplande procedure kan een fertiliteitsspecialist medische voorgeschiedenis, onderzoek, infectietests, familiegeschiedenis, spermaonderzoek of andere tests verlangen. Deze eisen kunnen medisch gerechtvaardigd zijn of deel uitmaken van het kliniekprotocol, maar mogen niet als een landelijke wettelijke donorlijst worden gepresenteerd zonder een concreet bindend rechtsinstrument te noemen.
Donoranonimiteit en het recht van een kind om de genetische afkomst te kennen, zijn bijzonder gevoelig. De uitspraak uit 2025 bespreekt de moeilijke vragen rond donoridentiteit, anonimiteit en de rechten van iemand die met donorgameten is verwekt; een afzonderlijke opvatting merkt op dat deze kwesties niet volledig zijn opgelost. Er is geen volledig landelijk regime bekend voor anonimiteit, latere identiteitsverstrekking, toegang tot medische dossiers, bewaartermijnen of intrekking van toestemming door de donor. Vraag schriftelijk welke gegevens worden verzameld en bewaard, wie er wanneer toegang toe heeft en op welke juridische grondslag.
5. Medische kliniekregels zijn geen landelijke wet
De toelatingscriteria van een kliniek zijn operationele regels voor die instelling of dat programma. Ze kunnen strenger zijn dan het wettelijke minimum, afhangen van beschikbare diensten of veranderen wanneer klinische richtlijnen worden bijgewerkt. Omgekeerd heft gebruikelijke praktijk of de bereidheid van een kliniek om een dienst te leveren artikel 7 niet op en bindt die RENIEC of een rechter niet. Laat elke eis aanduiden als (1) wet of bindende regeling, (2) rechterlijke uitspraak, (3) officiële klinische richtlijn of (4) intern protocol of medische beoordeling.
Ter context: het Instituto Nacional Materno Perinatal (INMP) publiceerde in 2021 goedgekeurde richtlijnen voor reproductieve geneeskunde. Het daarin beschreven IVF-traject omvatte onder meer deze criteria: leeftijd tot 40 jaar, voldoende ovariële reserve, afwezigheid van hiv, syfilis, hepatitis B en hepatitis C, geen indicatie voor eiceldonatie binnen dat traject en geen aandoening die het leven van de zwangere patiënt bedreigt. Dit zijn criteria voor het IVF-traject van die instelling zoals beschreven in de richtlijnen van 2021, geen landelijke donorwet en geen bewijs dat draagmoederschap is toegestaan.
Een latere INMP-resolutie van 7 augustus 2026 staat vermeld als goedkeuring van technische procedures voor de dienst reproductieve geneeskunde. De volledige actuele tekst moet worden bevestigd; het is niet bevestigd welke procedurecriteria uit 2021 nog gelden of door het nieuwe document zijn gewijzigd. Wie zich op de INMP-praktijk baseert, moet het volledige actuele protocol rechtstreeks opvragen en de goedkeuringsdatum en reikwijdte controleren.
6. Vragen over medische screening schriftelijk vastleggen
Een passende medische beoordeling moet de diagnose onvruchtbaarheid, de geplande techniek, de gezondheid van de persoon die de zwangerschap draagt en wezenlijke risico’s voor die persoon of het toekomstige kind vaststellen. Afhankelijk van de situatie kan de kliniek reproductieve voorgeschiedenis, baarmoederanatomie, ovariële reserve, spermaparameters, infectierisico’s en relevante genetische familiegeschiedenis beoordelen. De exacte testlijst is klinisch en zaakgebonden; ga er niet van uit dat elke test door Peruaans recht wordt vereist of dat een algemeen IVF-protocol automatisch draagmoederschap of donorselectie regelt.
Vraag vóór afname of gebruik van een monster het schriftelijke toelatings- en screeningsprotocol voor gametendonoren op. Dit moet medische en familiale voorgeschiedenis, infectie- en genetische tests, behandeling van afwijkende of onduidelijke resultaten, identificatie en opslag van monsters, vastlegging van toestemming en handelen bij later ontdekte gezondheidsrisico’s beschrijven. Vraag welke onderdelen wettelijk vereist zijn, welke beroepsnormen volgen en welke intern beleid zijn; vraag de exacte bron voor elke als juridisch gepresenteerde drempel.
7. Documenten die vóór behandeling nodig zijn
Vraag vóór betaling of behandeling om: het actuele klinische protocol voor precies deze techniek; screeningsschema’s voor donor en draagmoeder; laboratorium- en monstertraceerbaarheidsprocedures; schriftelijke toestemmingsformulieren voor wensouders, draagmoeder en donoren waar van toepassing; het beleid voor donoridentiteit en toekomstige toegang tot dossiers; regels voor opslag, gebruik of vernietiging van ongebruikte gameten of embryo’s; en een schriftelijke uitleg hoe de kliniek artikel 7 toepast. Laat de stukken door een onafhankelijke Peruaanse advocaat beoordelen, niet alleen door de kliniek of bemiddelaar.
8. Een veiligere volgorde van beslissingen
- Stap 1 — Breng de rollen duidelijk in kaart. Noteer wie de eicel levert, wie het sperma levert, of een gedoneerd embryo wordt gebruikt en wie het kind zal dragen en baren. Gebruik niet alleen de algemene term ‘donorprogramma’: de juridische vraag verschilt bij eiceldonatie, spermadonatie, embryodonatie en gestationeel draagmoederschap.
- Stap 2 — Vraag een actueel medisch rapport op. Het moet de diagnose uitleggen, aangeven of de onvruchtbaarheid behandelbaar dan wel absoluut en onomkeerbaar is, waarom de voorgestelde techniek medisch is aangewezen en welke zwangerschapsrisico’s voor de draagpersoon bestaan. Het onderscheid tussen behandelbare en absolute, onomkeerbare onvruchtbaarheid was relevant voor de leidende motivering in de uitspraak van 2025, maar is op zichzelf geen juridisch toelatingscertificaat.
- Stap 3 — Vraag een Peruaanse advocaat om een schriftelijke analyse van de exacte constructie onder artikel 7 en zaak Exp. 01367-2019-PA/TC. Het advies moet de wettekst, het dictum van de uitspraak uit 2025, de leidende motivering en de afzonderlijke opvattingen onderscheiden. Het moet aangeven welke conclusies vaststaan, welke betwistbaar blijven en welke praktische risico’s bestaan voor kliniek, deelnemers en kind.
- Stap 4 — Regel toestemming en donorgegevens vóór het creëren of terugplaatsen van het embryo. Bevestig wie elk formulier ondertekent, of de donor anoniem of identificeerbaar is, welke gegevens worden bewaard, of het kind die later kan opvragen en hoe intrekking of een ongebruikt monster wordt behandeld. Ga er niet van uit dat een contract dwingend recht kan opzijzetten of zelfstandig juridisch ouderschap kan vaststellen.
- Stap 5 — Controleer het actuele medische protocol rechtstreeks bij de gekozen kliniek. Vraag om versienummer, goedkeuringsdatum, reikwijdte en updates na 2021. Als de instelling naar richtlijnen van INMP of een andere overheidsinstelling verwijst, vraag dan het originele document op en controleer of het op dezelfde procedure, patiëntengroep en donorrol van toepassing is.
- Stap 6 — Pauzeer als de onderbouwing alleen bestaat uit reclame, een bericht van een bemiddelaar of de mondelinge verzekering dat ‘iedereen dit doet’. Vraag vóór behandeling om de juridische positie en het medische protocol op schrift, bepaal een alternatief bij weigering door de kliniek of burgerlijke stand en beoordeel ouderschap en reisgevolgen afzonderlijk. Een geslaagde zwangerschap herstelt niet automatisch gebreken in toestemming, ouderschap of registratie.
Als de kliniek zegt dat de procedure legaal is
Als een kliniek stelt dat donorbehandeling of draagmoederschap ‘legaal is in Peru’, vraag dan naar de wet, het artikel, de bindende rechterlijke uitspraak en de feitelijke voorwaarden waarop die stelling berust. Vraag of de conclusie precies de combinatie van eicelbron, spermabron en draagmoeder dekt. Verwijzen naar gebruikelijke praktijk, een eerdere succesvolle zaak of een algemene juridische mening vervangt geen gemotiveerde beoordeling van uw feiten.
Conclusie
Praktisch gezien zijn het uitgangspunt de formulering van artikel 7 over dezelfde genetische en draagmoeder en de schriftelijke toestemmingsplicht. De uitspraak van het Constitutionele Hof uit 2025 biedt een beperkte oplossing voor de feiten van die zaak, maar laat belangrijke meningsverschillen en regelgevingshiaten bestaan. Er is geen volledig landelijk donortestregime bekend. Beschouw klinische criteria als medische eisen zolang geen bindende rechtsbron is aangewezen en verkrijg vóór de behandeling actuele medische documentatie en onafhankelijke Peruaanse juridische beoordeling.
Officiële bronnen
- Congres van de Republiek Peru, Wet nr. 26842, Algemene Gezondheidswet (officiële tekst)
- Constitutioneel Hof van Peru, Pleno Sentencia 176/2025, Exp. nr. 01367-2019-PA/TC (officiële uitspraak en afzonderlijke opvattingen)
- Instituto Nacional Materno Perinatal, klinische en procedurele richtlijnen voor reproductieve geneeskunde, goedgekeurd bij RD nr. 139-2021-DG-INMP/MINSA
- Instituto Nacional Materno Perinatal, RD nr. 208-2026-DG-INMP/MINSA (metadata zichtbaar; de volledige tekst moet worden bevestigd)
Geen medisch advies of individueel juridisch advies.
