India: contracten, agentschappen en betalingen bij draagmoederschap
In India moet een draagmoederschapsovereenkomst worden beoordeeld op het werkelijke doel van elke dienst en betaling, niet op het etiket op een contract of factuur. Het kernverschil is dat tussen toegestane kosten en verboden commercieel draagmoederschap.
Juridisch uitgangspunt
De Indiase Surrogacy (Regulation) Act, 2021 is sinds 25 januari 2022 van kracht. De wet staat draagmoederschap alleen op altruïstische, niet-commerciële basis toe en alleen wanneer aan wettelijke voorwaarden voor geschiktheid, certificaten, kliniek en procedure is voldaan. Beslissend is niet of een bedrag laag lijkt, een “geschenk” wordt genoemd of via een bureau loopt. De definitie van altruïstisch draagmoederschap sluit kosten, honoraria, beloning en geldelijke prikkels voor de draagmoeder, haar afhankelijken of vertegenwoordiger uit, behalve medische en andere voorgeschreven kosten die voor haar worden gemaakt en verzekeringsdekking. Een particuliere overeenkomst kan geen uitzondering op de wet scheppen. Dit artikel behandelt contracten, klinieken, bureaus, kosten en afdwingbaarheidsrisico’s; het beslist niet over de geschiktheid van specifieke ouders, juridisch ouderschap, nationaliteit of toestemming om een kind naar het buitenland te brengen. Dat zijn afzonderlijke vragen.
Kosten die kunnen worden vergoed
Kosten terugbetalen is niet hetzelfde als betalen voor het dragen van een kind. De wettelijke uitzondering is beperkt tot medische kosten, kosten die in de regels zijn voorgeschreven en verzekeringsdekking voor de draagmoeder. De regels van 2022 vereisen een algemene ziektekostenverzekering ten gunste van de draagmoeder voor 36 maanden vanaf de datum van embryotransfer, met dekking van zwangerschapscomplicaties en complicaties na de bevalling, via een verzekeraar of tussenpersoon die door IRDAI is erkend. De dekking moet voldoende zijn voor die complicaties. Verzekering is een echte verplichting, geen vervanging door contant geld of een optioneel “pakket”. Er is geen universele wettige prijs, standaardvergoeding of algemeen recht bekend om elk door een bureau als kosten aangeduid bedrag terug te betalen. Vraag vóór betaling van reizen, verblijf, maaltijden, inkomensverlies, huishoudelijke hulp of een vaste “zorgvergoeding” schriftelijke bevestiging van een Indiase advocaat en de bevoegde autoriteit dat de categorie en betaalwijze volgens de actuele regels zijn toegestaan. Bewaar facturen, bonnetjes, behandeldata en gegevens van betaler en begunstigde.
Klinieken, bureaus en tussenpersonen
Artikel 3 verbiedt een niet-geregistreerde draagmoederschapskliniek om activiteiten uit te voeren, eraan deel te nemen of daarbij te helpen, en verbiedt reclame voor commercieel draagmoederschap. Artikel 3 verbiedt daarnaast klinieken, bepaalde zorgprofessionals en iedere andere persoon om commercieel draagmoederschap uit te voeren, aan te bieden, te bevorderen, eraan deel te nemen of er gebruik van te maken. De reclamebeperkingen omvatten niet alleen reclame voor commercieel draagmoederschap, maar ook uitingen die erop zijn gericht een vrouw ertoe te bewegen of te werven als draagmoeder, of te suggereren dat een vrouw daartoe bereid is. Artikel 38 verbiedt commercieel draagmoederschap en daarmee samenhangende deelservices, georganiseerde selectie of inschrijving van draagmoeders en het gebruik van makelaars of tussenpersonen om een draagmoeder te vinden of procedures te regelen. Ook relevante commerciële reclame, uitbuiting, handel in embryo’s of gameten, invoer daarvoor en geslachtsselectie zijn verboden. Een bureau dat wordt betaald om een draagmoeder te zoeken, te werven, te koppelen of te leveren, of de procedure te organiseren, loopt daarom een aanzienlijk risico. Daaruit volgt niet automatisch dat elke administratieve of professionele vergoeding onwettig is: de werkelijke dienst, ontvanger, berekening en band met verboden activiteiten zijn van belang. Een echte klinische vergoeding is niet hetzelfde als een betaling aan de draagmoeder. Vraag een gedetailleerd diensten- en tarievenoverzicht en controleer de actuele registratie van de kliniek onafhankelijk bij de bevoegde autoriteit.
Wat de schriftelijke overeenkomst moet regelen
Formulier 2 bij de regels van 2022 heet “Consent of the Surrogate Mother and Agreement for Surrogacy”. De tekst vermeldt dat medische en andere kosten en de voorwaarden schriftelijk zijn overeengekomen en dat een behoorlijk geauthenticeerd exemplaar bij de kliniek wordt ingediend, die het vertrouwelijk moet bewaren. Dit ondersteunt zorgvuldige documentatie van toegestane kosten, maar machtigt geen vergoeding die de wet verbiedt. Vermeld vóór ondertekening alle partijen en hun rollen; scheid behandelkosten van de kliniek van kosten voor de draagmoeder; noteer toegestane categorieën, bewijsstukken en betaaldatums; voeg de verzekeringspolis toe; en leg vast hoe facturen worden gecontroleerd en fouten gecorrigeerd. Regel ook noodgevallen, communicatie, documentbewaring en vertrouwelijkheid. Laat een advocaat de actuele formuliertekst en instructies van de staat of het unieterritorium controleren. De overeenkomst vervangt geen wettelijke certificaten, kliniekregistratie, gerechtelijke vereisten of geïnformeerde toestemming.
Toestemming en medische autonomie
Toestemming en medische autonomie zijn niet te koop. Artikel 10 verbiedt haar tot abortus te dwingen, behalve onder voorgeschreven voorwaarden. Daarnaast vereist artikel 3(vi) voor een abortus tijdens draagmoederschap de schriftelijke toestemming van de draagmoeder en machtiging van de bevoegde autoriteit, met inachtneming van de Medical Termination of Pregnancy Act 1971. Neem geen clausules op die abortus of voortzetting van de zwangerschap afdwingen, behandeling tegen medisch advies voorschrijven, geslachtsselectie eisen of een boete opleggen voor het uitoefenen van een wettelijk recht. Artikel 38 verbiedt uitbuiting van draagmoeder of kind, geslachtsselectie en het achterlaten of verstoten van een kind dat via draagmoederschap is geboren. Formulier 2 legt medische verwachtingen en overdrachtsafspraken vast, maar een handtekening kan dwingende bescherming niet opzijzetten. Een handtekening vervangt geen vrije, geïnformeerde toestemming zonder dreiging, afhankelijkheid of druk.
Te controleren documenten vóór betaling
Vraag vóór betaling of procedures om onafhankelijke controle van: (1) de actuele registratie van de kliniek onder de Surrogacy Act en, waar van toepassing, ART-registratie; (2) kwalificaties van de verantwoordelijke zorgverleners; (3) de vereiste noodzakelijkheid- en geschiktheidscertificaten van artikel 4, waaronder dat van de draagmoeder; (4) de rechterlijke beschikking over ouderschap en voogdij; (5) het correct ingevulde en toegelichte toestemmings- en overeenkomstformulier; en (6) de verzekeringspolis voor 36 maanden, inclusief uitsluitingen, limieten en begunstigde. De geschiktheidsvoorwaarden zijn gedetailleerd en hangen af van de status van de ouders, medische indicatie en andere wettelijke vereisten. Een bureau beslist niet over geschiktheid. Vraag een schriftelijke offerte met de werkelijke ontvanger van elke betaling en een scheiding tussen klinische diensten, verzekeringspremie en kosten voor de draagmoeder. Gebruik traceerbare betalingen en echte facturen; accepteer geen valse omschrijvingen, lege kwitanties of druk om te betalen voordat documenten compleet zijn.
Risicomatrix voor betalingen
Gebruik de matrix als eerste controle, niet als juridische vrijwaring. De uitkomst hangt af van de werkelijke dienst en betaling, de geldende regels en de bewijsstukken, niet van het contractlabel. Kan een post niet worden gekoppeld aan toegestane kosten of een echte bevoegde dienst, pauzeer dan de betaling en vraag vooraf schriftelijk Indiaas juridisch advies.
| Betaling of dienst | Eerste risico-inschatting |
|---|---|
| Echte medische factuur voor de draagmoeder | Mogelijk toegestaan als noodzakelijk, gedocumenteerd en regelconform. |
| Ziektekostenverzekering voor 36 maanden | Verplichte dekking; controleer polis en erkende verzekeraar/tussenpersoon. |
| Vaste vergoeding, bonus of geschenk aan draagmoeder/afhankelijken | Verboden/hoog risico; vorm, timing en label lossen het niet op. |
| Bureaucommissie voor zoeken, werven of regelen van de procedure | Hoog risico; artikel 38 richt zich op commerciële constructies en tussenpersonen. |
| Gespecificeerde factuur voor toegestane klinische zorg | Kan voor rechtmatige zorg betaalbaar zijn; controleer registratie en factuur. |
| All-inpakket voor “ondersteuning”, “zorg” of “coördinatie” | Onduidelijk; scheid onderdelen, ontvangers en rechtsgrond vóór betaling. |
Afdwingbaarheid en terugbetaling
Artikel 23 van de Indian Contract Act 1872 maakt een overeenkomst nietig wanneer het doel of de tegenprestatie onrechtmatig is, onder meer als deze bij wet verboden is of een andere wet zou doorkruisen. Artikel 24 kan een overeenkomst ongeldig maken als een deel van één tegenprestatie of doel onrechtmatig is. Een aanvullende brief, particuliere escrow, contante betaling, bonus na de geboorte of factuur voor “bureaucoördinatie” maakt een verboden regeling dus niet automatisch afdwingbaar. Omgekeerd bewijst het etiket niet dat elk afzonderlijk contract voor klinische diensten of elke kostenvergoeding nietig is. Een advocaat moet alle afspraken, toezeggingen, het werkelijke doel van elke betaling, de scheidbaarheid van rechtmatige en onrechtmatige onderdelen en het bewijs beoordelen. Ga er niet van uit dat een rechter terugbetaling, een boete of nakoming zal bevelen of een betaling zal beschermen enkel omdat zij op papier staat. Civielrechtelijke gevolgen en strafrechtelijke aansprakelijkheid zijn verschillende vragen.
Sancties en aanpak van geschillen
Artikel 38 stelt voor verboden gedrag onder onderdelen (a)–(g) een gevangenisstraf tot 10 jaar en een boete tot ₹10 lakh in het vooruitzicht. Artikel 40 voorziet afzonderlijk, bij niet-naleving van altruïstisch draagmoederschap of commerciële doeleinden, in maximaal 5 jaar en ₹5 lakh bij een eerste overtreding en maximaal 10 jaar en ₹10 lakh bij een volgende overtreding. Artikel 39 geldt voor de genoemde medische beroepsbeoefenaren en voor personen die eigenaar zijn van of werken bij een draagmoederschapskliniek, centrum of laboratorium en daar professionele of technische diensten verlenen; het ziet op overtredingen van de wet en de regels, behalve gedragingen die onder artikel 38 vallen. De straf kan oplopen tot vijf jaar gevangenisstraf en een boete tot ₹10 lakh. Bij een herhaalde of voortgezette overtreding als bedoeld in artikel 39, lid 1, moet de bevoegde autoriteit de naam van de geregistreerde arts melden aan de betrokken State Medical Council voor noodzakelijke maatregelen, waaronder schorsing van de registratie voor vijf jaar. Dit zijn wettelijke maxima, geen voorspelling dat elke betwiste factuur tot vervolging leidt. De actor, wettelijke bestanddelen en bewijs zijn van belang. Artikel 36 machtigt de bevoegde autoriteit klachten te onderzoeken en juridische stappen te nemen. Bewaar bij een geschil overeenkomsten, formulieren, berichten, advertenties, bankafschriften, facturen, verzekerings- en medische gegevens en raadpleeg tijdig een Indiase advocaat.
Veiligere volgorde van handelen
Werk in deze volgorde: bevestig eerst dat de beoogde ouders en medische omstandigheden aan het actuele Indiase recht voldoen; controleer daarna de kliniek en overheidsregistraties. Maak een lijst van elke dienst, ontvanger en betaling. Verwijder vergoeding voor de draagmoeder, wervingscommissies en verborgen voordelen. Laat een Indiase advocaat elke kostenpost toetsen aan de actuele regels. Neem toegestane medische kosten, bewijsvereisten, betaaldatums en verzekering op in een schriftelijke overeenkomst die aansluit bij Formulier 2. Controleer de polis en voltooi certificaten en gerechtelijke vereisten vóór de procedures. Zorg voor onafhankelijk advies en uitleg in de taal van de draagmoeder, zonder belangenconflict. Bewaar betalingsbewijzen en vermijd uitsluitend contante of verkeerd omschreven betalingen. Als een bureau de ontvanger niet noemt of zegt dat een vergoeding legaal is omdat deze “logistiek” heet, stop dan en vraag schriftelijk advies. Onthoud geen noodzakelijke medische zorg of verplichte verzekering vanwege een commercieel geschil.
Grensoverschrijdende grenzen en actuele wetgeving
De wet van 2021 is van kracht sinds 25 januari 2022. Geschiktheid, registratie van de kliniek, ouderschap en voogdij, geboorteaangifte, nationaliteit en toestemming om India te verlaten zijn afzonderlijke juridische vragen; een buitenlands paspoort of contract beantwoordt ze niet. Dit artikel bepaalt niet of buitenlandse wensouders in aanmerking komen of dat een ander land de afstamming erkent. De officiële wijzigingsregels voor draagmoederschap uit 2026 (G.S.R. 492(E), kennisgeving van 17 juni 2026) voegen regel 10A toe over storting en besteding van kliniekregistratiekosten en regel 11A over verlenging. In beginsel moet een verlengingsaanvraag via Formulier 3 op het National Registry-portaal minstens 60 dagen vóór afloop worden ingediend. De verlengingsvergoeding bedraagt ₹1 lakh. Als de aanvraag minder dan 60 dagen vóór afloop wordt ontvangen, bedraagt de vergoeding ₹2 lakh. Vestigingen binnen door de overheid beheerde instituten zijn vrijgesteld van de verlengingsvergoeding. Het vernieuwde certificaat geldt nog drie jaar. Dit zijn regelgevende registratiekosten die de kliniek aan de bevoegde autoriteit betaalt, geen behandelkosten voor patiënten en geen vergoeding aan de draagmoeder. De wijziging schept geen uitzondering op het verbod op commercieel draagmoederschap of vergoeding van de draagmoeder. Controleer vóór betaling de daadwerkelijke registratie van de kliniek en de actuele geconsolideerde regels; de door het ministerie gehoste pdf van de regels uit 2022 en de toepassing van specifieke kostencategorieën vereisen nog juridische controle.
Bronnen en beperkingen
De bronnenlijst linkt naar de officiële teksten van de Surrogacy Act en de Contract Act, een gecontroleerde transcriptie van de regels uit 2022 en tekst van afzonderlijke bepalingen. De officiële pdf van de wijziging uit 2026 staat op het National ART & Surrogacy Portal en is geraadpleegd. De door het ministerie gehoste pdf van de regels uit 2022 moet worden bevestigd; een jurist moet de actuele geconsolideerde regels, Formulier 2, de uitvoering in de betreffende staat/het unieterritorium en de rechtsgrond voor elke voorgestelde kostencategorie bevestigen.
- S1 — The Surrogacy (Regulation) Act, 2021 — India Code official PDF
- S2 — Section 38 — current statutory transcription
- S3 — Surrogacy (Regulation) Rules, 2022 — checked transcription
- S4 — Indian Contract Act, 1872 — government judiciary PDF
- S5 — Assisted Reproductive Technology (Regulation) Act, 2021 — India Code PDF
- S6 — Section 6 — written informed consent
- S7 — Section 40 — penalty for not following altruistic surrogacy
- S8 — Official Gazette PDF hosted by National ART & Surrogacy Portal — 2026 amendment
- S9 — Secondary transcription of 2026 amendment (not a substitute for Gazette)
- S10 — Ministry official PDF — Surrogacy (Regulation) Rules, 2022
