Canada · Juridische status en modellen

Een open juridisch naslagwerk en onderzoeksdocumenten op een bureau; redactionele illustratie, geen echte overheidsinstantie of kliniek.

Draagmoederschap in Canada: wat mag wel en wat is verboden?

Kort antwoord

Canada verbiedt draagmoederschap niet als zodanig. De federale Assisted Human Reproduction Act (AHR Act) verbiedt betaling aan een vrouw om draagmoeder te zijn, het aanbieden van zo’n betaling en reclame daarvoor. Ook bepaalde betaalde bemiddelings- en organisatiediensten zijn verboden. Daarom wordt het model meestal altruïstisch of niet-commercieel draagmoederschap genoemd. Dat betekent echter niet dat iedere geldtransactie verboden is.

Artikel 12 van de wet en de federale regels staan vergoeding van bepaalde werkelijk gemaakte kosten toe. Er bestaat ook een beperkte uitzondering voor vergoeding van bepaalde verliezen van arbeidsinkomen, mits een medische verklaring en de voorgeschreven documenten aanwezig zijn. Een vast bedrag, bonus of verborgen voordeel wordt niet rechtmatig doordat het “kostenvergoeding” wordt genoemd of in het contract staat.

De federale regels vormen slechts één laag. Het recht van de betrokken provincie of het territorium regelt belangrijke vragen over de overeenkomst, juridisch ouderschap en de procedure na de geboorte. Vóór behandeling of embryotransfer moeten zowel de federale betalingsregels als het toepasselijke lokale recht worden gecontroleerd.

Welk recht is van toepassing?

De centrale federale wet is de Assisted Human Reproduction Act, S.C. 2004, c. 2. Artikel 6 bevat de belangrijkste verboden rond draagmoederschap; artikel 12 en de federale regels gaan over kostenvergoeding. De officiële geconsolideerde teksten die voor deze gids zijn geraadpleegd, vermelden dat zij actueel zijn tot en met 30 september 2026. Dit artikel is opgesteld op 22 oktober 2026; vóór ondertekening of uitvoering moeten latere wijzigingen en relevante rechterlijke uitspraken worden gecontroleerd.

Het federale recht vervangt het familie- en afstammingsrecht van provincies en territoria niet. De AHR Act bepaalt zelf dat artikel 6 de geldigheid van een draagmoederschapsovereenkomst naar provinciaal recht niet vaststelt. Lokaal recht kan aanvullende voorwaarden, vormvereisten en procedures voor ouderschap opleggen. De woonplaats van partijen, de plaats van ondertekening, behandeling en geboorte kunnen van belang zijn. Als een partij of de behandeling zich buiten Canada bevindt, kan ook buitenlands recht invloed hebben.

Houd vier vragen uit elkaar: is draagmoederschap als zodanig toegestaan; is een voorgestelde betaling rechtmatig; is de overeenkomst geldig en wat kan ermee worden afgedwongen; en wie wordt juridisch ouder van het kind? Een positief antwoord op één vraag beantwoordt de andere niet automatisch.

Commercieel en altruïstisch model: praktisch overzicht

De grens hangt niet af van de vraag of wensouders überhaupt geld betalen. Het gaat erom of de betaling verboden tegenprestatie is of een vergoeding die aan de wettelijke regels voldoet. Het overzicht is bedoeld als eerste controle en vervangt geen beoordeling van de overeenkomst, bewijsstukken en betalingsroute.

Handeling of betalingStatus volgens federaal rechtPraktische betekenis
Vast bedrag, bonus of voordeel voor het dragen van het kindVerbodenTegenprestatie kan geld, goederen, vermogen of diensten omvatten.
Betaling voor het vinden of regelen van een draagmoederVerbodenArtikelen 6(2)–(3) bestrijken tegenprestatie voor het regelen van diensten.
Vergoeding van werkelijke toegestane kostenMogelijk onder voorwaardenAlleen genoemde categorieën met vereiste documenten en bonnen.
Vergoeding van verlies van arbeidsinkomenBeperkte uitzonderingSchriftelijke medische verklaring en voorgeschreven bewijs vereist.

Betalingen aan de draagmoeder en bemiddelaars

Artikel 6(1) verbiedt een tegenprestatie te betalen aan een vrouw om draagmoeder te zijn, die betaling aan te bieden of ervoor te adverteren. Tegenprestatie is ruimer dan contant geld: ook goederen, eigendom of diensten in ruil voor het dragen van een kind kunnen problemen opleveren. De labels “cadeau”, “bedankje”, “toelage”, “bonus” of “compensatie” maken een betaling niet automatisch rechtmatig. Het werkelijke doel en de omstandigheden zijn doorslaggevend.

Artikelen 6(2) en 6(3) verbieden afzonderlijk het ontvangen van een tegenprestatie voor het regelen van de diensten van een draagmoeder, het tegen betaling aanbieden of adverteren van zulke regelingen en het betalen of aanbieden van betaling aan een ander om die diensten te regelen. Health Canada noemt commerciële matching en het organiseren van draagmoederschapsdiensten als risicovoorbeelden. Indirecte voordelen, zoals het betalen van de hypotheek, creditcardrekening of schoolkosten van de draagmoeder, kunnen als verboden tegenprestatie gelden wanneer zij feitelijk een beloning voor haar deelname vormen.

Dit betekent niet dat iedere betaalde professionele dienst verboden is. De regels voorzien uitdrukkelijk in vergoeding van juridische en begeleidingskosten, en een kliniek kan medische diensten leveren die losstaan van bemiddeling. De grens hangt af van wat de dienstverlener werkelijk doet en waarvoor wordt betaald. Laat vóór betaling matching, werving, organisatie, betalingen en gewone professionele diensten afzonderlijk beoordelen door een Canadese jurist, vooral wanneer ze in één pakket zijn samengevoegd.

Welke kosten kunnen worden vergoed?

Artikel 12 staat geen onbeperkte vaste vergoeding toe. De regels noemen specifieke categorieën werkelijk gemaakte kosten in verband met draagmoederschap: reizen (vervoer, parkeren, maaltijden en verblijf), zorg voor afhankelijke personen of huisdieren, begeleiding, juridische diensten en uitgaven, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen, producten of diensten die worden geleverd of schriftelijk aanbevolen door een bevoegde zorgverlener, de kosten van die aanbeveling, diensten van een verloskundige of doula, boodschappen met uitzondering van non-foodartikelen, zwangerschapskleding, telecommunicatie, prenatale bewegingslessen, bevallingskosten, bepaalde verzekeringen en het verkrijgen of bevestigen van medische of andere dossiers.

De lijst is specifiek. Dat een uitgave begrijpelijk is, gebruikelijk is in een bureaupakket of door partijen is goedgekeurd, maakt haar niet automatisch vergoedbaar onder federaal recht. Controleer de exacte categorie en, waar nodig, de schriftelijke aanbeveling. Vergoeding van werkelijke kosten mag niet worden omgezet in een vast bedrag zonder verband met de gemaakte uitgaven; ga ook niet ervan uit dat een niet-vermelde uitgave is toegestaan omdat zij met de zwangerschap verband houdt.

Voor het gebruik van een privéauto geldt een bijzondere berekening: het maximaal te vergoeden bedrag hangt af van de gereden kilometers en het door de Canada Revenue Agency gepubliceerde autotarief voor het reisjaar, overeenkomstig de regels. Voor een vervoersdienst die een bon afgeeft geldt op dit punt een andere regeling.

Bonnen, verklaringen en bewaring van stukken

Voordat een toegestane uitgave wordt vergoed, moet de betaler de door de regels vereiste stukken verkrijgen. Gewoonlijk is een gedateerde en ondertekende verklaring nodig van de aanvrager, met naam en adres, aard, bedrag en datum van iedere uitgave en het gevraagde bedrag. De verklaring moet bevestigen dat de uitgave verband houdt met het draagmoederschap, niet geheel of gedeeltelijk door een andere bron is betaald en dat de informatie naar beste weten juist en volledig is. Waar van toepassing moeten schriftelijke medische aanbevelingen worden toegevoegd; voor iedere uitgave is een bon nodig, behalve in het uitdrukkelijk geregelde geval van kilometers met een privéauto.

De persoon die vergoedt, moet het betaalde bedrag en de datum op de verklaring vermelden en deze ondertekenen ter bevestiging. De stukken voor iedere vergoeding moeten zes jaar worden bewaard. Health Canada kan de stukken en verwante informatie opvragen en houdt toezicht op de naleving. Dit zijn wezenlijke waarborgen, geen administratie die veilig kan worden uitgesteld tot er een geschil ontstaat.

Het dossier hoort daarom de overeenkomst, een gespecificeerd verzoek, bonnen, vereiste medische aanbevelingen, betalingsbewijzen en een duidelijke administratie te bevatten. Voorkom dubbele vergoeding, onverklaarde totaalbedragen en betalingen aan derden zonder gedocumenteerde juridische grondslag.

Verlies van arbeidsinkomen: beperkte uitzondering

De wet staat geen gewone betaling toe voor de tijd van de draagmoeder of haar inkomensverlies alleen omdat zij zwanger is of heeft ingestemd een kind te dragen. Volgens artikel 12(3) kan verlies van arbeidsinkomen tijdens de zwangerschap alleen worden vergoed als een bevoegde arts schriftelijk verklaart dat doorwerken een risico kan opleveren voor de gezondheid van de draagmoeder of van het embryo of de foetus, en de regels worden nageleefd.

De regels vereisen een gedateerde en ondertekende verklaring met de periode van afwezigheid en het gevraagde bedrag, bewijs van het inkomen dat anders zou zijn verdiend en een kopie van de medische verklaring. De betaler moet de vergoeding documenteren en de stukken zes jaar bewaren. Dit is een voorwaardelijke uitzondering, geen algemeen recht op loon, een maandelijkse toelage of een gegarandeerd bedrag voor ongemak.

De gepubliceerde richtlijnen van Health Canada vermelden ook dat de dienst inkomensverlies uit werk om gezondheids- en veiligheidsredenen vóór de zwangerschap en na de bevalling als vergoedbaar beschouwt, mits een schriftelijke medische verklaring aanwezig is en de voorgeschreven procedure wordt gevolgd. Dit is een bestuurlijke interpretatie, geen wet; de richtlijn zegt zelf dat de verordening voorgaat bij tegenstrijdigheid. De wet en artikel 8 van de verordening formuleren de documentatie-eisen echter met verwijzing naar een periode tijdens de zwangerschap. Ga daarom niet ervan uit dat vergoeding van inkomensverlies vóór de zwangerschap of na de bevalling automatisch rechtmatig is: vraag vóór betaling Canadees juridisch advies en zo nodig schriftelijke verduidelijking van Health Canada. Bewaar de medische verklaring, data, inkomensbewijzen en ondertekende verklaring.

De regel voor personen jonger dan 21 jaar

Artikel 6(4) maakt het strafbaar om een vrouw te adviseren of ertoe te bewegen draagmoeder te worden, of een medische ingreep te verrichten om haar daarbij te helpen, wanneer de betrokkene weet of reden heeft om aan te nemen dat zij jonger is dan 21 jaar. Dit is een belangrijke federale bescherming, maar het zou onjuist zijn dit samen te vatten als een uitdrukkelijke landelijke regel dat iedere persoon onder 21 in alle omstandigheden geen draagmoeder kan zijn. De tekst verbiedt bepaalde handelingen van anderen onder de genoemde voorwaarden.

Provinciaal of territoriaal recht kan eigen leeftijds- en toelatingseisen opleggen. Québec vereist bijvoorbeeld in zijn bijzondere regeling dat de draagmoeder minstens 21 jaar is. Medische aanbieders kunnen daarnaast rechtmatige klinische criteria hanteren die losstaan van de strafbepaling. Controleer daarom de wet van de concrete provincie of het territorium en de rechtmatige medische eisen van de kliniek; een korte landelijke samenvatting volstaat niet om individuele geschiktheid vast te stellen.

Een overeenkomst is niet hetzelfde als juridisch ouderschap

Artikel 6(5) bepaalt dat het federale betalingsverbod niet beslist over de geldigheid van een draagmoederschapsovereenkomst volgens provinciaal recht. Het staat geen verboden betaling toe en creëert geen uniform contract voor heel Canada. De overeenkomst moet worden beoordeeld volgens het toepasselijke recht van de provincie of het territorium, inclusief regels over het moment van ondertekening, onafhankelijk advies, toestemming en de gevolgen van een wijziging van gedachten.

Een ondertekende overeenkomst draagt het ouderschap niet automatisch bij de geboorte over. Lokaal recht kan toestemming na de geboorte, een rechterlijke verklaring of beslissing, registratiepapieren of een voorgeschreven administratieve procedure vereisen. De stappen kunnen afhangen van wie het voortplantingsmateriaal heeft geleverd, de woonplaats van partijen, de geboorteplaats en of het project binnenlands of grensoverschrijdend is. Geboorteregistratie, nationaliteit, paspoort en reizen zijn afzonderlijke vragen en vormen niet het hoofdonderwerp van dit landelijke overzicht.

Het is veiliger om de procedure voor ouderschap vóór de conceptie vast te leggen, niet pas na de bevalling. Partijen moeten weten wie ieder document wanneer indient, wanneer toestemming kan worden gegeven, wat er gebeurt bij weigering en welke termijnen of vertalingen gelden. Beloof geen specifieke uitkomst alleen omdat een kliniek het project accepteert.

Waarom de provincie of het territorium ertoe doet

Canada heeft geen enkele procedure voor ouderschap bij draagmoederschap die zonder controle van lokaal recht kan worden toegepast. De Family Law Act van British Columbia bevat bijvoorbeeld een specifieke bepaling over ouderschap bij draagmoederschap. Zij verwijst naar een schriftelijke overeenkomst die vóór de conceptie is gesloten en stelt voorwaarden voor erkenning van wensouders als ouders. De precieze vereisten van de geldende wet, inclusief toepasselijke toestemmings- of terugtrekkingsregels, moeten worden gecontroleerd; zeggen dat alleen het contract volstaat, is onveilig.

Québec kent een gedetailleerde regeling in het Burgerlijk Wetboek, ingevoerd door de hervorming van 2023; de toepasselijke route hangt af van de begindatum van de zwangerschap. Voor zwangerschappen die op of na 6 maart 2024 zijn begonnen, beschrijft de officiële informatie een route om de afstamming vast te stellen zonder een rechterlijk verzoek, mits aan alle voorwaarden is voldaan. De draagmoeder en de wensouders moeten bij ondertekening al minstens één jaar in Québec gedomicilieerd zijn; de draagmoeder moet minstens 21 jaar zijn; de overeenkomst moet vóór de zwangerschap bij notariële akte en minute worden verleden; de partijen moeten afzonderlijk verplichte informatiebijeenkomsten bijwonen; en als de draagmoeder het project wil voortzetten, geeft zij na de geboorte tussen dag 8 en dag 30 toestemming. Ook de voorgeschreven vorm van toestemming en de documenten voor registratie zijn van belang. De gerechtelijke route blijft beschikbaar. Voor in Québec gedomicilieerde wensouders met een draagmoeder die buiten Québec is gedomicilieerd, geldt een afzonderlijke regeling met voorafgaande toestemmingen en een door de overheid aangewezen rechtsgebied. Volgens de officiële informatie die op 22 oktober 2026 is geraadpleegd, zijn momenteel geen buitenlandse staten buiten Canada aangewezen; via deze Québecse route kan het project daarom nu niet in het buitenland worden uitgevoerd. Controleer vóór handelen de actuele lijst en de vereiste toestemmingen.

Dit zijn voorbeelden, geen volledige inventaris van alle provincies en territoria. Ze tonen waarom provincie, woonplaats en data vóór het opstellen van de overeenkomst moeten worden vastgesteld. Controleer de actuele lokale wet en de officiële procedure voor de concrete feiten, in plaats van een regel uit een andere provincie over te nemen.

Strafbare feiten en mogelijke gevolgen

Overtredingen van de artikelen 5 tot en met 7 en 9 van de AHR Act zijn strafbaar op grond van artikel 60. Bij veroordeling na indictment bedraagt de maximumstraf CAD 500.000 boete, maximaal tien jaar gevangenisstraf of beide. Bij summary conviction is het maximum CAD 250.000 boete, maximaal vier jaar gevangenisstraf of beide. Dit zijn wettelijke maxima, geen voorspelling van de straf in een concreet geval. De kwalificatie, het bewijs, het gedrag, de vervolgingsroute en andere feiten zijn van belang.

Health Canada kan naleving controleren, inspecties uitvoeren, nalevingsbrieven sturen, materiaal in beslag nemen, vervolging aanbevelen of de zaak doorverwijzen naar de politie. Het risico betreft niet alleen de wensouders: afhankelijk van de feiten en kennis kunnen ook bemiddelaars of professionals worden onderzocht. Aansprakelijkheid wegens deelname of medeplichtigheid moet per geval worden beoordeeld; dit overzicht rechtvaardigt geen algemene conclusie over een bepaalde persoon.

Als een mogelijk verboden betaling al is gedaan of aangekondigd, bewaar dan de overeenkomst, facturen, berichten en betalingsbewijzen en raadpleeg snel een Canadese jurist. Probeer een transactie niet achteraf anders te benoemen of te dateren om haar op kostenvergoeding te laten lijken.

Checklist vóór de conceptie en grensoverschrijdende risico’s

Controleer vóór ondertekening, betaling of behandeling het volgende:

  1. Bepaal welke provincie of welk territorium de overeenkomst en ouderschapsprocedure beheerst en bevestig de woonplaats van iedere partij.
  2. Laat de regeling door een Canadese jurist toetsen aan de artikelen 6 en 12, de vergoedingsregels en het lokale familierecht.
  3. Sluit een vergoeding voor de draagmoeder, bonus, gegarandeerde toelage en verborgen persoonlijke voordelen uit. Scheid echte professionele diensten van verboden matching- of bemiddelingsbetalingen.
  4. Leg vóórdat kosten ontstaan een gespecificeerd proces vast: toegestane categorie, bonnen, vereiste schriftelijke aanbevelingen, ondertekende verklaringen, betalingsbewijs en bewaring gedurende zes jaar.
  5. Behandel inkomensverlies apart en verlang vóór vergoeding de wettelijke medische verklaring en ondersteunende bewijsstukken.
  6. Controleer leeftijds- en overige toelatingseisen in de concrete provincie of het territorium en bij de kliniek.
  7. Plan ouderschap, toestemming na de geboorte, geboorteregistratie en documenten voor eventuele latere nationaliteits- of reisaanvragen.

Als een partij in het buitenland woont, de overeenkomst daar wordt ondertekend, de behandeling in een ander land plaatsvindt of het kind buiten Canada kan worden geboren, moet ieder relevant rechtsstelsel worden onderzocht. Naleving van het Canadese federale recht garandeert niet dat een buitenlandse staat de overeenkomst of afstamming erkent, reisdocumenten afgeeft of nationaliteit verleent. Omgekeerd wordt een commercieel model dat in het buitenland gebruikelijk is niet rechtmatig in Canada alleen omdat het elders vaak voorkomt. Vóór financiële verplichtingen is een op de concrete feiten toegesneden grensoverschrijdende beoordeling nodig.

Primaire bronnen en officiële richtlijnen

De officiële geconsolideerde federale teksten vermelden dat zij actueel zijn tot en met 30 september 2026.

  1. Assisted Human Reproduction Act, volledige tekst — SRC-AHRA
  2. Reimbursement Related to Assisted Human Reproduction Regulations — SRC-REIMB-REGS
  3. Health Canada: verboden rond draagmoederschap — SRC-HC-PROHIBITIONS
  4. Health Canada: vergoeding van draagmoederschapskosten — SRC-HC-REIMBURSEMENT
  5. Health Canada: richtlijn over vergoedingen volgens de regelgeving inzake geassisteerde voortplanting — SRC-HC-REIMBURSEMENT-GUIDANCE
  6. Regering van Québec: draagmoederschap wanneer alle partijen in Québec wonen — SRC-QC-SURROGACY
  7. Family Law Act van British Columbia, deel 3 (ouderschap) — SRC-BC-FLA
  8. Canadees ministerie van Justitie: bevoegdheden in het familierecht — SRC-JUSTICE-FAMILY
  9. Regering van Québec: regels voor draagmoederschap wanneer de draagmoeder buiten Québec woont — SRC-QC-OUTSIDE

Gidsen: Canada

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen