Nederland · Toelating van wensouders

Bureau voor beoordeling van voorwaarden met een neutraal beslisschema, identiteitsdocumenten en gegevens over gezinsplanning
Uitsluitend een redactionele illustratie; geen echte kliniek, officieel document of echte beslissing.

Draagmoederschap in Nederland: buitenlandse wensouders, verblijf en gezinssituatie

Bent u buitenlands staatsburger, woont u buiten Nederland, bent u niet getrouwd, doet u alleen een aanvraag of hebt u al kinderen, dan is het antwoord niet eenvoudig ja of nee. Het Nederlandse recht staat momenteel bepaalde niet-commerciële draagmoederschapsafspraken toe, maar kent geen bijzondere wettelijke procedure die wensouders automatisch recht geeft op behandeling of juridisch ouderschap. Drie zaken moeten afzonderlijk worden beoordeeld: de wettelijke grenzen voor afspraken, reclame en betalingen; de medische, psychosociale en verblijfscriteria van het fertiliteitscentrum; en de stappen voor het vaststellen van ouderschap en, waar relevant, nationaliteit, documenten en reizen van het kind. Voldoen aan één onderdeel vervangt de andere controles niet.

Kort antwoord

Volgens de officiële informatie is draagmoederschap onder voorwaarden mogelijk: wensouders kunnen een privéafspraak maken met iemand die zij kennen en de kosten van de draagmoeder mogen worden vergoed. Het is verboden openbaar bekend te maken dat men een draagmoeder zoekt of als draagmoeder beschikbaar is, ook via sociale media, en commerciële bevordering is verboden op grond van artikelen 151b en 151c van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht. Het huidige stelsel kent geen bijzondere rechterlijke toestemming vóór de conceptie die wensouders automatisch vanaf de geboorte juridisch ouder maakt. De instemming van de draagmoeder, een afspraak bij een kliniek of een ondertekende privéovereenkomst garandeert daarom niet dat het kind aan de wensouders wordt overgedragen of dat beiden als juridische ouders worden erkend.

Het Nederlandse recht kent geen uniforme landelijke wettelijke toelatingslijst voor draagmoederschap op basis van nationaliteit, verblijfsstatus, huwelijk of het geslacht van de wensouders. Dit is een beperkte bevinding en geen automatisch recht voor elke categorie aanvragers. Er bestaat momenteel geen bijzondere wettelijke regeling voor ouderschap na draagmoederschap; toegang tot behandeling blijft afhankelijk van de klinische en ethische beoordeling van de zorgaanbieder. Juridisch ouderschap, ouderlijk gezag, een paspoort en het recht om een ander land binnen te komen of er te wonen zijn afzonderlijke juridische uitkomsten en volgen niet automatisch uit toelating tot behandeling.

Buitenlandse aanvragers: nationaliteit en verblijf

Buitenlandse nationaliteit wordt door Amsterdam UMC op zichzelf niet als uitsluitingsgrond genoemd. De gepubliceerde screeningscriteria vereisen wel dat alle betrokkenen in Nederland wonen of een Nederlandse verblijfsvergunning hebben, een Nederlands woonadres aantonen met een uittreksel uit de gemeentelijke basisregistratie en beschikken over geldige identiteitsdocumenten en een zorgverzekering. Dit zijn voorwaarden van deze zorgaanbieder, geen landelijke wettelijke eis. Een buitenlander die rechtmatig in Nederland woont, kan dus om screening vragen; iemand die in het buitenland woont en geen geregistreerd Nederlands adres heeft, lijkt niet te voldoen aan de gepubliceerde criteria van dit centrum. Een toeristisch bezoek of kort verblijf is niet hetzelfde als wonen in Nederland. Vraag vóór betaling van behandeling of reis schriftelijk naar uw specifieke situatie.

Gezinssituatie en bestaande kinderen

Ga er niet van uit dat wensouders getrouwd moeten zijn of dat een huwelijk, geregistreerd partnerschap of ongehuwde relatie automatisch toegang tot behandeling of juridisch ouderschap oplevert. Het huidige nationale kader bevat geen bijzondere draagmoederschapsregel die de toelating uitsluitend op basis van de burgerlijke staat van wensouders bepaalt. De informatie van Amsterdam UMC bespreekt verschillende gezinssituaties, waaronder mannenparen en situaties waarin een eiceldonor nodig is, maar dat garandeert niet dat iedere alleenstaande aanvrager of elk paar wordt geaccepteerd. De kliniek beoordeelt de concrete medische indicatie, de gezinssituatie en psychosociale factoren. Geef aan wie wensouder wordt, of u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, of een van u een partner heeft die niet aan de aanvraag deelneemt en waar het kind zal opgroeien. Laat afzonderlijk juridisch beoordelen hoe iedere volwassene juridisch ouder kan worden.

Bestaande kinderen kunnen meewegen bij de ethische screening van een kliniek, ook als zij geen wettelijk verbod opleveren. De gepubliceerde criteria van Amsterdam UMC bepalen dat de wensouders samen niet meer dan één kind zouden moeten hebben; bij een nieuwe relatie met meerdere kinderen uit eerdere relaties maakt het centrum een nieuwe individuele beoordeling. Dit mag niet worden gepresenteerd als regel voor alle Nederlandse aanbieders of als algemene wet. Als u kinderen uit een eerdere relatie, een samengesteld gezin, stiefkinderen of een kind in een ander huishouden hebt, vraag dan schriftelijk hoe de kliniek kinderen telt en of een individuele beoordeling mogelijk is. Bespreek dit vóór kostbare fertiliteitsbehandelingen, omdat de gezinssamenstelling de beslissing van de kliniek kan beïnvloeden zonder op zichzelf het juridisch ouderschap te bepalen.

Medische criteria en screening door de kliniek

Voor hoogtechnologisch draagmoederschap met IVF noemt Amsterdam UMC als medische indicaties onder meer het ontbreken van een baarmoeder, een beschadigde of misvormde baarmoeder waardoor zwangerschap onmogelijk is, of een aandoening waarbij zwangerschap een ernstig gezondheidsrisico oplevert. De informatie van het centrum bespreekt ook mannenparen in verband met het ontbreken van een baarmoeder. Dit zijn medische criteria van deze kliniek, geen bewering dat de Nederlandse wet dezelfde toets voor elke privéafspraak of mogelijke aanbieder voorschrijft. De kliniek vermeldt ook dat ten minste één wensouder genetisch verwant moet zijn aan het kind. Deze gepubliceerde criteria gelden voor het IVF-traject; een privéafspraak met zelfinseminatie is een ander traject en moet afzonderlijk worden beoordeeld. Het centrum vermeldt dat het geen procedure start als de geschatte kans op zwangerschap lager is dan 5%. Ook publiceert het leeftijdsgrenzen voor degene die eicellen levert: in het algemeen worden eicellen via IVF verkregen tot de leeftijd van 43 jaar; voor eerder ingevroren eicellen noemt de informatie een grens van 49 jaar voor de wensouder en donor bij embryotransfer. Bevestig de actuele toepassing rechtstreeks bij de kliniek; deze cijfers zijn geen universele wettelijke grenzen.

De gepubliceerde screening van de kliniek omvat medische, psychosociale, sociale, ethische en juridische aspecten. De sociale criteria omvatten een geldig paspoort of identiteitsbewijs, zorgverzekering, verblijf en adres in Nederland, geen financiële problemen of schuldsanering en geen strafrechtelijke feiten die de juridische procedure kunnen belemmeren; van wensouders wordt een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) gevraagd. De betrokkenen moeten psychologische gesprekken voeren, een intentieverklaring ondertekenen en juridisch advies inwinnen bij een advocaat met ervaring in familierecht en draagmoederschap. Vóór behandeling moeten een draagmoederschapsovereenkomst en, indien van toepassing, een donorovereenkomst worden besproken. De partner van de draagmoeder wordt bij het proces betrokken; waar van toepassing verlangt de kliniek diens uitdrukkelijke toestemming. Dit beschrijft het gepubliceerde proces van één aanbieder, geen volledige landelijke documentenlijst en geen garantie op juridisch ouderschap. Amsterdam UMC vermeldt dat de toezeggingen in de intentieverklaring niet afdwingbaar zijn, ook niet bij de rechter. Beschouw die verklaring niet als garantie voor de overdracht van het kind of juridisch ouderschap; vraag een onafhankelijke Nederlandse familierechtadvocaat naar de rechtsgevolgen van een afzonderlijke draagmoederschapsovereenkomst.

Privéafspraken, reclame en betalingen

De officiële informatie beschrijft een privéafspraak met een draagmoeder die de wensouders kennen, bijvoorbeeld een familielid of kennis. Het is verboden publiekelijk bekend te maken dat u een draagmoeder zoekt of beschikbaar bent, ook via sociale media; ook commerciële bevordering is verboden. De officiële informatie noemt uitdrukkelijk websites die advertenties plaatsen waarin een draagmoeder wordt gezocht of aangeboden. Of een bepaalde bemiddelaar of dienst onder het verbod valt, hangt af van diens rol en moet door een Nederlandse advocaat worden beoordeeld. De kosten van de draagmoeder mogen worden vergoed; de hierboven beschreven kliniek accepteert geen betaling voor het dragen van een kind als commerciële dienst. Maak duidelijk onderscheid tussen aantoonbare zwangerschapskosten en betaling voor de overdracht van een kind. Laat vóór betaling bedragen, bonnetjes, de rol van bemiddelaars en communicatie beoordelen door een Nederlandse familierechtadvocaat. Een contract kan verboden reclame of commerciële bemiddeling niet legaliseren. Plaats geen openbare oproep terwijl u uw toelating onderzoekt.

Juridisch ouderschap bij en na de geboorte

Volgens de huidige Nederlandse afstammingsregels is de vrouw die het kind baart de juridische moeder. Afhankelijk van de omstandigheden kan ook de echtgenoot of geregistreerde partner van de vrouw die bevalt juridisch ouder zijn; de uitkomst hangt af van de concrete feiten. De wensouders vervangen de vrouw die is bevallen niet automatisch op de Nederlandse geboorteakte alleen omdat hun genetisch materiaal is gebruikt om het embryo te maken of omdat alle partijen een overeenkomst hebben ondertekend. Na de geboorte moeten wensouders juridische procedures starten om juridisch ouder te worden. Volgens de Nederlandse overheid moet de Raad voor de Kinderbescherming soms toestemming geven om een kind jonger dan zes maanden in huis te nemen; die toestemming is niet nodig als een wensouder al juridisch ouder of een naaste verwant van het kind is. Amsterdam UMC vermeldt dat de toestemming via een familierechtadvocaat wordt geregeld. Laat de precieze route voor uw situatie bevestigen. De precieze route hangt af van de betrokkenen, de burgerlijke staat van de draagmoeder, genetische banden, toestemmingen en het gewenste juridische resultaat. Vraag individueel juridisch advies vóór de conceptie, niet pas na de geboorte.

Als de wensouders buitenlandse staatsburgers zijn, moeten de status van het kind in Nederland en in het land waar het gezin wil wonen afzonderlijk worden beoordeeld. Geboorte in Nederland garandeert op zichzelf geen Nederlandse nationaliteit. De IND noemt specifieke voorwaarden voor automatische verkrijging van de Nederlandse nationaliteit door afstamming en vermeldt dat het voor die regels niet uitmaakt of het kind in Nederland of daarbuiten is geboren. Controleer of aan een wettelijke voorwaarde is voldaan en vertrouw niet alleen op de geboorteplaats. Toelating door een kliniek betekent niet dat een buitenlandse autoriteit beide wensouders zal erkennen, een paspoort zal afgeven of reizen van het kind zal toestaan. Vraag vóór embryotransfer advies over het recht van de relevante landen van nationaliteit en beoogde verblijfplaats inzake erkenning van ouderschap, geboorteaangifte, nationaliteit, paspoort en inreis- of verblijfsdocumenten. Als het kind in het buitenland wordt geboren en naar Nederland moet komen, kan een afzonderlijke erkennings- of gerechtelijke procedure nodig zijn; De Nederlandse overheid waarschuwt dat erkenning van ouderschap en reisdocumenten in grensoverschrijdende zaken vertraging kunnen oplopen of worden geweigerd wanneer het in het buitenland vastgestelde ouderschap niet overeenkomt met Nederlandse regels. Boek geen reis in de veronderstelling dat een kliniekbrief of buitenlandse geboorteakte alle juridische vragen oplost.

De voorgestelde hervorming is nog geen geldend recht

Het wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming (nr. 36.390) zou een meer gestructureerde route invoeren, met onder voorwaarden rechterlijke toetsing vóór de conceptie, counseling, overeenkomsten en waarborgen voor het bewaren van informatie over de afkomst van het kind. Het behandelt ook erkenning van ouderschap na draagmoederschap in het buitenland. Het wetsvoorstel is op 30 juni 2023 ingediend. Een wetsvoorstel is echter geen geldend recht. Het officiële parlementaire dossier dat op 21 oktober 2026 is geraadpleegd, vermeldt nog behandeling in de Tweede Kamer en toont geen afgekondigde wet of datum van inwerkingtreding. Ga er daarom niet van uit dat een rechter uw overeenkomst vóór de conceptie al volgens dit voorstel kan goedkeuren of dat wensouders vanaf de geboorte automatisch juridische ouders zijn. Controleer het officiële dossier opnieuw voordat u handelt, omdat de status kan veranderen.

Beslismatrix

FactorWat de bronnen aangevenPraktisch gevolg
NationaliteitEr geldt geen uniforme landelijke nationaliteitstoets voor toelating bij alle aanbieders van draagmoederschapsbehandelingen.Vraag de kliniek om een beoordeling van uw situatie; leid toegang tot behandeling niet alleen af uit het paspoort.
VerblijfAmsterdam UMC publiceert voor alle betrokkenen een eis van verblijf en adres in Nederland.Een buitenlandse inwoner kan screening aanvragen; een buitenlands adres voldoet mogelijk niet aan het beleid van dit centrum.
Huwelijk of relatieGeen bijzondere landelijke draagmoederschapsregel maakt het huwelijk op zichzelf een toelatingscriterium of garantie voor ouderschap.Meld relevante relaties en vraag een individueel ouderschapsplan.
Bestaande kinderenAmsterdam UMC publiceert een eigen criterium voor gezinsgrootte en een nieuwe beoordeling voor sommige samengestelde gezinnen.Vraag schriftelijke bevestiging; dit is geen landelijke wet.
Medische criteriaDe kliniek beoordeelt een medische indicatie en publiceert leeftijds- en kanscriteria voor IVF.Bevestig actuele medische grenzen bij het behandelteam.
Draagmoeder, betalingen en reclamePrivéafspraken met een bekende draagmoeder en vergoeding van kosten worden als mogelijk beschreven; openbare oproepen en commerciële promotie zijn verboden. De officiële informatie noemt uitdrukkelijk websites met advertenties waarin een draagmoeder wordt gezocht of aangeboden; laat de rol van een bemiddelaar door een Nederlandse advocaat beoordelen.Vermijd openbare advertenties; laat bemiddelaars juridisch toetsen en documenteer kosten.
Ouderschap en reizenBij de geboorte is de juridische moeder doorgaans de vrouw die baart; later ouderschap en grensoverschrijdende documenten vereisen aparte beoordeling.Plan vóór de conceptie de procedure, nationaliteit, het paspoort en erkenning in het bestemmingsland.

Voor te bereiden documenten en vervolgstappen

Te verzamelen documenten

  • Voor iedere wensouder en andere betrokkene: geldig paspoort of identiteitsbewijs, nationaliteit, indien van toepassing Nederlandse verblijfsvergunning, bewijs van gemeentelijke inschrijving/adres en gegevens van de zorgverzekering.
  • Voor de klinische screening: medische geschiedenis, indien relevant een specialistisch oordeel over zwangerschapsrisico, leeftijd en herkomst van eicellen, gezinssamenstelling, bestaande kinderen en financiële situatie; vraag of een VOG of ander bewijs nodig is.
  • Voor gezinssituatie en toestemming: gegevens over huwelijk of geregistreerd partnerschap, eerdere relaties, beoogde juridische ouders, burgerlijke staat van de draagmoeder en waar van toepassing schriftelijke toestemming van haar partner.
  • Voor de afspraak: identiteit en vrije instemming van de bekende draagmoeder, kostenbegroting en bewijsstukken, intentieverklaring, door een advocaat opgestelde draagmoederschapsovereenkomst en zo nodig donorovereenkomst; bewaar medische, counseling- en toestemmingsgegevens. Amsterdam UMC vermeldt dat toezeggingen in de intentieverklaring niet afdwingbaar zijn; laat de rechtsgevolgen van een afzonderlijke overeenkomst door een advocaat uitleggen.
  • Voor een internationaal gezin: schriftelijk advies volgens het recht van ieder relevant land over ouderschap, erkenning van Nederlandse documenten, nationaliteit, paspoort, visum/verblijf en toestemming om met het kind te reizen.

Aanbevolen vervolgstappen

  • Als alle betrokkenen in Nederland wonen en de medische indicatie passend lijkt, vraag het fertiliteitsteam om een schriftelijke voorbeoordeling. Vraag naar de actuele criteria voor verblijf, leeftijd, medische kans, gezinsgrootte en documenten.
  • Als een wensouder in het buitenland woont of geen geregistreerd Nederlands adres heeft, meld dit bij het eerste contact en vraag of er een route voor niet-ingezetenen bestaat. Ga er niet van uit dat een toeristisch verblijf of buitenlands paspoort voldoende is.
  • Als u alleenstaand, ongehuwd, in een relatie met iemand van hetzelfde geslacht of ouder van kinderen uit eerdere relaties bent, vraag dan om een individuele schriftelijke beslissing van de kliniek in plaats van op algemene informatie te vertrouwen.
  • Schakel vóór conceptie of embryotransfer een Nederlandse familierechtadvocaat met ervaring in draagmoederschap in en, als het gezin in het buitenland zal wonen, ook een advocaat in het bestemmingsland. Laat ouderschap, nationaliteit en reisplan schriftelijk bevestigen.
  • Gebruik geen openbare oproepen, winstgerichte bemiddelingsdiensten of betalingen die als commerciële draagmoederschap kunnen worden gezien. Controleer juridische, medische en migratiekwesties afzonderlijk.

Officiële bronnen en kliniekcriteria

Deze bronnen ondersteunen de onderscheidingen in deze gids. Kliniekcriteria zijn regels van de aanbieder, geen landelijke wet.

  1. S1. Legal and illegal aspects of surrogacy
  2. S2. Draagmoederschap in Nederland: de wet
  3. S3. Draagmoederschap | Amsterdam UMC
  4. S4. Wet kind, draagmoederschap en afstamming (36.390)
  5. S6. What is the difference between biological and legal parenthood?
  6. S7. Surrogacy outside the Netherlands
  7. S8. Plannen kabinet om draagmoederschap wettelijk te regelen
  8. S9. Dutch citizen by birth, acknowledgment or adoption

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen