Griekenland · Klinieken, bureaus, contracten en betalingen

Bureau voor contractbeoordeling met betalingsdocumenten; redactionele illustratie.
Uitsluitend een redactionele illustratie; geen echte kliniek, autoriteit, overeenkomst of zaak.

Griekenland: contracten, agentschappen en betalingen bij draagmoederschap — regels en risico’s

Kort antwoord

In Griekenland maakt een privécontract of een belofte van een kliniek een draagmoederschapsprogramma niet vanzelf rechtmatig. De wettelijke route vereist zwangerschapsdragend draagmoederschap, een schriftelijke overeenkomst zonder beloning, rechterlijke toestemming vóór de embryotransfer en naleving van de toelatingsvoorwaarden. Wet 5197/2025 voegde een woonplaatsvereiste in Griekenland toe voor zowel de verzoekster als de draagmoeder; de toestemming werkt pas wanneer de rechterlijke beslissing onherroepelijk is. Betalingen aan de draagmoeder zijn beperkt tot bepaalde, aantoonbare kosten en vergoedingen. Een vrije vergoeding voor het dragen van een kind is niet toegestaan; betaalde professionele bemiddeling kan strafrechtelijke risico’s opleveren. Laat vóór ondertekening of betaling de geschiktheid, woonplaats, kliniekvergunning en elke betalingspost door een Griekse advocaat controleren.

Wat het Griekse kader toestaat

Artikel 1458 van het Griekse Burgerlijk Wetboek, Wet 3305/2005 en het besluit van de Nationale Autoriteit voor Medisch Geassisteerde Voortplanting moeten samen worden gelezen. Alleen het gestationele model valt binnen het kader: de draagmoeder ondergaat IVF en draagt een embryo dat is gemaakt met een eicel die niet van haar afkomstig is. Traditioneel draagmoederschap waarbij de draagmoeder de eicel levert, past hier niet in. De verzoekster moet een vrouw zijn die medisch niet in staat is een zwangerschap te dragen; de draagmoeder moet medisch geschikt zijn. Toestemming van partijen, registratie van een bedrijf of reclame van een kliniek vervangt niet de schriftelijke overeenkomst, rechterlijke procedure, woonplaatsvoorwaarde, klinische beoordeling of betalingslimieten. Ouderschap, geboorteaangifte, nationaliteit en reisdocumenten zijn verwante maar afzonderlijke kwesties.

Overeenkomst en rechterlijke toestemming: de volgorde is belangrijk

De overeenkomst moet schriftelijk en om niet zijn. Zij wordt gesloten tussen de persoon of personen die een kind willen krijgen en de vrouw die de zwangerschap draagt; als de draagmoeder gehuwd is, moet ook haar echtgenoot deelnemen. De rechterlijke toestemming moet vóór de embryotransfer zijn verkregen. Sinds de wijziging van 2025 werkt zij pas wanneer de beslissing onherroepelijk is. Een ingediende aanvraag, mondelinge toezegging, conceptbeslissing of nog aanvechtbare beslissing is dus niet genoeg om de transfer uit te voeren. Leg in de overeenkomst de partijen, geïnformeerde toestemming, medische procedure, toegestane kosten- en vergoedingscategorieën, betalingsbewijzen en de gevolgen van wijzigingen vast. Laat een Griekse advocaat bevestigen of de overeenkomst of handtekeningen voor de concrete indiening notarieel moeten worden vastgelegd of anderszins moeten worden gelegaliseerd; dit vervangt de rechterlijke toestemming niet.

Geschiktheid en woonplaats na de wijziging van 2025

De verzoekster moet medisch aantonen dat zij geen zwangerschap kan dragen; de wet bepaalt uitdrukkelijk dat onvermogen op grond van geslacht daarvoor geen medische onmogelijkheid is. Zowel verzoekster als draagmoeder moeten in Griekenland wonen. Buitenlandse nationaliteit is op zichzelf niet doorslaggevend, maar ga er niet van uit dat een toeristisch bezoek of kort kliniekverblijf aan de woonplaatsvoorwaarde voldoet. Artikel 46 van Wet 5197/2025 geeft geen gedetailleerde bewijsmaatstaf voor woonplaats. Het besluit van de Autoriteit uit 2022 verwees onder de eerdere wettekst naar het centrum van levensbelangen of tijdelijk verblijf. Vertrouw na de wijziging van 2025 niet op die oude formulering zonder schriftelijk advies over de huidige uitleg. De draagmoeder moet medisch worden onderzocht en grondig psychologisch worden beoordeeld. Besluit 1704/2022 stelt een leeftijd boven 25 en maximaal 54 jaar; van 50 jaar en één dag tot 54 jaar is speciale toestemming van de Autoriteit nodig, en zij mag niet meer dan twee keizersneden hebben gehad. Bevestig de actuele voorwaarden vooraf.

De wettelijke Griekse term is κατοικία; de toepassing ervan op de feiten en bewijsstukken moet naar Grieks recht worden bevestigd. De overgangsuitzondering is beperkt: de nieuwe woonplaatsvoorwaarde van artikel 8 van Wet 3089/2002 geldt niet voor een zaak die al vóór de inwerkingtreding van Wet 5197/2025 op 16 mei 2025 was behandeld, als er op die datum nog geen onherroepelijke beslissing was gegeven. Ga er niet van uit dat dit ook een nieuwe aanvraag of een zaak met een ander procesverloop omvat; laat een Griekse advocaat het dossier en de toepasselijkheid van de overgangsregel controleren.

Klinieken, agentschappen en betaalde bemiddelaars

De Nationale Autoriteit publiceert een lijst van erkende instellingen voor medisch geassisteerde voortplanting en cryopreservatiebanken. Controleer de exacte rechtspersoon die behandelt, dossiers bewaart en geld ontvangt; een merknaam of verwijzingswebsite bewijst geen vergunning. Besluit 1704/2022 staat toe dat wensouders een ART-instelling benaderen om een draagmoeder te vinden en regelt bepaalde betalingen van kosten en vergoedingen via artsen of bevoegde vertegenwoordigers van een ART-instelling of cryobank, met bewijsstukken. Dit is geen algemene vergunning voor iedere commerciële bemiddelaar om een matchingcommissie te vragen. Artikel 26(8) van Wet 3305/2005 betreft professionele bemiddeling tegen vergoeding en openbare reclame. Het besluit van 2022 staat bepaalde promotie van ART-diensten toe door artsen, deelnemers aan ART-dienstverlening, ART-instellingen en cryobanken, onder de gedragscode. De feitelijke rol en dienst zijn bepalend.

Het register is een beginpunt voor due diligence, geen garantie dat de vergunning nog geldig is: vermeldingen verwijzen naar publicaties in het Staatsblad van verschillende data en de pagina bevat ook meldingen van schorsing of intrekking. Vraag de Autoriteit schriftelijk te bevestigen dat precies deze rechtspersoon op de contractdatum nog over een vergunning beschikt en controleer latere Staatsbladpublicaties.

Welke betalingen zijn toegestaan?

Het Griekse recht verbiedt commerciële beloning van de draagmoeder voor het dragen van het kind, maar staat bepaalde kosten en vergoedingen toe op grond van Besluit 1704/2022. De beslissing staat de genoemde betalingen alleen toe als de vereiste rechterlijke toestemming is verleend. Sinds de wijziging van 2025 wordt die toestemming pas van kracht zodra de beslissing onherroepelijk is. Bepaal daarom dat iedere betaling afhankelijk is van de effectieve toestemming en betaal niet voordat een Griekse advocaat heeft bevestigd dat de beslissing onherroepelijk is. Houd iedere categorie apart in de overeenkomst en betalingsadministratie. De bedragen hieronder komen uit het besluit van de Autoriteit dat in oktober 2022 is gepubliceerd. In de officiële bronnen die voor deze gids zijn gecontroleerd, is geen latere vervangende regeling gevonden; laat de actuele bedragen en voorwaarden vóór ondertekening door Griekse rechtsbijstand bevestigen.

Toegestane categorieën en grenzen volgens Besluit 1704/2022
BetalingscategorieWat mag worden betaaldBewijs / voorwaardeGrens of risico
ZwangerschapskostenNoodzakelijke kosten voor ART, zwangerschap, bevalling en kraamtijd die niet door de verzekering worden gedekt.Gespecificeerde bewijsstukken volgens belastingregels; betaling pas nadat de rechterlijke toestemming van kracht is (onherroepelijke beslissing).Alleen werkelijke toegestane kosten, geen vast zwangerschapstarief.
InkomensverliesVergoeding voor noodzakelijke afwezigheid van werk tijdens behandeling, zwangerschap, bevalling en kraamtijd.Verklaring met de afwezigheidsperiode en het verlies; betaling pas nadat de rechterlijke toestemming van kracht is. Een werknemer komt alleen in aanmerking als geen loon of dagloon is betaald; voor een werkloze draagmoeder wordt uitgegaan van het potentiële inkomen gezien haar kwalificaties.Maximaal € 10.000.
Vergoeding lichamelijke belastingVast bedrag voor de lichamelijke belasting van de zwangerschap.De rechterlijke toestemming moet van kracht zijn; bevestig vóór betaling dat de beslissing onherroepelijk is.€ 10.000 bij eenlingzwangerschap; € 15.000 bij meerlingzwangerschap.
Commerciële beloning / agentuurcommissieEen vrije vergoeding aan de draagmoeder is verboden; betaalde professionele bemiddeling is juridisch riskant.Noem een vergoeding niet zonder juridische basis een cadeau, bonus of ‘advieskosten’.Mogelijke strafrechtelijke aansprakelijkheid; vraag Grieks juridisch advies vóór betaling.

Bewijsstukken en betalingsroutes

Zwangerschapsgerelateerde kosten moeten worden onderbouwd met gespecificeerde, fiscaal correcte bonnen of facturen; controleer of de verzekering van de draagmoeder deze al dekt. Vergoeding van inkomensverlies vereist een verklaring met de afwezigheidsperiode en het verloren inkomen. Voor een werknemer geldt dit alleen als tijdens die afwezigheid geen loon of dagloon is betaald; voor een werkloze is het bedrag gekoppeld aan wat zij op grond van haar beroepskwalificaties had kunnen verdienen. Bewaar overeenkomst, rechterlijke beslissing, medische facturen, bonnen, verklaringen, bankoverschrijvingen en een doorlopende afrekening samen. Het besluit staat toe dat bepaalde bedragen via artsen of bevoegde vertegenwoordigers van een ART-instelling of cryobank aan de draagmoeder worden betaald en vervolgens door de wensouders op basis van bewijsstukken worden vergoed. Daarmee wordt een afzonderlijke bemiddelingscommissie niet automatisch rechtmatig.

Contractclausules om risico’s te beperken

Houd de overeenkomst met de draagmoeder en het kliniekcontract gescheiden als zij verschillende diensten regelen. Identificeer partijen en rollen, documenteer geïnformeerde toestemming, leg het onbezoldigde karakter vast en vermeld alleen wettelijk toegestane kosten- en vergoedingscategorieën. Specificeer per post wie betaalt, wanneer de betaling verschuldigd is, welk bewijs nodig is, hoe verzekeringsdekking wordt verwerkt en wie de administratie bewaart. Het kliniekcontract moet inbegrepen diensten, uitsluitingen, annulering, ongebruikte medicatie of laboratoriumkosten, prijzen voor extra cycli en de procedure voor factuurgeschillen beschrijven. Regel mislukte transfer, uitblijven van zwangerschap, miskraam, medische contra-indicatie, meerlingzwangerschap, vroeggeboorte en onbeschikbaarheid van de draagmoeder, zonder een kind te beloven of medische beslissingen voor te schrijven. Terugbetaling, escrow en termijnen zijn afhankelijk van de concrete contracten en toepasselijk recht; het zijn geen wettelijke garanties.

Documenten en een veiligere volgorde

Vraag vóór betaling van een niet-terugbetaalbaar bedrag aan een Griekse advocaat om de medische geschiktheid, woonplaats van beide vrouwen en bevoegde rechtbank te bevestigen. Verzamel identiteitsdocumenten, woonplaatsbewijs, medische rapporten over het onvermogen van de verzoekster om te dragen, medische en psychologische beoordelingen van de draagmoeder, een conceptovereenkomst en deelname van haar echtgenoot als zij gehuwd is. Maak een gespecificeerde begroting met afzonderlijke posten voor klinische behandeling, toegestane kosten van de draagmoeder, inkomensverlies, vergoeding voor fysieke belasting en juridische of vertaalkosten. Vraag de actuele vergunningregistratie, volledige juridische naam, dienstenovereenkomst en bankgegevens van de kliniek op. Laat de exacte processtukken, vertalingen of legalisaties en het moment waarop de beslissing onherroepelijk wordt bevestigen. Rond daarna pas de betalingsplanning af en geef toestemming voor de behandeling.

Als de behandeling mislukt of een geschil ontstaat

Geen rechtmatige overeenkomst kan implantatie, zwangerschap, een levendgeboren kind of een bepaald resultaat garanderen. Een mislukte cyclus betekent niet automatisch dat alle betalingen moeten worden terugbetaald; reclame vervangt geen bindende terugbetalingsclausule. Controleer welke diensten zijn geleverd, welke kosten zijn gemaakt, of betaling van een voorwaarde afhing en hoe ongebruikte gelden worden verrekend. Als een factuur een betaling aan de draagmoeder buiten de toegestane categorieën of een afzonderlijke bemiddelingscommissie bevat, pauzeer de betaling en raadpleeg een Griekse advocaat. Bewaar overeenkomst, gerechtelijke stukken, medische dossiers, facturen, overschrijvingen, berichten en advertenties. De juiste contractuele, civiele, toezichthoudende of strafrechtelijke route hangt af van de feiten. Artikel 26(8) noemt voor bepaalde overtredingen ten minste twee jaar gevangenisstraf en een boete van ten minste € 1.500; de actuele wettekst en individuele aansprakelijkheid moeten worden gecontroleerd.

Waarschuwingssignalen vóór ondertekening

Pauzeer als een agentschap een kind, rechterlijke toestemming, paspoort of specifieke uitkomst garandeert; contant geld, een cadeau of ‘bonus’ voor de draagmoeder vraagt; een matchingcommissie zonder juridische grondslag ‘advies’ noemt; kosten niet specificeert; factureert op naam van een andere rechtspersoon of zegt dat rechterlijke toestemming na de embryotransfer kan volgen. Andere alarmsignalen zijn het ontbreken van een schriftelijke overeenkomst, psychologische beoordeling of duidelijk woonplaatsbewijs, een kliniek die niet in het register staat of druk om vóór de onherroepelijke beslissing te betalen. Een openbare website bewijst op zichzelf geen overtreding, omdat bepaalde ART-aanbieders reclame mogen maken onder de gedragscode. Stel vast wie adverteert, welke dienst wordt geleverd, of een vergunning nodig is en of de betaling verboden bemiddelingsvergoeding is.

Vervolgstappen en reikwijdte

Vraag vóór ondertekening, overboeking of behandeling schriftelijk advies over Grieks recht. Dat advies moet woonplaats na Wet 5197/2025, medische geschiktheid, onherroepelijkheid van de beslissing, toegestane vergoeding, rol van het agentschap, kliniekvergunning, fiscale bewijsstukken en rechtsmiddelen onder elk contract behandelen. Elke betaling moet traceerbaar zijn en aan een toegestane categorie zijn gekoppeld. De betalingsregels uit 2022 en de uitleg van de woonplaatsvoorwaarde na de wijziging van 2025 moeten op de transactiedatum opnieuw worden bevestigd. Ouderschap, geboorteakte, nationaliteit, erkenning in het buitenland en reisdocumenten voor vertrek en binnenkomst vergen een afzonderlijke analyse.

Primaire wettelijke en bestuurlijke bronnen

  1. Wet 5197/2025, Staatsblad A 76 van 16 mei 2025, artikel 46
  2. Wet 3305/2005 inzake medisch geassisteerde voortplanting, artikelen 13 en 26(8)
  3. Besluit 1704/2022 van de Autoriteit, Staatsblad B 5524 van 26 oktober 2022
  4. Register van erkende ART-instellingen en cryopreservatiebanken

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen