Spanje · Vaststelling van het ouderschap

Neutrale mappen en een lege checklist op een bureau

Spanje: afstamming, rechtbanken, burgerlijke stand en documenten vóór de geboorte

Kort antwoord

Wanneer een kind via draagmoederschap wordt geboren, moet de vaststelling van ouderschap in Spanje niet worden gepland op basis van het contract of de buitenlandse geboorteakte. Volgens Spaans recht is de draagmoederschapsovereenkomst nietig, wordt moederschap gekoppeld aan de bevalling en kan de biologische vader volgens de gewone regels een procedure tot vaststelling van vaderschap starten. Sinds 1 mei 2025 verbiedt een afzonderlijke instructie voor de burgerlijke stand Spaanse ambtenaren, ook consulaire ambtenaren, uitdrukkelijk om bepaalde buitenlandse documenten als voldoende titel te accepteren voor registratie van geboorte en afstamming van een kind dat via draagmoederschap is geboren. De route is dus niet simpelweg het contract tekenen, een buitenlandse akte krijgen en deze in Spanje laten overschrijven. Identiteits- en reisdocumenten moeten in het geboorteland worden voorbereid; biologische afstamming en eventuele latere adoptie moeten daarna afzonderlijk onder Spaans recht worden beoordeeld. Dit zijn afzonderlijke stappen; het draagmoederschapscontract garandeert op zichzelf geen van deze uitkomsten.

Het uitgangspunt van het Spaanse recht

Artikel 10 van Wet 14/2006 is het uitgangspunt. Een overeenkomst waarbij een vrouw zich ertoe verbindt een zwangerschap te dragen, met of zonder betaling, en het moederschap afstaat aan de opdrachtgever of een derde, is nietig. Het moederschap wordt bepaald door de bevalling. De mogelijkheid voor de biologische vader om volgens de algemene regels vaderschap te laten vaststellen blijft bestaan. De wet voorziet niet in een prenatale rechterlijke beslissing die op grond van het contract ouderschap aan wensouders toekent. Ook maakt papierwerk van een buitenlandse kliniek wensouders niet automatisch tot juridische ouders in Spanje. Een programma kan in het geboorteland zijn toegestaan en daar kan een geboorte-inschrijving bestaan, maar dit bepaalt de Spaanse afstamming niet automatisch. Toelaatbaarheid in het buitenland, Spaanse afstamming, registratie, nationaliteit en reisrecht zijn afzonderlijke vragen.

De wijziging per 1 mei 2025

De Directie-generaal voor juridische zekerheid en openbaar geloof vaardigde op 28 april 2025 een instructie uit, gepubliceerd in het Staatsblad op 1 mei 2025. Daarmee werden de registerinstructies uit 2010 en 2019 ingetrokken. Spaanse ambtenaren van de burgerlijke stand, ook bij consulaten, mogen als voldoende titel voor registratie van geboorte en afstamming niet accepteren: een buitenlandse registratieakte, een eenvoudige verklaring met een medische geboorteverklaring, of zelfs een definitieve uitspraak van een buitenlandse rechter. Aanvragen die op de publicatiedatum nog in behandeling waren, worden evenmin ingeschreven. Dit wijkt wezenlijk af van oudere informatie waarin erkenning van een buitenlandse uitspraak of exequatur als mogelijke route werd beschreven. Vertrouw niet op oude checklists, consulaire e-mails of toezeggingen van een bureau die de procedure uit 2010/2019 nog als actueel presenteren.

Welke instantie beslist waarover

De instructie sluit niet iedere route naar identiteit en gezinsbescherming voor het kind af. Aanvragers kunnen bij lokale autoriteiten, indien mogelijk, een paspoort en vereiste vergunningen aanvragen zodat het kind naar Spanje kan reizen. Eenmaal in Spanje wordt de afstamming via gewone juridische middelen vastgesteld: waar toepasselijk biologische afstamming ten opzichte van een wensouder en later adoptie als er een gezinssituatie met voldoende waarborgen bestaat. Dit garandeert niet dat een paspoort wordt afgegeven, dat elk reisplan wordt toegestaan of dat adoptie wordt goedgekeurd. Autoriteiten van het geboorteland, de Spaanse burgerlijke stand, Spaanse rechtbanken en instanties voor kinderbescherming of adoptie hebben verschillende taken. Elke instantie beslist alleen over zaken die tot haar bevoegdheid behoren; een reisdocument bewijst op zichzelf geen Spaanse afstamming.

Overzicht per scenario

Gebruik de tabel om te bepalen welke route individuele juridische beoordeling vereist. De tabel helpt bij planning en garandeert geen uitkomst.

SituatiePraktische betekenis
Geboorte in SpanjeMoederschap is gekoppeld aan de bevalling; het contract draagt dit niet over. Vaderschap moet volgens Spaans recht worden beoordeeld.
Geboorte in het buitenland; buitenlandse geboorteakteKan lokaal nodig zijn, maar is sinds 1 mei 2025 geen voldoende titel voor Spaanse burgerlijke of consulaire registratie van afstamming uit draagmoederschap.
Biologische wensvaderEen procedure tot vaststelling van vaderschap kan mogelijk zijn; rechtbank, bewijs en bevoegdheid moeten per geval worden beoordeeld.
Niet-genetische wensouderLatere adoptie kan worden onderzocht als aan wettelijke eisen en het belang van het kind is voldaan; dit gebeurt niet automatisch.
Paspoort of uitreisvergunningVraag deze aan bij de bevoegde lokale instantie indien beschikbaar. Een reisdocument stelt op zichzelf geen Spaanse afstamming, nationaliteit of verblijfsrecht vast.

Wat vóór de geboorte moet worden voorbereid

Vraag vóór de geboorte een Spaanse advocaat om de feiten te toetsen aan de instructie van 2025 en de regels die gelden voor de status van het kind. Verzamel documenten voor twee verschillende doelen: (1) lokale geboorte-inschrijving, identiteit en vertrek uit het geboorteland; (2) bewijs dat later relevant kan zijn in een Spaanse procedure over afstamming of adoptie. Vraag waar mogelijk originelen of gewaarmerkte kopieën op en noteer wie elk document wanneer en voor welk doel heeft afgegeven. Afhankelijk van het land kunnen identiteits- en burgerlijkestandsdocumenten van de wensouders, medische geboortegegevens, de lokale geboorteakte, fertiliteitsbehandelingsgegevens, bewijs van biologische verwantschap, rechterlijke of bestuurlijke beslissingen en paspoort- of uitreisdocumenten nuttig zijn. Controleer vertaling, apostille of legalisatie bij de ontvangende instantie. Geen van deze documenten heft de Spaanse instructie van 2025 op.

Biologisch vaderschap laten vaststellen

Als de wensvader de biologische vader is, blijft volgens Spaans recht een procedure tot vaststelling van vaderschap op grond van de algemene regels mogelijk. De instructie verwijst naar artikelen 764 en volgende van de Wet op de burgerlijke rechtsvordering en naar de internationale bevoegdheidsregels voor Spaanse rechtbanken, waaronder artikel 22 van de Organieke wet op de rechterlijke macht. De bevoegde rechtbank, partijen, toepasselijk recht en bewijs hangen af van de feiten, waaronder de verblijfplaats van het kind en bestaande burgerlijke-staatregistraties. Een Spaanse familierechtadvocaat moet dit controleren; het volgt niet uitsluitend uit de geboorteakte. Bewaar kliniekgegevens, betrouwbare identiteitsdocumenten, correspondentie en rechtmatig verkregen genetisch bewijs. DNA-bewijs kan belangrijk zijn, maar wijzigt niet zelfstandig het register en garandeert geen uitspraak. Na de rechterlijke beslissing kan een afzonderlijke registratie nodig zijn. De inleiding van de instructie verwijst ook naar een vaderschapsvordering van het kind; wie die kan instellen of het kind daarbij kan vertegenwoordigen en onder welke voorwaarden, moet volgens de gewone regels in het concrete geval worden nagegaan.

Niet-genetische wensouder: adoptie is niet automatisch

Voor een wensouder zonder biologische band noemt de instructie latere adoptie als mogelijke route, maar alleen als een gezinssituatie met voldoende waarborgen bestaat. Adoptie is geen sluiproute die het draagmoederschapscontract of de buitenlandse akte automatisch valideert. Volgens het Spaanse Burgerlijk Wetboek komt adoptie tot stand door een rechterlijke beslissing, moet zij in het belang van het kind zijn en gelden wettelijke eisen voor de adoptant, geschiktheid, toestemmingen en de omstandigheden van het kind. De gewone procedure kan een beoordeling door de bevoegde overheidsinstantie omvatten; uitzonderingen hangen mede af van de relatie tussen adoptant en kind. De wens om het kind op te voeden, betaling van programmakosten of vermelding als ouder op buitenlandse documenten bewijst op zichzelf geen recht op adoptie en verplicht de rechter niet deze goed te keuren. Laat vóór de geboorte de gezinssituatie en het bewijs van stabiele zorg en het belang van het kind individueel beoordelen. Beloof het kind geen tweede juridische ouder voordat deze juridische route is beoordeeld.

Een specifieke procesregel kan van belang zijn als de niet-genetische wensouder de echtgenoot of partner van de biologische vader is. Nadat het vaderschap juridisch is vastgesteld, vereist artikel 176, lid 2, onder 2, van het Spaanse Burgerlijk Wetboek geen voorafgaand voorstel van de overheidsinstantie wanneer het kind het kind is van de echtgenoot van de adoptant of van iemand met wie de adoptant een relatie heeft die vergelijkbaar is met een huwelijk. Deze uitzondering geldt alleen voor het voorafgaande voorstel: adoptie blijft een rechterlijke beslissing vereisen, met beoordeling van de geschiktheid van de adoptant en het belang van het kind, plus alle wettelijk vereiste toestemmingen. Als de instemming van de vrouw die het kind heeft gebaard vereist is, mag die volgens artikel 177, lid 2, pas zes weken na de bevalling worden gegeven; bij adopties waarvoor een voorafgaand voorstel vereist is, mogen de ouders hun instemming niet op een specifieke adoptant richten. Deze regels garanderen geen adoptie. Een Spaanse advocaat moet nagaan of zij gelden gelet op de juridisch vastgestelde afstamming, de relatie, vereiste instemmingen en grensoverschrijdende omstandigheden.

Buitenlandse documenten, paspoort en reizen

Laat de documentprocedure in het geboorteland doorgaan terwijl de Spaanse afstamming wordt onderzocht. Vraag vóór de uitgerekende datum welke documenten na de geboorte worden afgegeven, wie ze mag aanvragen, of een paspoort of noodreisdocument mogelijk is en welke uitreisvergunningen nodig zijn. Controleer ook de toegangsregels van het bestemmingsland: een paspoort verleent niet automatisch nationaliteit of verblijfsrecht. Bewaar de volledige lokale geboorteakte en medische gegevens, ook als die niet als titel voor Spaanse registratie kunnen dienen. Laat documenten pas vertalen of legaliseren nadat de actuele eisen van de ontvangende instantie zijn bevestigd. Boek geen niet-restitueerbare reis uitsluitend op basis van eerdere ervaringen van een bureau of een buitenlandse uitspraak. De instructie van 2025 voorziet in lokale reisdocumenten indien beschikbaar en daarna in Spaanse juridische routes; zij garandeert de logistiek of uitkomst niet.

Als de registratie wordt geweigerd

Als een Spaanse burgerlijke of consulaire stand de inschrijving weigert, neem dan niet aan dat extra kopieën van dezelfde buitenlandse akte of uitspraak het probleem oplossen. Vraag om de schriftelijke beslissing, de rechtsgrond, de datum van kennisgeving en de vermelde beroepsroute of termijn. Laat een Spaanse advocaat het beroep tegen de registerbeslissing onderscheiden van de afzonderlijke routes voor biologisch vaderschap of adoptie. De instructie van 2025 bepaalt dat de genoemde buitenlandse documenten geen aanvaardbare titel zijn voor deze registratie; zij betekent niet dat alle juridische vragen rond het kind verdwijnen. Bewaar identiteits-, zorg-, reis- en medische documenten en zoek met spoed deskundige hulp als het kind geen documenten heeft, niet kan reizen of noodzakelijke zorg mist. Voorlopige bescherming hangt af van de feiten en de bevoegde instantie.

Praktische stappen vóór de geboorte

Een voorzichtige volgorde is: vóór de geboorte de biologische banden, nationaliteiten, woonplaatsen, gezinssituatie en verwachte geboorteplaats vaststellen; lokale registratie en reizen schriftelijk verduidelijken; identiteits-, medische en genetische gegevens rechtmatig verzamelen; en niet plannen op basis van overschrijving van een buitenlandse draagmoederschapsakte of uitspraak in Spanje. Na de geboorte lokale burgerlijke-staats- en reisdocumenten verkrijgen indien het lokale recht dit toestaat, en vervolgens de Spaanse bevoegdheid en mogelijke afstammingsprocedure laten beoordelen. Bij biologisch vaderschap moeten vordering en bewijs volgens de gewone procedure worden bekeken. Voor een niet-genetische wensouder moet adoptie apart en realistisch worden beoordeeld, met aandacht voor huidige zorg, toestemmingen en geschiktheid. Laat daarna een Spaanse beslissing correct registreren. Bewaar een gedateerd dossier van aanvragen, beslissingen, weigeringen en termijnen. Dit is een praktisch kader, geen belofte over duur of resultaat.

Een belangrijke tegenstrijdigheid in officiële informatie

Een tegenstrijdigheid tussen officiële bronnen verdient aandacht. De informatiepagina van de Spaanse overheid “Gestational surrogacy”, die als bijgewerkt op 31 maart 2026 is gemarkeerd, beschrijft nog steeds het oude registratieregime uit 2010 en zegt dat buitenlandse rechterlijke beslissingen onder voorwaarden registratie kunnen ondersteunen. Dat botst met de BOE-instructie van 28 april 2025, die de instructies uit 2010 en 2019 introk en de genoemde buitenlandse documenten uitdrukkelijk uitsluit als voldoende registratiegrond. De oudere portaltekst mag daarom niet zonder controle op latere wijzigingen als geldende regel worden herhaald. De BOE-instructie van 28 april 2025 is de aangehaalde geldende registratieaanwijzing; zij heeft de instructies uit 2010 en 2019 uitdrukkelijk ingetrokken. Een Spaanse advocaat moet controleren of een latere uitspraak, overgangssituatie of wijziging gevolgen heeft voor het concrete geval. Dit document is geen juridische goedkeuring.

Primaire bronnen

De laatst vermelde officiële informatiepagina is opgenomen om de hierboven beschreven tegenstrijdigheid vast te leggen; zij geldt hier niet als de actuele registratieregel.

Uit de praktijk van onze juristen

Het vaderschap stond vast, voor de echtgenote was een eigen route nodig

Na de geboorte van een kind in het buitenland wilde een man uit Madrid dat de Spaanse rechter hem én zijn vrouw meteen als ouders zou laten registreren. Op de buitenlandse geboorteakte stonden zij allebei.

Onze jurist legde uit dat een draagmoederschapsovereenkomst naar Spaans recht nietig is. Een gewone vordering van de biologische vader tot vaststelling van het vaderschap biedt wel een mogelijkheid; de positie van zijn vrouw is een andere kwestie. De vordering werd ingediend met de geboortedocumenten en de afstammingsbewijzen. De programmaovereenkomst werd niet als grondslag gebruikt. De rechter stelde het vaderschap vast. Voor de vrouw volgde daaruit geen automatische status. Onze jurist besprak de adoptievoorwaarden waaronder zij de moeder van het kind kon worden. De vaderschapsuitspraak werd niet gebruikt als bewijs van haar moederschap.

Details zijn gewijzigd om de vertrouwelijkheid van de cliënt te beschermen.

Laatst bijgewerkt:

Auteur: Khachatrian Razmik, LL.M.

Internationale juridische diensten voor draagmoederschap en afstamming — LEX SURROGACY van Lex Agency · Auteursprofiel · Redactionele richtlijnen