Draagmoederschap in Tabasco: deelstaatrecht en uitspraken van het Hooggerechtshof
Antwoord en toepassingsgebied
Het Burgerlijk Wetboek van Tabasco bevat in artikelen 380 Bis tot en met 380 Bis 7 een specifieke regeling voor geassisteerde en draagmoederschapszwangerschap. Dat is geen onvoorwaardelijke toestemming voor elk programma. De deelstaatregels moeten worden gelezen naast constitutionele uitspraken, federale gezondheidswetgeving en de concrete feiten. In oktober 2026 bestaat een civiel kader, maar kliniekreclame of een ongewijzigd afgedrukte bepaling bewijst niet zelfstandig dat deelname, overeenkomst, behandeling of juridisch ouderschap geldig zijn. Vraag vóór betaling of embryotransfer schriftelijk advies over de specifieke zaak.
Het Mexicaanse Hooggerechtshof (SCJN) onderscheidt federale bevoegdheid voor algemene gezondheidszorg en technische of medische aspecten van voortplanting van deelstaatbevoegdheid voor civiele gevolgen, waaronder contracten en afstamming. Een ongeldig verklaarde medische toelatingseis kan de deelstaat niet opnieuw opleggen. Reproductieve autonomie laat wel toestemming, medische standaarden, kinderbescherming en rechterlijke vaststelling van ouderschap intact. Deelstaatrecht, federaal recht en bij grensoverschrijdende zaken het recht van de toekomstige woonstaat moeten afzonderlijk worden onderzocht.
Artikel 380 Bis 2 onderscheidt ‘subrogada’, waarbij de draagvrouw haar eigen eicel levert en volledige adoptie na geboorte wordt beschreven, en ‘sustituta’, waarbij zij een embryo draagt dat is gevormd met gameten van de opdrachtgevende persoon of personen. De wettelijke namen komen niet noodzakelijk overeen met internationale termen voor traditioneel en gestationeel draagmoederschap. Leg vóór ondertekening vast van wie de gameten zijn, waar bevruchting en terugplaatsing plaatsvinden, welke toestemmingen vereist zijn en welke rechterlijke afstammingsprocedure geldt. De naam van de overeenkomst schept geen ouderschap.
Bindende rechterlijke wijzigingen
In de constitutionele procedure 16/2016, beslist op 7 juni 2021, vernietigde de SCJN de eerste alinea van artikel 380 Bis wegens inmenging in federale gezondheidsbevoegdheid. Ook verwijderde het Hof bepaalde geslachts- en burgerlijkestandsgebonden tekst in artikelen 380 Bis, 380 Bis 1, 380 Bis 2, 380 Bis 3, 380 Bis 5 en 380 Bis 7. Het wees toestemming door de partner als vereiste voor de draagvrouw af en verwierp een beperking van gezag die strijdig was met het kinderbelang. Niet het gehele hoofdstuk verdween; bestaande procedures kregen overgangsbehandeling.
De algemene ongrondwettigheidsverklaring 2/2022 werd op 15 augustus 2023 gegeven en in 2024 federaal bekendgemaakt. Zij schrapte de voorwaarde van medische onmogelijkheid in artikel 380 Bis 1 en beperkingen tot een vrouwelijke aanvrager, medische onmogelijkheid en leeftijd 25–40 in artikel 380 Bis 5(III). Algemene gevolgen beginnen na kennisgeving van het dictum aan het parlement van Tabasco en werken niet terug. Dit schrapt niet automatisch alle leeftijds- of gezondheidseisen voor de draagvrouw. Bewaar de uitspraak, bewijs van kennisgeving en actuele wetstekst.
Het gedrukte artikel 380 Bis 5(I) bevat nog een eis van Mexicaans staatsburgerschap. De SCJN bekritiseerde deze in een afzonderlijke amparo-procedure in 2021. Succes in een individuele procedure geeft niet zonder meer iedereen met een buitenlandse nationaliteit onbeperkte toegang. Omgekeerd kan een mechanische weigering op de oude tekst aanvechtbaar zijn. Controleer nationaliteit, migratiestatus, woonplaats, gezinsstatus en alle deelnemers. Na 2021 en 2023 zijn huwelijk en een vrouwelijke wensouder niet als absoluut universeel vereiste te presenteren.
Toestemming en contracten
Artikel 380 Bis 3 vermeldt vrijwillige geïnformeerde instemming, gezondheidsonderzoek en voor de draagvrouw de afgedrukte leeftijdsgrens 25–35 jaar. Ook worden 365 dagen zonder eerdere zwangerschap en maximaal twee opeenvolgende deelnames genoemd. Dat betreft de draagvrouw, niet de vernietigde 25–40 jaar voor de aanvrager. Vanwege rechtspraak en federale medische bevoegdheid moet worden nagegaan welke deelstaatvoorwaarden nog afdwingbaar zijn en welke federale zorgregels gelden. Leeftijdstekst is geen medische goedkeuring en staat dwang niet toe.
De draagvrouw moet zelfstandig en geïnformeerd beslissen. De uitspraak van 2021 verwijderde verplichte betrokkenheid van echtgenoot of partner en een regel die haar aanspraak op gezag beperkte tot overlijden of onbekwaamheid van de wensouders. Elk gezags- of afstammingsgeschil vraagt individuele rechterlijke toetsing van het kinderbelang. Een contract mag fundamentele rechten niet wegschrijven, alle medische handelingen vooraf toestaan, dwangboetes opleggen of spoedbesluiten blokkeren. Onafhankelijk advies en begrijpelijke vertaling zijn beschermingsadviezen, geen hier bewezen algemene vormvereisten.
Volgens artikelen 380 Bis 3 en 380 Bis 5 is een uitdrukkelijke notariële overeenkomst en goedkeuring door de bevoegde rechter in een niet-contentieuze procedure voorzien, evenals bericht aan de gezondheidsinstantie. Zo nodig wordt een tolk genoemd. Na de uitspraak van 2021 zijn oude gendergebonden modellen onbetrouwbaar. Vraag vóór de behandeling de notaris en rechter welke documenten, handtekeningen en beslissingen nodig zijn. Een particuliere overeenkomst is geen geboorteakte, paspoort of internationaal erkende afstammingsvaststelling. Het is geen vrijblijvende formaliteit: in Amparo en revisión 86/2024 van 21 mei 2025 beschouwde de Eerste Kamer van het Mexicaanse Hooggerechtshof een draagmoederschapsovereenkomst zonder notariële totstandkoming en rechterlijke goedkeuring als juridisch niet-bestaand. Deze uitspraak betrof een specifiek geval en doet niet af aan de zelfstandige rechten van het kind op identiteit en tijdige registratie.
Artikel 380 Bis 4 noemt vernietigbaarheid of nietigheid wegens gebrekkige wil of identiteit, ontbrekende formaliteiten, strijd met menselijke waardigheid of kinderbelang en betrokkenheid van bureaus, kantoren of derden. Lokaal juridisch advies moet rechtmatige advocaten- en medische diensten onderscheiden van verboden bemiddeling; een onderneming schept geen automatische uitzondering. Bemiddelaars die werving, geld of handtekeningen controleren vormen een concreet risico. Nietigheid wist bestaande verantwoordelijkheden niet noodzakelijk uit.
Klinieken, geboorte en bescherming
De wet noemt bevoegde zorgverleners, vergunde klinieken en meldplichten; de federale bevoegdheid voor medische technieken blijft leidend. Verifieer rechtspersoon, vergunningen, artsenkwalificaties en locaties van embryo-ontwikkeling, opslag en terugplaatsing rechtstreeks bij de bevoegde instantie. ‘Overheidsgoedgekeurd programma’ in reclame bewijst geen rechtmatigheid van dit specifieke contract. Ook de deelstaatverwijzing naar maximaal twee embryo’s moet aan het geldende federale recht en medische normen worden getoetst.
Artikel 380 Bis 6 beschrijft een medische geboorteverklaring en registratie via door de rechter goedgekeurde volledige adoptie. Dat is geen zekerheid dat een rechter na constitutionele uitspraken, veranderde afstammingsregels en individuele gezinsfeiten altijd precies die route kiest. Controleer de eerste registratie, vereiste afstammings- of adoptiebeschikking, bevoegdheid tot aanvragen en correctie bij weigering. Medisch bewijs, burgerlijke stand, juridisch ouderschap en buitenlandse erkenning zijn afzonderlijke stappen zonder automatisme. De genetische band met de draagmoeder is doorslaggevend. In de afzonderlijke rechterlijke these 1a. XIX/2022 (11a.), registratienummer 2024845, las de Eerste Kamer artikelen 380 Bis 2 en 380 Bis 6 zo dat volledige adoptie geldt voor subrogada, waarbij de draagmoeder haar eicel levert, maar niet automatisch voor sustituta, waarbij zij dat niet doet. Deze these is geen algemene inschrijvingsbeschikking. In Amparo en revisión 86/2024 van 21 mei 2025 verhinderde het ontbreken van wettelijke vormvereisten dat de beoogde moeder het ouderschap automatisch aan de overeenkomst kon ontlenen; het Hof behandelde registratie voor de genetisch verwante vader en een afzonderlijk te beoordelen adoptie, met bescherming van de toestemming van de draagmoeder en de kinderrechten. De hervorming van 11 mei 2024 trok bovendien artikelen 381–397 in en wijzigde adoptieartikelen 399 en 401, zodat het actuele kinderbeschermingsrecht moet worden bekeken. Vraag vóór behandeling aan burgerlijke stand, rechter en kinderbeschermingsinstantie om een schriftelijk, op de feiten toegesneden traject.
Artikel 380 Bis 7 behandelt civiele aansprakelijkheid en medischekostenverzekering voor de draagvrouw tijdens zwangerschap, bevalling en kraamtijd. Ook identiteitsbedrog, slechte zorg en ingrepen zonder toestemming komen aan bod. Controleer dekking, uitsluitingen, wachttijden, begunstiging en bevoegdheid van verzekeraar; een terugbetalingsbelofte is geen polis. Leg vergoedingen, noodzorg, prenatale en postnatale zorg en geschillen vast zonder vaste wettelijke tarieven te verzinnen of elke betaling afdwingbaar te noemen.
Praktijkvoorbeelden en documenten
Neem een alleenstaande buitenlandse wensouder. Het vonnis van 2021 verzet zich tegen automatische uitsluiting op huwelijk of gezinsvorm; een andere zaak betrof burgerschap. In 2023 vervielen bepaalde geslachts- en medische toelatingsbeperkingen. Toch bestaat geen automatisch recht bij iedere kliniek. Een advocaat vergelijkt de feiten met geldende uitspraken, federaal recht, notariële en rechterlijke praktijk en toetst apart erkenning en reisdocumenten in de woonstaat. Vraag schriftelijke redenen voor weigering.
Een bureau biedt een pakket met ‘gegarandeerde geboorteakte uit Tabasco’. Artikel 380 Bis 4 noemt derden als nietigheidsrisico en artikel 380 Bis 6 een rechterlijk traject. Prijs en notariële ondertekening garanderen geen geldigheid of ouderschap. Identificeer wie werft, geld ontvangt, contracteert en medische diensten verleent. Eis vóór betaling een schriftelijke analyse van artikel 380 Bis 4 en van de werkelijke gerechtelijke procedure. Wordt de kliniek verborgen of blijven uitsluitend algemene beloften over, handel dan niet daarop.
Verzamel identiteits-, nationaliteits-, verblijfs- en gezinsgegevens van de wensouders, identiteit en vrije instemming van de draagvrouw, noodzakelijke medische documenten, herkomst van gameten en embryo’s, vergunningen van kliniek en arts, contractontwerpen, betalingen, verzekering en vertalingen. Vraag de notariële checklist, processtukken en registratieplan na geboorte. Voor verblijf van het kind in het buitenland moeten afstammingserkenning, nationaliteit, paspoort, eventuele DNA-bewijzen, vertaling en legalisatie aldaar worden onderzocht. Bescherm persoonsgegevens.
Weigeringen en vervolgstappen
Bij weigering door notaris, ziekenhuis, register of rechter moet de bevoegde beslisser worden vastgesteld en een gedateerde schriftelijke motivering of weigering worden verkregen. Vervals geen toestemming of documenten; bemiddelaarsbeloften zijn geen rechtsmiddel. Plaatselijke bijstand beoordeelt herstel, civiele procedure of constitutionele bescherming, procesbelang en termijnen. Bij een reeds geboren kind kunnen zorg, identiteit, gezag en reis urgente afzonderlijke stappen vereisen. Bewaar het volledige dossier.
Tabasco heeft eigen civiel recht dat ingrijpend door federale constitutionele uitspraken is gewijzigd. Vergelijk de wet van 2016 met de beslissingen van 2021 en 2023, bepaal partijen en behandellocaties, controleer bemiddelaar en kliniek, bevestig notariële en rechterlijke stappen en plan geboorte en buitenlandse erkenning vóór behandeling. De officiële codex-pdf die de wijziging van 2 september 2026 omvat, is inmiddels gevonden en het relevante hoofdstuk is nagezien. De tekst bevat nog passages waarop uitspraken van het Hooggerechtshof ingrijpen; wet en uitspraken moeten samen worden gelezen. Controleer latere wijzigingen en de huidige praktijk van rechtbanken en burgerlijke stand voordat u erop vertrouwt.
Fuentes oficiales / Official primary sources
- Código Civil para el Estado de Tabasco — Congreso del Estado de Tabasco (edición consolidada al 2 de septiembre de 2026)
- SCJN, Acción de Inconstitucionalidad 16/2016 — sentencia de 7 de junio de 2021 (DOF)
- SCJN, Declaratoria General de Inconstitucionalidad 2/2022 — decisión de 15 de agosto de 2023 (DOF)
- SCJN, Comunicado de Prensa 161/2021 (8 de junio de 2021; acceso directo restringido)
- Congreso del Estado de Tabasco — catálogo de leyes (versión posterior de septiembre 2026)
- Congreso del Estado de Tabasco — decretos de 2026
- SCJN, tesis aislada 1a. XIX/2022 (11a.), registro 2024845 (sitio oficial; consulta directa restringida)
- SCJN, Amparo en revisión 86/2024, sentencia firmada de 21 de mayo de 2025
